I OSK 615/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą ustalenia granicy działki ewidencyjnej, uznając, że spór o posiadanie uniemożliwia zastosowanie zasady ostatniego spokojnego stanu posiadania.
Sprawa dotyczyła sporu o ustalenie wschodniej granicy działki ewidencyjnej nr [...] z działkami sąsiednimi. Skarżący domagał się ustalenia granicy według ostatniego spokojnego stanu posiadania (linia lasu), powołując się na § 39 ust. 2 rozporządzenia ws. ewidencji gruntów. Sąd administracyjny I instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że stan posiadania w tym rejonie jest sporny, co wyklucza zastosowanie tej zasady i nakazuje stosowanie § 39 ust. 3 rozporządzenia. W konsekwencji oddalono skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna została wniesiona przez K. C. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę na decyzję Podkarpackiego WINGiK w przedmiocie uwzględnienia zarzutów do danych ewidencyjnych dotyczących modernizacji operatu gruntów i budynków. Spór dotyczył ustalenia wschodniej granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię § 39 ust. 2 i 3 rozporządzenia ws. ewidencji gruntów i budynków. Twierdził, że granica powinna być ustalona według ostatniego spokojnego stanu posiadania (linia lasu), a nie na podstawie § 39 ust. 3, który wymaga analizy dokumentów i śladów granicznych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że zasada ustalania granicy według ostatniego spokojnego stanu posiadania (art. 39 ust. 2 rozporządzenia) może być zastosowana tylko wtedy, gdy stan posiadania nie jest sprzeczny z dostępnymi dokumentami i nie jest przedmiotem sporu między właścicielami. W niniejszej sprawie ustalono, że przebieg granicy jest sporny, co potwierdzają liczne opracowania geodezyjne i rozbieżne oświadczenia stron. W związku z tym, prawidłowo zastosowano § 39 ust. 3 rozporządzenia, który nakazuje ustalenie granicy po zbadaniu śladów i analizie dostępnych dokumentów. Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego, że linia lasu stanowiła spokojny stan posiadania, wskazując, że spór o granicę wyklucza taką kwalifikację. W konsekwencji, zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego uznano za niezasadne, a skargę kasacyjną oddalono.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli stan posiadania jest sporny między właścicielami graniczących działek, nie można go kwalifikować jako spokojnego posiadania w rozumieniu § 39 ust. 2 rozporządzenia ws. ewidencji gruntów i budynków. W takiej sytuacji należy stosować § 39 ust. 3.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spór o granicę, potwierdzony rozbieżnymi oświadczeniami stron i wcześniejszymi opracowaniami geodezyjnymi, wyklucza zastosowanie zasady ostatniego spokojnego stanu posiadania. Spokojny stan posiadania wymaga, aby zakres posiadania nie był przedmiotem sporu i był wzajemnie akceptowany.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
rozp. MRRiB z 29.03.2001 art. 39 § ust. 2 i 3
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Ust. 2 dopuszcza ustalenie granicy według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeśli nie jest on sprzeczny z dokumentami. Ust. 3 stosuje się, gdy spokojny stan posiadania nie może być stwierdzony lub jest sprzeczny z dokumentami, nakazując analizę śladów, dokumentów i oświadczeń.
Pomocnicze
p.g.i.k. art. 24a § ust. 9
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.g.i.k. art. 24 § ust. 2a pkt 1 lit. a-d, ust. 2b pkt 1 lit. d
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 89 § § 1 i § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Granica działki powinna być ustalona według ostatniego spokojnego stanu posiadania (linia lasu) na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia ws. ewidencji gruntów. Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania, nie uwzględniając wniosków dowodowych o przeprowadzenie rozprawy z wizją lokalną. Organy administracyjne nie odniosły się w pełni do oceny prawnej zawartej w wyroku WSA z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1422/15.
Godne uwagi sformułowania
Ostatni spokojny stan posiadania może być podstawą ustalenia granicy tylko wówczas, gdy nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów. Spór co do zakresu posiadania i przebiegu granicy wyklucza możliwość zastosowania kryterium ostatniego spokojnego stanu posiadania.
Skład orzekający
Czesława Nowak-Kolczyńska
przewodniczący
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Zygmunt Zgierski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania granic działek ewidencyjnych w sytuacji spornego stanu posiadania, w szczególności zastosowanie § 39 ust. 2 i 3 rozporządzenia ws. ewidencji gruntów i budynków."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sporu o granicę działki ewidencyjnej i interpretacji konkretnych przepisów rozporządzenia. Może być mniej przydatne w sprawach, gdzie stan posiadania jest niekwestionowany.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania granic nieruchomości, który jest istotny dla właścicieli gruntów i profesjonalistów z branży nieruchomości. Choć nie zawiera przełomowych kwestii prawnych, pokazuje złożoność postępowań ewidencyjnych.
“Spór o granicę: Kiedy linia lasu nie wystarczy do ustalenia stanu posiadania?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 615/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-04-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Czesława Nowak-Kolczyńska /przewodniczący/ Elżbieta Kremer /sprawozdawca/ Zygmunt Zgierski Symbol z opisem 6120 Ewidencja gruntów i budynków Hasła tematyczne Geodezja i kartografia Sygn. powiązane II SA/Rz 915/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-11-25 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2015 poz 542 § 39 ust 2 i 3 Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 915/20 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 6 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uwzględnienia zarzutów do danych ewidencyjnych zawartych w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 915/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K. C. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 6 lipca 2020 r. w przedmiocie uwzględnienia zarzutów do danych ewidencyjnych zawartych w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: W 2011 r. na terenie obrębu [...] gm. Sokołów Młp. Starosta Rzeszowski przeprowadził postępowanie w sprawie modernizacji ewidencji gruntów i założenia ewidencji budynków. W przewidzianym do tego terminie K. C., M. C., H. R., Z. R., J. K., M. S., W. M. zgłosili zarzuty do danych po modernizacji dotyczące działki [...] wnosząc o doprowadzenie zgodności z działkami sąsiednimi [...], [...], [...], [...], [...] do stanu katastralnego (uwłaszczeniowego), według aktu własności ziemi nr [...]. W sprawie zgłoszonych zarzutów do projektu operatu opisowo-kartograficznego po modernizacji organy orzekały kilka razy, w tym decyzją z dnia 27 maja 2015 r. organ I instancji odrzucił zarzuty, a organ II instancji decyzją z dnia 31 sierpnia 2015r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Od decyzji tej została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 22 czerwca 2016r. sygn..akt II SA/Rz 1422/15 uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy obu instancji nie ustaliły w sposób pewny, na podstawie jakich danych wykreślono na mapie z modernizacji granice działki nr [...] i jej powierzchnię, oraz czy w wyniku tych prac doszło do zmiany konfiguracji jej granic z pozostałymi działkami. Po wyroku sygn..akt II SA/Rz 1422/15 organ I instancji decyzją z dnia 10 listopada 2017r. orzekł o uwzględnieniu zarzutów do powierzchni oraz przebiegu granic działki nr [...], ale organ II instancji decyzją z 26 marca 2018r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że czynności geodety związane z ustalaniem granicy zostały dokonane z naruszeniem § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Po tej decyzji zostały wydane decyzje będące przedmiotem niniejszego postępowania. I tak decyzją z dnia 20 września 2019 r. Starosta Rzeszowski orzekł o uwzględnieniu zarzutów dotyczących powierzchni oraz wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granic działki nr [...] i wykazaniu tych danych zgodnie z opracowaną w tym celu mapą uzupełniającą włączoną do zasobu geodezyjnego w dniu 28 czerwca 2019 r. pod nr [...] (operat sporządzony przez geodetę K. G.). Odwołania od powyższej decyzji wnieśli skarżący oraz M. S., J. C. i C. K. Decyzją z dnia 6 lipca 2020 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze na ww. decyzję skarżący zarzucił m.in. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 81 i art. 89 § 1 i § 2 k.p.a., a także prawa materialnego, tj. art. 24a ust. 9 w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. a-d, ust. 2b pkt 1 lit. d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276 ze zm.), zwanej dalej "p.g.i.k." oraz § 47 ust. 1 i 3, § 44 pkt 2 i § 37 oraz § 39 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r., poz. 542 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy okolicznością istotną jest fakt uprzedniego wydania wyroku z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1422/15. Uchylając wcześniejsze decyzje organów obu instancji zwrócono uwagę, że w sprawie nie ustalono w sposób pewny, na podstawie jakich danych wykreślono na mapie z modernizacji granice działki nr [...] i jej powierzchnię oraz czy w wyniku tych prac doszło do zmiany konfiguracji jej granic z pozostałymi działkami. Zdaniem Sądu, który odwołał się w obszernych rozważaniach do zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, zalecenia wynikające z ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zostały wykonane prawidłowo. Ponadto zgodzono się ze stanowiskiem organów, że w sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania § 37 i 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Sąd nie podzielił zarzutów skargi, że granica pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...] i nr [...] powinna zostać ustalona w oparciu o ostatni stan spokojnego posiadania – linią drzew istniejącego lasu. Jak wynika z § 39 ust. 2 rozporządzenia ewidencyjnego, taka formuła ustalenia granicy jest dopuszczalna wyłącznie wówczas, gdy ostatni stan spokojnego posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Zauważono, że ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej wynika, że przyjęte położenie punktów nr [...] i nr [...] (granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]) – znajduje oparcie w operacie technicznym z podziału działki nr [...], który został włączony do zasobu ewidencji gruntów za nr [...] (do zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...]). Oznacza to po pierwsze, że został utrzymany przebieg granicy sprzed modernizacji, a po drugie, że ustalenie granicy w oparciu o ostatni spokojny stan posiadania pozostawałoby w sprzeczności z ww. dokumentem. Z kolei dane określające położenie punktu nr [...] (jeden z punktów wyznaczających granicę pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]) został ustalony w drodze digitalizacji rastra mapy ewidencyjnej sprzed modernizacji. I w tym układzie utrzymano graficzny przebieg granicy sprzed modernizacji, który nie odpowiada wnioskowanemu przez skarżącego ostatniemu stanowi posiadania. Sąd podzielił ocenę organów obu instancji, że prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego – rozprawy na gruncie – było bezprzedmiotowe. Nie jest rolą organów ewidencyjnych rozstrzyganie niejasności, niejednoznaczności i kwestii spornych dotyczących granic działek ewidencyjnych, chyba że możliwość taką daje zgromadzona w zasobie dokumentacja, ewentualnie zgodne oświadczenia stron, lub ustalony ostatni stan spokojnego posiadania. Sąd nie miał wątpliwości, że wiążące ustalenie granicy wschodniej działki nr [...] w oparciu o zalegającą w zasobie dokumentację jest niemożliwe. Spór w tej kwestii istnieje również pomiędzy właścicielami sąsiednich działek (nr [...] i nr [...] i [...]). Spokojny stan posiadania nie został potwierdzony przez wszystkie zainteresowane strony. Sam fakt istnienia linii lasu, jako oddzielenie terenów o różnym przeznaczaniu w żaden sposób nie dowodzi zakresu wykonywanego ostatniego spokojnego stanu posiadania. Stąd rację mają organy, że organizowanie kolejnych rozpraw na gruncie nie znajduje uzasadnienia. Kwestia ustalenia granicy wschodniej działki nr [...] powinna naleźć swój finał w postępowaniu rozgraniczeniowym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, uzupełnioną pismem z dnia 21 października 2021 r., wniósł skarżący, zarzucając naruszenie przepisów prawa postępowania sądowoadministracyjnego, a to art. 145 § pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie lub błędną wykładnię tych przepisów, do istniejącego w sprawie stanu faktycznego, polegające na tym, że Sąd oddalił skargę, zamiast ją w całości uwzględnić. Zdaniem skarżącego kasacyjnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1422/15, umknął pogłębionej uwadze Starosty Rzeszowskiego oraz Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, którzy orzekali w sprawie. Organy administracyjne nie odniosły się w pełni do jego oceny prawnej mającej bezpośrednie zastosowanie w sprawie administracyjnej. Te braki zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w skarżonym kasacyjnie wyroku z dnia 25 listopada 2020 r. Tym samym, w ocenie strony, Sąd I instancji: - nie zastosował pominiętej wcześniejszej oceny prawnej do oceny bieżącej sprawy sądowoadministracyjnej pod kątem naruszenia uzasadnionych interesów skarżącego, co może stanowić istotne naruszenie art. 153 i art. 170 p.p.s.a.; - nie przyjął za merytorycznie i dowodowo uzasadnionych licznych złożonych wniosków dowodowych do organów (o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej połączonej z wizją lokalną i oględzinami miejsca - lasu - na gruncie, w terenie celem ukazania prawidłowej wschodniej granicy działki nr [...], jak również o przesłuchanie geodety uprawnionego M. A. na okoliczności uzyskania od niego informacji dotyczących opracowanych operatów geodezyjnych, wykorzystanych w prowadzonej sprawie administracyjnej), zarzutów i argumentów co do stanu faktycznego przedstawionych w skardze uzasadniających naruszenie przez organy I i II instancji określonych przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 89 § 2 w zw. z art. 95 § 1 k.p.a., a w konsekwencji nie uchylił w całości skarżonej decyzji organu II instancji, mimo że - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - sprawa administracyjna nie została dostatecznie i do końca wyjaśniona w zakresie stanu faktycznego i dowodowego, a z kolei przez te wady administracyjnego postępowania dowodowego Sąd I instancji mógł stwierdzić naruszenie innych przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w ostateczności więc orzekający Sąd dokonał błędnej wykładni przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, a z drugiej strony niewłaściwie zastosował przepis art. 151 tej ustawy, oddalając skargę, pomimo że na etapie administracyjnym organy naruszyły ww. przepisy k.p.a. Ponadto w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.§ 39 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez jego niezastosowanie i błędną wykładnię do konkretnych realiów faktycznych występujących w sprawie polegające tym, że do niepełnie ustalonego stanu faktycznego w sprawie Sąd nie zastosował właściwego i adekwatnego rozumienia "ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie" poprzez istniejącą na gruncie, w terenie trwałą i wieloletnią (kilkudziesięcioletnią) linię lasu. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji uznał dokonanie interpretacji tego pojęcia prawa materialnego (prawa cywilnego i prawa administracyjnego) w realiach sprawy za zabieg prawidłowo już wyjaśniony i zbadany przez organy II i I instancji. To znaczy Sąd nie dokonał dokładnej, wnikliwej, wyczerpującej i rzeczowej oraz komplementarnej (systemowej) wykładni, analizy i oceny prawnej § 39 ust. 2 w łączności z ust. 3 ww. rozporządzenia oraz nie zastosował jej w kontekście oceny prawnej wcześniejszego wyroku tego sądu z dnia 22 czerwca 2016 r. Sąd I instancji stanął w wyroku na stanowisku, że naruszenie przepisów prawa materialnego nie miało miejsca w postępowaniu, przez co w konsekwencji naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez jego niezastosowanie do występującego w sprawie stanu faktycznego lub jego wadliwą wykładnię. W sposób zobiektywizowany stan faktyczny istniejący w sprawie poprzez przeprowadzenie wnikliwego, dokładnego i wyczerpującego postępowania dowodowego i wyjaśniającego należy dopiero prawidłowo ustalić (a tego organy administracyjne nie zrobiły w wyniku istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w toku postępowania). W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie w całości zaskarżanego kasacyjnie wyroku i rozpoznanie skargi co do istoty poprzez jej uwzględnienie, ewentualnie o; 2) uchylenie w całości zaskarżanego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; 3) zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za I i II instancję, w tym również kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej według odrębnych przepisów. Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wniósł o rozpatrzenie i rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W pismach procesowych z dnia 12 kwietnia 2023 r. skarżący kasacyjnie oraz uczestniczka postępowania M. S. zajęli stanowiska w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należy wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należy wyraźnie zaznaczy, że na obecnym etapie sprawy kwestionowana jest jedna granica działki nr [...], tj. granica od strony wschodniej, granicząca z działkami nr [...] i nr [...]. Natomiast pozostałe granice działki nr [...], tj. granice od strony zachodniej, północnej, południowej nie są kwestionowane. Istota sporu dotyczy rozstrzygnięcia według jakich zasad określonych w § 39 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków powinna być ustalona granica działki nr [...] od strony wschodniej czyli z działkami nr [...] i [...]. Skarżący kasacyjnie podnosi, że ustalenia dotyczące granicy wschodniej działki nr [...] powinny być dokonane na podstawie § 39 ust. 2, a nie na podstawie § 39 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania jak i przepisów materialnoprawnych. W takiej sytuacji z reguły w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, jednak w rozpoznawanej sprawie mając na uwadze treść sformułowanych zarzutów zasadnym będzie odniesienie się najpierw do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Zarzuty te dotyczą naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 39 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Powołany § 39 stanowi: ust.1. Ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. Ust. 2. W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Ust. 3. W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków. Zgodnie z przytoczonym § 39 ust. 2 rozporządzenia ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych według zasad określonych w tym przepisie może mieć miejsce wówczas gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu przebiegu granic zgodnych oświadczeń, możliwe jest ustalenie ostatniego spokojnego stanu posiadania, a nadto ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami określającymi stan prawny. O ostatnim spokojnym stanie posiadania, jako kryterium ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, możemy mówić przede wszystkim wówczas gdy posiadanie jego zakres nie jest przedmiotem sporu pomiędzy posiadaczami graniczących działek ewidencyjnych, jest stanem wzajemnie akceptowanym i ustabilizowanym, a więc stanem charakteryzującym się pewną trwałością. Nadto ma to być ostatni spokojny stan posiadania, a więc stan aktualny istniejący w czasie ustalania przebiegu granic działek ewidencyjnych, a nie stan jaki kiedyś istniał w przeszłości. Nie można tym samym przyjąć, że ustawowa przesłanka ostatniego spokojnego stanu posiadania jest spełniona jeżeli pomiędzy posiadaczami graniczących działek ewidencyjnych jest spór co do zakresu posiadania i przebiegu granicy. Dodatkowo należy jeszcze zwrócić uwagę, że ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych według kryterium ostatniego spokojnego stanu posiadania może mieć wówczas gdy ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami określającymi stan prawny. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo Sąd I instancji skontrolował ustalenia organów, że co do wschodniej granicy działki ewidencyjnej nr [...] z działkami nr [...] i [...] nie jest spełnione kryterium ostatniego spokojnego stanu posiadania, które nie pozostawałoby w sprzeczności z stanem prawnym, z poczynionych ustaleń i zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przebieg tej granicy jest sporny. O tym, że przebieg tej granicy ma charakter sporny świadczy zarówno sporządzanych wcześniej wiele opracowań geodezyjnych, jak również przebieg czynności geodezyjnych prowadzonych w ramach tego postępowania w dniach 15 marca 2019 r. i 16 maja 2019 r. przez geodetę K. G. Podkreślić należy, że oświadczenia stron co przebiegu granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działką nr [...] są rozbieżne. Z kolei przebieg granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...] a działką nr [...] na przestrzeni lat był wskazywany w różnych miejscach, obecnego ich wskazania nie potwierdzają właściciele działki nr [...], a równocześnie sami nie potrafią jednoznacznie wskazać przebiegu tej granicy. Stąd też zasadnie do ustalenia przebiegu wschodniej granicy działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] zastosowano regułę wynikającą z § 39 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W tych okolicznościach nie ma racji skarżący kasacyjnie K. C., że ustalenie przebiegu wschodniej granicy działki nr [...] powinno nastąpić według § 39 ust. 2 rozporządzenia, tj. według ostatniego spokojnego stanu posiadania wyznaczonego przez linię rosnącego lasu, albowiem posiadanie to wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie nie miało cech spokojnego posiadania. Jak wskazano bowiem wcześniej o ostatnim spokojnym stanie posiadania można mówić wówczas gdy samo posiadanie jego zakres jest niesporny, niekwestionowany przez właścicieli graniczących działek ewidencyjnych, jeżeli zaś istnieje spór to posiadanie nie ma charakteru spokojnego. Mając powyższe na uwadze, zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. § 39 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków jest niezasadny. W takich okolicznościach zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania również są niezasadne, skarżący kasacyjnie wnosił bowiem o uwzględnienie wniosków dowodowych w tym o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej połączonej z wizją lokalną i oględzinami lasu na gruncie celem ustalenia prawidłowej wschodniej granicy działki nr [...] zgodnie z zasadą określoną w § 39 ust. 2 rozporządzenia, czyli według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Jak wskazano wcześniej odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. § 39 ust. 2 rozporządzenia o spokojnym stanie posiadania jako kryterium ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi można mówić wówczas gdy ma ono charakter niesporny, niekwestionowany przez właścicieli graniczących działek, jeżeli zaś istnieje spór to nie ma spokojnego posiadania, w takich okolicznościach nie jest możliwe za pomocą wnioskowanych dowodów ustalić, że spełnione zostało kryterium ostatniego spokojnego posiadania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego skarga kasacyjna na podstawie art. 184 p.p.s.a. została oddalona.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI