I OSK 594/10

I OSK 594/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-04-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska
Jerzy Solarski /sprawozdawca/
Monika Nowicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1338/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-12-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
art. 136 ust. 3 i art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędzia NSA del. Jerzy Solarski (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Miasta Stołecznego Warszawy i [...] Towarzystwa Sportowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1338/08 w sprawie ze skarg Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy i [...] Towarzystwa Sportowego na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi kasacyjne
Uzasadnienie
Sygn. I OSK 594/10
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Wa 1338/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany WSA), po rozpoznaniu sprawy ze skarg Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy oraz [...] Towarzystwa Sportowego, na decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej zwany Wojewodą) z dnia [...] lipca 2008 r. o nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - skargę oddalił.
W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczna i prawną: Naczelnik Dzielnicy Warszawa [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1978 r. nr [...] wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą działkę nr[...] z obrębu [...] o pow. 7173 m2 należącą do M. D., z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. A. K., spadkobierczyni M. D., w dniu [...] marca 2000 r. zwróciła się o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] Wojewoda wyznaczył do rozpoznania sprawy Starostę P. Organ ten decyzją z [...] lutego 2008 r., nr [...], orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącą część dawnej działki nr [...] w obrębie [...], oznaczonej aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni 2610 m2, na rzecz A. K. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że wywłaszczona działka nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Celem tym była budowa osiedla mieszkaniowego, a zgodnie z planem realizacyjnym nr [...] z dnia [...] grudnia 1977r . część przedmiotowej nieruchomości przeznaczona została pod cele publiczne obiekty sportowe dla mieszkańców Dzielnicy [...]. Umową z dnia [...] kwietnia 1991 r. część wywłaszczonej nieruchomości o pow. 4300m2 wraz z dwoma budynkami przeznaczonymi do generalnego remontu została oddana [...] Towarzystwu Sportowemu /zwanego dalej [...]TS/ na wykonanie ośrodka sportowego. Następnie uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2002 r. Rada Gminy Warszawa - [...] wyraziła zgodę na wydzierżawienie przedmiotowego gruntu [...]TS. Podczas przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2007 r. oględzin nieruchomości stwierdzono, że na działce [...] znajduje się kryty kort tenisowy oraz niezamieszkały zdewastowany budynek będący własnością poprzedniej właścicielki. Towarzystwo, jako dzierżawca nieruchomości, jedynie na części nieruchomości rozpostarł nadmuchiwany balon przeznaczony na kryty kort tenisowy, gdzie prowadzi komercyjną działalność. Natomiast wywłaszczony budynek nie został wyremontowany. W tym stanie faktycznym do sprawy nie ma zastosowania art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ korty tenisowe wybudowane na przedmiotowej nieruchomości nie stanowiły w dniu wywłaszczenia (tj. [...] kwietnia 1978 r.) celu publicznego uzasadniającego wywłaszczenie, a nadto cel wywłaszczenia nie został zrealizowany przed upływem 10 lat.
Od decyzji tej odwołanie wniósł Prezydent m.st. Warszawy domagając się jej uchylenia. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Wojewoda podał, że nieruchomość, zgodnie z planem realizacyjnym nr [...] z [...] grudnia 1977 r., została przeznaczona na publiczne obiekty sportowe dla mieszkańców Dzielnicy [...]. Wywłaszczony teren od dnia [...] kwietnia 1991 r. jest w posiadaniu [...]TS z przeznaczeniem na wykonanie ośrodka sportowego. Cytując przepis art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ odwoławczy uznał, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w terminie określonym w art. 137 ust. 1 ustawy. W sprawie nie zachodzi przeszkoda do zwrotu nieruchomości w postaci trwałego zagospodarowania terenu. Część nieruchomości jest wykorzystywana jako obiekt sportowy, jednak jego zagospodarowanie w postaci nadmuchiwanego balonu jest tego rodzaju, że nie przeszkadza w zwrocie gdyż nie jest zagospodarowaniem trwałym. W oparciu o te argumenty Wojewoda ocenił decyzję Starosty P. jako prawidłową.
Na tą decyzję skargę wniósł Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy oraz [...]TS. Według Prezydenta nieruchomość stanowiąca część dawnej działki nr [...] została przeznaczona pod obiekty sportowe, co realizuje cel wywłaszczenia, gdyż nieruchomość spełnia rolę sportową i rekreacyjną. Ponadto sposób jej wykorzystania uniemożliwia zwrot. Natomiast [...]TS podniosło, że w 1991 r. nieruchomość została przekazana w użytkowanie na cele sportowo - rekreacyjne, zaś jej zagospodarowanie ma charakter trwały.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA obie skargi oddalił. Dokonując analizy przepisu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., wywiódł, że w sprawach o zwrot nieruchomości wywłaszczonych istotne jest to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu, cel ten został zrealizowany. Stwierdzono jednoznacznie, że część nieruchomości w postaci działki nr [...], w obrębie [...], o pow. 2110 m2, nie została dotychczas zagospodarowana na cel wywłaszczenia w postaci publicznych obiektów sportowych dla mieszkańców Dzielnicy [...]. Nie została bowiem wydana żadna decyzja zezwalającą na jakąkolwiek budowę, a oględziny terenu wykazały, że na działce znajduje się kryty kort tenisowy w postaci nadmuchanego balonu oraz budynek przeznaczony do remontu. Jako bezsporny uznano fakt uzyskania terenu przez [...]TS dopiero [...] kwietnia 1991 r., czyli 13 lat od daty wywłaszczenia. Tym samym cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w terminie wskazanym w art. 137 u.g.n. Ponadto, w sprawie nie zachodzi przeszkoda w postaci trwałego zagospodarowania terenu. Końcowo WSA zaznaczył, że Towarzystwo Sportowe nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, gdyż umowa dzierżawy gruntu z Gminą wygasła po upływie trzech miesięcy od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. Okres ten już upłynął i nie została zawarta nowa umowa z [...]TS co oznacza, że wskazany podmiot utracił status strony postępowania sądowoadministracyjnego.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło [...] Towarzystwo Sportowe oraz Miasto Stołeczne Warszawa, reprezentowani przez radców prawnych.
Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżyło wyrok w całości i skargę kasacyjną oparło na:
1. "naruszeniu prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na naruszeniu art. 137 § 1 ustawy z dnia 11 sierpnia o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r., Dz. U. 262, poz.2603), w wyniku czego uznano, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany",
2. naruszeniu przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy polegające na naruszeniu art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., w zw. z art. 7 i 77 kpa, skutkiem czego zamknięto rozprawę nie wyjaśniając wszelkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, w tym zapisów planu realizacyjnego z dnia [...] grudnia 1977 r. przeznaczających sporny teren pod obiekty sportowe oraz przepisów obowiązujących w dacie powstania kortów tenisowych tj. § 19 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 48), które to przepisy nie wymagały dla tego rodzaju inwestycji pozwolenia na budowę.
W petitum skargi kasacyjnej sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadniając skargę kasacyjną podkreślono, że plan realizacyjny zatwierdzony decyzją [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. jak i plan ogólny przewidywały utworzenie na wywłaszczonym gruncie terenu sportowo - rekreacyjnego. Nieruchomość nr [...] z obrębu [...] od dwudziestu lat pełni funkcje rekreacyjną i sportową dla mieszkańców wybudowanego osiedla. Na tym terenie zostały wybudowane 4 korty tenisowe stanowiące całość ośrodka sportowego [...]TS. Użytkownikami kortów są w dużym stopniu placówki wychowawczo - oświatowe, zatem inwestycja może zostać zakwalifikowana jako inwestycja celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Budowa osiedla mieszkaniowego musi obejmować nie tylko budowę typowych bloków mieszkalnych, ale również takich obiektów jak budynki usługowe, ciągi komunikacyjne, boiska sportowe. Powołując się na wyrok WSA w Krakowie z 23 stycznia 2009 r., sygn. II SA/Kr 1188/08, wyeksponowano tezę o zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w sytuacji gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie tych terminów byłaby konieczność wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, mimo iż nieruchomość ta była wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia już kilkadziesiąt lat. Ponadto w toku postępowania doszło do obrazy art. 113 § 1 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7 i 77 k.p.a., co miało wpływ na rozstrzygnięcie. Naruszenie to polegało na niezbadaniu wszelkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy przed zamknięciem rozprawy, w tym planów realizacyjnych osiedla "[...]" z 1977 r., które przewidywały realizację terenów zielonych o funkcji rekreacyjno - sportowej oraz par 19 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno -budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 48), które to przepisy nie wymagały dla tego rodzaju inwestycji pozwolenia na budowę.
[...]TS również w całości zaskarżyło wyrok WSA formułując zarzut naruszenia prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik postępowania, to jest art. 136 § 3 w zw. z art. 137 u.g.n., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i na tej podstawie wniosło w oparciu o art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.
Według [...]TS cała wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Zwrócono uwagę, iż osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne czy usługowe, ale również infrastruktura innego rodzaju, która ma służyć zaspokajaniu różnorakich potrzeb mieszkańców. W związku z powyższym określenie celu wywłaszczenia, jako budowa osiedla mieszkaniowego [...] , powinno być interpretowane szeroko i uwzględniać nie tylko zrealizowanie inwestycji w postaci budynków mieszkalnych, ale również zagospodarowanie terenu przeznaczonego pod budowę osiedla w inny sposób służący mieszkańcom. Przytoczono w skardze wyroki sądów administracyjnych, które szeroko interpretują pojęcie wywłaszczenia na cel związany z budową osiedla mieszkaniowego. W decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 1978 r. nie zostało sprecyzowane, w jaki sposób mają zostać zagospodarowane poszczególne części nieruchomości - określono jedynie ogólny cel wywłaszczenia. Według skarżącego kasacyjnie cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż budowa [...] została zakończona przed upływem terminów określonych w art. 137 § 1 u.g.n. Część nieruchomości będąca przedmiotem postępowania zanim została przekazana Towarzystwu Sportowemu stanowiła tereny zielone osiedla, z których mieszkańcy korzystali w celach rekreacyjnych. Dlatego też należy uznać, że w stosunku do całości nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia. Wykorzystanie części nieruchomości nie tylko pod zabudowę mieszkalną, ale także pod tereny zielone nie niweczy celu wywłaszczenia, jakim jest przeznaczenie terenu pod budowę osiedla mieszkaniowego. WSA błędnie założył, że celem wywłaszczenia było zagospodarowanie nieruchomości pod obiekty sportowe. Błędne zastosowanie art. 137 § 3 u.g.n. polega więc na orzeczeniu, że w przedmiotowej sprawie należy dokonać zwrotu nieruchomości, gdyż stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nieprawidłowe są też ustalenia, że nieruchomość, na której znajduje się ośrodek sportowy, nie jest zagospodarowana w sposób trwały. Cztery korty tenisowe to nie tylko nadmuchiwany balon, ale znacząca infrastruktura, której wykonanie wiązało się z koniecznością przeprowadzenia prac budowlanych powodujących trwałe związanie z gruntem. Korty tenisowe nie mogą zostać usunięte bez ich zniszczenia. Prowadzony przez [...]TS ośrodek służy wszystkim mieszkańcom [...] w celach rekreacyjnych i sportowych. Błędne jest również twierdzenie o utracie przymiotu strony postępowania sądowego przez skarżącego kasacyjnie. W toku tego postępowania WSA oraz NSA traktował [...]TS jako stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Powołano orzeczenia NSA, które zaprzeczają możliwości odrzucenia skargi kasacyjnej podmiotu dopuszczonego do udziału w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji /wyrok NSA z 1 lipca 2008 r., sygn. I OSK 748/07 oraz wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., sygn. II OSK 1836/07/.
Pismami procesowymi z dnia 8 lutego 2011 r. pełnomocnik uczestniczki A. K. w odniesieniu do skargi kasacyjnej [...]TS wniósł o jej odrzucenie, bowiem skarżący w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego utracił przymiot strony, alternatywnie formułując wniosek o oddalenie skargi kasacyjnej; w odniesieniu do skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy – wniósł o jej oddalenie, przy zasądzeniu kosztów zastępstwa uczestniczki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skargi kasacyjne nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej; z urzędu uwzględnia tylko nieważność postępowania. Ponieważ w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania z art. 183 § 2 p.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach wyznaczonych skargami kasacyjnymi.
W pierwszej kolejności odniesienia wymaga wniosek o odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej przez [...]TS.
Stosownie do przepisu art. 138 ust. 2 u.g.n., że najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Z przepisu tego jednoznacznie wynika interes prawny dzierżawcy, skoro decyzja podjęta w postępowaniu zwrotowym ma bezpośredni wpływ na jego sytuację prawną: w razie ostatecznego orzeczenia o zwrocie przedmiotu dzierżawy umowa, z upływem 3 miesięcy wygasa niezależnie od woli stron zawartej umowy. Wobec tego dzierżawca nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot jest stroną toczącego się postępowania administracyjnego. Tym samym ma legitymację do wniesienia skargi, przy czym interes prawny, o jakim mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. wynika właśnie z przepisu art. 138 ust. 2 u.g.n., a upływ czasu /3 miesiące/ nie może skutkować utratą interesu prawnego i mieć wpływu na sytuację procesową dzierżawcy. W przypadku bowiem wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o zwrocie nieruchomości stanowiącej przedmiot dzierżawy, umowa "odżyje" i ponownie będzie wiązała strony. Zatem interes prawny dzierżawcy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej przedmiot dzierżawy, istnieje do czasu prawomocnego zakończenia postępowania zwrotowego. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że [...]TS był dzierżawcą nieruchomości i jako dzierżawca wniósł skargę na decyzję o zwrocie przedmiotu dzierżawy. WSA skargę tę merytorycznie rozpoznał, dlatego też skarga kasacyjna [...]TS podlega rozpoznaniu, gdyż postępowanie o zwrot nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone.
W obu skargach kasacyjnych sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego; zarzut naruszenia przepisów postępowania podniesiony został jedynie w skardze kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy i w pierwszej kolejności wymaga odniesienia, bowiem kwestia poprawności ustaleń faktycznych będzie miała wpływ na ocenę zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Miasto Stołeczne Warszawa w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje na naruszenie art. 113 § 1 p.p.s.a., wedle którego przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Przede wszystkim należy zauważyć, że przepis ten ma charakter porządkowy, gdyż reguluje jedno z uprawnień i obowiązków przewodniczącego, wynikające z jego funkcji. Natomiast ocena, czy sprawa została dostatecznie wyjaśniona należy, zgodnie z art. 113 § 1 p.p.s.a., do sądu. Przykładowo, art. 113 § 1 p.p.s.a. może zostać naruszony, gdy przewodniczący zamknie rozprawę, mimo że w jego ocenie sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona lub gdy w ogóle nie zamknie rozprawy lub gdy ją zamknie, mimo iż strony nie zostały prawidłowo zawiadomione o terminie rozprawy bądź też złożyły uzasadnione wnioski o jej odroczenie z uwagi na przeszkody niemożliwe do usunięcia i znane sądowi. Wreszcie o naruszeniu tego przepisu można mówić w sytuacji złożenia przez stronę wniosków dowodowych w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., co do których sąd nie wydał żadnego postanowienia, a przewodniczący pomimo to zamknął rozprawę. W rozpoznawanej sprawie żadna z wymienionych sytuacji nie zachodzi, a brak wniosków dowodowych zgłoszonych przed zamknięciem rozprawy, nawet przy powiązaniu art. 113 § 1 p.p.s.a. z przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a. przesądza o bezskuteczności tego zarzutu kasacyjnego. Jeszcze raz podkreślić należy, że o tym czy sprawa została dostatecznie wyjaśniona decyduje sąd, a nie przewodniczący, natomiast brak wniosków dowodowych zgłoszonych przed zamknięciem rozprawy zarzut naruszenia wymienionych przepisów czyni nieusprawiedliwionym /por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. II OSK 1873/08, LEX 597416/.
Oceniając zarzuty skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia prawa materialnego, gdzie Miasto Stołeczne Warszawa wskazało na art. 137 § 1 u.g.n., a [...]TS na art. 136 § 3 w zw. z art. 137 u.g.n. zauważyć wypada, że w jednostkach redakcyjnych ustawy o gospodarce nieruchomościami nie występuje podział artykułów na paragrafy lecz na ustępy. Błąd ten w przypadku skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy w uzasadnieniu już nie występuje, konsekwentnie natomiast jest powielany w przypadku skargi kasacyjnej [...]TS. Uwzględniając jednak treść uzasadnień obu skarg kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny wadliwe oznaczenie jednostek redakcyjnych potraktował jako oczywistą omyłkę, w przeciwnym bowiem wypadku zarzut naruszenia przepisu nieistniejącego musiałby skutkować a limine uznaniem zarzutu za nieusprawiedliwiony.
Według Miasta Stołecznego Warszawy art. 137 ust. 1 u.g.n. został naruszony poprzez jego błędne zastosowanie. W zbliżony sposób [...]TS sformułowało tę podstawę kasacyjną zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., przy czym niewłaściwe zastosowanie tych przepisów miało polegać na uznaniu wywłaszczonej nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Stosownie do przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Art. 137 ust. 1 natomiast stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli /punkt 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo /punkt 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Ostatnio wskazany przepis zawiera legalną definicję zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, w którym zawarte są dwie odrębne normy prawne uznające nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia. Obie normy, zawarta w ustępie 1 oraz zamieszczona w ustępie 2, mają charakter rozłączny w tym znaczeniu, że zaistnienie przesłanek z którejkolwiek z nich czyni wniosek o zwrot nieruchomości zasadnym /zob. glosę T. Wosia do wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009r. sygn. II SA/Kr 1118/08 – Przegląd Prawa Publicznego, Nr 5 z 2010 r., str. 88/.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została decyzją z dnia [...] kwietnia 1978 r. nr [...]z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Nie jest także kwestionowana okoliczność, że umową z dnia [...] kwietnia 1991 r. cześć wywłaszczonej nieruchomości o pow. 4300 m2 wraz z dwoma budynkami przeznaczonymi do generalnego remontu została oddana [...]TS na wykonanie ośrodka sportowego. Dodać też należy, że w trakcie całego postępowania administracyjnego żadna ze stron nie podnosiła aby przed zawarciem umowy w 1991 roku cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany. Zestawienie daty wywłaszczenia i daty zawarcia umowy jednoznacznie wskazuje, że przez okres 13 lat / bez kilkunastu dni/ cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, przy czym we wniosku z dnia [...] września 1989 r. złożonym przez K. D. i A. O. /obecnie K./ o zwrot nieruchomości /k.15 akt adm./ powoływano się na brak realizacji celu wywłaszczenia. Potwierdzają to - co do części wywłaszczonej nieruchomości - dowody zgromadzone w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] sierpnia 2003 r. /k.85 akt adm./ oraz decyzja tegoż organu z dnia [...] lipca 2006 r. /k.127 akt adm./. Zasadnie więc organy przyjęły a WSA stanowisko to zaaprobował, że cel wywłaszczenia na zwracanej nieruchomości nie został zrealizowany i dlatego spełnione zostały przesłanki uzasadniające jej zwrot. Podkreślić w tym miejscu należy, że realizacja celu wywłaszczenia po terminach określonych w art. 137 ust. 1 punkt 1 albo punkt 2 nie może niweczyć skutku, jaki ustawa wiąże z bezskutecznym upływem 7 albo 10 lat, w postaci uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia.
Reasumując stwierdzić należy, że aktualne zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości dokonane przez [...]TS nawet przy przyjęciu, że stanowi realizację celu wywłaszczenia, nie stanowi przeszkody w orzeczeniu zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi /jego następcy prawnemu/, ponieważ nastąpiło po upływie terminów z art. 137 ust. 1 u.g.n.
Z tych przyczyn skargi kasacyjne podlegają oddaleniu, w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w przedmiocie kosztów na rzecz uczestniczki A. K., z uwagi na przepis art. 199 w zw. z art. 204 p.p.s.a.