I OSK 583/06

I OSK 583/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech /sprawozdawca/
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Małgorzata Jaśkowska
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
I SA/Wa 733/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-01-18
Skarżony organ
Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie Małgorzata Jaśkowska NSA Anna Lech /spr./ Protokolant Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 733/05 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Białegostoku na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 2 lutego 2005 r. nr DKZU-5010-47/1/2004/BK w przedmiocie przekształcenia szkół uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 733/05, stwierdził nieważność decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 2 lutego 2005 r. nr DKZU-5010-47/1/2004/BK oraz decyzji Podlaskiego Kuratora Oświaty w Białymstoku z dnia 4 listopada 2004 r. nr NP.0130/44/04 w sprawie przekształcenia szkół.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że Podlaski Kurator Oświaty w Białymstoku postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2004 r. nr NP.01130-44/04, na podstawie art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996r. Nr. 67, poz. 329 ze zm.) w związku z art. 2 c ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1999r. – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego (Dz. U. Nr 12, poz. 96 ze zm.), zaopiniował negatywnie przedstawiony przez Miasto Białystok zamiar stopniowej likwidacji z dniem 1 września 2006 r.:
- Technikum Włókienniczego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum Odzieżowego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum Rolniczego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum Kolejowego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum Przemysłu Spożywczego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum dla Dorosłych Zaocznego.
Postanowienie to stało się prawomocne wobec niewniesienia od niego zażalenia.
Pismem z dnia 27 września 2004 r. Prezydent Miasta Białegostoku, odpowiadając na pismo Podlaskiego Kuratora Oświaty z dnia 30 sierpnia 2004 r. nr NP.0130-44/04 poinformował, że sprawa likwidacji zaocznych szkół dla dorosłych będzie poddana analizie przez organ prowadzący szkoły w 2006 roku. Wskazał, iż sprawa restrukturyzacji szkolnictwa ponadgimnazjalnego na terenie Białegostoku wymaga stałego monitorowania z punktu widzenia zmiennego zapotrzebowania na określonych pracowników na rynku pracy, jak też wyborów dokonywanych przez gimnazjalistów. Na terenie Białegostoku nastąpił spadek zapotrzebowania na technika uzupełniające dla dorosłych, a utworzona sieć szkół ponadgimnazjalnych zapewnia wszystkim przyszłym absolwentom zasadniczych szkół zawodowych możliwość kontynuowania nauki w uzupełniającym liceum ogólnokształcącym bądź w technikum uzupełniającym.
Decyzją z dnia 4 listopada 2004 r. nr NP.0130/44/04 Podlaski Kurator Oświaty, działając na podstawie art. 34 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 5 lit.a powołanej ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w związku z art. 2c ust. 4 powołanej ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r., polecił wszczęcie – w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji – procedury przekształcenia przewidzianych do likwidacji z dniem 1 września 2006 r. następujących techników dla dorosłych:
- Technikum Włókienniczego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum Odzieżowego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum Rolniczego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum Kolejowego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum Przemysłu Spożywczego dla Dorosłych Zaocznego,
- Technikum dla Dorosłych Zaocznego.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że stanowisko organu prowadzącego szkoły przewidujące powrót do sprawy likwidacji przedmiotowych szkół w 2006 roku jest sprzeczne z art. 2c ust. 4 powołanej ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. Zgodnie z tym przepisem z dniem 1 września 2004 r. organy prowadzące dotychczasowe licea i technika na podbudowie programowej szkoły zasadniczej oraz dotychczasowe szkoły ponadpodstawowe dla dorosłych mają obowiązek przekształcić je w szkoły ponadgimnazjalne odpowiednich typów. Przepisu tego nie stosuje się tylko w przypadku, gdy organ prowadzący dotychczasową szkołę ponadpodstawową postanowił o jej stopniowej likwidacji. Do tych szkół nie powinno się jednak prowadzić rekrutacji, bowiem stopniowa likwidacja szkół dla dorosłych na podbudowie programowej szkoły zasadniczej powinna się rozpocząć z dniem 1 września 2004 r., a więc bez naboru na rok szkolny 2004/2005. Wobec faktu dokonania naboru szkoły powinny zostać przekształcone w szkoły ponadgimnazjalne na podbudowie programowej zasadniczej szkoły zawodowej.
Od decyzji Podlaskiego Kuratora Oświaty odwołało się Miasto Białystok podnosząc, że rozwiązanie, jakie przyjęło w zakresie realizacji reformy ustroju szkół, nie pozostaje w sprzeczności z ustawą z dnia 8 stycznia 1999 r. Wskazało na art. 2c ust. 6 tej ustawy stanowiący, iż przepisów nakładających obowiązek przekształcenia szkół (art. 2c ust. 4) nie stosuje się, jeżeli organ prowadzący dotychczasową szkołę ponadpodstawową postanowił o jej stopniowej likwidacji. Przepis ten nie określa daty, z którą ma nastąpić rozpoczęcie stopniowej likwidacji szkół. Projektując całościowo w lutym 2004 roku nową sieć szkół publicznych na podbudowie szkoły zasadniczej organ prowadzący uwzględnił szkoły zaoczne, przedstawiając je do stopniowej likwidacji od dnia 1 września 2006 r. Rozwiązanie to jest zgodne z brzmieniem art. 2b ust. 1 i 2 stanowiącym, że w przypadku szkół dla dorosłych – techników oraz liceów na podbudowie szkoły zasadniczej klasę pierwszą likwiduje się dopiero z dniem 1 września 2006 r. Ponadto za słusznością przyjętego rozwiązania przemawia art. 6c ustawy, zgodnie z którym w przypadku postawienia w stan likwidacji dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej, do czasu zakończenia cyklu kształcenia przez wszystkie klasy, szkoła ta działa zgodnie z przepisami dotyczącymi dotychczasowych szkół ponadpodstawowych. Prowadzący szkołę zachował zatem sześciomiesięczny termin dla powiadomienia kuratora oświaty o zamiarze likwidacji szkoły, o którym mowa w art. 59 ustawy o systemie oświaty. Odwołujący się podniósł ponadto, iż decyzja została skierowana do niewłaściwego podmiotu, bowiem Prezydent Miasta Białegostoku nie jest organem prowadzącym szkoły, a tylko organem wykonawczym Miasta. Przekształcenie szkół należy natomiast do kompetencji Rady Miejskiej Białegostoku, stosownie do art. 5c pkt 1 ustawy o systemie oświaty.
Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia 2 lutego 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Podlaskiego Kuratora Oświaty z dnia 4 listopada 2004 r. Organ odwoławczy uznał, że z przepisu art. 2c ust. 4 powołanej ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. wynika, iż organy prowadzące dotychczasowe licea i technika na podbudowie programowej szkoły zasadniczej oraz dotychczasowe szkoły ponadpodstawowe dla dorosłych mają obowiązek przekształcić je z dniem 1 września 2004 r. w szkoły ponadgimnazjalne, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a-f ustawy o systemie oświaty, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, powiatowego urzędu pracy i rady zatrudnienia odpowiednio powiatowej lub wojewódzkiej. Przepisu art. 2c ust. 4 nie stosuje się tylko wtedy, gdy organ prowadzący dotychczasową szkołę ponadpodstawową dla dorosłych postanowił o jej stopniowej likwidacji, tzn. podjął uchwałę o likwidacji szkoły. Z powyższego wynika, że do dnia 1 września 2004 r. konieczne było dokonanie wyboru jednego z przewidzianych ustawą rozwiązań. W przedmiotowej sprawie nie doszło do podjęcia uchwały o likwidacji szkół, wobec czego organ prowadzący ma obowiązek przekształcić technika dla dorosłych, o których mowa w decyzji Podlaskiego Kuratora Oświaty, w szkoły ponadgimnazjalne.
Organ odwoławczy nie uznał również za uzasadniony zarzut skierowania zaskarżonej decyzji do organu niewłaściwego w sprawie wyjaśniając, że na mocy art. 18 ust. 2 pkt 2 lit. h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) do Rady Miejskiej należy podjęcie uchwały o przekształceniu szkół, natomiast w postępowaniu administracyjnym do występowania w imieniu Miasta Białystok upoważniony jest Prezydent jako osoba reprezentująca Miasto.
Na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu Miasto Białystok wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 2c ust. 6 w związku z art. 2b oraz art. 6c ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. przez nakazanie wszczęcia procedury przekształcenia szkół przewidzianych do stopniowej likwidacji z dniem 1 września 2006 r., art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty przez nieuwzględnienie argumentów przedstawianych przez skarżącego w kwestii zapewnienia możliwości kontynuowania nauki przez uczniów szkoły objętej zamiarem likwidacji, art. 29 kpa w związku z art. 5c pkt 1 ustawy o systemie oświaty przez skierowanie decyzji do niewłaściwego podmiotu, a także art. 35 § 1 i 3 w związku z art. 36 § 1 kpa przez niedotrzymanie ustawowego terminu załatwienia sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności z przyczyn wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa.
Strona skarżąca twierdziła, iż przyjęte przez Miasto Białystok rozwiązanie jest zgodne z przepisami ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego. Projektując w lutym 2004 r. całościowo nową sieć szkół publicznych kształcących na podbudowie szkoły zasadniczej organ prowadzący uwzględnił szkoły zaoczne przedstawiając je do stopniowej likwidacji z datą jej rozpoczęcia 1 września 2006 r. W świetle art. 2b ust 1 powołanej ustawy klasę pierwszą likwiduje się dopiero z dniem 1 września 2006r., a zatem ta data staje się właściwą do rozpoczęcia likwidacji technikum zaocznego na podbudowie szkoły zawodowej. Przepis zaś art. 6c stanowi, że w przypadku postawienia dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej w stan likwidacji, do czasu zakończenia cyklu kształcenia przez wszystkie klasy, szkoła ta działa zgodnie z przepisami dotyczącymi dotychczasowych szkół ponadpodstawowych. W świetle art. 59 ustawy o systemie oświaty, dotyczącego obowiązku powiadomienia kuratora oświaty o zamiarze likwidacji szkoły co najmniej na 6 miesięcy przed terminem jej likwidacji, nie ma przeciwwskazań, aby decyzja taka mogła być podjęta – jak w tym przypadku – wcześniej niż pół roku naprzód.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargę należało uwzględnić, choć z innych przyczyn niż w niej powołane.
Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, w przypadku, gdy organ prowadzący szkołę prowadzi swoją działalność z naruszeniem prawa, organ sprawujący nadzór pedagogiczny może polecić, w drodze decyzji, usunięcie naruszenia w wyznaczonym terminie.
Podlaski Kurator Oświaty wydał w dniu 4 listopada 2004 r. decyzję nakazującą Miastu Białystok wszczęcie, w terminie 14-dniowym, procedury przekształcenia wskazanych w niej szkół w trybie art. 2c ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. Decyzję tę utrzymał w mocy Minister Edukacji Narodowej i Sportu. Organy uznały, że nie postanowienie we właściwym trybie, tj. niepodjęcie przez Radę Miejską Białegostoku, przed dniem 1 września 2004 r., uchwały w przedmiocie przekształcenia przedmiotowych szkół stosownie do art. 2c ust. 4, albo w przedmiocie ich stopniowej likwidacji, o której mowa w ust. 6, narusza te przepisy.
Nie kwestionując tego stanowiska Sąd stwierdził, że z art. 2c ust. 4 ustawy wynika jednoznacznie, że organy prowadzące dotychczasowe licea i technika na podbudowie programowej szkoły zasadniczej oraz dotychczasowe szkoły ponadpodstawowe dla dorosłych miały obowiązek przekształcić je z dniem 1 wsześnia 2004 r. w szkoły ponadgimnazjalne, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a-f ustawy o systemie oświaty, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, powiatowego urzędu pracy i rady zatrudnienia – odpowiednio powiatowej lub wojewódzkiej. Obowiązek ten był wyłączony jedynie w przypadku, gdy organ prowadzący dotychczasową szkołę ponadpodstawową dla dorosłych postanowił o jej stopniowej likwidacji. Nie ulega wątpliwości, że chodzi o postanowienie podjęte w trybie przewidzianym prawem, co oznacza, że w przypadku, gdy organem prowadzącym szkołę jest gmina, postanowienie – i to zarówno w sprawie przekształcenia, jak i stopniowej likwidacji szkoły – następuje w drodze uchwały rady gminy. Wybór odpowiedniego rozwiązania i podjęcie stosownej uchwały powinno nastąpić do dnia 1 września 2004 r. Odrębną kwestią jest, iż w przypadku podjęcia uchwały o stopniowej likwidacji szkół jej realizacja następuje zgodnie z art. 2b, tj. poprzez likwidację z dniem 1 września 2006 r. klasy pierwszej, a w latach następnych – kolejnych klas. Z tym trybem nie pozostaje w sprzeczności przepis art. 6c, na który powołuje się strona skarżąca. Do czasu zakończenia cyklu kształcenia przez wszystkie klasy, szkoła postawiona w stan stopniowej likwidacji działa zgodnie z przepisami dotyczącymi dotychczasowych szkół ponadpodstawowych.
W niniejszej sprawie do dnia 1 września 2004 r. konieczne było zatem dokonanie wyboru jednego z przewidzianych ustawą rozwiązań. Do tego jednak nie doszło, co uzasadniało zarzut naruszenia ustawy.
Odrębnym, istotnym zagadnieniem była jednak dopuszczalność zobowiązania Miasta Białystok przez Podlaskiego Kuratora Oświaty, decyzją wydaną w dniu 4 listopada 2004 r., do wszczęcia – w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji – procedury przekształcenia przedmiotowych szkół na podstawie art. 2c ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. Zważywszy na bezwzględny, obligatoryjny charakter obowiązku przekształcenia szkół zawartego w treści powołanego przepisu, w tym w szczególności na datę wykonania tego obowiązku – 1 września 2004 r., decyzja Podlaskiego Kuratora Oświaty była w dniu jej wydania niewykonalna; upłynął już bowiem określony w przepisie termin. Niewykonalność decyzji ma przy tym charakter trwały, bowiem termin ten jest niemożliwy do przywrócenia. Powyższe skutkuje nieważnością podjętej decyzji w myśl art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Skutkiem tym objęta jest również decyzja organu odwoławczego, bowiem z dniem jej doręczenia stronie rozpoczął bieg 14-dniowy termin realizacji przekształcenia szkół. Tym samym więc wadą określoną art. 156 § 1 pkt 5 kpa dotknięta jest również ta decyzja.
Sąd nie podzielił poglądu strony skarżącej co do skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu, całkowicie zgadzając się w tym względzie ze stanowiskiem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Sąd nie uznał również za uzasadniony zarzut naruszenia art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, bowiem przepis ten w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania. Nadto Sąd uznał, że poza zakresem niniejszej sprawy pozostaje także zarzut uchybienia przez organ odwoławczy przepisom art. 35 i 36 kpa, ponieważ zwalczanie opieszałości w załatwianiu sprawy przez organ administracji publicznej następuje w odrębnym trybie, przewidzianym w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie złożyła skargę kasacyjną działająca w imieniu Ministra Edukacji i Nauki radca prawny Magdalena Fota i na podstawie art. 173 § 1 i 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, zaskarżyła wyrok w całości z powodu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2c ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego (Dz. U. z 1999 r. Nr 12, poz. 96 ze zm.).
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie niniejszej skargi, ewentualnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że celem ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego było uregulowanie trybu wprowadzenia do systemu oświaty szkół nowego ustroju szkolnego i przekształcenia szkół dotychczasowego systemu w szkoły działające w nowym ustroju szkolnym. Zgodnie z art. 2c ust. 4 ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego – z dniem 1 września 2004 r. organy prowadzące dotychczasowe szkoły ponadpodstawowe dla dorosłych przekształcą je w szkoły ponadgimnazjalne, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a-f powołanej ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Przepisu art. 2c ust. 4 ustawy nie stosuje się, gdy zgodnie z art. 2c ust. 6 ustawy, organ prowadzący dotychczasową szkołę ponadpodstawową dla dorosłych postanowił o jej stopniowej likwidacji, to znaczy podjął uchwałę o likwidacji szkoły. Z powyższego wynika, że do dnia 1 września 2004 r. organy prowadzące obowiązane były do dokonania wyboru jednego z tych dwóch rozwiązań przewidzianych przez ustawę – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego.
Na tle tych przepisów należy rozważyć, jaki charakter ma termin, o którym mowa w art. 2c ust. 4 powołanej ustawy.
Przyjmując stanowisko Sądu, że upływ tego terminu powoduje skutki w postaci braku możliwości przekształcenia szkół ponadpodstawowych dla dorosłych w szkoły ponadgimnazjalne oznaczałoby to, że w systemie oświaty mogą funkcjonować szkoły nie objęte przepisami prawa oświatowego. A w przypadku, gdy organ prowadzący przekształci szkołę ponadpodstawową dla dorosłych w szkołę ponadgimnazjalną po dniu 1 września 2004 r. działanie takie należałoby uznać za bezskuteczne i nieważne, gdyż z dniem 1 września 2004 r. wygasł obowiązek przekształcenia tych szkół.
Biorąc pod uwagę, że przepisy powołanej wyżej ustawy oraz ustawy o systemie oświaty nie przewidują po dniu 1 września 2004 r. funkcjonowania szkół ponadpodstawowych w nowym ustroju szkolnym, ze stanowiskiem sądu nie można się zgodzić.
Wobec powyższego należałoby uznać, że termin, o którym mowa w art. 2c ust. 4 ustawy ma charakter instrukcyjny. Do dnia 1 września 2004 r. organy prowadzące szkoły ponadpodstawowe dla dorosłych powinny przekształcić je w szkoły nowego ustroju szkolnego, to znaczy szkoły ponadgimnazjalne. Upływ terminu nie oznacza jednak, że przekształcenie szkół po tym dniu nie wywołuje skutków prawnych.
Na mocy art. 34 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, jeżeli organ prowadzący szkołę prowadzi swoją działalność z naruszeniem przepisów ustawy, organ sprawujący nadzór pedagogiczny może polecić, w drodze decyzji, usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie. W ocenie skarżącego właściwe było, wobec stwierdzonych przez kuratora oświaty nieprawidłowości, zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
podstawę prawną decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), który w dacie wydania decyzji ostatecznej stanowił, że jeżeli szkoła lub placówka albo organ prowadzący prowadzi swoją działalność z naruszeniem przepisów ustawy, organ sprawujący nadzór pedagogiczny może polecić, w drodze decyzji, usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie, z zastrzeżeniem ust. 5. Zastrzeżenie to dotyczy niestosowania przepisu art. 34 ust. 1 wtedy, gdy naruszenie przepisów ustawy nastąpiło w uchwale organu jednostki samorządu terytorialnego, co nie miało miejsca w niniejszej ocenie.
Ocenie Sądu winno zatem podlegać, czy spełniona została przez organ prowadzący szkołę przesłanka dotycząca prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów ustawy o systemie oświaty.
W dniu wydania przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie obowiązywał art. 9 powołanej ustawy o systemie oświaty, który stanowił, że szkoły publiczne i niepubliczne dzielą się na następujące typy:
1) sześcioletnią szkołę podstawową, w której w ostatnim roku nauki przeprowadza się sprawdzian,
2) trzyletnie gimnazjum, w którym w ostatnim roku nauki przeprowadza się egzamin, dające możliwość dalszego kształcenia w szkołach, o których mowa w pkt 3 lit. a-d oraz h,
3) szkoły ponadgimnazjalne:
a) zasadnicze szkoły zawodowe o okresie nauczania nie krótszym niż 2 lata i nie dłuższym niż 3 lata, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także dalsze kształcenie w szkołach wymienionych w lit. e i f,
b) trzyletnie licea ogólnokształcące, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,
c) trzyletnie licea profilowane kształcące w profilach kształcenia ogólnozawodowego, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,
d) czteroletnie technika, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwiające uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,
e) dwuletnie uzupełniające licea ogólnokształcące dla absolwentów szkół wymienionych w lit.a, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,
f) trzyletnie technika uzupełniające dla absolwentów szkół wymienionych w lit.a, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,
g) szkoły policealna o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, których ukończenie umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu,
h) trzyletnie szkoły specjalne przysposabiające do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa potwierdzającego przysposobienie do pracy.
Sposób dostosowania istniejących szkół do reformy systemu oświaty wprowadzonego od dnia 1 września 1999 r. określają przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1999 r. – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego (Dz. U. Nr 12, poz. 96 ze zm.).
Zgodnie z art. 2c ust. 4 powołanej wyżej ustawy z dniem 1 września 2004 r. organy prowadzące dotychczasowe technika oraz licea na podbudowie programowej szkoły zasadniczej oraz dotychczasowe szkoły ponadpodstawowe dla dorosłych – przekształcą je w typ szkół ponadgimnazjalnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a-f ustawy o systemie oświaty, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty oraz urzędu pracy i rady zatrudnienia odpowiednio powiatowych lub wojewódzkich.
W myśl art. 2c ust. 6 powołanej ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, przepisów ust. 1-5 nie stosuje się, jeżeli organ prowadzący dotychczasową szkołę ponadpodstawową postanowił o stopniowej likwidacji szkoły z zapewnieniem możliwości jej ukończenia przez dotychczasowych uczniów.
Z powołanych wyżej przepisów art. 2c ust. 4 i 6 ustawy o systemie oświaty wynikają dwa obowiązki. Po pierwsze do dnia 1 września 2004 r. należało dokonać wyboru czy organ prowadzący szkoły postanawia o ich stopniowej likwidacji czy też postanawia o przekształceniu szkół.
W niniejszej sprawie Miasto Białystok podjęło zamiar stopniowej likwidacji określonych wyżej sześciu techników dla dorosłych zaocznych i wystąpiło w pismach z dnia 16 i 26 lutego 2004 r. w trybie art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty do Podlaskiego Kuratora Oświaty o wydanie pozytywnej opinii w tej sprawie.
Podlaski Kurator Oświaty postanowieniami z dnia 13 kwietnia 2004 r., nr 67–71/2004 negatywnie zaopiniował stopniową likwidację sześciu techników i postanowienia te stały się ostateczne.
W dniu 30 sierpnia 2004 r. Podlaski Kurator Oświaty zwrócił się do Prezydenta Miasta Białegostoku o przekazanie informacji o ewentualnych działaniach podjętych przez organ prowadzący sześć techników dla dorosłych zaocznych, w szczególności czy odstąpiono od stopniowej ich likwidacji na skutek negatywnej opinii Kuratora.
W odpowiedzi na to pismo Zastępca Prezydenta Miasta Białegostoku poinformował Podlaskiego Kuratora Oświaty w piśmie z dnia 27 września 2004 r., że w związku z negatywną opinią Kuratora w sprawie stopniowej likwidacji sześciu techników uchwały Rady Miejskiej Białegostoku zostały wycofane z porządku obrad, natomiast sprawa ta będzie poddana ponownej analizie w 2006 r.
W tej sytuacji, jak zasadnie ustalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznać należy, że do dnia 1 września 2004 r. Miasto Białystok dokonało wyboru jednego z przewidzianych ustawą – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego rozwiązań. W związku z negatywną opinią dotyczącą stopniowej likwidacji szkół, pozostała tylko możliwość ich przekształcenia.
Organ prowadzący szkoły winien zatem wykonać obowiązek wynikający z art. 2c ust. 4 powołanej ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, gdy tymczasem Zastępca Prezydenta Miasta poinformował Podlaskiego Kuratora Oświaty, że sprawa stopniowej likwidacji szkół będzie poddana ponownej analizie w 2006 r.
W tej sytuacji uznać należy, że organy administracji obu instancji zasadnie zastosowały przepis art. 34 ust. 1 powołanej ustawy o systemie oświaty.
Nie można podzielić poglądu Sądu, że w związku z tym, iż decyzja na podstawie wskazanego wyżej przepisu wydana została w dniu 4 listopada 2004 r., a więc po dnia 1 września 2004 r., i zobowiązywała do wszczęcia – w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia decyzji – procedury przekształcenia przedmiotowych szkół, była niewykonalna w dniu jej wydania i ta niewykonalność ma charakter trwały, gdyż termin 1 września 2004 r. jest nieprzywracalny.
Jak już wyżej wskazano termin 1 września 2004 r., co podniósł również Sąd w uzasadnieniu wyroku, przewidziany był do wyboru jednego z rozwiązań, to jest stopniowej likwidacji bądź przekształcenia szkół. W przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, pozostała tylko możliwość przekształcenia szkół, stanowił on termin do podjęcia uchwał przez Radę Miejską Białegostoku w sprawie ich przekształceń. Nie oznacza to jednak, że w razie gdy uchwały podjęte zostaną w terminie późniejszym, to będą nieważne, gdyż ustawa takiego rygoru nie przewiduje. Oczywiście uchwały takie będą podlegać ocenie legalności przez organ nadzoru, jakim jest wojewoda.
Natomiast niewykonanie tego obowiązku w terminie przez organ prowadzący szkoły było podstawą do nałożenia przez Podlaskiego Kuratora Oświaty obowiązku rozpoczęcia procedury przekształcania tych szkół.
Zasadny jest zatem zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd naruszył prawo materialne na skutek błędnej wykładni art. 2c ust. 4 powołanej ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego przez przyjęcie, że po dniu 1 września 2004 r. nie jest możliwe przekształcenie szkół i dostosowanie ich do nowego ustroju szkolnego. Taka wykładnia oznaczałaby, że w ustroju szkolnym mogą funkcjonować szkoły nie przewidziane przepisami ustawy o systemie oświaty.
W tej sytuacji nie było przesłanek do zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu art. 156 § 1 pkt 5 kpa, gdyż decyzja Ministra Edukacji Narodowej i Sportu utrzymująca w mocy decyzję Podlaskiego Kuratora Oświaty w Białymstoku była wykonalna.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.