I OSK 581/22

I OSK 581/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2493/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 856
art. 6 ust. 2 pkt 10, 12, 17 oraz 19
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. C. i A.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2493/20 w sprawie ze skargi T. C. i A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 23 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 października 2021 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2493/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargę T. Ć. i A. Ć. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 23 września 2020 r. nr [...]:
1. uchylającą decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 3 sierpnia 2020 r. nr [...] w pkt 1, i w to miejsce orzekającą o czasowym odebraniu T. Ć. i A. Ć., zamieszkałym pod adresem [...]: 73 psów, 6 kotów oraz 29 sztuk bydła,
2. w pozostałym zakresie utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, orzekającą o przekazaniu czasowo odebranych: psów - pod opiekę Stowarzyszenia Zwykłego Pogotowie dla Zwierząt w [...], kotów - pod czasową opiekę Stowarzyszenia [...] oraz bydła - pod czasową opiekę gospodarstwa rolnego w miejscowości [...].
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, T. Ć. i A. Ć. zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 176 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie:
1) prawa materialnego, to jest:
a) (cyt.): " art. 6 ust. 2 pkt 17 i 19 ustawy o ochronie zwierząt z dnia 21.08.1997 r. (Dz. U z 1997 r. Nr 111, poz. 724, z późn. zm., dalej zwanej u.o.z.), poprzez ich zastosowanie, podczas gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym prawy w/w przepisy nie powinny znaleźć zastosowania",
b) (cyt.): "art. 6 ust. 1 u.o.z." - poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji pominięcie okoliczności, wedle której faktyczne znęcanie się nad zwierzętami skarżących, polegające w szczególności na ich bezprawnym zagrabieniu, a następnie nielegalnym uboju, nastąpiło w warunkach przestępstw popełnionych wyłącznie na szkodę małżonków Ć. (jako jedynych do chwili obecnej uprawnionych właścicieli zwierząt), co doprowadziło ostatecznie do wypaczenia, oraz wadliwego, "zwyrodniałego" procedowania w przedmiocie odebrania zwierząt skarżących, pozorowania podstaw tego odebrania oraz sankcjonowania bezpodstawnej interwencji zaboru inwentarza żywego przez współdziałające osoby, które dokonały jego brutalnego uboju (w tym zwierząt w ciąży), zaś co do części odnoszącej się do zwierząt hodowlanych (psy i koty) - nielegalnego handlu, w warunkach paserstwa,
c) (cyt.): "art. 7 ust. 3 u.o.z." - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, jakoby w sytuacji niemożności prawidłowego zweryfikowania stanu zdrowia zwierząt skarżących w związku z ich bezprawnym przywłaszczeniem, ubojem oraz częściowo także utylizacją, decyzja o ich odebraniu (po ich kradzieży uprawnionym właścicielom, formalnie mogła zostać wydana jedynie wobec stwierdzenia znamion znęcania (tylko na podstawie prawomocnego wyroku innego Sądu) oraz ustalenia domniemanych obaw zagrożenia zdrowia i życia zwierząt (na wypadek ich pozostawania u dotychczasowego właściciela), w sytuacji gdy owe podstawy decyzji są obiektywnie niemożliwe do zbadania, a los i sytuacja zwierząt w ogóle nie zostały zbadane, gdyż postępowanie było już prowadzone po zabiciu zwierząt, czyli przy braku substratu własności skarżących;
d) (cyt.): "art. 7 ust. 3 u.o.z." - poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy w stanie faktycznym powyższy przepis nie powinien znaleźć zastosowania, w szczególności w odniesieniu do skarżącej A. Ć. - uprawnionej współwłaścicielki odebranych jakoby zwierząt gospodarskich oraz hodowlanych, (które nie zostały odebrane lecz ukradzione), przeciwko której nie prowadzono żadnych postępowań karnych i tym samym nie potwierdzono jakichkolwiek zachowań noszących znamiona znęcenia nad własnymi zwierzętami, które także jej bezprawnie odebrano (wbrew usankcjonowanej przez Sąd oraz organy administracji publicznej procedurze), a wobec której WSA posługuje się obraźliwym założeniem o rzekomym nieprzeciwdziałaniu rzekomemu znęcaniu się nad zwierzętami;
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a) 145 § 1 pkt. 2) p.p.s.a w zw. z art. 156 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 1960 r. Nr 30, poz. 168, z późn. zm., dalej zwanej k.p.a.) - polegające na dokonaniu przez Sąd administracyjny niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej i w konsekwencji nieprzewidzianego w ww. ustawie środka w postaci stwierdzenia nieważności decyzji administracji publicznej, w sytuacji gdy zaskarżone decyzje organów administracji publicznej, niezależnie od ich następczego charakteru, w sposób bezpośredni regulowały sytuację prawną oraz faktyczną zwierząt skarżących, które formalnie (w dacie wydania obu decyzji) już nie istniały, a los ich części był w dacie wydawania decyzji nieznany i takowy pozostaje do chwili obecnej - tym samym niewątpliwie stanowią rozstrzygnięcia niewykonalne w stopniu trwałym z chwilą ich wydania;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lic. c p.p.s.a w zw. z art. 75, 77 i 80 k.p.a. - polegające na dokonaniu przez Sąd Administracyjny nieprawidłowej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej wyrażającej się w szczególności w zaniechaniu zebrania oraz rozważenia ujawnionych w toku postępowania okoliczności, faktów oraz dowodów i w konsekwencji tego:
- pozbawionym należytych podstaw dowodowych ustaleniu jakoby w dacie interwencji Stowarzyszenia Pogotowie dla Zwierząt dokonanej w asyście funkcjonariuszy Policji, istniały jakiekolwiek obiektywnie uzasadnione podstawy odebrania zwierząt skarżącym oraz ich przekazania na rzecz określonych osób i podmiotów, do których zwierzęta te faktycznie nigdy nie trafiły, gdyż od razu nastąpiła ich kradzież - z czego Stowarzyszenie to niestety "słynie";
- pominięciu znaczenia notoryjnych faktów dotyczących inkryminowanej działalności Stowarzyszenia Pogotowie dla Zwierząt, w tym w szczególności jego założyciela w osobie G. B. (jako osoby wielokrotnie karanej), w sprawie których prowadzone jest aktualnie postępowanie karne przez Prokuraturę Rejonową w Szczecinku, ściśle powiązane z bezprawnym przywłaszczeniem i obrotem zwierzętami skarżących, ich bezprawnym ubojem, przywłaszczeniem pieniędzy za sprzedane mięso, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej,
- usankcjonowaniu zasadności, poprawności oraz prawidłowości dokonanego zaboru zwierząt skarżących wyłącznie w oparciu o fakt prawomocnego skazania po latach jednego z ich współwłaścicieli za rzekome znęcanie się i w konsekwencji tego odstąpieniu od konieczności przeprowadzenia odrębnego rzetelnego postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia chociażby rzeczywistych celów oraz intencji dokonanej kradzieży inwentarza żywego małżonków Ć., zwłaszcza przez pryzmat następstw jakie miały miejsce po wydaniu prawomocnego orzeczenia skazującego zapadłego w stosunku do osoby T. Ć. (złożenie przez Sąd z urzędu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przywłaszczenia mienia skarżących, jako czynnika wskazującego na bezpodstawność interwencji członków Stowarzyszenia),
- dowolnym oraz błędnym ustaleniu, jakoby obrót zwierzętami skarżących po dokonanym uprzednio ich zaborze mającym postać kradzieży, winien być przedmiotem innego postępowania pozostającego bez jakiegokolwiek związku z niniejszym, podczas gdy chociażby ocena stanu zdrowia tychże zwierząt także w czasie po dokonaniu interwencji (nie zaś jedynie na podstawie tendencyjnych zdjęć z dnia konfiskaty mienia) ma istotne znaczenie w kontekście weryfikacji ustawowych podstaw ich odebrania, które powinny być ustalone odrębnie, także w postępowaniu administracyjnym (w przeciwnym wypadku należałoby uznać, że organy administracji przez blisko 4 lata pozorowały prowadzenie postępowania administracyjnego, wydając każdorazowo odmienne rozstrzygnięcia, czekając jedynie w istocie na uprawomocnienie się sprawy karnej, prowadzonej p-ko T. Ć. z urzędu), podczas gdy byt i los zwierząt był poza zakresem ich zainteresowań;
- formalnym jedynie uznaniu A. Ć. jako strony przedmiotowego postępowania, przy jednoczesnym zaniechaniu dostrzeżenia okoliczności, że dotychczas przeprowadzone w toku postępowania przed organami administracji publicznej czynności bez jej udziału, nie zostały powtórzone pomimo wyraźnych wniosków strony w tym zakresie i w konsekwencji ograniczeniu prawa A. Ć. do czynnego udziału w postępowaniu oraz zaniechaniu uwzględnienia jej prawnie chronionych dóbr i interesów,
c) (cyt.): "art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1) p.p.s.a." - poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i niezasadne oddalenie skargi pomimo, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
d) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s a w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. - polegające na dokonaniu przez Sąd Administracyjny nieprawidłowej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej i w konsekwencji usankcjonowaniu w obrocie prawnym wadliwej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydanej w toku postępowania, które wobec fizycznej utraty przedmiotów, w warunkach ewidentnego przestępstwa, których pierwotnie dotyczyło (nieistniejących w dacie odebrania zwierząt) stało się bezprzedmiotowe w całości, ponadto zaniechanie zbadania prawidłowości kręgu uczestników postępowania, w zaborze zwierząt uczestniczyły różne organizacje i Stowarzyszenia, które nie wiadomo dlaczego nie zostały wezwane do udziału w sprawie,
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 28 k.p.a. - polegające na usankcjonowaniu w obrocie prawnym decyzji organów administracji publicznej, wydanej w toku postępowania prowadzonego z pominięciem interesu prawnego podmiotów, którego owo postępowanie dotyczyło w sposób bezpośredni i w konsekwencji wydaniu decyzji nakładającej na pominięte podmioty określone zobowiązania, bez ich zarówno faktycznego jak i formalnego udziału w sprawie, niemożliwe do realizacji, określenie "gospodarstwo w miejscowości [...]";
f) art. 145 § 1 pkt. 1 lic. c p.p.s.a w zw. z art. 11 p.p.s.a. - polegające na błędnym uznaniu, jakoby związanie organów administracji publicznej ustaleniami prawomocnego orzeczenia wydanego w postępowaniu karnym co do okoliczności popełnienia przez jednego spośród skarżących określonego czynu zabronionego, eliminowały możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej w zakresie weryfikacji zasadności podstaw odebrania zwierząt (w stosunku do współwłaściciela którego wyrok kamy w ogóle nie dotyczył), w sytuacji gdy w toku postępowania karnego (którego ów wyrok dotyczył), okoliczności dotyczące stricte legalności obrotu (a więc odebrania właścicielom) tymi zwierzętami w chwili ich zaboru, nie były w ogóle przedmiotem oceny (która leży w wyłącznej kognicji organów administracji publicznej !!),
g) art. 134 § 1 p.p.s.a. - polegające na ograniczeniu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego jedynie w granicach podniesionych zarzutów, przy jednoczesnym zaniechaniu dokonania kontroli orzeczenia w zakresie wszechstronnej wykładni oraz subsumpcji norm prawa materialnego oraz ewentualnych innych uchybień procesowych, niewskazanych bezpośrednio w treści skargi,
h) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie wskazania prawidłowej podstawy prawnej oraz faktycznej zaskarżonego orzeczenia a w konsekwencji zaniechanie logicznego wytłumaczenia skarżącym diametralnego wpływu czynnika czasu rzutującego bezpośrednio na treść poszczególnych decyzji oraz ich podstaw prawnych - każdorazowo różnych - przy jednoczesnym braku ustalenia w sprawie odmiennych bądź nowych faktów i okoliczności (początkowo Wójt odmówił odebrania zwierząt, a następnie orzekał o odebraniu tylko niektórych zwierząt w trybie art. 7 ust 1 u.o.z., by w konsekwencji uznać, przy braku odmiennych dowodów oraz zaleceń SKO, o odebraniu wszystkich zwierząt skarżących w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z.), co ma według Sądu I instancji zatwierdzać zabór, de facto w przestępstwo,
i) art. 106 § 3 p.p.s.a - poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej przed Prokuraturą Rejonową w Szczecinku (dot. przywłaszczenia zwierząt skarżących, sygn. akt [...]), w sytuacji gdy okoliczności obrotu tymi zwierzętami bezpośrednio po ich faktycznym odebraniu od właścicieli, stanu zdrowia, ewentualnej wartości mienia, etc., mają w dalszym ciągu istotne znaczenie w kontekście oceny zasadności podstaw odebrania zwierząt a następnie przekazania podmiotom wskazanym w komparycji rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.
Ponadto skarżący wnosili również o (cyt.): " uzupełnienie postępowania poprzez zwrócenie się do Prokuratury Rejonowej w Szczecinku o nadesłanie informacji o postępowaniu lub akt sprawy prowadzonej za sygn. akt [...] (dot. kradzieży zwierząt skarżących, o którym mowa w treści skarżonej uprzednio decyzji SKO) celem przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w tych aktach, na okoliczności, o których mowa w 2h niniejszej skargi - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a." i o (cyt.): " rozpoznanie sprawy na rozprawie".
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych.
Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na: obrazie prawa materialnego oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania. Zarzuty te okazały się jednak nieuzasadnione a w części nie zostały one nawet prawidłowo sformułowane.
Jak wyjaśniono to na wstępie, zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił skargę T. Ć. i A. Ć. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 23 września 2020 r. W decyzji tej organ odwoławczy uchylił zaś pkt 1 decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 3 sierpnia 2020 r. i w to miejsce orzekł o czasowym odebraniu T. Ć. i A. Ć.: 73 psów, 6 kotów oraz 29 sztuk bydła, w pozostałym zaś zakresie, tj w zakresie pkt 2 - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji (a w której Wójt zadecydował o czasowym przekazaniu odebranych zwierząt, czyli: psów – pod opiekę Stowarzyszenia Zwykłego Pogotowie dla Zwierząt w [...], kotów – pod opiekę Stowarzyszenia [...] oraz bydła - pod opiekę gospodarstwa rolnego w miejscowości [...]). Istotne przy tym było, że podstawę materialnoprawną dla w/w decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 856 ze zm.). Tymczasem w skardze kasacyjnej, formułując zarzuty materialnoprawne, a które zostały oparte na: art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 17 oraz 19 a także art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, autor skargi kasacyjnej wskazał, że zarzuty te odnosi do tej wersji w/w ustawy, która została opublikowana w Dzienniku Ustaw z 1997 r. Nr 111, poz. 724. Powyższe ma zaś w tym przypadku zasadnicze znaczenie, gdyż wersja ustawy o ochronie zwierząt, która została objęta zaskarżeniem, nie zawiera przepisów określonych jako: "art. 6 ust. 2 pkt 17 i 19". W w/w wersji tej ustawy art. 6 ust. 2 dzieli się jedynie na 13 punktów. Z tych zatem względów część zarzutów materialnoprawnych to jest zarzutów opartych na przepisach określonych jako "art. 6 ust. 2 pkt 17 i 19" ustawy o ochronie zwierząt, opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 1997 r. Nr 111, poz. 724, była – już co do zasady - nieuprawniona.
Ponieważ pozostałe przepisy ustawy o ochronie zwierząt, które zostały objęte zarzutami kasacyjnymi miały taką samą treść zarówno w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 1997 r. Nr 111, poz. 724, jak i w wersji będącej podstawą orzekania, z tego powodu było możliwe odniesienie się do tych zarzutów przez Sąd Kasacyjny.
W związku z tym wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione. Po myśli natomiast art. 7 ust. 3 w/w ustawy, w przypadkach nie cierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant, a także inspektor Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważniony przedstawiciel innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania może odebrać mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia przez ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
Jak z powyższego więc wynika, przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zawiera zakaz określonego w tym przepisie nagannego postępowania w stosunku do zwierząt, zaś art. 7 ust. 3 cyt. ustawy, upoważnia: policjanta, inspektora Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważnionego przedstawiciela innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania do odebrania zwierzęcia jego właścicielowi w przypadku niecierpiącym zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu. O fakcie tym podmiot dokonujący odebrania zwierzęcia ma następnie obowiązek powiadomić wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem wydania przez ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
Odnosząc treść w/w unormowań do analizowanego stanu faktycznego, należy zatem stwierdzić, że mimo, iż przedmiotowe postępowanie było prowadzone na skutek wniosku Stowarzyszenia "Pogotowie dla Zwierząt", złożonego w dniu 26 kwietnia 2017 r. a w którym to wniosku Stowarzyszenie wnosiło o wydanie decyzji w przedmiocie czasowego odebrania: 73 psów, 6 kotów oraz 29 sztuk bydła należących do strony skarżącej, to autor skargi kasacyjnej argumentował jej zasadność m. in. tym, że Sąd Wojewódzki wadliwie nie zastosował w tym przypadku art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, choć – jego zdaniem - to na szkodę skarżących wspomniane zwierzęta zostały "zagrabione" oraz poddano je "nielegalnemu ubojowi".
Biorąc powyższe pod uwagę, wyjaśnić zatem należy, że tego rodzaju sugestie, zawarte w skardze kasacyjnej, w analizowanej sprawie nie miały żadnej doniosłości prawnej. Sprawa ta nie była prowadzona w trybie podstępowania karnego ani postępowania cywilnego, w których przedmiotem oceny byłoby sugerowane przez małżonków Ć. wyrządzenie im rzekomej szkody majątkowej. Niniejsze postępowanie prowadzone było w trybie administracyjnym, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, a więc przedmiotem postępowania dowodowego w tym przypadku mogły być tylko przesłanki wymienione w powyższym przepisie.
Jak wynikało z akt administracyjnych, rozpatrując sprawę po raz trzeci, Wójt Gminy [...], po uzyskaniu z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Garwolinie poświadczonej kopii aktu notarialnego, dotyczącego nabycia gospodarstwa rolnego przez małżonków Ć. (nieruchomość objęta księga wieczystą [...]), mając na uwadze, że gospodarstwo rolne prowadzone przez T. Ć., stanowiło wspólność ustawową, pismem z dnia 17 stycznia 2020 r., poinformował żonę T. Ć. – A. Ć. o wszczęciu niniejszego postępowania. Wcześniej bowiem mimo, że A. Ć. uczestniczyła zarówno przy zatrzymaniu w/w zwierząt, dokonywanym przez funkcjonariuszy Policji (vide: poświadczona za zgodność kopia protokołu zatrzymania rzeczy, nadesłana przez Sąd Karny w Garwolinie, k. 1023 akt adm.) oraz - de facto - brała udział w niniejszym postępowaniu administracyjnym (vide: np. protokół z oględzin z dnia 20 października 2017 r., k. 662) nie miała jednak w tym postępowaniu formalnego statusu strony. Po wystosowaniu natomiast do niej w/w zawiadomienia należało uznać, że wydana przez Wójta Gminy [...] decyzja z dnia 3 sierpnia 2020 r. jak i oczywiście zaskarżona decyzja Kolegium z dnia 23 września 2020 r., były już prawidłowo skierowane do obojga małżonków Ć.. Z tego więc zresztą powodu, Kolegium, orzekając w trybie instancji odwoławczej, uchyliło pkt 1 decyzji organu I instancji z dnia 3 sierpnia 2020 r., a który był skierowany tylko do T. Ć. i - w sposób reformatoryjny - orzekło o czasowym odebraniu zwierząt zarówno T. Ć. jak i jego żonie - A. Ć..
Niewątpliwie na treść wydanych decyzji miał istotny wpływ fakt, że w dniu 16 września 2019 r. stał się prawomocny wyrok karny Sądu Rejonowego w Garwolinie wydany w dniu 9 kwietnia 2019 r. w sprawie o sygnaturze akt [...], a mocą którego oskarżony T. Ć. został uznany za winnego tego, że w okresie od 2016 r. (daty dziennej bliżej nieustalonej) do dnia 5 kwietnia 2017 r. w miejscowości [...] gmina [...] w województwie [...], prowadząc gospodarstwo rolne w postaci hodowli: 29 sztuk bydła, 71 psów oraz 6 kotów, znęcał się nad tymi zwierzętami poprzez: zaniechanie ich leczenia, żywienia, pojenia oraz utrzymywania we właściwych warunkach bytowania w ten sposób, że utrzymywał bydło bez odpowiedniego pokarmu i wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku, używając więzów zmuszających je do przebywania w nienaturalnej pozycji oraz powodujących zbędny ból i uszkodzenia ciała a ponadto psy i koty utrzymywał w niewłaściwych warunkach bytowania w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa nie zapewniając leczenia rannych i chorych osobników mimo widocznych oznak choroby wystawiając je na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażały ich zdrowiu i życiu, to jest popełnienia czynu z art. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r. poz. 856 ze zm.) i za ten czyn T. Ć. został skazany na karę roku pozbawienia wolności a ponadto - z mocy art. 35 ust. 3 cyt. ustawy – Sąd Rejonowy w Garwolinie orzekł w tym przypadku przepadek zwierząt w postaci: 29 sztuk bydła, 71 psów oraz 6 kotów, zaś na podstawie art. 35 ust. 3a w/w ustawy orzekł także w stosunku do oskarżonego T. Ć. zakaz posiadania zwierząt na okres jednego roku.
Z treści powyższego wyroku wynikało więc, że wprawdzie zasadniczo dotyczył on tylko T. Ć., ale już orzeczenie w przedmiocie przepadku zwierząt miało charakter ogólny. Ponadto istotne też było, że skoro z prawomocnego wyroku Sądu Karnego wynikało, że skarżący od 2016 r. do dnia 5 kwietnia 2017 r. znęcał się nad zwierzętami, które znajdowały we wspólnym gospodarstwie rolnym małżonków Ć., to interwencja Stowarzyszenia "Pogotowie dla Zwierząt" polegająca na czasowym odebraniu tych zwierząt właścicielom, przeprowadzona w dniu 5 kwietnia 2017 r. (czyli w dniu, który Sąd Karny przyjął jako dzień zakończenia okresu, w którym T. Ć. znęcał się nad zwierzętami) musiała być uznana za uprawnioną. W inny bowiem sposób nie było możliwości przeciwdziałać krzywdzie zwierząt. Mimo więc, że skarżąca była współwłaścicielką odebranych zwierząt, to - jak słusznie podkreślił to Sąd Wojewódzki - nie zrobiła jednak nic by przeciwdziałać nagannemu postępowaniu w stosunku do nich przez jej męża. Wręcz przeciwnie, jak wynikało z akt sprawy, w tym m. in. z poświadczonej za zgodność fotokopii protokołu oględzin miejsca przebywania psów w miejscowości [...] w gminie [...], przeprowadzonych w dniu 5 kwietnia 2017 r. przez funkcjonariuszy Policji, biegłego sądowego z zakresu psychologii zwierząt i Inspektora ds. Ochrony Zwierząt "Pogotowia dla Zwierząt" (a który to protokół nadesłał organowi Sąd Rejonowy w Garwolinie), stan, zastany w w/w dniu w gospodarstwie rolnym małżonków Ć., potwierdzał zasadność wniosku wszczynającego przedmiotowe postępowanie administracyjne. Z wniosku tego wynikało zaś, że właściciel zwierząt dopuścił się znęcania nad nimi, świadomie dopuszczając do zadawania bólu i cierpień poprzez utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywania ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa; stosował okrutne metody w chowie lub hodowli zwierząt; wystawiał zwierzęta domowe i gospodarskie na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażały ich życiu i zdrowiu; utrzymywał je bez odpowiedniego pokarmu i wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Z tej przyczyny zwierzęta te zostały więc odebrane właścicielowi w dniach 5-6 kwietnia 2017 r., ponieważ ich kondycja w dniu interwencji odbiegała od normy oraz była wynikiem utrzymywania ich w złych warunkach i głodzenia ich. Z treści w/w protokołu wynikało też, że w budynku gospodarczym przebywało w dwóch pomieszczeniach 58 psów wraz z 29 sztukami bydła. Psy leżały w drewnianych kojcach, przywiązane grubymi i ciężkimi łańcuchami do boksów oraz w oponach. Obok nich krowy i jałówki przywiązane w okolicach rogów grubymi, ciasno związanymi sznurami, powodującymi otarcia i rany w okolicach rogów oraz jednodniowe cielę przywiązane sznurem do tylnych drzwi budynku. Sznur był za krótki, aby zwierzę mogło swobodnie położyć głowę lub dosięgnąć matki. Podłoże składało się z gromadzonych latami odchodów, słomy i piachu, a krowy brodziły w odchodach od dłuższego czasu, każda była oblepiona odchodami oraz zapadała się w nich stojąc w boksie. Wiele zwierząt ze względu na brak ruchu nie mogło się prawidłowo rozwijać. Oprócz powyższego na posesji znajdowało się łącznie 9 psów bez dostępu do wody i pożywienia: dwie suczki w kojcu przy budynku gospodarczym, w którym znajdowała się jedna buda z nieszczelnym dachem oraz wystającym gwoździem; pozostałe psy, były przywiązane łańcuchami do maszyn rolniczych, bez schronienia przed warunkami atmosferycznymi, oraz w betonowym kojcu przy domu przykrytym drewnianymi deskami zastawionymi ciężką metalową klatką bez dostępu do światła. W domu przebywały 4 psy na pierwszym piętrze zamknięte w łazience, pozbawione czystej wody. Sześć kotów przebywało na niezabezpieczonym balkonie bez dostępu do pożywienia i wody. Wiele sztuk bydła oraz psy były w złym stanie fizycznym i psychicznym z widocznymi brakami w socjalizacji. Do wniosku została przy tym dołączona dokumentacja fotograficzna przedstawiająca stan zwierząt oraz warunki ich utrzymania a także opinia weterynaryjna sporządzona w dniach 6-17 kwietnia 2017 r. przez lekarza weterynarii, z której wynikało, że wobec wszystkich zwierząt zachodziło zagrożenie utraty zdrowia lub życia poprzez pozostawienie ich w dotychczasowych warunkach bytowania i bez leczenia. Wszystkie psy były niedożywione lub wychudzone, miały zaniki mięśniowe, były zapchlone i zawszone, z zadrapaniami na ciele, większość miała zapalenie spojówek, część psów była odwodniona, część miała skołtunioną i pobrudzoną odchodami sierść. Kilka psów z poprzerastany mi pazurami, kilka z wyłysieniami przy oczach, powiększonymi węzłami chłonnymi, kilka z pasożytami wewnętrznymi oraz ze zmianami skórnymi, kilka ze świerzbowcem i nużeńcem, z hiperpigmentacją, zapaleniem uszu lub z bolesnością brzucha. Kilka psów miało kleszcze. U psów stwierdzono również obecność kamienia nazębnego i stan zapalny dziąseł, wady postawy i zgryzu. Ponadto większość psów była w złej kondycji psychicznej, większość z brakami w socjalizacji; wycofane i wylęknione. Większość z nich nie miała dostępu do wody i pożywienia, część była bez dostępu do światła. Wiele psów żyło we własnych odchodach nie sprzątanych od dłuższego czasu. Koty przebywały na balkonie bez zabezpieczenia oraz na terenie posesji. Stan zdrowotny wyłysienia, stany zapalne skóry, wychudzenie, odwodnienie, inwazja pasożytów, stany zapalne uszu, zapalenie spojówek, brudna, skołtuniona sierść, zapalenie odbytu. Natomiast u bydła zaobserwowano powtarzające się wychudzenie, odwodnienie, apatię, zmiany skórne, pobrudzenie odchodami, wyłysienia, blizny odleżynowe. Jedna krowa była kulawa, kilka posiada ślady po zbyt ciasno przywiązanym sznurze.
Do powyższego wniosku dołączony też był materiał fotograficzny, a analogiczny materiał przesłał również organowi także Sąd Karny. Zatem w tym zakresie materiał dowodowy był tożsamy zarówno w postępowaniu karnym jak i administracyjnym.
W takiej więc sytuacji – w ocenie składu orzekającego – należało uznać za niezasadne zarzuty kasacyjne zarówno materialnoprawne - oparte na art. 6 ust. 1 oraz art. 7ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, jak i te zarzuty procesowe, w których autor skargi kasacyjnej nawiązywał w swej argumentacji do kwestii związania w tej sprawie wspomnianym wyżej wyrokiem karnym.
Zgodnie z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Powyższe oznaczało zatem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał prawny obowiązek orzekać zgodnie z treścią prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie II Wydział Karny z dnia 9 września 2019 r. (sygn. akt [...]). Taki zresztą obowiązek spoczywa aktualnie na Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W świetle więc powyższego związania, zarzuty kasacyjne w odniesieniu do osoby T. Ć. a których przedmiotem było zarzucanie Sądowi Wojewódzkiemu, że (mówiąc ogólnie) dokonał nieprawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji bo zaniechał zebrania oraz rozważenia zebranych w toku postępowania administracyjnego okoliczności, faktów oraz dowodów, nie mogły odnieść żadnego skutku.
Podkreślić też w tym miejscu trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie odbioru zwierzęcia, pełni funkcję służebną i akcesoryjną względem postępowania karnego. Jeżeli zatem zostanie stwierdzone, że zwierzę pozostaje we władaniu danej osoby i pod jej wpływem, powodującym, iż znajduje się ono w położeniu odpowiadającym znamionom przestępstwa znęcania się nad zwierzęciem, to cel w/w postępowania administracyjnego polega na tym, by tę sytuację przerwać ze skutkiem natychmiastowym, to jest odizolować zwierzę od szkodliwych dla niego warunków do czasu, gdy sąd karny wyda w sprawie orzeczenie. Odbiór zwierzęcia służy zatem jego ochronie, pilnej potrzebie ograniczenia jego cierpień i zapobieżenia pogorszeniu się jego stanu w okresie, kiedy toczy się postępowanie karne, i tym samym nie stanowi represji względem jego właściciela przybierającej postać bezterminowego pozbawienia władztwa nad zwierzęciem (vide: np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2015 r. sygn. akt II OSK 803/15).
W sytuacji zatem, gdy został wydany prawomocny wyrok karny, w którym T. Ć. został uznany za winnego znęcania się nad zwierzętami, znajdującymi się we wspólnym gospodarstwie rolnym jego i żony a fakt tego znęcania się miał miejsce w czasie przeprowadzania interwencji, o której mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, to – jak słusznie przyjął Sąd Wojewódzki – mając na uwadze dobrostan zwierząt, wydanie zaskarżonej decyzji było uzasadnione. Tylko bowiem dokonanie separacji zwierząt od osoby znęcającej się nad nimi mogło zapewnić im zdrowie na wręcz nawet życie. Z tego zatem powodu mimo, że A. Ć. nie była uznana wyrokiem karnym za winną znęcania się nad wspólnymi zwierzętami, zaskarżona decyzja musiała być w tym przypadku oceniona jako legalna, zwłaszcza, że ustalenia poczynione przez organ administracyjny w niniejszej sprawie miały swoje uzasadnienie m. in. w materiale dowodowym, stanowiącym podstawę dla wydania w/w wyroku karnego.
W związku z tym także zarzuty procesowe oparte na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75, art. 77 ( bez wskazania przy tym przez autora skargi kasacyjnej właściwej jednostki redakcyjnej) i art. 80 k.p.a. nie były uzasadnione.
Powyższa ocena odnosi się także do zarzutu opartego na art. 134 § 1 p.p.s.a. W odniesieniu do skarżącego, orzekanie w ramach związania ustaleniami zawartymi w skazującym wyroku karnym, czyniło bowiem zarzut (cyt.): "zaniechania kontroli zaskarżonego orzeczenia w zakresie wszechstronnej wykładni oraz subsumcji norm prawa materialnego oraz ewentualnych innych uchybień procesowych" nieuprawnionym.
W przypadku zaś skarżącej należało wskazać, iż Sąd I instancji nie przekroczył granic rozpoznawanej sprawy a fakt, iż – zdaniem autora skargi kasacyjnej – nie odniósł się do wszystkich podnoszonych przez stronę skarżącą kwestii, nie świadczył jeszcze o istotnym naruszeniu w/w przepisu. Sąd administracyjny nie ma bowiem obowiązku zajmowania stanowiska co do wszystkich treści podniesionych w skardze a winien się ustosunkować tylko do tych zagadnień, które w danej sprawie mają istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Do wszystkich zaś kwestii istotnych – wbrew stanowisku strony skarżącej - Sąd Wojewódzki się odniósł.
Ponadto dodać też wypada, że formułując powyższy zarzut autor skargi kasacyjnej nie wskazał nawet na czym – jego zdaniem - miało w tym przypadku polegać owo rzekome naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a., ani też nie wyjaśnił, dlaczego – w jego ocenie - uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas, gdy zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a,. zarzuty kasacyjne procesowe winny także i ten element wskazywać oraz wyjaśniać.
Skład orzekający nie podzielił również poglądu autora skargi kasacyjnej, że Sąd Wojewódzki naruszył przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tegoż przepisu, uzasadnienie wyroku (oddalającego skargę ) powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagania te spełnia w pełni zaskarżony wyrok. Okoliczność natomiast, że skarżący nie zgadzali się z jego treścią, nie mogła - sama z siebie - powodować, że wyrok ten winien być traktowany jako wydany z istotnym naruszeniem omawianego przepisu.
Zgodnie z treścią przepisów ustrojowych, to jest: art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a., sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe oznacza, że kontrola sądu administracyjnego jest wykonywana w odniesieniu do stanu, jaki istniał w dacie wydawania decyzji. Wydając zaś decyzję - w ramach unormowania zawartego w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt - organ z kolei był zobowiązany badać stan istniejący w dniu 5 kwietnia 2017 r. W tej bowiem dacie doszło do czasowego odebrania zwierząt ich dotychczasowym właścicielom. Z tego powodu istotne więc było to czy stan, który w dniu 5 kwietnia 2017 r. miał miejsce odpowiadał przesłankom zawartym w w/w przepisie. Zatem dalsze losy zwierząt po ich odbiorze stronie skarżącej nie miały żadnego wpływu na treść decyzji, która w tym postępowaniu była podejmowana, zwłaszcza, że z dniem prawomocności omawianego wyroku karnego, to jest z dniem 16 kwietnia 2019 r. wystąpił także skutek związany z prawomocnym orzeczeniem o przepadku zwierząt.
Z analogicznych względów, to jest z uwagi na zakres postępowania prowadzonego w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt ich dotychczasowym właścicielom, kwestie związane z prawidłowością funkcjonowania stowarzyszenia, będącego inicjatorem tego rodzaju postępowania, poza ustaleniami związanymi z zapewnieniem takiej organizacji należytej reprezentacji w prowadzonym postępowaniu, nie wchodziły w zakres ustaleń, które winny być dokonywane i to zarówno przez organ jak i sąd administracyjny.
W związku z tym zarzuty oparte na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), p.p.s.a. w zw. z art. 11 p.p.s.a., należało także uznać za nieuzasadnione.
Odnosząc się natomiast do zarzutu opartego na art. 106 § 3 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że zarzut ten – już co do zasady – nie mógł być uznany za uprawniony. Zgodnie bowiem z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, skoro w myśl tego przepisu, sąd administracyjny może (nie jest zobowiązany) przeprowadzić - jako uzupełniający - dowód z dokumentu, to przepis ten może być przedmiotem zarzutu kasacyjnego tylko wówczas, gdy dowód taki zostanie w postępowaniu sądowym przeprowadzony. Taka sytuacja zaś nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skoro zatem także kwestie, objęte wnioskiem dowodowym, zawartym w skardze kasacyjnej, nie miały wpływu na treść zaskarżonej decyzji, to wniosek ten również nie mógł być uwzględniony, zwłaszcza, że Sąd Kasacyjny rozpoznaje daną sprawę nie w jej całokształcie a jedynie ocenia zasadność skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie.
Nieprawidłowe było również zarzucanie Sądowi Wojewódzkiemu, że w sposób istotny naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 28 k.p.a.
Formułując powyższy zarzut, skarżący twierdzili, iż Sąd Wojewódzki usankcjonował w obrocie prawnym decyzje organów, wydane w toku postępowania prowadzonego z pominięciem interesu prawnego podmiotów, którego owo postępowanie dotyczyło. W konsekwencji wydano decyzje nakładające określone zobowiązania na podmioty bez ich zarówno faktycznego jak i formalnego udziału w sprawie. Ponadto decyzje te były niewykonalne bo określenie (cyt.): "gospodarstwo w miejscowości [...]" czyniło je niemożliwymi do realizacji.
Odnosząc się do tego zarzutu przede wszystkim więc należy wyjaśnić, że podnosząc zarzut oparty na art. 28 k.p.a.z względu na brak udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkich podmiotów, które miały w nim interes prawny, autor skargi kasacyjnej winien – co do zasady – zarzut ten powiązać nie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. a z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Ten ostatni bowiem przepis stanowi formalną podstawę dla wydania wyroku uwzględniającego skargę z uwagi na fakt, iż decyzja zaskarżona do sądu została wydana w warunkach dających podstawę do wznowienia postępowania.
Niezależnie jednak od powyższego należy stwierdzić, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją brały udział wszystkie podmioty, które miały w nim interes prawny. Osobami tymi byli dotychczasowi właściciele odebranych zwierząt oraz organizacja społeczna, która – jako realizująca własne uprawnienia materialnoprawne - wystąpiła z wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przejmowanie zaś odebranych zwierząt przez kolejne organizacje czy pogotowia zwierzęce – jak wynika to z dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych - odbywało się każdorazowo za wcześniejszą zgodą tych podmiotów.
Wyjaśnić też trzeba, że po myśli art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zwierząt, czasowo odebrane właścicielowi zwierzę może być także przekazane gospodarstwu rolnemu. W związku z tym zawarte w decyzji określenie, że bydło zostaje oddane pod czasową opiekę gospodarstwa rolnego w miejscowości [...], było prawidłowe.
Zarzut natomiast oparty na art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a w zw. z art. 156 pkt 2 i 5 k.p.a. nie był w ogóle zrozumiały, gdyż kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera (cyt.): "art. 156 pkt 2 i 5". W procedurze administracyjnej występuje wprawdzie art. 156, ale artykuł ten dzieli się na dwa paragrafy a zatem – zgodnie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - obowiązkiem autora skargi kasacyjnej było w tym przypadku dokładne określenie podstawy kasacyjnej na której opierał wspomniany zarzut. Sąd Kasacyjny nie ma bowiem kompetencji do poprawiania skargi kasacyjnej ani orzekania na zasadzie domyślania się intencji jej autora.
W tej sytuacji, biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną – i z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.