I OSK 574/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez dłużnika alimentacyjnego, który domagał się umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący powoływał się na swoją trudną sytuację materialną (renta zajęta przez komornika, niskie dochody), zdrowotną (niezdolność do pracy, konieczność leczenia i rehabilitacji) oraz rodzinną (samotne gospodarstwo domowe). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił jego skargę, podobnie jak wcześniej uczyniły to organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zważył, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przyznaje organom kompetencję do umorzenia należności w ramach uznania administracyjnego. Podkreślono, że nawet trudna sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika nie rodzi obowiązku umorzenia, a jedynie daje możliwość jego przyznania. Sąd wskazał, że sytuacja skarżącego, mimo jej trudności, nie wyróżniała go w sposób szczególny spośród innych dłużników alimentacyjnych, a dobro dziecka i interes społeczeństwa w egzekwowaniu należności alimentacyjnych przemawiają za ścisłą interpretacją przepisów dotyczących umorzenia. NSA uznał, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, a odmowa umorzenia należności była uzasadniona i nie nosiła cech dowolności. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kontekście umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza w przypadkach trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika. Podkreślenie roli uznania administracyjnego i konieczności wyróżnienia się dłużnika spośród innych zobowiązanych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego i interpretacji konkretnego przepisu. Wartość praktyczna może być ograniczona w sprawach, gdzie sytuacja dłużnika jest ewidentnie wyjątkowa i znacząco odmienna od typowych przypadków.
Zagadnienia prawne (2)
Czy trudna sytuacja materialna i zdrowotna dłużnika alimentacyjnego stanowi wystarczającą podstawę do umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama trudna sytuacja materialna i zdrowotna dłużnika nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia należności, jeśli nie wyróżnia go w sposób szczególny spośród innych dłużników alimentacyjnych i nie przemawia za prymatem jego interesu nad interesem społeczeństwa w egzekwowaniu należności.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że umorzenie następuje w ramach uznania administracyjnego, a przepis art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej powinien być interpretowany ściśle. Sytuacja dłużnika musi go wyróżniać spośród innych zobowiązanych, a interes dziecka i społeczeństwa w egzekwowaniu należności jest priorytetem. Uzyskiwanie niskich dochodów nie jest okolicznością wyjątkową.
Czy odmowa umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, mimo trudnej sytuacji dłużnika, nosi znamiona dowolności w ramach uznania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ należycie uzasadnił swoją decyzję rzeczowymi argumentami, a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo.
Uzasadnienie
Kontrola sądowa w zakresie uznania administracyjnego koncentruje się na badaniu, czy nie ma ono charakteru arbitralnego i czy zostało należycie uzasadnione. W tej sprawie Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił, że granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone, a wnioski organów były racjonalne.
Przepisy (8)
Główne
u.p.o.a. art. 30 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Przepis ten przyznaje organom kompetencję do umorzenia należności w ramach uznania administracyjnego. Przesłankami decydującymi o dopuszczalności ulgi są sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika, jednakże wykazanie tych przesłanek nie rodzi obowiązku przyznania ulgi. Sytuacja dłużnika musi go wyróżniać spośród innych zobowiązanych.
Pomocnicze
u.p.o.a. art. 30 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na przyjęciu, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ziściły się przesłanki umorzenia skarżącemu zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. • Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) PostAdmU w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkującą przyjęciem, że skarżący zważywszy na jego sytuację osobistą i dochodową ma możliwość uregulować zobowiązanie alimentacyjne.
Godne uwagi sformułowania
organ (...) może, ale nie musi, ulgę taką przyznać • sytuacja dochodowa lub rodzinna dłużnika musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych • uzyskiwanie niskich dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych • dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
sędzia
Anna Wesołowska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kontekście umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza w przypadkach trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika. Podkreślenie roli uznania administracyjnego i konieczności wyróżnienia się dłużnika spośród innych zobowiązanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego i interpretacji konkretnego przepisu. Wartość praktyczna może być ograniczona w sprawach, gdzie sytuacja dłużnika jest ewidentnie wyjątkowa i znacząco odmienna od typowych przypadków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat pomocy osobom uprawnionym do alimentów i trudnej sytuacji dłużników. Pokazuje, że nawet w obliczu poważnych problemów życiowych, prawo wymaga spełnienia konkretnych przesłanek do uzyskania ulgi.
“Trudna sytuacja życiowa to za mało? NSA wyjaśnia, kiedy można liczyć na umorzenie długu alimentacyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.