I OSK 597/05

I OSK 597/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak
Jan Paweł Tarno /sprawozdawca/
Małgorzata Jaśkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Jan Paweł Tarno (spr.), Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3930/03 w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem ponadnormatywnym oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt II SA/Ol 3930/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymierzenia stronie kary pieniężnej w kwocie 5520 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia po drodze wojewódzkiej, co wykazała kontrola przeprowadzona dnia 18 czerwca 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 61 ust. l i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) ładunek w pojeździe nie może przekraczać dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności, a umieszcza się go w sposób nie powodujący przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osi pojazdu na drogę. W ust. 11 cytowany powyżej art. stanowi, że przejazd pojazdem, którego masa, naciski osi lub wymiary z ładunkiem czy bez niego są większe od dopuszczalnych następuje po uzyskaniu stosowanego zezwolenia,
W rozpatrywanej sprawie nastąpiło przekroczenie dopuszczalnych norm nacisku na II, III, IV, V osi pojazdu. Dokumentuje to protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu z dnia 18 czerwca 2003 r., który został podpisany przez kierowcę bez uwag.
Na rozprawie w dniu 28 października 2003 r. pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut, że w dacie ważenia nie było stosownych przepisów regulujących procedury ważenia, co nie może znaleźć uznania Sądu. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy zauważyć, że przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. nr 63, poz. 630), które zgodnie z art. 34. ustawy (z wyjątkiem niektórych przepisów nie mających zastosowania w niniejszej sprawie) weszły w życie z dniem l stycznia 2003 r. Zgodnie z art. 27 przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, niespełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Przepis art. 29 ustawy o miarach stwierdza, że do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez l rok od dnia wejścia w życie ustawy. W tym stanie rzeczy należy zauważyć, że kontrolę pojazdów wykonywanych przy użyciu wag posiadających legalizację, co stwierdzone zostało w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu, dokonana została w sposób prawidłowy
Art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) stanowi, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3 bez zezwolenia określonego przepisami Prawo o ruchu drogowym pobiera się karę pieniężną. Wysokość tych kar określona została w załączniku do ustawy o drogach publicznych. W świetle powołanych przez organ przepisów nie budzi wątpliwości wysokość naliczonych kar.
Okoliczność podnoszona przez skarżącego a dotycząca faktu, że kontrolę przeprowadzono w ciągu drogi 801, a nie 721 nie może mieć wpływu na zaskarżoną decyzję, bowiem, jak trafnie zauważył organ orzekający obie te drogi to drogi wojewódzkie, na których obowiązują takie same normy nacisku na osie. Kara pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych pobierana jest niezależnie od winy kierowcy, czy jej braku, a obciążenie przewoźnika karą, w przypadku stwierdzenia poruszania się pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. W orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wielokrotnie podkreślano, ze odpowiedzialność, o której mowa w przywołanym przepisie o drogach publicznych ma charakter obiektywny i nie jest warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło wskutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez przewoźnika. Kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym jako kara administracyjna jest niezależna od winy czy zaniedbania właściciela pojazdu i nakładana jest w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł W. D., domagając się jego uchylenia w całości i uwzględnienia skargi, poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...]. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 8 ust. 2, art. 87 ust. 1, art. 93 ust. 2 przez ich pominięcie przy wydaniu wyroku;
b) art. 27 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach przez błędną ich wykładnię.
W uzasadnieniu stwierdził, że w stanowiącym uzupełnienie zarzutów podniesionych w skardze piśmie procesowym oraz na rozprawie skarżący podniósł, iż w dacie przeprowadzenia kontroli brak było podstaw prawnych do poprawnego ważenia pojazdu, a tym samym do wymierzenia kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym. W dacie przeprowadzenia kontroli obowiązywały już bowiem przepisy ustawy prawo o miarach, brak było jednak przepisów wykonawczych, regulujących wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać wagi do ważenia pojazdów w ruchu. Nie uwzględniając powyższego zarzutu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na przepisy art. 27 i 29 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. prawo o miarach. Przepisy powyższe zostały jednak błędnie zinterpretowane przez sąd. Poprawna ich wykładnia musi prowadzić do wniosku, iż nie mają one w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis art. 27 prawa o miarach nie dotyczy bowiem metrologii, lecz legalizacji przyrządów pomiarowych. Pojęcia powyższe nie są tożsame. Legalizacja jest bowiem pewnym rodzajem procedury prowadzącej do potwierdzenia przez upoważniony organ zgodności przyrządu z wymaganiami, które powinien spełniać. Procedury legalizacyjne są obecnie szczegółowo uregulowane w art. 8a do 8n prawa o miarach (ustawa w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli nie zawierała tak szczegółowych regulacji). Wymagania metrologiczne są to natomiast wymogi, które przyrząd musi spełniać, aby został zalegalizowany oraz warunki jego właściwego stosowania oraz warunki techniczne użytkowania.
Zupełnym nieporozumieniem jest natomiast powołanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 29 prawa o miarach jako podstawy nieuwzględnienia podniesionego przez stronę skarżącą zarzutu braku podstaw prawnych. Przepis ten dotyczy bowiem wyłącznie prawnej kontroli metrologicznej. Kwestię powyższą reguluje art. 8 prawa o miarach (ogólnie sformułowany w dacie przeprowadzenia kontroli, obecnie bardziej szczegółowy). Przepis ten normuje wyłącznie zasady i tryb prowadzenia kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych oraz rodzaje przyrządów podlegających kontroli.
Artykuł 9 pkt 3 prawa o miarach w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli (obecnie art. 9a pkt 1) zawierał delegację ustawową do wydania rozporządzenia określającego "wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, uwzględniając rodzaje dowodów tej kontroli, a także warunki właściwego stosowania i warunki techniczne ich użytkowania".
Ważenie pojazdu przeprowadzono przy pomocy zalegalizowanej wagi. Samo świadectwo legalizacji nie przesądza jednak o tym, iż ważenia dokonano poprawnie. W dacie kontroli pojazdu brak było bowiem przepisów regulujących warunki właściwego stosowania i warunki techniczne użytkowania wag. Przy procedurze ważenia pojazdu istotną kwestią są bowiem nie tylko parametry wagi (objęte legalizacją), lecz również warunki (procedury) ważenia, jak np. prędkość ważonego pojazdu, sposób najazdu na wagę itp. Rozporządzenie w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi do ważenia pojazdów w ruchu Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydal w dniu 10 lutego 2004 r. (Dz. U. Nr 35 poz. 316). Weszło ono w życie w dniu 13 marca 2004 r. Tak więc w dacie kontroli brak było przepisów normujących procedury ważenia pojazdów w ruchu.
Zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko, w myśl którego z mocy art. 27 i 29 prawa o miarach zachowały moc obowiązującą dotychczasowe przepisy wykonawcze, prowadzi wprost do sprzeczności wyroku z Konstytucją RP. W czasie przeprowadzania ważenia pojazdu obowiązywało bowiem zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40). Zgodnie z treścią art. 87 ust. l i art. 93 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie mogło ono być źródłem powszechnie obowiązującego prawa, a zwłaszcza rodzić obowiązków dla obywateli. Jak już podniesiono w dacie przeprowadzenia kontroli pojazdu brak było w ogóle przepisów normujących procedury ważenia pojazdów w ruchu. Istniejące natomiast przepisy wykonawcze nie mogły być, z uwagi na ich rangę w hierarchii aktów prawnych, źródłem powszechnie obowiązującego prawa. W tej sytuacji obowiązkiem WSA w Warszawie było zastosowanie na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i uznanie, iż z mocy art. 87 ust. 1 i art. 93 ust. 2 Konstytucji RP brak było w dacie przeprowadzenia ważenia pojazdu podstaw prawnych regulujących procedury poprawnego przeprowadzenia tej czynności. Tym samym niemożliwe było skontrolowanie poprawności ważenia w toku postępowania administracyjnego oraz toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa powinien być sprecyzowany w stopniu pozwalającym sądowi na ustalenie, czy wniesiona skarga opiera się na którejś z podstaw kasacyjnych wskazanych w komentowanym przepisie. W szczególności należy określić, czy zarzucane sądowi pierwszej instancji uchybienie jest naruszeniem prawa materialnego, czy też przepisów postępowania. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada tym wymaganiom. W punkcie a) tej skargi nie określono, jakiego aktu normatywnego dotyczą zarzuty naruszenia wymienionych w nim przepisów. Dopiero z uzasadnienia można się domyślić, że chodzi tu o przepisy Konstytucji RP. Zarzut ten wszakże jest niezasadny. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub b) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle przytoczonego przepisu nie jest zatem możliwe formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy też pominięcie – por. np. wyrok NSA z 1.06.2004 r., OSK 284/04, niepubl.
Błędne jest również stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną, iż samo użytkowanie legalizowanego przyrządu pomiarowego, wobec braku przepisów metrologicznych regulujących dokonywanie pomiarów nacisku osi pojazdów na podłoże uniemożliwia przyjęcie wyników pomiaru do ustalenia kary pieniężnej związanej z przekroczeniem dopuszczalnych nacisków na oś pojazdu. Po pierwsze, kwestia ta nie mogła być badana w toku postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Organ prowadzący to postępowanie nie posiada bowiem właściwości do badania, czy legalizacja wagi nastąpiła w oparciu o przepisy rangi ustawowej. Po drugie zaś, dopuszczenie wagi, na której dokonano pomiaru w rozpoznawanej sprawie, do jej używania miało podstawę prawną w przepisie rangi ustawowej. Stosownie bowiem do art. 27 Prawa o miarach przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, niespełniające jej przepisów, mogły być nadal legalizowane, o ile spełniały wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.