I OSK 576/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-10-25
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościodszkodowaniewywłaszczenieKodeks postępowania administracyjnegoterminyCOVID-19stan zagrożenia epidemicznegodoręczenieodwołanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewody stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, uznając, że termin ten został zachowany z uwagi na zawieszenie biegu terminów w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.

Sprawa dotyczyła postanowienia Wojewody Łódzkiego stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M.G. od decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość. Sąd pierwszej instancji uchylił poprzednie postanowienie Wojewody, wskazując na brak podpisu na decyzji Starosty. NSA oddalił skargę kasacyjną organu. W ponownym postępowaniu Wojewoda stwierdził uchybienie terminu, argumentując doręczeniem zastępczym. WSA uchylił to postanowienie, uznając, że termin został zachowany z uwagi na zawieszenie biegu terminów w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.

Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi po tym, jak Wojewoda Łódzki postanowieniem z 24 czerwca 2022 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M.G. od decyzji Starosty Łaskiego z 27 lutego 2020 r. ustalającej odszkodowanie za nieruchomość przeznaczoną pod pas drogowy. Wcześniej, postanowieniem z 17 lipca 2020 r., Wojewoda również stwierdził uchybienie terminu, jednak WSA wyrokiem z 2 grudnia 2020 r. (II SA/Łd 683/20) uchylił to postanowienie, wskazując na brak podpisu na decyzji Starosty i tym samym brak dowodu na jej wejście do obrotu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 października 2021 r. (I OSK 576/21) oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA, że doręczany stronom egzemplarz decyzji musi być podpisany i ma moc oryginału. W ponownym postępowaniu Wojewoda Łódzki, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ustalił, że podpisany egzemplarz decyzji został doręczony Prezydentowi Miasta Łodzi, a M.G. doręczono decyzję w trybie art. 44 k.p.a. (doręczenie zastępcze). W związku z tym Wojewoda uznał, że decyzja weszła do obrotu prawnego i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że odwołanie zostało nadane 8 czerwca 2020 r., podczas gdy termin upłynął 30 marca 2020 r. WSA w Łodzi, rozpoznając skargę M.G., uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody. Sąd podkreślił, że jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednich orzeczeniach WSA i NSA. Kluczową kwestią stało się ustalenie, czy termin do wniesienia odwołania został zachowany. Sąd uznał, że z uwagi na przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 (art. 15zzs ust. 1 pkt 6 w brzmieniu nadanym ustawą z 31 marca 2020 r.), bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych został zawieszony od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. W związku z tym, termin do wniesienia odwołania, który upłynąłby 30 marca 2020 r., faktycznie biegł od 24 maja 2020 r. i zakończył się 8 czerwca 2020 r. Tym samym odwołanie zostało wniesione w terminie. Sąd uchylił postanowienie Wojewody i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jednakże egzemplarz decyzji doręczany stronie musi być podpisany i ma moc oryginału. Brak podpisu na egzemplarzu w aktach sprawy nie przesądza o nieistnieniu decyzji, jeśli podpisany egzemplarz został doręczony stronie.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że każda kopia decyzji doręczana stronom musi być podpisana i ma moc oryginału. Brak podpisu na egzemplarzu w aktach sprawy nie jest wystarczający do stwierdzenia nieistnienia decyzji, jeśli podpisany egzemplarz został doręczony stronie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 129 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji.

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

ustawa COVID-19 art. 15zzs § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Zawieszenie biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 109 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy doręczenia zastępczego.

ustawa nowelizująca COVID-19 art. 1 § pkt 14

Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw

Wprowadziła art. 15zzs do ustawy COVID-19.

ustawa nowelizująca COVID-19 art. 101

Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw

ustawa osłonowa art. 46 § pkt 20

Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2

Uchyliła art. 15zzs ustawy COVID-19.

ustawa osłonowa art. 68 § ust. 6

Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2

Reguluje rozpoczęcie biegu terminów po uchyleniu art. 15zzs.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skład sądu w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu.

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu prawomocnym orzeczeniem.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

rozp. o opłatach radcowskich art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

rozp. MZ o stanie zagrożenia epidemicznego

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego

Ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego od 14 marca 2020 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do wniesienia odwołania został zachowany z uwagi na zawieszenie biegu terminów w okresie stanu zagrożenia epidemicznego. Doręczona stronie decyzja administracyjna musi posiadać podpis osoby uprawnionej i mieć moc oryginału.

Odrzucone argumenty

Odwołanie zostało wniesione po terminie, gdyż termin upłynął 30 marca 2020 r. Doręczenie zastępcze decyzji było skuteczne, a strona nie odebrała korespondencji w terminie.

Godne uwagi sformułowania

Każda "kopia" decyzji, która zostaje doręczona stronom, musi być podpisana przez osobę (osoby) upoważnioną do wydawania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy można pozostawić oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręczyć li tylko wypis bądź odpis decyzji. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Skład orzekający

Robert Adamczewski

przewodniczący

Michał Zbrojewski

członek

Marcin Olejniczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego/epidemii COVID-19 oraz wymogów formalnych decyzji administracyjnych (podpis)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów anty-COVIDowych i ich interpretacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z doręczaniem decyzji i terminami, które zostały znacząco zmodyfikowane przez przepisy anty-COVIDowe, co ma praktyczne znaczenie dla wielu postępowań.

Terminy administracyjne w czasach COVID-19: Jak sąd zinterpretował zawieszenie biegu spraw?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 756/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Michał Zbrojewski
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 109 par. 1, art. 44, art. 129 par. 2, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzs ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2020 poz 568
art. 1 pkt 14
Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2020 poz 875
art. 46 pkt 20, art. 68 ust. 6
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 153, art. 170, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Dnia 25 października 2022 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2022 roku sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 24 czerwca 2022 r. nr GN-III.7581.138.2020. KR w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącego M. G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. MR
Uzasadnienie
Wojewoda Łódzki, postanowieniem z 24 czerwca 2022 r., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 - k.p.a.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez M.G. odwołania od decyzji Starosty Łaskiego, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 27 lutego 2020 r. orzekającej o ustaleniu odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego - Miasto Łódź prawa własności nieruchomości przeznaczonej na pas drogi gminnej położonej w obrębie [...] Miasta Ł. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0997 ha (powstała z działki nr [...]) w kwocie 27 400 zł oraz przyznaniu odszkodowania na rzecz M.G.
W uzasadnieniu wskazano, że Starosta Łaski ww. decyzją z 27 lutego 2020 r. orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz M.G. z tytułu nabycia z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości przeznaczonej pod pas drogi gminnej.
Odwołanie od decyzji złożył w dniu 8 czerwca 2020 r. M.G.
Postanowieniem z 17 lipca 2020 r. Wojewoda Łódzki stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Tutejszy sąd, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi M.G., wyrokiem z 2 grudnia 2020 r., II SA/Łd 683/20 uchylił powyższe postanowienie Wojewody Łódzkiego.
W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że doręczona z aktami sprawy decyzja nie posiada podpisu. Również materiał dowodowy przedłożony w aktach sprawy potwierdza, że nie istnieje dowód na okoliczność, że decyzja Starosty z 27 lutego 2020 r. istnieje i weszła do obrotu prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 października 2021 r., I OSK 576/21 oddalił skargę kasacyjną organu od ww. wyroku.
NSA w uzasadnieniu wskazał m.in, że przepis art. 109 § 1 k.p.a. nakazuje organowi doręczyć stronie (stronom) decyzję, przez co należy rozumieć, że doręcza się oryginał. Każda "kopia" decyzji, która zostaje doręczona stronom, musi być podpisana przez osobę (osoby) upoważnioną do wydawania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy można pozostawić oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręczyć li tylko wypis bądź odpis decyzji. Zdaniem NSA egzemplarz, który jest doręczany stronom ma moc oryginału. NSA dodał, że ponieważ w aktach sprawy, które organ przesłał do Sądu Wojewódzkiego znajdował się tylko projekt decyzji Starosty (dokument nie zawierał podpisu osoby reprezentującej organ) stanowisko Sądu Wojewódzkiego o braku istnienia w tym przypadku decyzji administracyjnej, a tym samym niedopuszczalności wniesienia odwołania ze względów przedmiotowych było w pełni uzasadnione.
Rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda Łódzki stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się koperta z decyzją organu pierwszej instancji zaadresowana do M.G., która wróciła do Starosty z adnotacją - "zwrot nie podjęto w terminie". Znajdująca się w kopercie decyzja, jest podpisana. Organ wojewódzki wydając pierwotnie postanowienie, analizował kwestię doręczenia zastępczego w kontekście terminu do złożenia odwołania. Przywołane przez NSA jako argument stanowisko uczestnika postępowania w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że nie doręczono mu egzemplarza decyzji podpisanej, zdaniem organu z oczywistych powodów nie może przynieść oczekiwanego przez stronę skutku. Odwołujący po prostu nie odebrał korespondencji, stąd zaktualizowała się hipoteza i dyspozycja art. 44 k.p.a. Drugiej ze stron postępowania, również doręczono podpisaną decyzję. Dowodzi temu pismo Prezydenta Miasta Łodzi z 30 grudnia 2020 r., w którym wskazał wyraźnie, że otrzymał w dniu 28 lutego 2020 r. podpisaną decyzją, załączając jednocześnie jej kserokopię decyzji. Następnie w wyniku wezwania, dokument został uwierzytelniony. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, dodatkowe postępowanie wyjaśniające wykazało, że decyzja organu pierwszej instancji weszła do obrotu prawnego. Została ona doręczona w trybie zwykłym (Prezydentowi Miasta Łodzi) oraz zastępczym (M.G.), zaś poprzez doręczenie decyzji przynajmniej jednej ze stron postępowania wchodzi ona do obrotu prawnego.
W związku z powyższym zdaniem organu zasadna jest analiza czy odwołanie zostało złożone w terminie. Dalej Wojewoda wyjaśnił, że M.G. doręczono decyzję właśnie w trybie art. 44 k.p.a., co potwierdza to znajdująca się w aktach sprawy przesyłka. Z pieczęci odciśniętych na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że 2 marca 2020 r. w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Następnie 10 marca 2020 r. pozostawiono powtórne zawiadomienie. Przesyłki nie podjęto w terminie, toteż została ona zwrócona. Skoro 2 marca 2020 r. zawiadomiono stronę po raz pierwszy o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej to 16 marca 2020 r. upłynął ostatni dzień okresu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął 30 marca 2020 r. Tymczasem odwołanie strony zostało, jak wynika ze stempla odciśniętego na kopercie i znaczku nadane 8 czerwca 2020 r., a zatem złożone zostało z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a.
Organ wyjaśnił ponadto, powołując się na treść art. 15zzr ust. 1 i art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 374 ze zm.), że nowelizacja tej ustawy weszła w życie 31 marca 2020 r. i to od tej daty zawieszony został bieg terminów. W art. 101 ustawy z 31 marca 2020 r. zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) ustawodawca wprost wskazał, w jakim zakresie regulacja ta ma moc wsteczną. Gdyby jego intencją było nadanie tej ustawie mocy wstecznej w zakresie, w jakim jej przepisy statuują wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów, zostałoby to wprost sformułowane w art. 101.
W konkluzji Wojewoda uznał, że dodatkowe postępowanie wyjaśniające wykazało, że istnieją dowody na okoliczność, że decyzja Starosty z 27 lutego 2020 r. istnieje i weszła do obrotu prawnego, zatem nieuzasadnione byłoby wydawanie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych. Jednocześnie analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała, w ocenie organu, że odwołanie zostało złożone po terminie.
M.G. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie:
- 134 k.p.a., w zw. z art. 107 § 1 ust. 8 k.p.a., w zw. z art. 7 i 8 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie zachodzi uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajduje się decyzja nie posiadają istotnego elementu właściwego dla decyzji administracyjnych - podpisu osoby uprawnionej do wydawania decyzji, alternatywnie:
- art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVJD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 maja 2020 r., w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 433), poprzez ich niezastosowanie i błędne ustalenie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, który to termin upłynął w dniu 30 marca 2020 r., podczas gdy z ww. przepisów wynika, że na skutek ogłoszenia w dniu 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV2, terminy administracyjne, w tym na złożenie odwołania od decyzji zostały zawieszone do dnia 24 maja 2020 r., a tym samym termin na złożenie odwołania upłynął w dniu 8 czerwca 2020 r., a zatem został on zachowany.
W konsekwencji wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia
Wojewody Łódzkiego oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - p.p.s.a.). Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że sprawa M.G. była już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy sąd, który wyrokiem z 2 grudnia 2020 r., II SA/Łd 683/20 uchylił poprzednie postanowienie Wojewody Łódzkiego z 17 lipca 2020 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu tegoż wyroku sąd wyjaśnił, że w momencie wyrokowania w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym nie istniał żaden dowód na okoliczność, że decyzja Starosty z 27 lutego 2020 r. istnieje i weszła do obrotu prawnego, albowiem doręczony do sądu, wraz z aktami administracyjnymi postępowania, dokument uznany za decyzję takowym być nie może bo nie posiada on istotnego elementu właściwego dla decyzji administracyjnych, tj. podpisu osoby uprawnionej do wydania decyzji. W konsekwencji sąd uznał, że zachodziła niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych, tj. z powodu braku przedmiotu zaskarżenia. Jednocześnie z tej przyczyny sąd nie zajął stanowiska w zakresie wniesienia odwołania po terminie.
NSA wyrokiem z 22 października 2021 r., I OSK 576/21 oddalił skargę kasacyjną organu od ww. wyroku podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji, jednocześnie podkreślając, że także egzemplarz, który jest doręczany stronom ma moc oryginału.
W związku z powyższym przypomnieć wypada, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie sądy oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Ponadto stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. sąd jest związany ww. prawomocnym orzeczeniem WSA z 2 grudnia 2020 r., którym uchylono wcześniejsze postanowienie Wojewody Łódzkiego, i jednocześnie utrzymującym go w mocy wyrokiem NSA.
W uzasadnieniu tegoż wyroku NSA zaakcentował, iż przepis art. 109 § 1 k.p.a. nakazuje organowi doręczyć stronie (stronom) decyzję, przez co należy rozumieć, że doręcza się oryginał. Każda "kopia" decyzji, która zostaje doręczona stronom, musi być podpisana przez osobę (osoby) upoważnioną do wydawania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy można pozostawić oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręczyć li tylko wypis bądź odpis decyzji. Sąd drugiej instancji dodał przy tym, że każdy egzemplarz, który jest doręczany stronom ma moc oryginału decyzji.
Stanowisko takie zaprezentowane zostało w powołanych przez sąd drugiej instancji orzeczeniach: postanowienie NSA z 8 maja 2014 r. II GSK 987/14; wyrok NSA z 28 marca 2013r., II OSK 2321/11; wyrok NSA z 12 stycznia 2011 r., I OSK 782/10; wyrok NSA z 13 września 2013 r., I OSK 2932/12. W tym ostatnim wyroku NSA uznał, że "Sam brak w aktach administracyjnych oryginału decyzji nie jest wystarczający do stwierdzenia nieistnienia decyzji, czy jej nieważności".
W trakcie ponownie prowadzonego postępowania Wojewoda Łódzki ustalił, że podpisany egzemplarz decyzji został doręczony uczestnikowi postępowania. Jednoznacznie wskazuje na to treść pisma Prezydenta Miasta Łodzi z 30 grudnia 2020 r., w którym wskazano wyraźnie, że organ ten otrzymał w dniu 28 lutego 2020 r. podpisaną decyzję Starosty Łaskiego z 27 lutego 2020 r. (k. 74 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Następnie do pisma z 28 marca 2022r. załączona została uwierzytelniona kserokopię tejże decyzji (k. 94 - 102 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Ponadto w aktach sprawy znajduje się oryginał decyzji doręczony M.G., w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 16 marca 2020 r. (przy k. 23 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), co na obecnym etapie postępowania nie jest kwestionowane przez żadną ze stron. W tych okolicznościach, na obecnym etapie postepowania nie budzi wątpliwości sądu, że decyzja Starosty Łaskiego z 27 lutego 2020 r. została doręczona przynajmniej jednej ze stron, a tym samym weszła do obrotu prawnego.
Wobec powyższego odnieść należy się do zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Starosty Łaskiego z 27 lutego 2020 r.
W myśl art. 134 k.p.a., organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne.
Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. przykładowo wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., II OSK 2126/12, Lex nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia.
W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że w sprawie należało ustalić dwie okoliczności, datę doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji oraz datę wniesienia przez nią odwołania.
W tej sprawie, jak już wskazano bezsporne jest, że decyzja Starosty Łaskiego została doręczona M.G., w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 16 marca 2020r. Poza sporem pozostaje także to, że odwołanie od tej decyzji zostało nadane w placówce pocztowej 8 czerwca 2020 r., o czym świadczy pieczątka urzędu pocztowego wraz z datą nadania przesyłki. W rezultacie termin 14 dniowy, liczony według reguły ustanowionej w art. 129 § 2 k.p.a., upływałby z dniem 30 marca 2020r. Jednak dla oceny, czy w niniejszej sprawie termin ustanowiony w art. 129 § 2 k.p.a., został zachowany, należało uwzględnić regulację przyjętą w art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568). W myśl tego przepisu w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten został dodany do ww. ustawy przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r., która w tym dniu weszła w życie.
Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 433) i obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 491). Wprawdzie art. 15 zzs ustawy o zwalczaniu COVID-19 został wprowadzony do ustawy w dniu 31 marca 2020 r., niemniej uznać należy, że skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii, lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, skutki ww. przepisu obejmują również terminy, których bieg przypada na okres od 14 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. Takie stanowisko wyraził przykładowo NSA w wyroku z 19 listopada 2021 r., I OSK 622/21, a skład orzekający je podziela.
Z kolei na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) - z dniem 16 maja 2020 r. został uchylony w całości art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a zatem przepis art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 tej ustawy utracił moc. W świetle art. 68 ust. 6 ww. ustawy z dnia 14 maja 2020 r., terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 24 maja 2020 r. (ogłoszenie nastąpiło w Dzienniku Ustaw w dniu 15 maja 2020 r.).
Odnosząc skutki powyższych regulacji do niniejszej sprawy należało przyjąć, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożone zostało z zachowaniem ustawowego terminu. Jak wyżej wskazano skutki art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 ustawy o zwalczaniu COVID-19 obejmują również terminy, których bieg przypada na okres od 14 marca 2020 r., gdyż od dnia wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego z mocy prawa nastąpiło zawieszenie biegu terminów procesowych (a takim terminem jest termin do wniesienia odwołania) w postępowaniach administracyjnych. W rezultacie termin ten dla skarżącego biegł od 24 maja 2020 r. i zakończył się 8 czerwca 2020 r. (poniedziałek). Przy obliczaniu zachowania 14-dniowego termin należało wszak odliczyć okres zawieszenia trwający od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. Analogiczny pogląd odnoszący się do przedstawionego zakresu czasowego zawieszenia i braku rozpoczęcia terminów w związku z ogłoszonym stanem zagrożenia epidemicznego, a następnie stanem epidemii z powodu COVID-19, prezentowany był wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki z dnia 19 stycznia 2021 r. III OSK 3191/21; z 26 stycznia 2021 r. III OSK 3068/21 i III OSK 3113/21; z 23 lutego 2021 r.. III OSK 3119/21 i III OSK 3153/21, postanowienia z 19 sierpnia 2020 r., II FZ 364/20, II FZ 365/20 i II FZ 366/20; z 10 września 2020 r., I GSK 1002/20; z 17 września 2020 r., II GZ 258/20; z 7 października 2020 r., II OZ 738/20; z 17 listopada 2020 r., I OZ 892/20, z 13 października 2020 r., II FZ 360/20 i II OZ 762/20; z 11 grudnia 2020 r.).
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c uchylił zaskarżone postanowienie.
Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w związku w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
k.ż.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI