I OSK 604/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r. w przedmiocie prawa własności czasowej do gruntu, uznając, że plan zagospodarowania przestrzennego z 1947 r. był prawidłowo ogłoszony i obowiązywał.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r. w sprawie prawa własności czasowej do gruntu. Skarżący zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 Dekretu Warszawskiego oraz naruszenie przepisów postępowania, twierdząc m.in. że plan zagospodarowania przestrzennego z 1947 r. nie wszedł w życie. NSA oddalił skargę, uznając, że plan z 1947 r. był prawidłowo ogłoszony i obowiązywał w dacie wydania orzeczenia dekretowego, a brak podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 1950 r. w przedmiocie prawa własności czasowej do gruntu. Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie prawa materialnego (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 Dekretu Warszawskiego) oraz przepisów postępowania, kwestionując prawidłowość ogłoszenia i obowiązywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 3 z 1947 r. NSA uznał skargę za niezasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie nieważnościowe ma charakter kontrolny, a ocena legalności orzeczenia dekretowego wymaga odniesienia się do treści tego rozstrzygnięcia i kontroli ustaleń. NSA stwierdził, że plan zagospodarowania przestrzennego nr 3 z 1947 r. został prawidłowo ogłoszony i obowiązywał w dacie wydania orzeczenia dekretowego, a samo stwierdzenie, że plan był "opracowywany", nie oznacza automatycznie rażącego naruszenia prawa. Sąd odniósł się również do kwestii upływu czasu jako przesłanki odmowy stwierdzenia nieważności, wskazując, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji nie stanowił on negatywnej przesłanki do stwierdzenia nieważności, a późniejsze zmiany w k.p.a. nie miały zastosowania w tej sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie nie jest dotknięte rażącym naruszeniem prawa, ponieważ plan zagospodarowania przestrzennego nr 3 z 1947 r. był prawidłowo ogłoszony i obowiązywał w dacie wydania orzeczenia dekretowego, a samo stwierdzenie, że plan był "opracowywany", nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że plan zagospodarowania przestrzennego nr 3 z 1947 r. został prawidłowo ogłoszony i obowiązywał w dacie wydania orzeczenia dekretowego. Brak wskazania konkretnego planu lub stwierdzenie, że był "opracowywany", nie musi oznaczać rażącego naruszenia prawa, jeśli rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać wątpliwościom. Nie jest dopuszczalne opieranie się na domniemaniach.
Dekret Warszawski art. 7 § ust. 2
Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy
Przeznaczenie nieruchomości na cele publiczne w planie zagospodarowania przestrzennego było podstawą odmowy ustanowienia prawa własności czasowej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji oraz zaskarżonego wyroku, znaczny upływ czasu nie stanowił negatywnej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Dekret o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju art. 29
Ustawa o odbudowie m. st. Warszawy art. 9
Ustawa o odbudowie m. st. Warszawy art. 13 § ust. 1 i 2
Dekret o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju art. 25
Dekret o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju art. 30
Ustawa o organizacji i zakresie działania rad narodowych art. 28
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 158 § § 3
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 156
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 Dekretu Warszawskiego poprzez uznanie, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r. z uwagi na rażące naruszenie prawa. Naruszenie prawa materialnego przez nieprawidłową wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że w konsekwencji kontroli orzeczenia z 1950 r. organ nadzoru winien był wydać decyzję wyłącznie odmowną z uwagi na znaczny upływ czasu. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 7, 7a § 1, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) polegające na oddaleniu skargi pomimo błędnej analizy materiału dowodowego i uznania Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 3 za prawidłowo ogłoszony i obowiązujący. Naruszenie przepisu art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy istniały przesłanki do uwzględnienia skargi i uchylenia skarżonej decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Istoty bowiem tej wady upatrywać należy w tym, że podjęte rozstrzygnięcie sprawy pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a wywołane tym naruszenie skutki powodują, że dotkniętego tego rodzaju wadliwością rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. Sama zaś wadliwość uzasadnienia takiej decyzji, jeśli jej rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem, tego rodzaju skutków nie wywołuje. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. Nie jest dopuszczalne opieranie się w tym zakresie na domniemaniach, wnioskowaniach i przypuszczeniach.
Skład orzekający
Jakub Zieliński
sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Marek Stojanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w sprawach dotyczących praw do nieruchomości i planów zagospodarowania przestrzennego z okresu powojennego. Wyjaśnienie kwestii prawidłowości ogłoszenia planów zagospodarowania przestrzennego w specyficznym okresie historycznym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z gruntami warszawskimi i planami zagospodarowania z lat 40. i 50. XX wieku. Interpretacja przepisów przejściowych może być trudna do zastosowania w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych praw do nieruchomości i skomplikowanych kwestii proceduralnych związanych z planami zagospodarowania przestrzennego z okresu PRL. Pokazuje, jak długo mogą trwać spory prawne o grunty.
“Spór o grunt z 1950 roku: NSA rozstrzyga o ważności decyzji i planów zagospodarowania przestrzennego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 604/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-04-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jakub Zieliński /sprawozdawca/ Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/ Marek Stojanowski Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 1286/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-05 Skarżony organ Minister Rozwoju~Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 156 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 1945 nr 50 poz 279 art. 7 ust. 2 Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Dz.U. 1947 nr 52 poz 268 art. 1 lit. a, art. 9, art. 13 ust. 1 i 2, art. 14 Ustawa z dnia 3 lipca 1947 r. o odbudowie m. st. Warszawy. Dz.U. 1946 nr 16 poz 109 art. 25 i art. 30 Dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K., J.K., B.K., A.K., M.K.1, L.M., M.M., S.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1286/20 w sprawie ze skargi T.K., A.K.1, L.M., M.M. i S.W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 24 kwietnia 2020 r. nr DO3.7611.117.2019.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Wa 1286/20 oddalił skargę T.K., A.K., L.M., M.M. i S.W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 24 kwietnia 2020 r. nr DO3.7611.117.2019.AB, którą utrzymał w mocy swoją własną decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 27 marca 2019 r. nr DO.3.6611.5.2016.RR, odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 5 sierpnia1950 r. nr PB/5637/50/U, odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w części stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M.K., i J.K. ( jako następcy zmarłego T.K.), B.K., A.K.1 i M.K.1 ( jako następcy zmarłego A.K.), L.M., M.M., S.W. oraz T.K.1, zaskarżając go w całości. Skarżący kasacyjnie zarzucili: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: a) przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z dnia 16 marca 2021 r., Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a." )w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U nr 50 poz. 279, dalej: "Dekret Warszawski") poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i uznanie, iż nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 5 sierpnia 1950 r., znak: PB/5637/50/U z uwagi na rażące naruszenie prawa, podczas gdy zgodnie z treścią kontrolowanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie podstawą odmowy ustanowienia prawa własności czasowej było przeznaczenie nieruchomości na cele publiczne w "opracowywanym" planie zagospodarowania przestrzennego, która to przesłanka nie znajduje podstawy w treści przepisu art. 7 ust. 2 Dekretu Warszawskiego, a w konsekwencji bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarga powinna zostać uwzględniona; b) przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, iż w konsekwencji przeprowadzonej kontroli orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 5 sierpnia 1950 r., znak: PB/5637/50/U, Organ nadzoru winien był wydać decyzję wyłącznie odmowną z uwagi na znaczny upływ czasu, na co wskazywałaby treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13, podczas gdy obecne brzmienie przepisu art. 156 § 2 k.p.a. nie zawiera przesłanki "znacznego upływu czasu" stanowiącej podstawę do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, zaś Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13 nie orzekł o utracie mocy obowiązującej tego przepisu, pozostawiając go w mocy w dotychczasowej formie 2. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) przepisu art. 151 (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi na Decyzję Ministra Rozwoju znak: D03.7611.117.2019.AB utrzymującą w mocy Decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju znak: D03.6611.5.2016.RR, pomimo, iż organ dokonał błędnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. uznał Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nr 3, uchwalony w dniu 16 września 1947 r. na podstawie przepisu art. 29 dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym U. 1946 nr 16 109 i ogłoszony w dniu 29 października 1947 r. w "Życiu Warszawy" (dalej "Plan Zagospodarowania Przestrzennego nr 3"), za plan zagospodarowania prawidłowo ogłoszony i obowiązujący w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 5 sierpnia 1950 r., znak: PB/5637/50/U, kiedy w rzeczywistości Plan Zagospodarowania Przestrzennego nr 3 nie został prawidłowo ogłoszony, a co za tym idzie nigdy nie wszedł w życie; b) przepisu art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy istniały przesłanki do uwzględnienia skargi i uchylenia skarżonej decyzji. Wskazując na powyższy zarzuty Skarżący kasacyjnie wnieśli o: 1. uchylenie zaskarżonego Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1286/20, i rozpoznanie skargi z dnia 25 maja 2020 r. zgodnie z wnioskami w niej zawartymi, z uwagi na fakt, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, 2. zwrot poniesionych przez Skarżących niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, Ponadto zwrócili się o rozpoznanie skargi na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 października 2021 r. odrzucił skargę kasacyjną T.K.1 uznając, iż nie należy on do kręgu spadkobierców po zmarłym T.K. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie . Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a. , uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Z uwagi, iż zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 Dekretu Warszawskiego oraz prawa procesowego tj. przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. pozostają w związku Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odnieść się do nich łącznie. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w przedmiotowej sprawie były decyzje wydane w trybie nadzwyczajnym prowadzonym na podstawie przepisów art. 157-159 k.p.a. Celem tego postępowania jest weryfikacja określonego rozstrzygnięcia pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Organ orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem. Przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy decyzja administracyjna, poddana kontroli w trybie nadzorczym, jest dotknięta jedną z wad oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 5 sierpnia1950 r. nr PB/5637/50/U, odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nadzwyczajne postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami obowiązującej procedury. Z uwagi na kontrolny charakter postępowania nieważnościowego, dokonywana w nim ocena legalności orzeczenia dekretowego wymagała odniesienia się do treści tego rozstrzygnięcia i dokonania kontroli ustaleń Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie. Tylko takie podejście pozwalało na skontrolowanie poprawności zastosowania w sprawie norm prawa materialnego zawartych w przepisach dekretu z dnia 26 października 1945 r., a w tym art. 7 ust. 2 do stanu faktycznego istniejącego w niniejszej sprawie. Dokonując tej oceny organ nadzoru był uprawniony do dokonania samodzielnych ustaleń jaki plan (lub plany) zagospodarowania przestrzennego był planem obowiązującym dla obszaru, na którym położona jest nieruchomość objęta kontrolowanym orzeczeniem. Plany te były aktami normatywnymi powszechnie obowiązującymi w stosunkach lokalnych, a to oznacza, że ich uregulowania stanowiły element systemu prawnego obowiązującego w określonym momencie czasowym na danym obszarze. Stąd też brak wskazania w orzeczeniu dekretowym konkretnego planu zagospodarowania przestrzennego lub określenie, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, że plan ten był "opracowywany", nie musiał automatycznie oznaczać, że w ten sposób umotywowane rozstrzygnięcie załatwiające co do istoty sprawę administracyjną obarczone jest wadą rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Istoty bowiem tej wady upatrywać należy w tym, że podjęte rozstrzygnięcie sprawy pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a wywołane tym naruszeniem skutki powodują, że dotkniętego tego rodzaju wadliwością rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. Sama zaś wadliwość uzasadnienia takiej decyzji, jeśli jej rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem, tego rodzaju skutków nie wywołuje (por wyrok NSA z 27 października 2020 r. o sygn. akt I OSK 251/19 i z 9 kwietnia 2024 r. o sygn. akt I OSK 203/21 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl) A zatem stwierdzenie, w decyzji z 5 sierpnia 1950 r., że zgodnie z "opracowywanym" (nieskonkretyzowanym) planem miejscowym, przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest na cele użyteczności publicznej rodziło konieczność ustalenia przez organ orzekający w trybie nadzwyczajnym, czy w dacie wydania tej decyzji obowiązywał plan miejscowy i jakie były jego ustalenia w odniesieniu do nieruchomości objętej orzeczeniem dekretowym. Samo stwierdzenie, że plan miejscowy był "opracowywany" nie stanowi jeszcze o rażącym naruszeniu prawa o ile nie zostanie ustalone, że rzeczywiście w dacie wydanie decyzji dekretowej takiego planu jeszcze nie było – nie został przyjęty lub zatwierdzony i ogłoszony w stosownej procedurze. Z ustaleń organów prowadzących postępowanie nieważnościowe wynika, iż taki miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu obowiązywał w dacie wydania decyzji dekretowej. Przedmiotowa nieruchomość objęta była miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nr 3 uchwalonym na plenarnym posiedzeniu Rady Narodowej m.st. Warszawy w dniu 16 września 1947 r. na podstawie art. 29 dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju oraz art. 28 ustawy z dnia 11 września 1944 r. o organizacji i zakresie działania rad narodowych (Dz. U. Z 1944 r., nr 5, poz. 22) i ogłoszonym w dniu 29 października 1947 r. w "Życiu Warszawy". Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Skarżących kasacyjnie, iż plan ten nie wszedł w życie z uwagi na jego niewłaściwe ogłoszenie. Zgodzić się należy, iż w dacie uchwalenia tego planu ( 16 września 1947 r.) oraz jego ogłoszenia ( 29 października 1947 r.) obowiązywała ustawa z dnia 3 lipca 1947 r. o odbudowie m.st. Warszawy (Dz. U. z 1947 r. Nr 52, poz. 268). Zgodnie z art. 14 tej ustawy od dnia 8 sierpnia 1947 r. (daty wejścia w życie tej ustawy ) w odniesieniu do obszaru m.st. Warszawy i Warszawskiego Obszaru Miejskiego utraciły moc niektóre przepisy dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16, poz. 109) w tym dotyczące uchwalania i ogłaszania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Art. 9 tej ustawy przewidywał, że plany zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego, uchwalone przez Naczelną Radę Odbudowy m. st. Warszawy, uzyskują moc obowiązującą z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim. Niemniej art. 13 ustawy o odbudowie m.st. Warszawy przewidywał, że: 1. Minister Odbudowy ustali w rozporządzeniu tryb postępowania przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego dla obszaru m.st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego oraz zawieszaniu i rozpatrywaniu wniosków o zmianę przeznaczenia terenów i dokonywania inwestycji w tym obszarze, 2. Do czasu wydania przez Ministra Odbudowy rozporządzenia, przewidzianego w ust. 1, postępowanie w przedmiocie sporządzania planów zagospodarowania przestrzennego dla m.st Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego toczy się według dotychczasowych przepisów, 3. Do czasu ogłoszenia w Monitorze Polskim przez Prezesa Rady Ministrów o powołaniu Naczelnej Rady Odbudowy m.st. Warszawy miejscowe piany zagospodarowania przestrzennego dla obszaru m.st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego zatwierdza rada narodowa m.st. Warszawy. Rozporządzenie Ministra Odbudowy, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ww. ustawy, dotyczące trybu postępowania przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego dla obszaru m.st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego zostało wydane w dniu 11 grudnia 1947 r. (Dz. U. Z 1947 r., Nr 74, poz. 479) - a zatem po uchwaleniu przez Radę Narodową m.st. Warszawy i ogłoszeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr 3, obejmującego przedmiotową nieruchomość. Również obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów o powołaniu Naczelnej Rady Odbudowy m.st. Warszawy zostało wydane po ogłoszeniu ww. planu – w dniu 3 listopada 1947 r. Tym samym zgodzić się należy z organem i Sądem I instancji, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nr 3 uchwalony 16 września 1947 r. został prawidłowo ogłoszony na podstawie art. 30 w zw. z art. 25 dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju. Z art. 13 ust. 2 ustawy o odbudowie m.st. Warszawy jednoznacznie wynika, iż do czasu wydania przez Ministra Odbudowy rozporządzenia, przewidzianego w ust. 1, postępowanie w przedmiocie sporządzania planów zagospodarowania przestrzennego dla m.st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego toczy się według dotychczasowych przepisów. Ten przepis przejściowy wprost odsyła do regulacji dotychczasowych bez jakichkolwiek ograniczeń lub zastrzeżeń. Z kolei w art. 9 tej ustawy wyraźnie wskazano, iż ogłoszeniu w Monitorze Polskim podlegają plany zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego, uchwalone przez nowy organ jakim była Naczelna Rada Odbudowy m. st. Warszawy. Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 3 lit. a ustawy o odbudowie m.st. Warszawy Naczelna Rada Odbudowy m. st. Warszawy została powołana do uchwalania planów zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego, którego granice określi rozporządzenie Ministra Odbudowy, wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej. Zatem dopiero plany zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego opracowane dla obszarów wskazanych w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 21 października 1947 r. w sprawie określenie granic Warszawskiego Zespołu Miejskiego (Dz. U. Nr 68, poz. 424) i uchwalone przez Naczelną Radę Odbudowy m. st. Warszawy podlegały ogłoszeniu w Monitorze Polskim. Natomiast miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego uchwalane na podstawie przepisów dotychczasowych, przez organy inne niż Naczelna Rada Odbudowy m. st. Warszawy podlegały ogłoszeniu w oparciu o regulacje dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym. Należy też zauważyć, iż jak wynika z treści pkt 4 obwieszczenia z dnia 17 września 1949 r. Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy m. st. Warszawy o uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów: 1) przy pl. Napoleona - strona zachodnia, 2) przy ul. ul. Kolejowej i Karolkowej, 3) przy ul. Nobla, 4) przy ul. ul. Jakubowskiej i Łotewskiej ( M.P 1949.A-67.875) dotyczyło ono planu uchwalonego dla tych terenów przez Naczelną Radę Odbudowy m. st. Warszawy, a więc nie można mówić o ponownej (częściowej) publikacji w dwóch publikatorach planu uchwalonego przez Radę Narodową m.st. Warszawy jak utrzymują Skarżący w uzasadnieniu skargi. Przyjęcie przez Naczelną Radę Odbudowy m. st. Warszawy nowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części terenu objętego planem miejscowym z 1947 r. nie oznacza, iż pozostałe ustalenia, starszego planu przestały obowiązywać. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania nieważnościowego przez biegłego geodetę nie wynika, aby w dacie wydania orzeczenia dekretowego, dla gruntów objętych tych orzeczeniem opisany wyżej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nr 3, uchwalony 16 września 1947 r., już nie obowiązywał. Brak jest zatem podstaw do jednoznacznego uznania, iż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 5 sierpnia1950 r. nr PB/5637/50/U zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust.2 Dekretu Warszawskiego. Wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. Nie jest dopuszczalne opieranie się w tym zakresie na domniemaniach, wnioskowaniach i przypuszczeniach (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2023 r. o sygn. akt II OSK 2379/20). Z tych też przyczyn podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 Dekretu Warszawskiego oraz prawa procesowego tj. przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należy uznać za nieuzasadnione. Uzupełniająco wskazać należy, że Skarżący nie zanegowali w skardze kasacyjnej ustaleń organu prowadzącego postępowanie nadzorcze dotyczących przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w ww. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publiczne. Stąd też kwestia ta wymyka się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Słusznie natomiast podniesiono, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego wyroku dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa nie była uzależniona od czasu, jaki upłynął od wydania decyzji objętej kontrolą w postępowaniu nadzorczym. W wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, orzekającym o pominięciu prawodawczym, czyli takim, w którym Trybunał uznaje za stan niekonstytucyjny brak określonej treści normatywnej w przepisie. Nie oznaczało to jednak derogacji tego przepisu, co wyraźnie podkreślił Trybunał w pkt 10.6 uzasadnienia tego wyroku. Wyroki o pominięciu prawodawczym Trybunał Konstytucyjny kieruje przede wszystkim do ustawodawcy. Trybunał, orzekając o sprzeczności art. 156 § 2 k.p.a. z art. 2 Konstytucji RP, nie wskazał, czy właściwym terminem w tym kontekście jest przewidziany w art. 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin - pozostawiając tę kwestię w sposób wyraźny do uznania ustawodawcy, który powinien dokonać nowelizacji art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w taki sposób, aby uwzględnić zarówno zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), jak i zasadę pewności prawa oraz zasadę zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji RP). Nie kwestionując co do zasady, że stwierdzenie niekonstytucyjności pominięcia ustawodawczego oznacza dla organów stosujących prawo konieczność poszukiwania możliwości rekonstrukcji brakującej normy prawnej z wartości konstytucyjnych, to jednak brakującej części normy w art. 156 § 2 k.p.a. nie można zrekonstruować w taki sposób, który umożliwiałby jej uniwersalne zastosowanie w okolicznościach każdej sprawy. Nie może uczynić tego za ustawodawcę ani sąd, ani organ, gdyż mogłoby to prowadzić do zbyt dużej dowolności w stosowaniu prawa i zagrażać innym wartościom konstytucyjnym. Ponadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. zapadł w konkretnych okolicznościach, w sprawie o odmiennym stanie faktycznym niż sprawa będąca przedmiotem rozpoznania. W sprawie, w której orzekał Trybunał chodziło o ochronę praw (ekspektatywy) nabytych przez byłych właścicieli gruntów warszawskich, na skutek przywrócenia im w drodze aktu administracyjnego terminu do złożenia wniosku o uzyskanie ekwiwalentu za utraconą własność w sytuacji, w której ów akt administracyjny był wadliwy, ale funkcjonował w obrocie prawnym wiele lat i korzystając z domniemania zgodności z prawem pozwolił na uzyskanie prawa podmiotowego przez byłych właścicieli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, opisanych okoliczności nie można jednak porównać do sytuacji występującej w niniejszej sprawie. Znaczny upływ czasu od wydania kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji nie mógł – w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji oraz zaskarżonego wyroku - stanowić negatywnej przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. Dopiero ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz 1491) ustawodawca wprowadził do k.p.a. regulacje ograniczające możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ( art. 158 § 3 k.p.a.) z uwagi na upływ czasu od jej doręczenia lub ogłoszenia. Ponadto zmienił (rozszerzył na wszystkie przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a) ograniczenie stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na upływ czasu ( art. 156 k.p.a.). Należy jednak zaznaczyć, iż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby okoliczność upływu 70 lat od daty wdania orzeczenia dekretowego stanowiła samodzielną, czy też główną podstawę odmowy stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Wobec braku ziszczenia się innych przesłanek nieważnościowych wywód Sądu I instancji nawiązujący do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. nie miał wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184., oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI