I OSK 62/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej, potwierdzając bezprzedmiotowość postępowania w sytuacji faktycznego wyłączenia gruntu przed wydaniem decyzji zezwalającej.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Białymstoku w przedmiocie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując umorzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. NSA uznał skargę za niezasadną, stwierdzając, że faktyczne wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej przed wydaniem decyzji zezwalającej skutkuje bezprzedmiotowością postępowania w oparciu o art. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. L. i J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie przepisów postępowania (art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1, art. 105 § 1 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 11 u.o.g.r.l.). NSA, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym ze względu na sytuację epidemiczną, stwierdził, że skarga kasacyjna jest niezasadna. Kluczową kwestią było rozróżnienie trybów postępowania dotyczących zezwolenia na wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej (art. 11 u.o.g.r.l.) oraz konsekwencji prawnych faktycznego wyłączenia gruntu bez zezwolenia (art. 28 i nast. u.o.g.r.l.). Sąd podkreślił, że wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej bez stosownej decyzji administracyjnej narusza przepisy ustawy. W sytuacji, gdy faktyczne wyłączenie gruntu nastąpiło przed wydaniem decyzji zezwalającej, postępowanie w przedmiocie zezwolenia staje się bezprzedmiotowe. NSA uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu następczej bezprzedmiotowości postępowania. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na odrębność postępowań i prawidłowość oceny stanu faktycznego przez organy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, faktyczne wyłączenie gruntu rolnego z produkcji rolniczej przed wydaniem decyzji zezwalającej na takie wyłączenie skutkuje następcza bezprzedmiotowością postępowania w przedmiocie wydania takiej decyzji.
Uzasadnienie
NSA rozróżnił postępowanie o wydanie zezwolenia na wyłączenie gruntu (art. 11 u.o.g.r.l.) od postępowania dotyczącego konsekwencji faktycznego wyłączenia bez zezwolenia (art. 28 i nast. u.o.g.r.l.). Stwierdził, że gdy faktyczne wyłączenie nastąpiło przed wydaniem decyzji, postępowanie w przedmiocie zezwolenia staje się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.o.g.r.l. art. 11
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Pomocnicze
u.o.g.r.l. art. 28
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 11
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne wyłączenie gruntu rolnego z produkcji rolniczej przed wydaniem decyzji zezwalającej skutkuje bezprzedmiotowością postępowania w przedmiocie wydania takiej decyzji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1, art. 105 § 1 k.p.a.) Naruszenie prawa materialnego (art. 11 u.o.g.r.l.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
następcza bezprzedmiotowość postępowania odrębny tryb postępowania w sprawie, której przedmiotem jest udzielenie zezwolenia na wyłączenie określonego gruntu z produkcji rolniczej lub leśnej oraz w sprawie, której przedmiotem pozostaje orzeczenie o konsekwencjach prawnych faktycznie dokonanej zmiany użytkowania gruntu bez stosownego zezwolenia.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej z powodu faktycznego wyłączenia gruntu przed wydaniem decyzji zezwalającej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie nastąpiło faktyczne wyłączenie gruntu przed formalnym zezwoleniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w kontekście ochrony gruntów rolnych, która może mieć znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości i inwestorów.
“Wyłączyłeś grunt rolny bez pozwolenia? Postępowanie może zostać umorzone!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 62/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-10-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/ Elżbieta Kremer /przewodniczący/ Maciej Dybowski Symbol z opisem 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych Hasła tematyczne Ochrona przyrody Sygn. powiązane II SA/Bk 465/18 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2018-11-29 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1995 nr 16 poz 78 art. 11 Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sentencja Dnia 5 października 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. L. i J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 465/18 w sprawie ze skargi A. L., J. L., H. M., M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w I instancji w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 29 listopada 2018 r., II SA/Bk 465/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. L., J.L., H.M. L. i M.I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w I instancji w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, która podlegała merytorycznemu rozpoznaniu wnieśli skarżący A. L. i J. L., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz nierozpoznanie zarzutów skarżących podniesionych w skardze, ograniczając się do przytoczenia stanowiska WSA i stwierdzenia, iż SKO słusznie uchyliło decyzję merytoryczną Starosty B. i umorzyło postępowanie administracyjne wskazując jedynie, iż legalizacja dokonań inwestora jest możliwa na podstawie rozdziału 7 "Kontrola wykonywania przepisów ustawy" – art. 28 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U.2017.1161 ze zm.), dalej jako "u.o.g.r.l.", a także stwierdzenia, iż niecelowa stała się analiza prawidłowości wyceny części działek nr [...] i nr [...], jak też wszelkich należności finansowych z tym związanych, a zatem z tego względu decyzja organu I instancji nie mogła podlegać rozpatrzeniu, a na koniec WSA ograniczyło się do ogólnego stwierdzenia, iż wbrew twierdzeniom skargi postępowanie toczące się w przedmiocie wyłączenia z produkcji rolnej części działek nr [...] i nr [...] na wniosek P. zostało ostatecznie prawidłowo zweryfikowane przez organ Il instancji, który rzeczowo wyjaśnił przyczyny umorzenia postępowania oraz ograniczył się przy tym do lakonicznego stwierdzenia, iż nie doszło do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77, art. 107 i art. 105 § 1 k.p.a. gdyż materiał dowodowy został wyczerpująco zebrany, tyle że oceniony przez organ Il Instancji w sposób sprzeczny z tym co uczynił Starosta B. decyzją z dnia [...] marca 2018 r., czego skutkiem jest to, iż sytuacja prawna działek skarżących nie została nadal uregulowana wskutek nie wyjaśnienia okoliczności sprawy, co miało wpływ na treść wyroku; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, iż nie doszło do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77, art. 107 i art. 105 § 1 k.p.a. gdyż materiał dowodowy został wyczerpująco zebrany, tyle że oceniony w sposób sprzeczny z zaskarżoną decyzją Starosty B. z dnia [...] marca 2018 r., nota bene uchyloną przez SKO w B. decyzją zaskarżoną nr [...]; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.145 § 1 pkt 1 przez jego niezastosowanie pomimo podstaw zaistniałych do jego zastosowania, co skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż SKO w B. wydało błędną decyzję poprzez błąd w subsumpcji stosując podstawę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. podczas gdy należało zastosować do ustalonego stanu faktycznego art. 138 § 2 i uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskutek nie wyjaśnienia do końca dlaczego organ nie zastosował art. 28 u.o.g.r.l., choć wskazywał na ten przepis w uzasadnieniu (str. 8) stwierdzając wprost, iż legalizacja faktycznie dokonanej zmiany użytkowania gruntu rolnego bez zezwolenia odbywa się według regulacji rozdziału 7 ustawy – Kontrola wykonywania przepisów ustawy, w szczególności art. 28 u.o.g.r.l., a w związku z powyższym nie zachodzą podstawy do zastosowania art.105 § 1 k.p.a. i umorzenia postępowania, gdyż należy ustalić wpierw czy zachodzą okoliczności do zastosowania art. 28 u.o.g.r.l., a to konieczne jest do wyjaśnienia sprawy i ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; 4. naruszenie prawa materialnego tj. art. 11 u.o.g.r.l. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez błąd w subsumpcji polegający na ustaleniu stanu faktycznego oraz okoliczności do zastosowania art. 28 u.o.g.r.l., bowiem jak wskazał WSA w Białymstoku za takim rozwiązaniem w okolicznościach faktycznych sprawy przemawiają przepisy art. 4 pkt 11 i art. 11 u.o.g.r.l., zgodnie z którymi faktyczne wyłączenie gruntów z użytkowania rolniczego, wcześniejsze niż decyzja zezwalająca na takie działanie narusza przepis art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. w związku z tym legalizacja faktycznie dokonanej zmiany użytkowania gruntu rolnego bez zezwolenia odbywa się wg regulacji rozdziału 7 ustawy "Kontrola wykonywania przepisów ustawy", w szczególności art. 28 u.o.g.r.l., którego to Sąd I instancji nie zastosował, a którego wskazywał; 5. "naruszenie przepisów postępowania art. 174 pkt ppsa", które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy a polegający na umorzeniu postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. i przyjęciu prawidłowości decyzji i ustaleń organu Il instancji, który przyjął, iż rzeczowo wyjaśnił przyczyny umorzenia postępowania powołując się przy tym na to, że nastąpiło to w związku z prawidłową decyzją na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., podczas gdy stanowisko to jest sprzeczne z wytycznymi wyroku WSA ze sprawy sygn. akt Il SA/Bk 254/12 oraz błędnym zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 2 bowiem zachodziły okoliczności do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe stanowisko szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Na wstępie należy zauważyć, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2000.1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Powyższa regulacja nie przewiduje konieczności uzyskania zgody strony na rozpoznanie sprawy w powyższym trybie. Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. Problemem prawnym zarysowanym zarzutami kasacyjnymi pozostaje kwestia sposobu rozstrzygnięcia sprawy wywołanej wnioskiem w wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej w oparciu o przepis art. 11 u.o.g.r.l., w sytuacji gdy przed wydaniem decyzji administracyjnej w tej kwestii doszło do faktycznego wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów rolnych objętych takim wnioskiem. Z powyższego punktu widzenia kluczowe znaczenie mają ustalenia organów, wynikające z niekwestionowane okoliczności sprawy. Wynika z nich, iż wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. P. z o.o. w L. Oddział w B. zainicjowała postępowanie w przedmiocie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej. Wniosek ten dotyczył kilkunastu działek położonych w obrębie miejscowości W., P. i L., w tym części działek nr [...] i nr [...], będących we współwłasności skarżących. Powyższy wniosek złożony został w związku z planami realizacji przez wnioskodawcę inwestycji – linii elektroenergetycznej 110 kV, która przewidywała m.in. usytuowanie słupów energetycznych na ww. działkach. Istotnym w sprawie pozostaje także ustalenie organu odwoławczego, iż faktyczne nierolnicze wykorzystanie przedmiotowych gruntów rozpoczęło się w dniu [...] lipca 2011 r. W powyższych okolicznościach sprawy należy potwierdzić trafność stanowiska Sądu I instancji o istnieniu w przepisach u.o.g.r.l. odrębnego trybu postępowania w sprawie, której przedmiotem jest udzielenie zezwolenia na wyłączenie określonego gruntu z produkcji rolniczej lub leśnej oraz w sprawie, której przedmiotem pozostaje orzeczenie o konsekwencjach prawnych faktycznie dokonanej zmiany użytkowania gruntu bez stosownego zezwolenia. Pierwsza z ww. spraw swą podstawę prawną znajduje w art. 11 u.o.g.r.l., zaś druga w art. 28 i nast. tejże ustawy. Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l., wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne – może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie. Pojęcie "wyłączenia z produkcji" oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów rolnych lub leśnych. Jakkolwiek, wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną i polega na rozpoczęciu innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów (art. 4 pkt 11 in principio u.o.g.r.l.), to w świetle art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. może ono nastąpić – co do zasady – tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie (vide: D.Danecka, W.Radecki, Ochrona gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, wyd. V, WKP 2021, uwagi do art. 11; wyrok NSA z dnia 27 maja 2021 r., I OSK 157/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając na uwadze, iż wyjątek przewidziany w tym zakresie w art. 11 ust. 3 u.o.g.r.l. w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania, to trafna jest konkluzja Sądu I instancji, że wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej lub leśnej bez stosownego zezwolenia wydanego w formie decyzji administracyjnego narusza przepisy u.o.g.r.l. W takiej sytuacji przepisy art. 28 i nast. u.o.g.r.l. przewidują konsekwencje prawne za naruszenie prawa w tym zakresie. Rodzaj tych konsekwencji zależeć będzie generalnie od tego czy grunty, które zostały wyłączenie z produkcji rolniczej lub leśnej bez stosownego zezwolenia władzy administracyjnej były w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone na cele nierolnicze lub nieleśne czy też nie. Tylko w sytuacji gdy z miejscowym planie grunty te przeznaczone zostały na cele nierolnicze lub nieleśne możliwa jest legalizacja tak dokonanego wyłączenia i organ administracji winien wydać w tym zakresie decyzję z urzędu, podwyższając jednocześnie o 10%. wysokość należności, o której mowa w art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l. W pozostałych sytuacjach zalegalizowanie wyłączenia gruntów decyzją ex post nie będzie możliwe, a organ nałoży na sprawcę wyłączenia stosowne sankcje (art. 28 ust. 1 u.o.g.r.l.). Powyższe, schematyczne przedstawienie postępowań, których przedmiotem jest wyłączenie określonego gruntu z produkcji rolniczej lub leśnej prowadzi do wyraźnego wniosku, iż ubieganie się o wydanie zezwolenia na wyłączenie gruntu rolnego lub leśnego z produkcji rolniczej lub leśnej, pozostaje aktualne tylko wtedy gdy nie doszło do faktycznego wyłączenia tegoż gruntu z produkcji. Wówczas aktualny pozostaje przedmiot tegoż postępowania. Przedmiot ten przestaje istnieć w sytuacji dokonania faktycznego wyłączenia gruntu rolnego lub leśnego z produkcji rolniczej lub leśnej przed wydaniem stosownego zezwolenia. Wówczas pojawia się sytuacja faktyczna i prawna, która winna podlegać ocenie na gruncie regulacji prawnej przewidującej sankcje za naruszenie przepisów u.o.g.r.l. Przedmiot postępowania uregulowanego przepisem art. 11 u.o.g.r.l. jest odrębny od przedmiotu postępowania uregulowanego w art. 28 i nast. u.o.g.r.l. Okoliczność, iż postępowania te mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku nie stanowi dostatecznego uzasadnienia dla przełamania odrębności obu regulacji prawnych i – w sposób postulowany przez autora kasacji – prowadzenia jednego zbiorczego postępowania administracyjnego, bez wyraźnego zakończenia sprawy administracyjnej wywołanej wnioskiem o wyłączenie określonego gruntu rolnego z produkcji rolniczej. Nie można tym samym zgodzić się z autorem kasacji w kwestii błędnej wykładni i nieprawidłowego zastosowania art. 11 w związku z art. 4 pkt 11 u.o.g.r.l. Natomiast dostrzeżenie w toku badanej sprawy okoliczności wskazanych w art. 28 i nast. u.o.g.r.l. nie oznacza, iż kwestie uregulowane w tych przepisach zostały wyjaśnione w taki sposób umożliwiający zastosowanie w niniejszej sprawie art. 28 u.o.g.r.l. Pomijając już ww. kwestie tyczące odrębności obu postępowań, należy zauważyć, iż faktyczne wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej lub leśnej bez stosownego zezwolenia władzy administracyjnej wskazuje na to, że przestał istnieć przedmiot jednego postępowania, uregulowanego art. 11 u.o.g.r.l., a jednocześnie pojawił się przedmiot postępowania uregulowanego art. 28 i nast. u.o.g.r.l. Organ odwoławczy, konstatując powyższą okoliczność w toku postępowania o udzielenie zezwolenia na wyłączenie gruntu rolnego z produkcji, nie prowadził dalszych ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej na gruncie art. 28 i nast. u.o.g.r.l. Nie można zatem potwierdzić zarzutu naruszenia powyższego przepisu wskutek jego niezastosowania pomimo ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia jego treści. Trafnie w toku dotychczasowego postępowania ocenione zostały przez organ odwoławczy kwestie bezprzedmiotowości postępowania. W momencie ubiegania się o wydanie zezwolenia na wyłączenie z produkcji rolnej gruntów należących do skarżących, tj. w dniu [...] kwietnia 2011 r. przedmiot tegoż postępowania istniał i taki stan sprawy trwał do dnia [...] czerwca 2011 r. W dniu [...] lipca 2011 r. dokonano faktycznego wyłączenia należących do skarżących gruntów rolnych z produkcji rolniczej. Odpadł zatem przedmiot sprawy administracyjnej, której podstawę prawną stanowił art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. Od dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie niniejszej nastąpiła zatem następcza bezprzedmiotowość postępowania o przedmiotowym charakterze. Nie budzi przy tym wątpliwości, że bezprzedmiotowość postępowania może być także wynikiem zmiany stanu faktycznego sprawy. Postępowanie musi być uznane za bezprzedmiotowe także wskutek ustania stanu faktycznego podlegającego uregulowaniu przez organ administracji w drodze decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 29 września 1987 r., IV SA 220/87, ONSA 1987/2/67; P.M.Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, uwagi do art. 105). Przy czym, mając na uwadze, iż następcza bezprzedmiotowość postępowania trwała już przed wydaniem decyzji organu I instancji, co nastąpiło w dniu [...] marca 2018 r., to prawidłowo organ odwoławczy rozstrzygnął sprawę na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylając zaskarżoną decyzję i umarzając postępowanie pierwszej instancji w całości. Jeżeli bowiem brak jest możliwości wydania decyzji w sprawach określonego rodzaju, to organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie (vide: wyrok SN z dnia 7 maja 2002 r., III RN 59/01, OSNP 2003/3/56; W.Chróścielewski, Glosa do wyroku NSA z dnia 23 listopada 1995 r., SA/Kr 95/95, OSP 1997/4/81). Powyższe uwagi uniemożliwiają potwierdzenie zasadności zarzutów kasacyjnych naruszenia art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest także trafnie postawiony w kontekście oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 września 2012 r., II SA/Bk 254/12, skoro Sąd ten, stwierdzając naruszenie art. 11 ust. 1, 1a, 3, 4, art. 14 ust. 1 i art. 28 ust. 1 i 2 u.o.g.r.l., nakazał przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalić, czy wnioskodawca dokonał faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, a jeśli tak, to za niemożliwe uznał rozpoznanie wniosku z dnia [...] kwietnia 2011 r. w trybie art. 11 u.o.g.r.l. i wskazał na konieczność wszczęcia z urzędu postępowania kontrolnego na podstawie art. 28 u.o.g.r.l. Nie zastały także naruszone przepisy art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. Stwierdzenie bezprzedmiotowości określonego postępowania administracyjnego jest okolicznością, która dezawuuje potrzebę prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w sprawie. Brak możliwości merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej wskutek stwierdzenia jej bezprzedmiotowości winien prowadzić do niezwłocznego umorzenia postępowania. Postępowanie organu odwoławczego wypełnia powyższą dyrektywę. Wypada przy tej okazji zauważyć, iż kwestionując poprawność zastosowania przepisów postępowania administracyjnego odnoszących się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego sprawy autor kasacji zaniechał wskazania dowodów, które zostały w toku dotychczasowego postępowania pominięte lub wadliwie ocenione. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz nie rozpoznanie faktyczne zarzutów skarżących podniesionych w skardze. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu wypada wskazać, iż naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli polega ono na: oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (vide: K.Radzikowski, Orzekanie przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy, ZNSA 2009, nr 2, s. 56 – 60; wyrok NSA z dnia 11 maja 2021 r., III OSK 3627/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Żadna z powyższych okoliczności nie jest przywoływana w skardze kasacyjnej na uzasadnienie postawionego zarzutu. Jednocześnie należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2021 r., II GSK 1158/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z kolei, zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów tego rodzaju. Dodatkowo należy zauważyć, iż w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2011 r., uwaga 7 do art. 141; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011 r., I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W skardze kasacyjnej nie wskazano na tego rodzaju wadliwość, co zresztą nie miałoby potwierdzenia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, z którego jasno wynika podstawa faktyczna i prawna wyrokowania. Natomiast ewentualne wady uzasadnienia w postaci nierozwinięcia określonej argumentacji, w tym odnoszącej się do zarzutów skargi, nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. lecz może być skutkiem błędnej wykładni lub nieprawidłowego zastosowania określonych przepisów prawa, które autor kasacji, będący profesjonalistą, winien przytoczyć w podstawach kasacyjnych. Tym samym zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należy za chybiony. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI