I OSK 590/20

Naczelny Sąd Administracyjny2020-05-27
NSAAdministracyjneWysokansa
straż granicznaekwiwalent za urloppostępowanie sądowoadministracyjnezawieszenie postępowaniaTrybunał Konstytucyjnyrozporządzeniekontrola konstytucyjnościsądy administracyjne

NSA odmówił zawieszenia postępowania w sprawie ekwiwalentu za urlop, mimo wniosku o zbadanie zgodności rozporządzenia z Konstytucją przez TK.

Komendant Główny Straży Granicznej złożył wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, argumentując, że przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się sprawa dotycząca zgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia ws. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Sąd uznał, że sama rejestracja sprawy w TK nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania, gdyż sądy mogą samodzielnie odmawiać zastosowania przepisów rozporządzeń niezgodnych z Konstytucją.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie dotyczącej ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Wniosek był motywowany zarejestrowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2005 r., które miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a sąd pierwszej instancji odmówił jego zastosowania. Sąd Najwyższy uznał jednak, że wniosek nie jest zasadny. Powołując się na art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, NSA stwierdził, że zawieszenie postępowania jest możliwe, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania. Jednakże, w niniejszej sprawie, rejestracja sprawy w TK nie stanowiła zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie. NSA podkreślił, że sądy mają kompetencję do samodzielnego odmawiania zastosowania przepisów rozporządzeń, jeśli stwierdzą ich niezgodność z Konstytucją, zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Ta zasada, wynikająca również z art. 8 ust. 2 Konstytucji, przyznaje sądom administracyjnym prawo do kontroli nie tylko stosowania, ale i stanowienia prawa przez organy administracji. W związku z tym, NSA odmówił zawieszenia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sama rejestracja sprawy w TK nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.

Uzasadnienie

Sądy mają kompetencję do samodzielnego odmawiania zastosowania przepisów rozporządzeń, jeśli stwierdzą ich niezgodność z Konstytucją, co wynika z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Rozstrzygnięcie tej kwestii przez TK nie jest warunkiem koniecznym do dalszego prowadzenia postępowania przez sądy administracyjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 125 § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, jednak tylko wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego.

p.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis art. 125 § 1 pkt 1 ma zastosowanie w kontekście zawieszenia postępowania.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 178 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie w sprawowaniu urzędu podlegają tylko Konstytucji i ustawom, co daje im kompetencję do odmowy zastosowania przepisów niezgodnych z Konstytucją.

Konstytucja RP art. 8 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio.

Konstytucja RP art. 175 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sądy sprawują wymiar sprawiedliwości.

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sądy administracyjne mają kompetencję do samodzielnego odmawiania zastosowania przepisów rozporządzeń, które uznają za niezgodne z Konstytucją, bez konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego.

Odrzucone argumenty

Rejestracja sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczącej zgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia, które ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi podstawę do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania Powyższy przepis ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego sądy samodzielnie mogą odmawiać zastosowania przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdzają niezgodność z normą ustawową podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom, a nie wszelkim innym aktom prawnym

Skład orzekający

Jolanta Sikorska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie kompetencji sądów administracyjnych do samodzielnej kontroli konstytucyjności przepisów rozporządzeń i odmowy ich stosowania bez oczekiwania na rozstrzygnięcie TK."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji odmówił zastosowania rozporządzenia, a organ wnosi o zawieszenie postępowania w NSA z powodu toczącej się sprawy przed TK.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady prawnej dotyczącej relacji między sądami administracyjnymi a Trybunałem Konstytucyjnym oraz autonomii sędziowskiej w stosowaniu prawa.

Sądy administracyjne nie czekają na Trybunał Konstytucyjny: autonomiczna kontrola przepisów rozporządzeń.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 590/20 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2020-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sikorska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1394/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-29
III OSK 2483/21 - Wyrok NSA z 2023-07-20
II SA/Wa 1009/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-10
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Odmówiono zawieszenia postępowania
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Komendanta Głównego Straży Granicznej o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Straży Granicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1394/19 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop postanawia: odmówić zawieszenia postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej z [...] stycznia 2019 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Straży Granicznej, zawierając w niej wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zarejestrowana została sprawa o sprawdzenie zgodności z Konstytucją RP przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz.U. z 2005 r. Nr 186, poz. 1560). Sąd pierwszej instancji odmówił zastosowania ww. rozporządzenia, które ma kluczowe znacznie dla sprawy. Rozporządzenie to jest prawem powszechnie obowiązującym, do którego organ ma obowiązek się stosować. W związku z powyższym wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o zawieszenie postępowania nie jest zasadny.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), "p.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Powyższy przepis ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania.
W niniejszej sprawie przyczyną zawieszenia postępowania, według twierdzeń organu, miałaby być okoliczność, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zarejestrowana została sprawa dotycząca zgodności z Konstytucją RP przepisów rozporządzenia, którego zastosowania odmówił Sąd pierwszej instancji. Powyższa okoliczność, wbrew stanowisku organu, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. dającego podstawę do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności przepisów rozporządzenia stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy z Konstytucją RP. Wskazać należy, że sądy samodzielnie mogą odmawiać zastosowania przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdzają niezgodność z normą ustawową. Uprawnienie to wynika bezpośrednio z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi o podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom, a nie wszelkim innym aktom prawnym, nawet jeśli one mają charakter aktów powszechnie obowiązujących. Zasada ta na gruncie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, wskazującego, iż Konstytucja jest najwyższym prawem i że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, stanowi podstawę przyznania sądom kompetencji do odmowy zastosowania takiego przepisu rozporządzenia. Dotyczy to także sądów administracyjnych sprawujących na gruncie art. 175 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, co obejmuje nie tylko kontrolę stosowania, ale także kontrolę stanowienia prawa przez organy administracji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 2102/10; z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1904/15 – dostępne w systemie informacji prawnej https://sip.lex.pl).
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł potrzeby zawieszania niniejszego postępowania i na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI