I OSK 636/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił decyzję Komisji, która stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z 2012 r. zmieniającej decyzję dekretową z 1945 r. WSA uznał, że zmiana decyzji w trybie art. 155 KPA była dopuszczalna, ponieważ nabywcy praw i roszczeń złożyli wniosek, a zmiana ta realizowała ich słuszny interes. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że zmiana decyzji dekretowej na rzecz nabywców roszczeń (K. i S. P.) bez zgody pierwotnych stron (B. Ż. i R. J.) stanowiła rażące naruszenie prawa. NSA podkreślił, że art. 155 KPA wymaga zgody stron, a nabywcy roszczeń nie byli stronami pierwotnego postępowania dekretowego. Ponadto, NSA powołał się na uchwałę powiększonego składu NSA (I OPS 1/23), zgodnie z którą nabywcy wierzytelności z art. 7 dekretu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie tego dekretu. NSA uznał również, że zmiana decyzji dekretowej na rzecz innych podmiotów jest sprzeczna z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, który ogranicza krąg beneficjentów. Zaniechanie przez organ administracji zbadania interesu społecznego i słusznego interesu strony również stanowiło rażące naruszenie prawa. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargi na decyzję Komisji, odstępując od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 155 KPA w kontekście zmiany decyzji reprywatyzacyjnych, statusu nabywców roszczeń jako stron postępowania administracyjnego, oraz pojęcia rażącego naruszenia prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Dekretem Warszawskim i decyzjami reprywatyzacyjnymi. Interpretacja art. 155 KPA może być szersza w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej (tzw. decyzji dekretowej) w trybie art. 155 KPA jest dopuszczalna na rzecz nabywców roszczeń, którzy nie byli stronami pierwotnego postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana decyzji dekretowej na rzecz nabywców roszczeń, którzy nie byli stronami pierwotnego postępowania, jest niedopuszczalna w trybie art. 155 KPA, ponieważ wymaga zgody pierwotnych stron, a nabywcy nie legitymują się przymiotem strony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 155 KPA wymaga zgody stron, a nabywcy roszczeń nie byli stronami pierwotnego postępowania dekretowego. Ponadto, zmiana decyzji na rzecz innych podmiotów jest sprzeczna z art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu Warszawskiego, który ogranicza krąg beneficjentów. Brak zgody pierwotnych stron stanowi rażące naruszenie prawa.
Czy stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej decyzję ostateczną w trybie art. 155 KPA jest uzasadnione, jeśli organ administracji nie zbadał interesu społecznego i słusznego interesu strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaniechanie przez organ administracji zbadania interesu społecznego i słusznego interesu strony przy zmianie decyzji w trybie art. 155 KPA stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że wszystkie przesłanki z art. 155 KPA (zgoda strony, brak przepisów szczególnych, interes społeczny lub słuszny interes strony) mają równorzędny charakter. Zaniechanie zbadania interesu społecznego i słusznego interesu strony przez organ administracji jest rażącym naruszeniem tego przepisu.
Czy sąd administracyjny może samodzielnie ocenić przesłanki interesu społecznego i słusznego interesu strony w kontekście art. 155 KPA, czy powinien jedynie zweryfikować ocenę organu administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania przesłanek interesu społecznego i słusznego interesu strony, a jedynie do weryfikacji prawidłowości oceny organu administracji.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że samodzielne ustalenia WSA w zakresie interesu społecznego i słusznego interesu strony stanowiły wkroczenie w kompetencje władzy wykonawczej i naruszenie art. 133 § 1 ppsa.
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej jest dopuszczalne za zgodą strony, gdy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wymaga ścisłej wykładni i nie może prowadzić do skutku sprzecznego z prawem. Nie może być stosowany do zmiany decyzji obarczonych kwalifikowanymi wadami prawnymi.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, jeżeli została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa to uchybienie oczywiste, sprzeczne z treścią normy prawnej.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7 § ust. 1 i 2
Określa krąg podmiotowy osób uprawnionych do uzyskania prawa własności czasowej lub użytkowania wieczystego do gruntów warszawskich. Nabywcy wierzytelności z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie tego dekretu.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.
ustawa o Komisji art. 29 § ust. 1 pkt 3a
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z naruszeniem prawa.
ustawa o Komisji art. 30 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z naruszeniem prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana decyzji dekretowej w trybie art. 155 KPA na rzecz nabywców roszczeń, bez zgody pierwotnych stron, stanowi rażące naruszenie prawa. • Nabywcy roszczeń nie byli stronami pierwotnego postępowania dekretowego i nie mogli być uznani za następców prawnych przeddekretowego właściciela. • Zmiana decyzji dekretowej na rzecz innych podmiotów jest sprzeczna z art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu Warszawskiego. • Zaniechanie przez organ administracji zbadania interesu społecznego i słusznego interesu strony przy zmianie decyzji w trybie art. 155 KPA stanowi rażące naruszenie prawa. • Sąd I instancji nie był uprawniony do samodzielnego ustalania przesłanek interesu społecznego i słusznego interesu strony.
Odrzucone argumenty
Zmiana decyzji dekretowej w trybie art. 155 KPA była dopuszczalna, ponieważ nabywcy praw i roszczeń złożyli wniosek, a zmiana ta realizowała ich słuszny interes. • WSA uznał, że w sprawie spełniono przesłanki warunkujące zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 155 KPA. • WSA stwierdził, że na przeszkodzie zmiany decyzji nie stał interes społeczny.
Godne uwagi sformułowania
Rażące naruszenie prawa [...] to takie uchybienie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. • Zgoda na modyfikację (uchylenie) decyzji musi być udzielona wprost i wyraźnie. Zgody tej nie można domniemywać. • Nabywcy roszczeń nie stali się stroną postępowania reprywatyzacyjnego, ponieważ nie mogli zostać uznani za następców prawnych przeddekretowego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
sprawozdawca
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 KPA w kontekście zmiany decyzji reprywatyzacyjnych, statusu nabywców roszczeń jako stron postępowania administracyjnego, oraz pojęcia rażącego naruszenia prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Dekretem Warszawskim i decyzjami reprywatyzacyjnymi. Interpretacja art. 155 KPA może być szersza w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnej kwestii reprywatyzacji w Warszawie i interpretacji kluczowych przepisów KPA dotyczących zmiany decyzji ostatecznych, co ma duże znaczenie praktyczne i społeczne.
“Reprywatyzacja w Warszawie: NSA rozstrzyga, czy można było zmienić dekretową decyzję sprzed lat bez zgody pierwotnych stron.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.