I OSK 610/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-10-03
NSAAdministracyjneWysokansa
stopnie naukowedoktor habilitowanynostryfikacjaekwiwalencjaumowa międzynarodowaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSAWSAuznawanie kwalifikacji

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że WSA błędnie zinterpretował umowę o ekwiwalencji stopni naukowych między Polską a Niemcami, nie uwzględniając kluczowych przepisów dotyczących rzeczywistej ekwiwalencji i procedury nostryfikacji.

Sprawa dotyczyła odmowy uznania polskiego stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie historii dla dyplomu uzyskanego w Niemczech. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów uznała, że niemiecki dyplom nie jest równorzędny, ponieważ system niemiecki jest jednostopniowy i przyznaje jedynie prawo do nauczania, a nie wyższy stopień naukowy. WSA uchylił decyzję Komisji, uznając, że umowa międzynarodowa przewiduje ekwiwalencję. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd niższej instancji błędnie zinterpretował umowę, pomijając przepisy dotyczące rzeczywistej ekwiwalencji i procedury nostryfikacji.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przedmiotem sporu było uznanie dyplomu doktora habilitowanego uzyskanego przez dr P. K. na Uniwersytecie w Niemczech za równorzędny polskiemu stopniowi naukowemu. Centralna Komisja odmówiła zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o uznaniu dyplomu, argumentując, że niemiecki dyplom przyznaje jedynie prawo do nauczania, a nie wyższy stopień naukowy, co nie spełnia wymogu rzeczywistej ekwiwalencji zgodnie z umową polsko-niemiecką. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Komisji, wskazując na zapisy umowy międzynarodowej, które wymieniają niemiecki stopień 'Dr habil.' jako odpowiednik polskiego doktora habilitowanego i kwestionując ustalenia organu co do jednostopniowości systemu niemieckiego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd niższej instancji naruszył prawo materialne poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie umowy polsko-niemieckiej. NSA podkreślił, że WSA pominął kluczowe przepisy art. 5 ust. 6 i 7 umowy, które regulują zasady nadawania uprawnień do używania stopni naukowych i wymagają przesłanki rzeczywistej ekwiwalencji oraz procedury nostryfikacji, dopuszczając wyjątki. Sąd uznał, że sąd niższej instancji nieprawidłowo ocenił dopuszczalność odstąpienia od procedury nostryfikacji, co doprowadziło do wadliwości oceny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie zachodzi rzeczywista ekwiwalencja i nie przeprowadzono odpowiedniej procedury nostryfikacyjnej zgodnie z umową.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował umowę polsko-niemiecką, pomijając przepisy dotyczące rzeczywistej ekwiwalencji i procedury nostryfikacji, które są kluczowe dla uznania zagranicznych stopni naukowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.n. art. 24 § 1

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

Umowa PL-DE art. 5 § 6

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym

Wymaga rzeczywistej ekwiwalencji dla nostryfikacji stopni naukowych.

Umowa PL-DE art. 5 § 7

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym

Reguluje procedurę nostryfikacji i uwzględnia postanowienia umowy przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu z niej.

Pomocnicze

Umowa PL-DE art. 5 § 1

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym

Umowa PL-DE art. 6

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie przez WSA art. 5 ust. 6 i 7 umowy polsko-niemieckiej o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. Naruszenie przez WSA prawa materialnego poprzez pominięcie kluczowych przepisów umowy dotyczących rzeczywistej ekwiwalencji i procedury nostryfikacji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd dokonał ustalenia ekwiwalencji w zakresie stopni naukowych opierając się na art. 5 ust. 1 i art. 6 umowy [...]. W powołanym art. 5 ust. 1 i art. 6 unormowano wyłącznie ustalenia tytułów i stopni w rozumieniu umowy oraz przyjęty w tym zakresie schemat. Zasady nadania uprawnienia do używania stopni naukowych reguluje art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy, który przyjmuje przesłankę rzeczywistej ekwiwalencji oraz procedurę nostryfikacji z dopuszczeniem wyjątków. Pominięcie zatem w dokonanej wykładni materialnoprawnej regulacji art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy stanowi naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie.

Skład orzekający

Barbara Adamiak

sprawozdawca

Joanna Runge - Lissowska

przewodniczący

Jolanta Sikorska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja umowy o ekwiwalencji stopni naukowych między Polską a Niemcami, znaczenie rzeczywistej ekwiwalencji i procedury nostryfikacji w procesie uznawania zagranicznych kwalifikacji naukowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej umowy między Polską a Niemcami i systemu stopni naukowych w obu krajach w okresie obowiązywania umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy uznawania zagranicznych stopni naukowych, co jest istotne dla środowiska akademickiego i osób pracujących za granicą. Pokazuje złożoność interpretacji umów międzynarodowych i procedur administracyjnych.

Czy niemiecki doktor habilitowany to polski doktor habilitowany? NSA wyjaśnia kluczowe zasady uznawania stopni naukowych.

Dane finansowe

WPS: 280 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 610/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /sprawozdawca/
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Jolanta Sikorska
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1965/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-12-07
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska, Sędziowie NSA Barbara Adamiak /spr./, Jolanta Sikorska, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1965/04 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od P. K. na rzecz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją nr [...] z dnia [...], utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia [...] odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] z dnia [...] o uznaniu dyplomu Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...], wydanego 16 lipca 2003 r. dr P. K., jako równorzędnego stopniowi naukowemu doktora habilitowanego nauk humanistycznych w dyscyplinie historia nadawanemu w Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż rozpatrywana uchwała Rady Wydziału w przedmiocie nostryfikacji podjęta została z naruszeniem obowiązującego prawa, gdyż przedmiotem uznania w Polsce za równorzędny stopniowi naukowemu może być jedynie dyplom świadczący o uzyskaniu za granicą równorzędnego stopnia naukowego. Powołano art. 6 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym z dnia 23 lipca 1997 r. (Dz. U. 1998 r. Nr 92, poz. 584), w którym zawarty jest schemat ekwiwalencyjny i wymienia się dwa odrębne stopnie naukowe, tj. doktor i doktor habilitowany. Podkreślono, że przedłożony przez skarżącego do nostryfikacji dyplom odpowiada w swej treści ściśle systemowi z jednym stopniem naukowym doktora, bo stanowi wyłącznie o wąsko zakreślonym zakresie przedmiotowym prawa do nauczania w szkole wyższej. Następnie zaś, jako jedną z konsekwencji przyznanego uprawnienia do nauczania w dyplomie dodaje się petitem informacyjnie dwie klauzule, tj. uprawnienie do dołączenia do już posiadanego stopnia doktora określenia "habilitatus" oraz do używania nazwy "Privatdozent", wskazującej na posiadane uprawnienie do wykładania w szkole wyższej.
Centralna Komisja podkreśliła również, iż w tej szczególnej sytuacji, gdy dr P. K. jest doktorem historii, filologii klasycznej, teologii oraz filozofii nie sprecyzowano, którego ze stopni doktora uzupełniające określenie "habilitatus" ma dotyczyć. Ponadto z treści dyplomu w pełni odpowiadającej systemowi jednego stopnia naukowego (doktor) oraz celowi postępowania habilitacyjnego prowadzonego wyłącznie co do nadania prawa do nauczania a nie do nadania wyższego stopnia naukowego, zgodnie z ustawą o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia – Palatynat z dnia 23 maja 1995 r., przyznano dr P. K. prawo nauczania w szkole wyższej (rodzaj uprawnienia zawodowego).
Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ powołał się na art. 5 ust. 6 i 7 wskazanej wyżej umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec, który to przepis stanowi, iż używanie w Polsce stopni i tytułów naukowych wymaga nostryfikacji, która musi prowadzić do rzeczywistej ekwiwalencji. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie taka ekwiwalencja nie zachodzi z uwagi na zakres i cel postępowania habilitacyjnego, prowadzonego na Uniwersytecie [...] w [...] oraz w sytuacji obowiązywania jednego stopnia naukowego, odmiennego od obowiązującego w Polsce systemu dwóch stopni naukowych, z których stopień wyższy jest nadawany w wyniku prowadzonego na innych zasadach i w innym celu postępowania habilitacyjnego. W ocenie organu zbieżność brzmienia określeń "habilitowany" ma charakter wyłącznie zewnętrzny w tradycyjnym systemie niemieckim można dodać do nazwy stopnia określenie "habilitowany", zaś w polskim systemie oznacza wyższy stopień naukowy, co nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia rzeczywistej ekwiwalencji. Zatem żaden dyplom wydany w kraju, w którym nadaje się tylko jeden stopień naukowy doktora, nie może być uznany jako dowód uzyskania tam innego, wyższego stopnia naukowego – doktora habilitowanego.
Zaskarżona decyzja została podjęta przez Prezydium Centralnej Komisji w trybie § 13 Statutu Komisji, tj. bez merytorycznej oceny dokonywanej przez recenzentów i sekcję wobec stwierdzenia, że uchwała Rady Wydziału będąca przedmiotem postępowania zatwierdzającego, została podjęta z naruszeniem obowiązującego prawa.
Na powyższą decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz poprzedzającą ją decyzję tej Komisji z dnia [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dr P. K., zarzucając jej naruszenie art. 7, 11, 77, 80 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.
W dniu 17 grudnia 2004 r. pełnomocnik skarżącego wniósł pismo uzupełniające skargę wskazując, że organ oprócz wyżej wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, naruszył również art. 6 w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 3 ust. 5 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ bezpodstawnie przyjął, iż w Nadrenii – Palatynacie, kraju związkowym Republiki Federalnej Niemiec, w którym znajduje się Uniwersytet [...] w [...], nadaje się tylko jeden stopień naukowy, zaś dyplom stanowi jedynie o prawie do nauczania w szkole wyższej. Stanowisko to, zdaniem pełnomocnika skarżącego jest błędne, gdyż według § 28 ust. 5 ustawy z 23 maja 1995 r. o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia – Palatynat, stopień "doktor habilitowany" jest stopniem naukowym wyższym niż "doktor".
W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącego powołał się na pismo Przewodniczącego Komisji Habilitacyjnej Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia 29.04.2004 r., w którym wyjaśnia się, iż przewód habilitacyjny skarżącego przeprowadzono w oparciu o regulamin obowiązujący na Wydziale [...] [...] w [...], który ostatecznie wszedł w życie 17.06.2003 r., a przyznany tytuł "habilitatus" oznacza również przyznanie wyższego stopnia naukowego. Załączono również Regulamin habilitacyjny Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia 1 lipca 1982 r., określający procedurę uzyskania habilitacji oraz pismo Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury Nadrenii Palatynat, w którym podkreślono, że z paragrafu 4 regulaminu habilitacyjnego wynika, iż warunkiem dopuszczenia do habilitacji jest posiadany stopień doktora w dziedzinie, w której kandydat ubiega się o habilitację względnie kwalifikacje do nauczania. Skoro w dyplomie habilitacyjnym osoba habilitowana uzyskuje prawo dodania do posiadanego stopnia "haibilitatus", to stwierdzenie to odnosi się do stopnia doktora stanowiącego podstawę uzyskania habilitacji. W piśmie Ministerstwa wskazano również, że stała komisja ekspertów zainicjowała na posiedzeniu w 2000 r. wprowadzenie zmian w umowie między rządami obu państwa z dnia 23 lipca 1997 r., które jednak nie weszły jeszcze w życie.
W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów podtrzymała dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 grudnia 2005 r. sygn. akt ISA/Wa 1965/04, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] nr [...] w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych z [...] nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że zagadnienie stopni i tytułów naukowych reguluje ustawa z dnia 14 marca 2004 r. "o stopniach i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki" (Dz. U. 2003 r., Nr 65, poz. 505), a zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanym za granicą za równorzędne ze stopniami nadanymi w kraju unormowane są w art. 24 tej ustawy. Przepis ten w ust. 1 stanowi, iż zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanych za granicą za równorzędne ze stopniami, o których mowa w ustawie, określają umowy międzynarodowe. Z tego względu sprawę należy rozpatrywać w oparciu o umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym z dnia 23 lipca 1997 r. (Dz. U. 1998 r. Nr 92, poz. 584). Zgodnie z art. 8 powyższej umowy została ona zawarta na okres pięciu lat, a następnie okres ten przedłuża się automatycznie o kolejne dwa lata, jeżeli żadna z umawiających się stron nie wypowie jej na piśmie w terminie 6 miesięcy. Stosownie do Oświadczenia Rządowego z dnia 26 marca 1998 r. umowa weszła w życie 14 stycznia 1998 r. i jest aktualnie obowiązującym źródłem prawa regulującym zasady uznania ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym.
W sprawie skarżący domagał się uznania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych, w dyscyplinie historia, w specjalności historia Kościoła w starożytności i patrologia, uzyskanego w Uniwersytecie [...] w [...] w dniu 16 lipca 2003 r., za równorzędny ze stopniem nadanym w kraju.
Bezsporne jest, iż Uniwersytet [...] należy do uznanych przez Państwo szkół wyższych z prawem nadania stopnia doktora (załącznik nr 3 do wyżej opisanej umowy). Z kolei według art. 5 ust. 1 umowy tytułami i stopniami naukowymi w rozumieniu umowy są: każdy tytuł, którego nazwa zawiera człon "dyplomowany", tytuł magistra, licencjata oraz stopień doktora i doktora habilitowanego, przyznany przez niemiecka szkołę wyższą, określoną w art. 1 ust. 1"czyli jedną ze szkół wymienionych w załączniku nr 1 i załączniku nr 3 umowy. Również w art. 6 umowy wymienia się niemiecki stopień "Dr habil.", jako odpowiednik polskiego stopnia "doktor habilitowany". W tym kontekście ustalenie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, że w Republice Federalnej Niemiec nie ma stopnia "doktor habilitowany" nie daje się pogodzić z zapisami umowy międzyrządowej. Organ ustalił, że system niemiecki jest jednostopniowy bez odniesienia się do postanowień powyższej umowy. Tej sprzeczności nie wyjaśnia też pismo Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej. W sytuacji zaistnienia wątpliwości co do treści umowy międzynarodowej organ mógł zwrócić się o wyjaśnienie do Ministerstwa Sprawiedliwości.
Organ wydający zaskarżoną decyzję nie ustosunkował się do złożonych przez skarżącego pism: Przewodniczącego Komisji Habilitacyjnej – Dziekana Uniwersytetu [...] w [...], przedstawiającego stanowisko Komisji Habilitacyjnej Wydziału [...] z dnia 29.04.2004 r., Działu prawnego Uniwersytetu w [...] z dnia 14.06.2004 r., Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury, Rektora Uniwersytetu w [...], z których jednoznacznie wynika, że w Uniwersytecie [...] w [...] przyznawany jest drugi wyższy stopień naukowy doktora habilitowanego. Niewskazanie przez organ przyczyn, dla których powyższym dokumentom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, skutkuje uznaniem, że organ naruszył art. 107 § 3 kpa.
W aspekcie złożonego przez skarżącego "Regulaminu habilitacyjnego Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...]" z dnia 1 lipca 1982 r., zmienionego na mocy rozporządzenia z dnia 15 listopada 1999 r., nie można podzielić stanowiska organu, że brak rzeczywistej ekwiwalencji wynika z innych zasad przewodu habilitacyjnego w obu krajach.
Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie można też pominąć przepisów ustawy z dnia 23 maja 1995 r. "o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia – Palatynat", a w szczególności zapisu § 28 ust. 5 ustawy, z którego wynika, że uczelnia ma prawo nadawania stopni akademickich na podstawie uchwalonych regulaminów, a ponadto może nadawać inne stopnie niż wymienione w § 28 ust. 1 na podstawie umowy z uczelnią zagraniczną za zgodą odpowiedniego do specjalności ministerstwa (§ 28 ust. 2 ww. ustawy). Nie zostało wyjaśnione przez organ wydający zaskarżoną decyzję, czy oba uniwersytety ([...] Uniwersytet [...] i [...] w [...]) nie zawarły umowy stosownie do § 28 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.
Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wobec niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 kpa, a także przepisy prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 i art. 6 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym.
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie:
- naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), polegającym w szczególności na przeprowadzeniu błędnej wykładni art. 5 ust. 6 i 7 umowy z dnia 23 lipca 1997 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1998 r. Nr 92, poz. 584).
Na tych podstawach wnosiła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że wyrok został wydany z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Z przepisów umowy z dnia 23 lipca 1997 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1998 r. Nr 92, poz. 584), która stosownie do Oświadczenia rządowego z dnia 26 marca 1998 r. (Dz. U. Nr 92, poz. 585) weszła w życie z dniem 14 stycznia 1998 r. wynika, że używanie w Polsce tytułów i stopni naukowych wymaga nostryfikacji, która musi prowadzić do ustalenia rzeczywistej ekwiwalencji (art. 5 ust. 6 i 7 umowy). W sprawie nie ma takiej rzeczywistej ekwiwalencji z uwagi na zakres i cel postępowania habilitacyjnego prowadzonego w Uniwersytecie [...] w Niemczech w sytuacji obowiązywania systemu jednego stopnia naukowego odmiennego od obowiązującego w Polsce systemu dwóch stopni naukowych, z których stopień wyższy nadawany jest w wyniku prowadzonego na innych zasadach i w innym celu przewodu habilitacyjnego (art. 1 ust. 1, art. 16 -19 ustawy). Zbieżność brzmienia określeń, która ma charakter wyłącznie zewnętrzny, a nie dotyczy rzeczywistej ekwiwalencji podstaw i warunków, w jakich w tradycyjnym systemie niemieckim można dodać do nazwy stopnia określenie "habilitowany" z racji na prawo nauczania, z nazwą wyższego stopnia naukowego w dwustopniowym systemie polskim, nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia rzeczywistej ekwiwalencji. Uchwała z dnia 12 listopada 2003 r. Rady Wydziału Nauk Humanistycznych [...] w sprawie odstąpienia od nostryfikacji i uznania, że dr P. K. uzyskał za granicą wyższy stopień naukowy, chociaż w świetle prawa niemieckiego nabył tylko uprawnienie do nauczania w bardzo ściśle określonym zakresie przedmiotowym, który ma być równorzędny nadawanemu w Polsce stopniowi doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych (w dyscyplinie naukowej historia, ze specjalnością historia kościoła w starożytności i patrologia), nie kwalifikuje się do jej zatwierdzenia przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów.
P. K. wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki za granicą za równorzędne ze stopniami, o których mowa w ustawie, określają umowy międzynarodowe. Zasady uznawania stopni naukowych przyznanych przez niemiecką szkołę wyższą reguluje umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznawaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym (Dz. U. 1998 r. Nr 92, poz. 584). Zasady uznawania stopni naukowych reguluje art. 5 powołanej umowy, a w szczególności art. 5 ust. 6 i ust. 7. Według art. 5 ust. 6 powołanej umowy "Bez zmian pozostają istniejące możliwości zmiany lub nostryfikacji tytułów i stopni naukowych zgodnie z odpowiednimi przepisami prawnymi, jeżeli zachodzi ich rzeczywista ekwiwalencja". Zgodnie z art. 5 ust. 7 powołanej umowy "W Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienie do używania tytułów i stopni naukowych wymienionych w ustępie 1, zachodzi po przeprowadzeniu nostryfikacji dokonanej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uregulowania niniejszej umowy zostaną uwzględnione przy podejmowaniu decyzji odnośnie do zwolnienia z postępowania nostryfikacyjnego bądź z części postępowania nostryfikacyjnego".
Jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów prawa jest zasada, że nie jest dopuszczalna wykładnia normy prawnej w oderwaniu od całości przepisu prawa, w którym jest zawarta. Ta reguła wykładni została naruszona przez sąd w zaskarżonym wyroku. Sąd dokonał ustalenia ekwiwalencji w zakresie stopni naukowych opierając się na art. 5 ust. 1 i art. 6 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. W powołanym art. 5 ust. 1 i art. 6 unormowano wyłącznie ustalenia tytułów i stopni w rozumieniu umowy oraz przyjęty w tym zakresie schemat.
Zasady nadania uprawnienia do używania stopni naukowych reguluje art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy, który przyjmuje przesłankę rzeczywistej ekwiwalencji oraz procedurę nostryfikacji z dopuszczeniem wyjątków.
Pominięcie zatem w dokonanej wykładni materialnoprawnej regulacji art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy stanowi naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. Dokonanie wykładni w oderwaniu od zasadniczej regulacji materialnoprawnej doprowadziło do wadliwości oceny co do dopuszczalności odstąpienia od procedury nostryfikacji. Wartym podkreślenia jest, że w piśmie Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury Nadrenii Palatynat, wskazuje się na prace Stałej Komisji Ekspertów co do zmiany umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym w zakresie uznawania stopnia naukowego doktora habilitowanego, które jednak nie weszły w życie przez zmianę w tym zakresie umowy.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 185 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI