I OSK 62/05

I OSK 62/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /sprawozdawca/
Leszek Włoskiewicz
Roman Hauser /przewodniczący/
Symbol z opisem
6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne
Przejęcie mienia
Sygn. powiązane
IV SA 4755/02 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-11-09
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.), Leszek Włoskiewicz, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przemysłowej Spółdzielni Pracy "O." w likwidacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA 4755/02 w sprawie ze skargi Przemysłowej Spółdzielni Pracy "O." w likwidacji na decyzję Ministra Gospodarki z dnia 15 października 2002 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2004 r. IV SA 4755/02 oddalił skargę Przemysłowej Spółdzielni Pracy "O." w likwidacji w W. na decyzję ostateczną Ministra Gospodarki z dnia 15 października 2002 r., stwierdzającą nieważność orzeczenia nr 15 Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 23 lutego 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej Zakładów Przemysłowo-Handlowych F. P. Spółka z o.o. w O. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył stanowisko organu nadzoru uznające, że weryfikowane orzeczenie zostało podjęte z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 lit. B i ust. 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz.U. nr 3 poz. 17 ze zm./, uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.
Zdaniem organu nadzorczego za przyjęciem tego stanowiska przemawia zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy, dający podstawę do ustalenia, że w dniu 5 lutego 1946 r. tj. w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę w rozumieniu art. 3 lit. B tej ustawy w przedmiotowym przedsiębiorstwie nie przekraczała 50 pracowników. Znajduje to oparcie przede wszystkim w protokole z lustracji zakładu, przeprowadzonej w dniu 17 kwietnia 1947 r. przez rzeczoznawców przysięgłych Izby Handlowej w W., w którym zdolność zatrudnienia pracowników na jedną zmianę ocenili na 17 osób, "zestawienia pracowników", obrazującego, że w lutym 1946 r. przedsiębiorstwo to zatrudniało łącznie 26 pracowników, w tym 21 fizycznych i 5 umysłowych, przy czym bezpośrednio przy produkcji pracowało 14 pracowników. Opierając się o powyższe Wojewódzka Komisja do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. postanowiła skreślić omawiane przedsiębiorstwo z wykazu przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji, ustalając, iż "najwyższy stan zatrudnienia wynosił 27 ludzi, a obecny /postanowienie z 18 lipca 1947 r./ wynosi maksymalnie 17 ludzi".
Wznowienie postępowania nacjonalizacyjnego przez Ministra Handlu Wewnętrznego zarządzeniem z dnia 12 czerwca 1950 r. na wniosek Centrali Rolniczej Spółdzielni "S." w W. organ uznał jako rażące naruszenie prawa procesowego w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Decyzja ta jako podstawę prawną wskazała par. 81 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa /Dz.U. nr 16 poz. 62/ oraz art. 96 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1926 r. o postępowaniu administracyjnym /Dz.U. RP nr 36 poz. 341/, a dla prawidłowości rozstrzygnięcia konieczne było uwzględnienie w jego podstawie par. 67 pkt b rozporządzenia, którego spełnienie było bezwzględnie wymagane dla podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Jako przesłankę prawną wznowienia postępowania powołano w uzasadnieniu decyzji wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych świadczących, iż zdolność zatrudnienia w całym zakładzie przekraczała 50 pracowników na jedna zmianę. Wznowienie postępowania nacjonalizacyjnego organ ocenił jako oparte o zdarzenia nie mające miejsca w rzeczywistości. Opinia biegłego B. K. została w całości sporządzona na podstawie dokumentacji znanej w poprzednim postępowaniu, a zatem brak było podstaw faktycznych i prawnych do wzruszenia prawomocnego postanowienia Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia.
W następstwie przyjętego stanowiska organ nadzoru uznał za wadliwe wszelkie czynności podjęte w sprawie nacjonalizacji i stwierdził, że orzeczenie MHW z dnia 23 lutego 1951 r. zapadło z rażącym naruszeniem prawa. Przesłanka ta nie była jednakże jedyną, bowiem względy merytoryczne odnoszące się do przyjęcia zawyżonej zdolności produkcyjnej na jedną zmianę przemawiały za uznaniem, że weryfikowane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a taki też charakter miało niewydanie orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy z przejęcia składników majątkowych - wbrew nakazowi wynikającemu z par. 75 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa /Dz.U. nr 16 poz. 62/.
Minister uznał, że w sprawie tej nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, bowiem w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, mogą być rozważane skutki prawne wywołane przez decyzję nacjonalizacyjną, nie zaś przez późniejsze zdarzenia, na które powoływała się Przemysłowa Spółdzielnia Pracy, a którymi było oddanie jej w użytkowanie wieczyste gruntu i nieodpłatne przeniesienie własności budynków, nie ujawnione nawet w księdze wieczystej nieruchomości.
W skardze do sądu administracyjnego na te decyzje Przemysłowa Spółdzielnia Pracy "O." w likwidacji zarzuciła naruszenie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. przez ustalenie, że nacjonalizowane przedsiębiorstwo nie podlegało powołanej ustawie; obrazę par. 87 pkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa przez bezzasadne przyjęcie, że nie istniały podstawy wznowienia postępowania opisane w tym przepisie, a wznowienie postępowania nacjonalizacyjnego miało charakter rażącego naruszenia przepisów prawa; bezpodstawne i błędne przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, co skutkuje rażącym naruszeniem art. 156 par. 2 Kpa; pominięcie i niewyjaśnienie kwestii odszkodowania, o którym mowa w art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej; niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w oparciu o jednostronnie dobrany materiał dowodowy, co stanowi naruszenie art. 77 i art. 7 Kpa; niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi się kierowano przy wydaniu decyzji i wyciągnięcie dowolnych wniosków, nie mających oparcia w stanie faktycznym i przepisach prawa; niezawarcie w uzasadnieniu decyzji przyczyn pominięcia opinii biegłego S., co stanowi obrazę art. 107 par. 3 Kpa. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 97 par. 1 pkt 4, przez niezawieszenie postępowania z urzędu z uwagi na toczące się postępowanie wieczystoksięgowe.
Skarga zarzuca także bezzasadne odstąpienie od przyjęcia w tej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych. O wystąpieniu ich - zdaniem skarżącego - przesądza zawarta przez Spółdzielnię, będącą użytkownikiem wieczystym gruntu - umowa dzierżawy i przyrzeczenia sprzedaży z dnia 5 września 1995 r.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił oceny organu nadzoru co do wznowienia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, skutków przytoczenia błędnej podstawy prawnej, natomiast uznał za prawidłowe stanowisko Ministra Gospodarki co do rażącego naruszenia prawa w orzeczeniu nr 15 Ministra Handlu Wewnętrznego.
Materialnoprawną podstawą wydania tego orzeczenia był art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, który stanowił o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw przemysłowych mogących zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. Przepis kładł nacisk na to, że tylko zatrudnienie przy produkcji więcej niż 50 pracowników kwalifikuje przedsiębiorstwo do grupy B. Potencjalna zdolność zatrudnienia winna być oceniana na dzień 5.02.1946 r. tj. datę wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej. Zdaniem Sądu okoliczność ta powinna być przede wszystkim ustalona w toku postępowania zwykłego, poprzedzającego wydanie orzeczenia nr 15 o nacjonalizacji. Organ nadzoru wnikliwie w sprawie niniejszej wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie doszło do naruszenia cyt. przepisu, gdyż przedmiotowe przedsiębiorstwo nie było zdolne zatrudnić przy produkcji na dzień 5 lutego 1946 r. więcej niż 50 pracowników przy produkcji. Organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione oraz wskazał przyczyny, z powodu których innym dowodom wiarygodności, w tym opinii biegłego S., zgodnie z przepisem art. 107 par. 3 Kpa.
Sąd I instancji dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania. Zdaniem Sądu nie wystąpiły w tym przypadku nieodwracalne skutki prawne. Skarżąca Spółdzielnia nie uzyskała dotychczas wpisu prawa wieczystego użytkowania do księgi wieczystej, w której /Kw .../ w dziale II jako właściciel figurują Zakłady Przemysłowo-Handlowe Feliks P. sp. z o.o. Zawarcie umowy dzierżawy przez skarżącą z uwagi na obligacyjny charakter tego stosunku nie może być uznane w rozumieniu art. 156 par. 2 Kpa jako przeszkoda do stwierdzenia nieważności orzeczenia nr 15. Umowę dzierżawy i przyrzeczenia sprzedaży nieruchomości w terminie 3 lat /do 5.09.2000 r., który to termin już upłynął/ zawarto 5.09.1995 r. tj. przed zawarciem nieodpłatnej umowy o oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie /21.12.1995 r./.
Zdaniem Sądu wbrew zarzutom skargi organ nadzoru ustosunkował się także do tej okoliczności, słusznie podnosząc, że przedmiot rozważań w zakresie art. 156 par. 2 Kpa mogą stanowić jedynie skutki prawne wywołane przez decyzję nacjonalizacyjną, a nie późniejsze zdarzenia prawne. Zatem czynności rozporządzające odnoszące się do nieruchomości, które zostały podjęte w stosunku do przedmiotowej nieruchomości po oddaniu jej w użytkowanie wieczyste PSP "O.", stanowiłyby owe późniejsze zdarzenia, które mogą być oceniane w innym postępowaniu.
Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Przemysłowa Spółdzielnia Pracy "O." w likwidacji reprezentowana przez adw. Piotra G. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik tj. art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa przez uznanie, że naruszenie przepisów prawa przy wznowieniu postępowania miało charakter rażący i art. 156 par. 2 Kpa przez uznanie, że w sprawie nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wywodzi, iż ustalenie zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa ustalono w oparciu o opinię biegłych, B. i D., którzy stwierdzili, że przedsiębiorstwo na dzień wejścia w życie ustawy zatrudniało mniej niż 50 pracowników na jedną zmianę. Opinie biegłych S. i K. uznawały, iż potencjał zatrudnienia był wyższy niż określony przez ustawę. Wydając orzeczenie MHW oparł się na tych dwóch ostatnich opiniach, natomiast Minister Gospodarki w postępowaniu nieważnościowym uznał za wiarygodną i prawidłową opinię biegłych B. i D. Zdaniem strony oba organy działały w granicach swobodnej oceny dowodów.
Przesłanka, że organ administracji wydając decyzję błędnie ustalił stan faktyczny lub oparł swoje wnioski na nieprawidłowej /w ocenie organu ponownie rozpoznającego sprawę/ opinii nie może być uznane za rażące naruszenie prawa i stanowić samoistnej podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzji Ministra Handlu Wewnętrznego z 1951 r. można zatem zarzucić co najwyżej błąd w ustaleniach faktycznych /być może nawet rażący/, ale z całą pewnością nie można uznać, że naruszyła ona prawo i to w sposób kwalifikowany tzn. rażący. Nawet jeżeli przyjmiemy, że Minister Handlu Wewnętrznego błędnie ustalił, że Zakłady Przemysłowo-Handlowe F. P. Sp. z o.o. miały wyższy potencjał zatrudnienia, niż był on w rzeczywistości, to taki błąd doprowadził jednak do prawidłowego zastosowania normy prawnej tj. art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zatem ustalił, iż uchybienia jakimi była dotknięta decyzja nacjonalizacyjna z 1951 r. stanowiły rażące naruszenie prawa podczas gdy w rzeczywistości została ona wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne /ale poczynione w granicach swobodnej oceny dowodów/. Do tak ustalonego stanu faktycznego organ administracji prawidłowo zastosował normę prawną. Błędnie Sąd uznał, że decyzja Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 23 lutego 1951 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.
Skarżący powołuje się na poglądy ugruntowane w orzecznictwie, iż nieodwracalne skutki prawne wywołane decyzją mają miejsce wówczas gdy ani przepisy prawa materialnego, ani procesowego nie czynią organu administracji właściwym do cofnięcia tego skutku przez wydanie decyzji. Zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji na podstawie której strony zawarły umowę cywilnoprawną /np. o ustanowieniu użytkowania wieczystego/ nie może być źródłem nieważności czynności prawnej. W takim przypadku skutki prawne decyzji obarczonej wadami powodującymi nieważność będą miały znamię nieodwracalnych w rozumieniu art. 156 par. 2 Kpa, albowiem ich "odwrócenie" może nastąpić jedynie na podstawie orzeczenia sądowego, a nie w drodze administracyjnej.
Za takie skutki skarżąca Spółdzielnia uważa oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste Spółdzielni aktem notarialnym z dnia 21 grudnia 1995 r. wraz z przeniesieniem własności budynków. Następnie strona zawarła w formie aktu notarialnego umowę przyrzeczenia sprzedaży na rzecz innego podmiotu. Fakt, że nie doszło do zbycia nieruchomości jest spowodowany toczącym się postępowaniem w tej sprawie. Decyzja Ministra wydana 53 lata temu wywołała nieodwracalne skutki prawne, a zatem nie można było stwierdzić jej nieważności.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania - Zakłady Handlowo-Przemysłowe F. P. wniosły o jej oddalenie stwierdzając, iż podane przez skarżącego okoliczności nie stanowią nieodwracalnych skutków prawnych, zaś okoliczność, że nie doszło do sprzedaży nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny skutków prawnych. Błędnie także skarżący zarzuca ocenę wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, iż w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się jedynie do zbadania zasadności podniesionych zarzutów, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 par. 3 powołanej ustawy. W przedmiotowej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji nie miała miejsca.
Oceniając zasadność podniesionych zarzutów Sąd odwoławczy odmówił im trafności.
Pierwszy z zarzutów - naruszenia art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa - sprowadza się do twierdzenia, iż sąd uznał naruszenie przepisów prawa o wznowieniu postępowania nacjonalizacyjnego za rażące. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż ocenę taką przyjął organ nadzoru uznając wznowienie postępowania jako dokonane z rażącym naruszeniem prawa, co stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia nr 15. Sąd jednakże poglądu tego nie podzielił wskazując na to, że wady w zakresie podstawy prawnej i przepisów postępowania nie miały charakteru rażącego. Tę ocenę Sądu należy uznać za prawidłową. Zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 12 czerwca 1950 r. o wznowieniu postępowania nacjonalizacyjnego zostało wydanie na wniosek CRS "S.", sygnalizujący o podziale przedsiębiorstwa w celu obniżenia ilości pracowników.
Na podstawie par. 67 i 69 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa /Dz.U. nr 16 poz. 62/ wznowienie postępowania było możliwe gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe środki dowodowe, o ile okoliczności te i środki w toku postępowania nie były znane komisji i nie mogły być wówczas powołane przez osoby zainteresowane bez ich winy. Przeprowadzone postępowanie po wznowieniu nie wykazało wprawdzie, iż przedsiębiorca celowo zaniżył ilość pracowników, lecz uzyskano w toku wznowionego postępowania nowe opinie, wydane przez biegłych Bolesława K. /29 września 1950 r./ i Kazimierza S. /26 września 1950 r./ stwierdzające, że ilość zatrudnionych na jedną zmianę pracowników przekraczała 50 osób. Wprawdzie przeprowadzone postępowanie wznowieniowe naruszało prawo, gdyż ani "nowe okoliczności faktyczne ani nowe środki dowodowe" nie istniały przy wydaniu postanowienia o skreśleniu przedsiębiorstwa z wykazu, a organ dopuścił nowe dowody już po wznowieniu, jednakże Sąd - odmiennie niż organ nadzoru - nie ocenił tych naruszeń jako rażące. Podzielił natomiast Sąd ocenę dokonaną przez Ministra Gospodarki, iż wydając orzeczenie nacjonalizujące Zakłady Przemysłowo-Handlowe F. P. organ rażąco naruszył prawo przyjmując, że przedsiębiorstwo na dzień 5 lutego 1946 r. zdolne było zatrudnić więcej niż 50 pracowników na jedna zmianę.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nadzoru dał wyraz temu z jakich względów nie uznał za miarodajne opinii wydanych po upływie prawie 5 lat od daty wejścia w życie ustawy w dodatku w sytuacji gdy zakład już nie prowadził produkcji. Ocena zdolności produkcyjnej oparta o protokół z lustracji zakładu z dnia 17 kwietnia 1947 r. oraz opinie biegłych Adama B. i Lucjana D., wydane z uwzględnieniem zastanego stanu faktycznego i dokumentacji odpowiadała stanowi rzeczywistemu i nie kwalifikowała przedsiębiorstwa do upaństwowienia na podstawie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r.
Jeśli w wyniku błędnej oceny materiału dowodowego doszło do wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego mimo braku do tego podstaw, to wbrew zarzutom skargi nie zachodzi tu tylko błąd w ustaleniach faktycznych, lecz wydane orzeczenie rażąco naruszało prawo w rozumieniu ówcześnie obowiązującego art. 101 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1926 r. o postępowaniu administracyjnym /Dz.U. RP nr 36 poz. 156/, którego odpowiednikiem jest obecnie obowiązujący art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Stwierdzając nieważność orzeczenia nr 15 Minister Gospodarki nie naruszył prawa, a oddalenie w tej sytuacji skargi na decyzję wydaną w postępowaniu nadzorczym nie naruszyło art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, że orzeczenie nacjonalizacyjne nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, o których stanowi art. 156 par. 2 Kpa, a których wystąpienie jest przeszkodą do wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że ani oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej 21 grudnia 1995 r., ani umowa dzierżawy i przyrzeczenia sprzedaży nieruchomości nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego, wywołanego weryfikowaną decyzją. Są to skutki wywołane czynnościami cywilnoprawnymi, przy czym w odniesieniu do umowy o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste aktem notarialnym, wobec wymaganego przepisami prawa /art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami/ wpisu do księgi wieczystej mającego charakter konstytutywny, umowa ta nie wywołała skutków prawnych, gdyż w księdze wieczystej nadal figuruje wpis na rzecz dawnego właściciela. Zarzut naruszenia art. 156 par. 2 Kpa należało w tej sytuacji uznać za chybiony.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.