I OSK 635/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki z o.o. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, uznając, że sąd administracyjny prawidłowo ocenił, iż przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego (tocząca się sprawa cywilna o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego) nie ustała.
Spółka z o.o. zaskarżyła wyrok WSA oddalający jej skargę na postanowienie SKO odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Sprawa została zawieszona przez Wójta do czasu rozstrzygnięcia przez sąd cywilny sprawy o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego. Spółka argumentowała, że sprawa cywilna nie jest zagadnieniem wstępnym, a sąd administracyjny nieprawidłowo ocenił brak ustania przyczyny zawieszenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że kwestia dopuszczalności zawieszenia postępowania została już prawomocnie osądzona, a przyczyna zawieszenia (tocząca się sprawa cywilna) nadal istnieje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki z o.o. dotyczącą odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Sprawa została pierwotnie zawieszona przez Wójta do czasu rozstrzygnięcia przez sąd cywilny sprawy o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania, uznając, że wynik sprawy cywilnej determinuje dalsze kroki organów administracji. Spółka w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że sprawa cywilna nie stanowi zagadnienia wstępnego, a posiadanie prawa użytkowania wieczystego na dzień 13 października 2005 r. oraz złożenie wniosku o przekształcenie są wystarczającymi przesłankami do wydania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że dopuszczalność zawieszenia postępowania została już prawomocnie osądzona wyrokiem WSA z dnia 2 sierpnia 2012 r. i nie może być ponownie badana. Kluczową kwestią było ustalenie, czy przyczyna zawieszenia postępowania ustała. NSA stwierdził, że sprawa o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego nie została dotychczas rozstrzygnięta, a zawieszenie postępowania cywilnego nie oznacza jej rozstrzygnięcia. W związku z tym, przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego nadal istniała, co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku WSA. NSA odrzucił również argumenty spółki dotyczące wypowiedzi sądów cywilnych, wskazując na brak ich kognicji do wiążącej oceny legalności działania organów administracji w tym zakresie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, rozstrzygnięcie sprawy cywilnej o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego ma znaczenie prawne dla postępowania w sprawie przekształcenia, ponieważ zadecyduje o istnieniu bezwzględnej przesłanki przekształcenia, jaką jest istnienie prawa użytkowania wieczystego. Wynik postępowania sądowego determinuje dalsze kroki i prawne możliwości działania organów administracji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego (tocząca się sprawa cywilna o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego) nie ustała, ponieważ sprawa ta nie została dotychczas rozstrzygnięta. Kwestia dopuszczalności zawieszenia postępowania została już prawomocnie osądzona, a zawieszenie postępowania cywilnego nie jest równoznaczne z jego rozstrzygnięciem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.p.u.w.w.n. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
Pomocnicze
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konst. RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego (tocząca się sprawa cywilna o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego) nie ustała. Kwestia dopuszczalności zawieszenia postępowania administracyjnego została już prawomocnie osądzona przez sąd administracyjny.
Odrzucone argumenty
Sprawa cywilna o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Sprawa dopuszczalności zawieszenia postępowania została więc prawomocnie osądzona, dlatego zgodnie z art. 170 i art. 171 ppsa ma powagę rzeczy osądzonej, co wyklucza możliwość ponownego prowadzenia rozważań w tym zakresie przy niezmienionym stanie prawnym. Wynik postępowania prowadzonego przez sąd powszechny determinuje bowiem dalsze kroki i prawne możliwości działania organów administracji publicznej, które nie mogą samodzielnie rozstrzygnąć tej kwestii, gdyż bezsprzecznie nie należy ona do ich kognicji. O ile więc rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zawarte w zaskarżonym obecnie wyroku o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie mają żadnego znaczenia, o tyle prawidłowo Sąd ten ocenił, że nie ustała przyczyna zawieszenia tego postępowania.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Jan Paweł Tarno
członek
Marian Wolanin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawomocności osądzenia kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego oraz znaczenia toczącego się postępowania cywilnego dla postępowania administracyjnego w sprawach przekształcenia prawa użytkowania wieczystego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której postępowanie administracyjne zostało zawieszone z powodu toczącej się sprawy cywilnej o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa rzeczowego i proceduralnych aspektów postępowania administracyjnego, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i prawie administracyjnym. Pokazuje konflikt między różnymi jurysdykcjami i potrzebę jasnego rozgraniczenia kompetencji.
“Czy sprawa cywilna o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego może zablokować przekształcenie prawa w prawo własności? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 635/14 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-12-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-03-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Paweł Tarno Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Hasła tematyczne Gospodarka mieniem Sygn. powiązane II SA/Sz 707/13 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2013-10-16 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 83 art.1 ust. 1 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity. Dz.U. 2013 poz 267 art.97 § 1 pkt 4 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2012 poz 270 art.153, 170 , 171 i 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 707/13 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 707/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę [...] Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że Wójt [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. zawiesił postępowanie w sprawie wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], złożonym w dniu 14 października 2011 r. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej własność Gminy [...], do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w [...] , Wydział [...] Cywilny, sprawy z powództwa Gminy [...] o rozwiązanie wieczystego użytkowania nieruchomości opisanej powyżej (sygn. akt [...]). Pozew w powyższej sprawie Gmina [...] złożyła w dniu 19 kwietnia 2011 r., dlatego Wójt [...] uznał, że rozstrzygnięcie sprawy cywilnej ma znaczenie prawne dla postępowania w sprawie, ponieważ zadecyduje o istnieniu bezwzględnej przesłanki przekształcenia jaką jest istnienie prawa użytkowania wieczystego. Rozwiązanie umowy przez sąd spowoduje bowiem bezprzedmiotowość postępowania i jego umorzenie. Postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., na które złożoną przez [...] sp. z o.o. skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił prawomocnym wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 259/12. Wnioskiem z dnia 29 lutego 2012 r. [...] sp. z o.o. zwróciła się do Wójta [...] o podjęcie postępowania, ponieważ Sąd Okręgowy w [...] w dniu [...] grudnia 2011 r. wydał postanowienie w sprawie sygn. akt [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego wskazując, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji. Decyzja wydana w przedmiocie przekształcenia będzie bowiem stanowiła: "konieczny element formalnego lub merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu sądowym". Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Wójt [...] odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, które Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. W wyniku jednak skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na powołane postanowienie do sądu administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło swoje postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. i orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia Wójta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Na powołane postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...] Spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 1047/12, uchylił zaskarżone postanowienie organu drugiej instancji ze względu na naruszenie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, poprzez nieokreślenie w tym postanowieniu, czy postanowienie z dnia [...] czerwca 2012 r. wydane zostało bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...], uchyliło w całości swoje postanowienie z dnia [...] czerwca 2012 r. i orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia Wójta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. W opinii Kolegium, przed wydaniem decyzji w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego, niezbędne jest uprzednie zakończenie postępowania sądowego w przedmiocie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Argument Spółki, iż w dniu złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania spełnione zostały wszelkie przesłanki ustawowe do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, a ocena oraz przewidywania, czy będą one spełnione w przyszłości wykracza poza granicę postępowania administracyjnego i nie może mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie organu, a tym samym, nie ma jakichkolwiek przeszkód do podjęcia zawieszonego postępowania oraz wydania decyzji w sprawie przedmiotowego przekształcenia, nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, że właściciel nieruchomości złożył pozew o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego wcześniej, niż użytkownik wieczysty wystąpił z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Przesądza to o tym, że w pierwszej kolejności powinna być rozstrzygnięta kwestia istnienia prawa użytkowania wieczystego, a dopiero po zakończeniu postępowania sądowego w tym przedmiocie, zasadne będzie podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego. Oddalając skargę [...] Spółka z o.o. na powołane wyżej postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał za uzasadnione stanowisko organów administracji, że z uwagi na toczące się postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego gruntu, organ zobligowany był do zawieszenia postępowania administracyjnego. Wynik postępowania prowadzonego przez sąd powszechny determinuje bowiem dalsze kroki i prawne możliwości działania organów administracji publicznej, które nie mogą samodzielnie rozstrzygnąć tej kwestii, gdyż bezsprzecznie nie należy ona do ich kognicji. Rozstrzygnięcie wniosku strony skarżącej o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności uzależnione jest więc od uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii istnienia prawa użytkowania wieczystego. Ewentualne uwzględnienie pozwu Gminy [...] o rozwiązanie umowy o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste spowoduje wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego i w konsekwencji bezprzedmiotowe stanie się orzekanie w niniejszej sprawie. W przypadku wydawania przez organ administracji publicznej decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stan prawny nieruchomości, w tym przypadku istnienie po stronie skarżącej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, powinno być bezsporne. Dla oceny niniejszej sprawy istotne jest to, że w dacie rozstrzygania przez organ pierwszej instancji wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, nie ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania administracyjnego. Podstawa zawieszenia postępowania istniała również w dacie rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy. W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 16 października 2013 r., [...] sp. z o.o. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że rozstrzygnięcie sprawy cywilnej o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności podczas, gdy z przepisów prawa materialnego będących podstawą wydania decyzji w sprawie przekształcenia nie wynika, że sprawa o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego pozostaje w bezpośrednim związku z postępowaniem w sprawie przekształcenia, a jej rozstrzygnięcie stanowi zagadnienie wstępne. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz.U. z 2012 r. poz. 83, ze zm.) w zw. z art. 64 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu dodatkowego do Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie uniemożliwiające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a przez to naruszenie przysługującego skarżącej prawa własności. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do odmowy podjęcia postępowania administracyjnego, ponieważ rozpatrzenie powyższej sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie przekształcenia nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W szczególności zagadnieniem wstępnym nie jest kwestia istnienia prawa użytkowania wieczystego przysługującego skarżącej bo ta, nie ulega wątpliwości. Fakt wszczęcia postępowania o rozwiązanie umowy w żaden sposób nie zmienia faktu, że skarżąca jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości. W skardze kasacyjnej szczegółowo omówiono problematykę zagadnienia wstępnego oraz podstaw prawnych obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego na tle judykatury i doktryny. Żaden z przepisów prawa materialnego będących podstawą wydania decyzji w sprawie przekształcenia, tj. ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, nie wymaga – w ocenie skarżącej kasacyjnie - wcześniejszego wydania wyroku w sprawie cywilnej w przedmiocie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wymaga jedynie posiadania użytkowania wieczystego na dzień 31 października 2005 r. jako koniecznej przesłanki pozwalającej na wydanie decyzji w sprawie przekształcenia. Rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie jest więc "bezwzględnie" uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postaci ustalenia, czy zaistniały podstawy do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Dla oceny istnienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wystarczające jest dokonanie oceny, czy skarżąca była użytkownikiem wieczystym w dniu 13 października 2005 r. oraz, czy w odpowiednim terminie jako użytkownik wieczysty wystąpiła ze stosownym wnioskiem o przekształcenie, co w niniejszej sprawie jest bezsporne. Sąd nie wykazał zaistnienia w rozpoznawanej sprawie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Samo stwierdzenie, że organy administracji nie są uprawnione do rozstrzygnięcia sporu w przedmiocie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nie jest wystarczające do uznania, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne. Sąd pominął kluczową okoliczność przesądzającą o istnieniu zagadnienia wstępnego, a więc nie wskazał, w jaki sposób sprawa cywilna ma bezpośredni związek z postępowaniem w sprawie przekształcenia oraz nie wskazał na materialnoprawne podstawy tego związku. Sprawa cywilna dotycząca rozwiązania umowy użytkowania wieczystego z uwagi na niewykonanie tej umowy przez skarżącą nie może stanowić zagadnienia wstępnego dla postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia. Sprawa ta dotyczy bowiem ustalenia, czy skarżąca, jako strona umowy ustanowienia użytkowania wieczystego, korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, a nie ustalenia okoliczności istotnej z punktu widzenia postępowania w sprawie przekształcenia. Fakt, iż w przyszłości może zostać wydany wyrok rozwiązujący umowę użytkowania wieczystego (co nie jest pewne, bowiem w ocenie skarżącej brak jest ku temu podstaw), nie może skutkować zawieszeniem postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stosowania stanu prawnego i faktycznego w dacie podejmowania decyzji. Skoro zatem wyrok rozwiązujący umowę użytkowania wieczystego nie został jak na razie wydany, oczekiwanie na ewentualne jego wydanie nie może uzasadniać zawieszenia postępowania. Na konieczność wydania decyzji w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zwrócił uwagę Sąd Rejonowy w [...] w wyroku z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. [...], w sprawie z powództwa [...] Sp. z o.o. przeciwko Gminie [...] o zapłatę odszkodowania za bezczynność przy wykonywaniu władzy publicznej, w którym Sąd podzielił argumentację skarżącej prezentowaną w niniejszej skardze kasacyjnej i stwierdził, że: "(...) rację ma powódka, wskazując iż wynik postępowania z powództwa Gminy [...] o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego nie jest zagadnieniem wstępnym, które warunkowałoby wydanie decyzji o przekształceniu. Kwestia ewentualnego rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nie jest przesłanką decyzji o przekształceniu tego prawa w prawo własności nieruchomości. Z ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wynika jedynie, że warunkiem przekształcenia jest posiadanie przez podmiot występujący z takim wnioskiem: statusu osoby prawnej, której w dniu 13 października 2005 r. przysługiwało oraz w dacie złożenia wniosku przysługuje prawo użytkowania wieczystego nieruchomości nie wymienionej w art. 1 ust. 1 b ww. ustawy. Jak zostało wyżej wskazane powódka spełniła wszystkie ustawowe przesłanki aby organ administracyjny uwzględnił żądanie przekształcenia. (...) Wynik sprawy wszczętej przez pozwanego przed Sądem Okręgowym w [...] o rozwiązanie umowy o ustanowieniu użytkowania wieczystego pozostaje bez znaczenia dla postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia." W tym samym tonie wypowiedział się także Sąd Okręgowy w [...] w sprawie z powództwa Gminy [...] przeciwko [...] Sp. z o.o. o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w [...] zawiesił postępowanie sądowe do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej, stwierdzając, że: "(...) również sąd w niniejszej sprawie jest zdania, że to decyzja administracyjna w kwestii przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, będzie miała ostateczny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Przy czym podkreślenia wymaga tu okoliczność, że argument strony powodowej dotyczący pierwszeństwa pozwu zmierzającego do rozwiązania umowy o użytkowanie wieczyste, przed wnioskiem pozwanej o przekształcenie jej prawa, nie może mieć znaczenia." Zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia do czasu rozpoznania sprawy cywilnej o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego narusza zatem zasadę praworządności, równości wobec prawa oraz szybkości postępowania i stanowi niedopuszczalne ominięcie prawa. Ponadto zawieszenie postępowania może skutkować paraliżem działania organów administracji, gdyż mogą one zawieszać postępowanie administracyjne wyłączenie na podstawie przewidywań co do wyniku postępowań cywilnych, w których dodatkowo są one stronami. Utrzymanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w mocy zaskarżonego postanowienia o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania, prowadzi do braku realizacji wynikającego z ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości obowiązku w zakresie wspomnianego przekształcenia, co wypacza sens i intencje ustawodawcy w przedmiocie ustawowo zagwarantowanego prawa do przekształcenia oraz konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do własności. Z chwilą złożenia wniosku o przekształcenie w świetle obowiązujących przepisów powstała bowiem ekspektatywa prawa własności, co potwierdza chociażby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1341/07. Skarżąca ma zatem pełne prawo do otrzymania przysługującej jej własności na podstawie przepisów ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i ograniczenie tej możliwości stanowi rażące naruszenie uprawnień zagwarantowanych Konstytucją RP. Skarżąca wystąpiła ze stosowanym wnioskiem najwcześniej jak to tylko było możliwe. Dopiero bowiem w dniu 9 października 2011 r. weszła w życie zmiana wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 187, poz. 1110), umożliwiająca złożenie wniosku o przekształcenie osobom prawnym. Wniosek Skarżącej o przekształcenie z dnia 14 października 2011 r. wpłynął do organu już w dniu 18 października 2011 r., a więc niecałe 10 dni po tym, od kiedy złożenie wniosku było formalnie możliwe. Fakt, że postępowanie o rozwiązanie użytkowania wieczystego zostało zainicjowane wcześniej, chociażby z tego powodu nie może mieć znaczenia. Skarżąca z chwilą złożenia wniosku dysponuje ekspektatywą prawa własności, która daje jej uprawnienie o wiele szersze od tego, które przysługuje Gminie z tytułu rzekomego niewykonania lub nienależytego wykonania umowy użytkowania wieczystego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. W skardze kasacyjnej skupiono się na argumentowaniu braku podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do czasu rozpatrzenia sprawy przez sąd cywilny o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego. Tymczasem przedmiotem zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji nie są orzeczenia administracyjne o zawieszeniu postępowania administracyjnego, lecz odmowa podjęcia zawieszonego postępowania. Sprawa zaistnienia podstaw prawnych i faktycznych do zawieszenia postępowania administracyjnego o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została bowiem oceniona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 259/12, który oddalił skargę [...] sp. z o.o. na postanowienia organów administracji w tym przedmiocie. Sprawa dopuszczalności zawieszenia postępowania została więc prawomocnie osądzona, dlatego zgodnie z art. 170 i art. 171 ppsa ma powagę rzeczy osądzonej, co wyklucza możliwość ponownego prowadzenia rozważań w tym zakresie przy niezmienionym stanie prawnym. Ponadto, oddalenie skargi powołanym wyżej prawomocnym wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 259/12, na postanowienie wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania powoduje związanie wszystkich sądów (a więc także orzekającego w niniejszej sprawie) oceną prawną – w rozumieniu art. 153 ppsa - wynikającą z takiego rozstrzygnięcia, które oznacza w konsekwencji, że organy administracji prawidłowo orzekły o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu pozostała więc jedynie okoliczność, czy ustała przyczyna zawieszenia postępowania oceniona powołanym wyżej wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 259/12. Wyrok ten nie zawiera uzasadnienia, dlatego zawarte w jego sentencji rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi należy odnieść do przyczyny zawieszenia postępowania wskazanej w postanowieniu Wójta [...] z dnia [...] listopada 2011 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu drugiej instancji ocenionym powołanym wyrokiem. Wójt [...] orzekł o zawieszeniu postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w [...] , Wydział [...] Cywilny sprawy z powództwa Gminy [...] o rozwiązanie wieczystego użytkowania nieruchomości. Tak określona przez organ administracji przyczyna zawieszenia postępowania dotychczas nie ustała, ponieważ sprawa rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nie została dotychczas rozstrzygnięta. Zawieszenie postępowania cywilnego postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt [...] nie oznacza bowiem jej rozstrzygnięcia. O ile więc rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zawarte w zaskarżonym obecnie wyroku o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie mają żadnego znaczenia, o tyle prawidłowo Sąd ten ocenił, że nie ustała przyczyna zawieszenia tego postępowania. Z przedstawionych względów chybiony jest zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, skoro wbrew konstrukcji tego zarzutu, art. 97 § 1 pkt 4 kpa nie dotyczy warunków podjęcia zawieszonego postępowania, lecz jedynie podstaw do jego zawieszenia, które organ drugiej instancji rozważał na użytek oceny dalszego pozostawania postępowania w zawieszeniu. Również zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego nie zasługiwał na uwzględnienie, skoro przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie zaistnienia innej okoliczności, aniżeli wskazanej w skardze kasacyjnej, jako uzasadnienie tego zarzutu. W odniesieniu do przytoczonych w skardze kasacyjnej fragmentów wypowiedzi sądów cywilnych dotyczących braku podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności należy podkreślić brak kognicji tych sądów do wiążącego formułowania oceny prawnej w tym zakresie, skoro ocena legalności działania organów administracji w tym zakresie należy do sądów administracyjnych, co znalazło swój wyraz w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 259/12. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI