II SA/Po 31/20

II SA/Po 31/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Elwira Brychcy /sprawozdawca/
Izabela Paluszyńska
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Rozgraniczenie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2534/20 - Wyrok NSA z 2022-12-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 148 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 23 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia H. B. (zwanego dalej: skarżący) utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r., nr [...] odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2008 roku Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 roku w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W dniu [...] kwietnia 2008 r. H. B. zwrócił się do Wójta Gminy [...] z żądaniem następującej treści: "wydanie zgody i decyzji na ponowne przeprowadzenie rozgraniczenia mojej nieruchomości (...). Rozgraniczenie mej nieruchomości ma na celu przywrócenie dawnych granic z przed dnia [...].06.1998 r.". Uzupełniając złożony wniosek Pan H. B. wskazał, że wniosek dotyczy decyzji z dnia [...] czerwca 1998 roku, tych samych nieruchomości i tych samych właścicieli.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Wójt odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, stanowiącej własność H. B., z nieruchomościami sąsiednimi. W uzasadnieniu wskazano, że sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 1998 r., nr [...], którą Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości o nr geod. [...] w miejscowości [...] z nieruchomościami sąsiednimi. W 1998 r., gdy toczyło się postępowanie rozgraniczeniowe, właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli J. i A. W., zaś H. B. nie przysługiwało ani prawo własności, ani żadne ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości. Prawo własności tej nieruchomości przysługuje H. B. ponownie dopiero od dnia [...] marca 1999 roku. Wskazano, że "niniejszej sprawie" przedmiotem postępowania administracyjnego i przedmiotem wskazanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] było ustalenie tych samych granic, czyli rozgraniczenie tej samej nieruchomości z nieruchomościami sąsiednimi, a zatem zachodzi zatem tożsamość sprawy.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył H. B. podnosząc, że nie było możliwe przeprowadzenie w 1998 roku postępowania rozgraniczeniowego, gdyż w tym czasie A. i J. W. nie posiadali "aktu wydania nieruchomości" i nie byli "pełnoprawnymi właścicielami".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium zwróciło uwagę, że wniosek H. B. był wielowątkowy, a przez to niejednoznaczny, a podnoszone były w nim kwestie mogły wskazywać zarówno na żądanie rozgraniczenia nieruchomości, jak i na przesłanki z art. 145 § 1 Kpa. Kolegium uznało, że w rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja jest co najmniej przedwczesna, skoro przedmiot żądania, a tym samym przedmiot postępowania nie został jednoznacznie sprecyzowany przez wnioskodawcę, a organ I instancji tych wątpliwości nie wyjaśnił.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. H. B. sprecyzował, że wnosi o "ponowne przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego z powodu tego samego faktu nieprawidłowego ustalenia granic w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r., czyli chodzi o ponowne rozgraniczenie na podstawie poprzedniego rozgraniczenia sprzed dnia [...].06.1998 r.".
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Wójt odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości o nr geod. 3 (obręb [...]), stanowiącej własność H. B. z nieruchomościami położonymi w obrębie [...]: 1) nr [...], stanowiącej własność Państwa T. i T. E., 2) nr [...], stanowiącej własność Państwa J. i A. L., 3) nr [...], stanowiąca własność Pana J. P., oraz z nieruchomościami nr [...] i nr [...] (obręb [...]), stanowiącymi własność Skarbu Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...].
Od powyższej decyzji odwołanie złożył H. B. wnosząc, by "była wydana decyzja o ponowne przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego mojej nieruchomości, oznaczonej nr [...] względem pozostałych nieruchomości podanych w decyzji na podstawie dokumentów oraz z powodu samego faktu nieprawidłowego ustalenia granic w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym decyzja z dnia [...] czerwca 1998 roku."
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z [...] października 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta z dnia [...] sierpnia 2008 r. Na decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł H. B..
Wyrokiem z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Po 74/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę H. B. na decyzję z dnia [...] października 2008 r.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., H. B. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o unieważnienie decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], z dnia [...] października 2008 r. nr [...] oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...] Swój wniosek uzasadnił tym, iż jego zdaniem, decyzje te są "wynikiem przestępstwa kryminalnego, dotyczącego sfałszowania umowy kupna sprzedaży mojej nieruchomości w roku 1997".
SKO, po zapoznaniu się z wnioskiem oraz aktami sprawy, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] października 2008 r. Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta z dnia [...] sierpnia 2008 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, pismem z [...] czerwca 2018 r. wniósł H. B. podnosząc, że: "żaden Wójt, jak również SKO. oraz Sąd Administracyjny nie zbadały, że jest to wynik przestępstwa kryminalnego z art. 270 § 1 kk tj. sfałszowanie umowy kupna-sprzedaży mojej nieruchomości dokonanej na mnie przez J. i A. W. z [...], jak również nikt nie zbadali tego czy nowy nabywca w tym czasie był wpisany w księgach wieczystych jako nowy właściciel, bo tylko taki może dokonywać jakiegokolwiek podziału, ponadto skoro nastąpiło rozwiązanie kupna-sprzedaży i ponowne przeniesienie na mnie mojej własności, to to dotychczasowi niepełnoprawni właściciele W. powinni mi oddać w takim stanie w jakim nabyli, a tak się nie stało. Więc skoro ta sprawa z powrotem ma wrócić do Sądu Administracyjnego w [...]. W związku z tym proszę Sąd o wnikliwe rozpatrzenie mojej sprawy, o uchylenie tych feralnych decyzji, które są wynikiem przestępstwa kryminalnego, jak i własnego wyroku."
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że skoro "wyrokiem z [...] maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu" oddalił skargę na decyzję SKO to oznacza, że nie znalazł żadnych podstaw do jej uchylenia czy stwierdzenia nieważności, badając również tę decyzję pod kątem przesłanek nieważności z art. 156 Kpa. Tym samym potwierdzono, że decyzja była niewadliwa również pod kątem wad kwalifikowanych. Treścią tego wyroku Kolegium jest związane i nie dopuszczalnym byłoby po wyroku oddalającym skargę ponowne badanie decyzji pod kątem przesłanek nieważności.
Na powyższe postanowienie Pan H. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podtrzymując stanowisko odnośnie sfałszowania umowy sprzedaży.
Wyrokiem z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Po 856/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu Sąd zobowiązał organ do wezwania H. B. do sprecyzowania żądania.
Pismem z [...] lipca 2019 r. Kolegium zobowiązało H. B. do sprecyzowania żądania poprzez wskazanie czy stanowi ono wniosek o stwierdzenie nieważności, czy też podanie o wznowienie postępowania. Jednocześnie organ wyjaśnił wnioskodawcy zastosowanie poszczególnych trybów nadzwyczajnych.
W odpowiedzi na powyższe H. B., pismem z [...] lipca 2019 r., wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją SKO z dnia [...] października 2008 r. ([...]), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 Kpa. Wniosek ten stanowi akt inicjujący postępowanie podane kontroli Sadu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W uzasadnieniu wskazał, iż jego zdaniem, dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe, gdyż nikt nie sprawdził, że nastąpiło przestępstwo kryminalne tj. sfałszowanie umowy sprzedaży. Dlatego domaga się, aby SKO wszczęło postępowanie przeciwko J. i A. W., notariuszowi P. N., geodecie K. S., policjantowi J. S., byłemu Wójtowi Gminy [...] J. P. oraz r.pr. K. C.. Jednocześnie zobowiązał SKO do skierowania pisma do Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] celem wyciągnięcia sankcji karno-dyscyplinamych oraz do poinformowania o sprawie obecnego Wójta [...]. Podniósł, iż obecnie nie jest w stanie ponieść kosztów przywrócenia starych punktów granicznych sprzed [...] kwietnia 1998 r. Jako strona, bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym, ponieważ w tamtym czasie nie uznawano go za właściciela, "z uwagi na akt notarialny kupna-sprzedaży, który następnie został rozwiązany i nastąpiło ponowne przeniesienie własności, gdyż kupujący nie dopłacili dopłaty dla mnie jako zbywcy za nieruchomość. Prawda jest całkowicie inna. Cały problem tkwi w tym, że niedopłacenie mi tej kwoty [...]tys. zł, to był pretekst, że jak się to oszustwo uda, to będzie dobrze, a jak nie to będzie podstawa do odkręcenia".
Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało H. B. do udzielenia informacji na jakim etapie jest postępowanie wszczęte przez Komendanta Miejskiego Policji w [...] w sprawie dochodzenia o przestępstwo przewidziane w art. 270 § 1 KK i art. 190 § 1 KK w sprawie sfałszowania umowy kupna- sprzedaży gospodarstwa rolnego oraz gróźb kierowanych przez W. (zawiadomienie z dnia [...] stycznia 1999 r. w sprawie nr [...]), czy zostało prawomocnie zakończone oraz do przedłożenia wszelkich dowodów dokumentujących przebieg tegoż postępowania. W tym samym dniu Kolegium zwróciło się do Komendanta Miejskiego Policji w [...] z prośbą o udzielenie informacji odnośnie powyższego postępowania.
W odpowiedzi na wezwanie H. B. przedłożył postanowienie z dnia [...] lutego 1999 r. o oddaleniu wniosku dowodowego "dot. okazania notariusza P. N. z uwagi, iż dowód jest nie przydatny do stwierdzenia danej okoliczności" oraz postanowienie z dnia [...] marca 1999 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie nr [...]. Z informacji uzyskanej od Komendy Miejskiej Policji w [...] wynika, iż "postępowanie w sprawie sfałszowania umowy kupna-sprzedaży gospodarstwa rolnego oraz gróźb kierowanych przez W. zostało zarejestrowane w Prokuraturze Rejonowej w [...] pod syg. akt [...] i zostało umorzone w dniu [...] lutego 1999r. w’ Komendzie Miejskiej Policji w [...] wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego".
Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] października 2008 r., nr SKO- [...]
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż jako podstawę prawną wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2008 r. strona podała art. 145 § 1 pkt 1 (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe), pkt 2 (decyzja wydana została w wyniku przestępstwa), pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) i pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję). Podkreślono, że podane przez stronę przyczyny wznowienia postępowania muszą dotyczyć postępowania zakończonego decyzją SKO z dnia [...] października 2008 r., a nie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1998 r.
Jednocześnie SKO podniosło, że zgodnie z art. 148 Kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).
W tym kontekście podniesiono, że okoliczność rzekomego sfałszowania umowy kupna-sprzedaży gospodarstwa rolnego z [...] września 1997 r. H. B. podnosił już we wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. Przedłożył również zawiadomienie z dnia [...] stycznia 1999 r., w którym Komendant Miejski Policji w [...] informuje go o wszczęciu dochodzenia w tej sprawie oraz postanowienie o umorzeniu dochodzenia. Organ uznał, iż po dwudziestu latach wnioskodawca podnosi te same okoliczności, nie potwierdzone jednak żadnymi dowodami. Tym samym termin określony w art. 148 § 1 Kpa nie został zachowany. W związku z tym organ stwierdził, iż nie można wznowić postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 Kpa.
Wskazano również, że wniosek nie został uwzględniony także ze względów merytorycznych. Organ I instancji ustalił, że postanowieniem z dnia [...] marca 1999 r. umorzono dochodzenie w sprawie sfałszowania aktu notarialnego umowy kupna-sprzedaży gospodarstwa rolnego zawartej pomiędzy H. B. a J. i A. W. wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Postanowienie to zostało zatwierdzone przez Prokuratora i jest prawomocne. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do podważenia ustaleń Policji. Organ I instancji stwierdził tym samym, iż SKO wydając decyzję z dnia [...] października 2008 r. nie opierało się na sfałszowanym dowodzie. Decyzja ta nie została również wydana w wyniku przestępstwa. Nie wyszły także na jaw żadne istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Kwestię rzekomego sfałszowania umowy kupna-sprzedaży gospodarstwa rolnego H. B. podnosił już we wniosku z [...] kwietnia 2008 r., była to więc okoliczność znana organowi w momencie wydawania decyzji z [...] października 2008 r. Tymczasem dowody w postaci zawiadomienia o wszczęciu dochodzenia, postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego oraz postanowienia o umorzeniu dochodzenia, przedłożone przez wnioskodawcę po wydaniu przez SKO decyzji z [...] października 2008 r., organ uznał za nieistotne dla sprawy o sygn. akt [...] Nie potwierdzały bowiem stanowiska H. B., iż umowa w postaci aktu notarialnego została sfałszowana, wręcz przeciwnie.
Za całkowicie bezzasadne organ I instancji uznał wskazanie jako podstawy prawnej wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem SKO w [...] z dnia [...] października 2008 r., art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Zdaniem organu z akt sprawy wynika, iż H. B. brał aktywny udział w postępowaniu zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji: złożył wniosek o ponowne rozgraniczenie nieruchomości, prowadził korespondencję z Wójtem, otrzymał wszystkie wydane w sprawie decyzje i składał od nich odwołania oraz skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Nie sposób więc przyjąć, iż nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2008 r.
Odnosząc się do wniosku H. B. o wszczęcie przez Kolegium postępowania przeciwko osobom tamże wskazanym, organ poinformował stronę, iż nie ma kompetencji do wszczynania takich postępowań. Kolegium nie znalazło również przesłanek do powiadamiania innych organów o rzekomym popełnieniu przestępstw przez te osoby.
W dniu [...] października 2019 r. H. B. złożył – zgodnie z udzielonym mu pouczeniem - "skargę" na powyższe postanowienie. Podtrzymał swoje stanowisko odnośnie sfałszowania umowy kupna-sprzedaży, wniósł o unieważnienie decyzji z [...] czerwca 1998 r. i przywrócenia granic sprzed [...] kwietnia 1998r.
Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2019 r. Jednocześnie wskazało, iż postanowienie to zawierało błędne pouczenie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podczas, gdy powinno wskazywać, iż przysługuje prawo złożenia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podkreślono, że zgodnie jednak z art. 112 w zw. z art. 126 Kpa, błędne pouczenie w postanowieniu co do prawa złożenia zażalenia nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Dlatego też wniesienie środka zaskarżenia po terminie do złożenia zażalenia, jednakże w terminie zastrzeżonym w pouczeniu, organ uznał za dokonane we właściwym terminie.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 148 Kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w tym przepisie, organ administracji nie ma wyboru i jest zobowiązany do wydania, na podstawie art. 149 § 3 Kpa, postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Na tym tle organ podkreślił, że okoliczność rzekomego sfałszowania umowy była podnoszona przez H. B. w różnych postępowaniach od blisko 20 lat. Nie jest to więc okoliczność, o której strona powzięła wiadomość w terminie miesięcznym przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania. Co więcej okoliczność ta stanowiła przedmiot postępowania karnego zakończonego postanowieniem o umorzeniu dochodzenia, ze względu na stwierdzenie, iż czyn nie zawierał znamion czynu zabronionego. W tej sytuacji wznowienie postępowania, w oparciu o wskazaną okoliczność, byłoby bezzasadne. Organ II instancji nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku strony, zawartego w zażaleniu, o unieważnienie decyzji z dnia [...] czerwca 1998 r. i przywrócenia granic sprzed [...] kwietnia 1998 r.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył H. B., podtrzymując stanowisko, że umowa kupna-sprzedaży nieruchomości była sfałszowana. Domagał się unieważnienia decyzji z [...] czerwca 1998 r., przywrócenia granic sprzed [...] kwietnia 1998 r. oraz wznowienia postępowania rozgraniczeniowego na koszt "osób, które widnieją na tej decyzji".
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie, na które przysługuje zażalenie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Dopuszczalność badania tego rodzaju aktów wynika z brzmienia art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej Ppsa). Kontrola sądowa sprawowana jest przy uwzględnieniu kryterium zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.). Sąd analizuje więc sprawę pod kątem uchybień regulacjom prawa, lecz tylko te wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 Ppsa pozwalają na wyeliminowanie kwestionowanego postanowienia z obrotu prawnego. I tak, w myśl art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa, Sąd stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach. Z kolei do uchylenia postanowienia w całości lub w części Sąd zobligowany jest wtedy, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa).
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, bowiem nie uchybia wskazanym wyżej przepisom, dlatego też skarga podlegała oddaleniu.
Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postępowania, Sąd podzielił opisane powyżej ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.
Sąd podzielił również argumentację Kolegium uznając, że zasadnie utrzymało w mocy postanowienie własne wydane w I instancji.
Na wstępie wskazać należy, że instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych i stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 16 Kpa zasady trwałości decyzji ostatecznych Z tego też powodu instytucja ta może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków.
Zgodnie z art. 145 § 1 Kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. W pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 Kpa, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i 145b § 1 Kpa, a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 Kpa. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie, uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego, które rozpoczyna drugi etap postępowania wznowieniowego i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 Kpa). W przypadku jednak gdy wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek wznowieniowych, czy też w sytuacji, gdy wnioskujący nie zachował terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, organ jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 Kpa
W rozpoznawanej sprawie postępowanie zainicjowane przez skarżącego zakończyło się w pierwszej fazie, gdyż wznowienie postępowania okazało się w ocenie organów niedopuszczalne z uwagi na uchybienie terminu do zgłoszenia tego żądania.
Zgodnie z art. 148 § 1 Kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym, stosownie do treści art. 148 § 2 Kpa, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
W orzecznictwie przyjmuje się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 Kpa. Powyższe nie zwalnia jednak organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Obowiązek badania, czy wniosek o wznowienie postępowania wpłynął w terminie, spoczywa zatem na organach (zob. bliżej wyrok NSA z dnia 9 października 2019 r. sygn. II GSK 2874/17 i przywołane tam bogate orzecznictwo, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanym przypadku organ sprostał tym obowiązkom. Analiza wniosku i pism skarżącego pozwoliła na zakwalifikowanie jego żądania jako podania o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 Kpa.
Opisując bardzo szczegółowo toczące się od około 20 lat postępowania powiązane z wnioskiem skarżącego oraz udział w nich samego skarżącego, organ doszedł do przekonania, że termin do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie został zachowany. Zdaniem Sądu wniosek ten jest prawidłowy i w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jawi się jako oczywisty.
W tym miejscu Sąd pragnie zwrócić jednak uwagę na pewne uchybienia, których dopuścił się organ. Podkreślenia wymaga, że na etapie badania dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania nie jest możliwie rozważanie, czy w sprawie zachodzi, któraś z przesłanek wznowienia postępowania z art. 145 § 1 Kpa. Ocena przyczyn wznowienia zarezerwowana jest dla kolejnego etapu postępowania, gdy po zbadaniu dopuszczalności wniosku i wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, organ przystępuje do przeprowadzania postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 Kpa) i wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 Kpa. Jeżeli organ odmawia wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie, to nie ma podstaw do rozważania, jak uczynił zwłaszcza organ I instancji w rozpatrywanym przypadku, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wznowienia. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyny wznowienia. Odmowa wznowienia postępowania następuje jedynie z powodów formalnych, a nie merytorycznych.
Stwierdzone uchybienie nie mogło jednak prowadzić do wyeliminowania zaskarżonych postanowień z obrotu prawnego, ponieważ nie wpływają na wynik sprawy, a zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu. Złożenie przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania jest obarczone oczywistą wadą formalną i w pełni trafnie doprowadziło to organy do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 3 Kpa.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 Ppsa.