I OSK 630/24

I OSK 630/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący/
Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2294/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa-Praga Północ w Warszawie delegowanego do Prokuratury Regionalnej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2294/22 w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa-Praga Północ w Warszawie delegowanego do Prokuratury Regionalnej w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 lipca 2022 r., nr KOC/3422/Go/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2294/22, w ten sposób, że w rubrum wyroku w miejsce numeru decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 lipca 2022 r. "KOC/3422/21" wpisuje numer "KOC/3422/Go/21"; 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 3 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2294/22, oddalił skargę Prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa-Praga Północ w Warszawie delegowanego do Prokuratury Regionalnej w Warszawie, zwanego dalej "skarżącym", "Prokuratorem" lub "skarżącym kasacyjnie Prokuratorem", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie , zwanego dalej "Kolegium", z dnia 21 lipca 2022 r., nr KOC/3422/Go/21, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy Kolegium decyzją z dnia 28 kwietnia 2008 r., nr KOC/2198/Go/08, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r, Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej " K.p.a." w związku z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 12 marca 2008 r., nr 146/GK/DW/2008, o odmowie ustanowienia na rzecz M.P., H.K., K.T., M.D., I.T. i B.M. prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. 536,23 m2 położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego hipotecznie "[...]" rej. Hip. [...] działka nr [...] z bloku [...] i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W dniu 9 czerwca 2021 r. Prokurator złożył sprzeciw, wnosząc o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Kolegium z dnia 28 kwietnia 2008 r. Prokurator zarzucił decyzji rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez skierowanie decyzji Kolegium do I.T., który zmarł w dniu [...] 2006 r., a tym samym utracił status strony w postępowaniu, a nadto zaniechanie wezwania do udziału w sprawie jego następców prawnych. Po rozpatrzeniu z urzędu sprzeciwu, Kolegium decyzją z dnia 21 lipca 2022 r. odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia 28 kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu wskazano, że żadna z osób wymienionych w rozdzielniku kontrolowanej decyzji, w tym także zmarły I.T., nie była podmiotem praw lub obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, gdyż decyzja kasacyjna nie jest decyzją kreującą administracyjny stosunek prawny w prawie administracyjnym pomiędzy organem władzy publicznej a obywatelem. Okoliczność wskazująca na brak udziału strony bez własnej winy w postępowaniu, może być wyłącznie podstawą żądania wznowienia postępowania administracyjnego przez osobę pozbawioną tego prawa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
W skardze do Sądu I instancji Prokurator zarzucił decyzji rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie tego przepisu i niestwierdzenie nieważności decyzji z dnia 28 kwietnia 2008 r., mimo że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a zwłaszcza art. 7, art. 28, art. 30 K.p.a. poprzez skierowanie jej do zmarłego I.T., którego zgon nastąpił w dniu [...] 2006 r. i który na skutek śmierci utracił status strony w postępowaniu. A zatem jako osoba niemająca zdolności prawnej nie mógł być podmiotem praw i obowiązków, wobec czego nie można było prowadzić w stosunku do niego postępowania ani skierować do niego podjętego rozstrzygnięcia. Nadto zaniechano wezwania do udziału w sprawie jego następców prawnych.
Oddalając skargę, Sad I instancji wskazał, że z punktu widzenia oceny stopnia wadliwości decyzji wydanej w stosunku do osoby zmarłej istotne znaczenie ma podział decyzji na kształtujące osobiste uprawnienia lub obowiązki administracyjne oraz na decyzje dotyczące praw lub obowiązków względem rzeczy. W przypadku tej drugiej kategorii spraw w razie śmierci strony w toku postępowania w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni (art. 30 § 4 K.p.a.). Rozróżnienie tych dwóch rodzajów spraw administracyjnych i w konsekwencji decyzji administracyjnych jest o tyle istotne, że w pierwszym przypadku śmierć strony uniemożliwia nawiązanie stosunku administracyjnoprawnego albo go unicestwia (zagadnienie materialnoprawne), zaś w drugim przypadku śmierć strony powoduje konsekwencje prawnoprocesowe, związane z prawem strony do udziału w postępowaniu. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nie ma charakteru bezwzględnego i musi być również oceniane z - wynikającą z art. 2 Konstytucji RP - zasadą pewności prawa oraz zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. W ocenie Sądu I instancji, należy odróżnić sytuację skierowania decyzji do osoby zmarłej, która to decyzja nakłada na taką osobę obowiązek lub przyznaje określone uprawnienie lub uprawnienie to ogranicza, od sytuacji doręczenia decyzji osobie zmarłej, która nie jest adresatem obowiązków lub uprawnień. Rażącym naruszeniem prawa jest nałożenie decyzją administracyjną obowiązków lub przyznanie uprawnień osobie zmarłej. Natomiast doręczenie osobie zmarłej decyzji, która nie nakładaj obowiązków lub nie przyznaje uprawnień adresatowi tej decyzji, nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. Ta ostatnia sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto Sąd i instancji zaakceptował stanowisko Kolegium co do tego, że niezapewnienie stronie postępowania możliwości udziału w tym postępowaniu może być przesłanką wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
Od wyroku Sądu I instancji skargę kasacyjną wniósł Prokurator. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, podniesiono podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Na podstawie wskazanego przepisu zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest naruszenie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 28 K.p.a., art. 30 K.p.a. i art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez bezpodstawne oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 lipca 2022 r, nr KOC/3422/21, mimo że ta decyzja, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 28 K.p.a., art. 30 K.p.a. i art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, powinna być uchylona przez Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., gdyż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. KOC/2198/Go/08, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a zwłaszcza art. 1 K.p.a., art. 28 K.p.a.. art. 30 K.p.a. i art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez skierowanie jej do osoby nie będącej stroną w sprawie, to jest do I.T., który zmarł w dniu [...] 2006 r. i z chwilą śmierci utracił status strony w postępowaniu, a nadto zaniechanie wezwania do udziału w sprawie następców prawnych I.T.
Skarżący kasacyjnie Prokurator w oparciu o ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej sformułowano również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionego zarzutu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania: H.K., M.P., M.D., H.T., J.W., M.G., B.M., K.D. i A.Z. wnieśli o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna została oddalona, bowiem zaskarżone orzeczenie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Odnosząc się do zarzutów opartych na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. godzi się jednak zauważyć, że jakkolwiek dwie postacie naruszenia prawa materialnego - przez błędną wykładnię lub jego niewłaściwe zastosowanie - w procesie stosowania prawa mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku, to jednak nie powinny być utożsamiane, tym bardziej że ustawodawca wyraźnie je wyodrębnił (zob. wyrok NSA z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 1610/23). Zarzucane postacie naruszenia prawa materialnego winny być wyraźnie wskazane i uzasadnione. Błąd wykładni polega na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażający się w mylnym zrozumieniu przez sąd jego treści, a więc wadliwym ustaleniu wpisanego w ten przepis sensu normatywnego. Zarzut błędnej wykładni powinien obejmować zarówno konkretyzację nieprawidłowości wykładni przeprowadzonej przez sąd wojewódzki, jak i wyjaśnienie prawidłowej - zdaniem strony - rekonstrukcji normy prawnej z przepisu. Natomiast niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego obejmuje nieprawidłowość działania sądu w postaci uznania, że ustalony w sprawie, konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi wpisanemu w hipotezę określonej normy prawnej. Polega on na przyjęciu przez sąd błędnej oceny zastosowania (bądź niezastosowania) przez organ administracji przepisu prawa materialnego w odniesieniu do stanu konkretnej sprawy.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dowodzi, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest to, czy skierowanie decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a więc czy stanowi to aspekt podmiotowy ciężkiej, kwalifikowanej wadliwości decyzji administracyjnej rozumiany jako brak podmiotu zdolnego do nawiązania relacji materialnoprawnej z organem administracji publicznej.
Podmiotowy aspekt rażącego naruszenia prawa pozostaje w związku z nawiązaniem relacji materialnoprawnej organu administracji publicznej z jednostką, która spełnia warunki zdolności wejścia w tę relację. Warunki wejścia w relację materialnoprawną jednostki kształtowaną w formie decyzji administracyjnej – warunki uzyskania statusu strony w postępowaniu administracyjnym - wyznaczają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na gruncie rozwiązań przyjętych w przepisach K.p.a. w nauce prawa wyróżnia się ogólne i szczególne warunki uzyskania statusu strony. Warunki ogólne to posiadanie zdolności administracyjnoprawnej do nawiązywania relacji materialnoprawnej z organem administracji publicznej (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2024, s. 310-311.). Warunki szczególne wyznacza regulacja w art. 28 K.p.a., wskazując na posiadanie przez jednostkę interesu lub/i obowiązku prawnego. Zakres podmiotowy zdolności administracyjnoprawnej reguluje art. 29 K.p.a., stanowiąc, że stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. W zakresie oceny zdolności prawnej strony art. 30 § 1 K.p.a. generalnie (z zastrzeżeniem regulacji szczególnej) odsyła do przepisów prawa cywilnego. Zdolność administracyjnoprawną mają zatem podmioty, które posiadają zdolność prawną. Stosownie do treści art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), zwanej dalej "K.c.", każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Przepis ten reguluje początek nabycia przez osobę fizyczną zdolności prawnej, nie wyznacza jednak granicy czasowej tej zdolności prawnej. W nauce prawa cywilnego przyjmuje się, że zdolność prawna człowieka kończy się wraz z jego śmiercią (M. Pilich [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część 1, red. J. Gudowski, Warszawa 2021, s. 244). Tak wyznaczone granice zdolności prawnej osoby fizycznej mają znaczenie dla spełnienia przesłanki zdolności do wejścia w relację materialnoprawną z organem administracji publicznej. Utrata zdolności prawnej przez jednostkę wyklucza kształtowanie jakichkolwiek materialnoprawnych uprawnień lub obowiązków.
Dla wyznaczenia skutku prawnego utraty zdolności prawnej jednostki jako rażącego naruszenia prawa obwarowanego sankcją nieważności decyzji istotne jest powiązanie z aspektem przedmiotowym relacji materialnoprawnej (B. Adamiak, Brak zdolności prawnej strony przesłanka rażącego naruszenia prawa. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2025 r., IIOSK 647/24, OSP z 2025 r. nr 4). Aspekt przedmiotowy jest zasadniczym elementem nawiązania relacji materialnoprawnej. Treść kształtowania praw lub obowiązków jednostki w formie decyzji administracyjnej (lub milcząco) następuje na podstawie przepisów prawa materialnego. W regulacji przepisów prawa materialnego przyjęte jest unormowanie, które nie jest jednolite, stanowi bowiem o podstawach prawnych do kształtowania praw lub obowiązków jednostki oraz o podstawach prawnych do obrony w procesie kształtowania tych praw lub obowiązków innych jednostek, których interes prawny może być naruszony. Dało to podstawy do wypracowania koncepcji "prawa refleksowego" (A. Matan, Ochrona praw refleksowych w postępowaniu administracyjnym ogólnym [w:] Pozycja Samorządowych Kolegiów Odwoławczych w postępowaniu administracyjnym, red. Cz. Martysz, A. Matan, Warszawa 2005, s. 271), która - ogólnie rzecz ujmując – wskazuje na różnice w naturze prawnej interesu prawnego. W konsekwencji kwestia wpływu śmierci strony postępowania administracyjnego na ewentualne wady decyzji administracyjnej zależy od tego, czy chodzi o stronę w ścisłym tego słowa znaczeniu, czyli podmiot, któremu w osnowie decyzji mają być przyznane określone uprawnienia albo na którą mają być nałożone określone obowiązki, czy też o uczestnika postępowania, który legitymuje się w tym postępowaniu zwykle tzw. prawem refleksowym, wywodzonym np. z prawa własności sąsiedniej nieruchomości. W przypadku strony w ścisłym tego słowa znaczeniu, czyli adresata praw lub obowiązków określonych w osnowie decyzji administracyjnej, wydanie decyzji wobec osoby nieżyjącej stanowi przejaw rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 30 § 1 K.p.a.). W takim przypadku nie jest bowiem możliwe nawiązanie stosunku administracyjnoprawnego uregulowanego w relewantnych normach prawa materialnego. Jest to wada tkwiąca w samej decyzji, która jako adresata uprawnień lub obowiązków ukształtowanych w jej rozstrzygnięciu wskazuje podmiot nieistniejący. Natomiast w przypadku uczestnika postępowania (posiadającego interes prawny w ujęciu refleksowym), któremu sporna decyzja nie przyznaje w osnowie żadnych uprawnień ani nie nakłada na niego żadnych obowiązków, skutki jego śmierci w toku postępowania można rozpatrywać w kategoriach pozbawienia spadkobierców takiego uczestnika prawa do czynnego udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) po spełnieniu dodatkowych warunków, o których dalej.
W tym kontekście rację ma Sąd I instancji, że należy odróżnić sytuację skierowania decyzji do osoby zmarłej, która to decyzja nakłada na taką osobę obowiązek lub przyznaje określone uprawnienie lub uprawnienie to ogranicza, od sytuacji doręczenia decyzji osobie zmarłej, która nie jest adresatem obowiązków lub uprawnień. Rażącym naruszeniem prawa jest nałożenie decyzją administracyjną obowiązków lub przyznanie uprawnień osobie zmarłej. Natomiast doręczenie osobie zmarłej decyzji, która nie nakładaj obowiązków lub nie przyznaje uprawnień adresatowi tej decyzji, nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sprzeciwu Prokuratora, w którym wniósł on o stwierdzenie nieważności była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r. Decyzją tą – wydaną po rozpatrzeniu odwołania - Kolegium uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 12 marca 2008 r., nr 146/GK/DW/2008, o odmowie ustanowienia na rzecz M.P., H.K., K.T., M.D., I.T. i B.M. prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. 536,23 m2 położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego hipotecznie "[...]" rej. Hip. [...] działka nr [...] z bloku [...] i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Stosownie do treści tego przepisu, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Decyzja kasacyjna organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. kończy tok instancji. Decyzja ta nie rozstrzyga jednak sprawy administracyjnej (indywidualnej sprawy administracyjnej materialnej) merytorycznie. Decyzja ta stwierdza jedynie, że postępowanie organu pierwszej instancji dotknięte było ciężkimi wadami procesowymi, i otwiera ponownie drogę postępowania w sprawie przed organem pierwszej instancji. W takim przypadku sprawa pozostaje w toku postępowania przed organem pierwszej instancji. Decyzja kasacyjna organu odwoławczego niejako utrzymuje stan sprawy w toku rozpoznania. Skoro tego rodzaju decyzja nie nakłada na stronę obowiązków ani nie przyznaje jej uprawnień a jedynie stanowi podstawę do ukształtowania sytuacji prawnej jednostki w postępowaniu, które dopiero będzie ponownie prowadzone w pełnym zakresie, to jej skierowanie do osoby zmarłej nie stanowi rażącego naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności tej decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Natomiast - wbrew stanowisku przyjętemu przez Sąd I instancji - w odniesieniu do decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. zachodzi przedmiotowa niedopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 145 § 1 ab initio K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie. Przepis ten ogranicza dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego przesłanką zakończenia sprawy decyzją ostateczną. Formuła zakończenia sprawy decyzją ostateczną zawiera w sobie dwa warunki, które muszą być spełnione jednocześnie, a mianowicie zakończenie w toku instancji rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (materialnej) merytorycznie (przez rozstrzygnięcie o prawach i/lub obowiązkach strony) przez wydanie decyzji ostatecznej. Dla przedmiotowej dopuszczalności wykorzystania instytucji wznowienia postępowania administracyjnego niewystarczające jest zatem spełnienie tylko jednego warunku – to jest wydania decyzji ostatecznej. Zaprezentowane w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji nie miało jednak wpływu na ocenę zasadniczego przedmiotu rozpoznania w sprawie jakim była kwestia kwalifikacji skierowania decyzji kasacyjnej organu odwoławczego do osoby zmarłej w kategorii rażącego naruszenia prawa.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.