I OSK 57/21

I OSK 57/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2369/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-12-11
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 64 poz 592
art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1a pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2369/18 w sprawie ze skargi Z. K. i G. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2018 r. nr GZ.sp.615.46.2018 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości rolnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Z. K. i G. K. solidarnie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2369/18 po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Z.K. i G.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2018 r. nr GZ.sp.615.46.2018 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości rolnej 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia 30 kwietnia 2018 r. nr 312/2018/KOWR; 2. zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących Z.K. i G.K. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z 15 czerwca 2017 r. Z.K. i G.K. (dalej wnioskodawcy bądź skarżący) wystąpili do Oddziału Terenowego we Wrocławiu ówczesnej Agencji Nieruchomości Rolnych o wydanie - na podstawie art. 2a ust. 4 pkt 2 ustawy [z dnia 11 kwietnia 2003 r.] o kształtowaniu ustroju rolnego [Dz. U. z 2016 r. poz. 2052, zm. poz. 2260, dalej ukur] - zgody na nabycie prawa własności nieruchomości rolnej o pow. 0,4143 ha, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położoną w obrębie S., gmina P., woj. dolnośląskie, dla której Sąd Rejonowy w Legnicy prowadzi księgę wieczystą nr [...] (dalej Nieruchomość).
Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych wezwał wnioskodawców do przedłożenia m. in. dokumentów potwierdzających: posiadanie kwalifikacji rolniczych; że nabywcy dają rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej.
Wnioskodawcy przedłożyli oświadczenia dotyczące m. in.: rękojmi należytego prowadzenia przez wnioskodawców działalności rolniczej przez dalszą pielęgnację istniejącego na działce sadu i ogrodu wraz ze zobowiązaniami do zamieszkiwania w okresie 5 lat od dnia nabycia objętej wnioskiem nieruchomości, na terenie gminy, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości, która wejdzie w skład tworzonego gospodarstwa rolnego; o tym, że wnioskodawcy nie są rolnikami indywidualnymi i nie posiadają żadnych użytków rolnych.
Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej Dyrektor Generalny bądź organ I instancji) decyzją z 30 kwietnia 2018 r. nr 312/2018/KOWR (dalej decyzja z 30 kwietnia 2018 r.) odmówił wyrażenia zgody na nabycie przez wnioskodawców objętej Nieruchomości rolnej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nabywcy nie udowodnili, że posiadają kwalifikacje rolnicze w rozumieniu [art. 2a ust. 4 pkt 2 lit. a w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 ukur ani nie uzyskali pomocy finansowej z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 pod warunkiem ich uzupełnienia - s. 6 decyzji z 30 kwietnia 2018 r. - uwaga NSA], co uniemożliwia wydanie zgody na nabycie nieruchomości.
Z. i G.K. reprezentowani przez r. pr. D.K. odwołali się od ww. decyzji wskazując, że strony zawarły umowę przedwstępną [w formie aktu notarialnego Repertorium A nr 2126/2017 - uw. NSA] nabycia nieruchomości dnia 24 lutego 2017 r. W międzyczasie zmieniły się przepisy, wprowadzając wymóg uzyskania zgody na nabycie nieruchomości rolnej. Wnioskodawcy nie są rolnikami indywidualnymi, ale zamierzają utrzymywać istniejący na objętej wnioskiem działce ogród i sad wokół sąsiedniej działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym, którą już nabyli [umową rozporządzającą w formie aktu notarialnego z dnia 26 maja 2017 r. Repertorium A nr [...] - uw. NSA].
Decyzją z 16 lipca 2018 r. nr GZ.sp.615.46.2018 (dalej decyzja z 16 lipca 2018 r.), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej Minister) utrzymał w mocy decyzję z 30 kwietnia 2018 r.
Minister wyjaśnił, że obrót nieruchomościami rolnymi podlega przepisom ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 2196 [winno być "zm. poz. 2233, z 2018 r. poz. 1089" - uw. NSA]). Zgodnie z art. 2 pkt 1 ukur, nieruchomością rolną jest nieruchomość rolna w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne. Nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej (art. 461 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z "2016 r. poz. 380" [winno być "2018 poz. 1025, zm. poz. 1104" - uw. NSA]). W ocenie organu, w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego bowiem w rozumieniu art. 2 pkt 1 ukur, nieruchomością rolną jest także nieruchomość częściowo przeznaczona w planach zagospodarowania przestrzennego na cele rolne, a częściowo na inne niż rolne, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Z art. 2a ust. 1 ukur wynika, że nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny [", chyba że ustawa stanowi inaczej." - uw. NSA]. Stosownie do art. 2a ust. 4 pkt 2 ukur, nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek osoby fizycznej zamierzającej utworzyć gospodarstwo rodzinne, która: a) posiada kwalifikacje rolnicze albo której przyznano opisaną [s. 4 lit. a) decyzji 16 lipca 2018 r.] pomoc; b) daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej; c) zobowiąże się do zamieszkiwania w okresie 5 lat od dnia nabycia nieruchomości na terenie gminy, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych, która wejdzie w skład tworzonego gospodarstwa rodzinnego.
Zgoda na nabycie nieruchomości rolnej na podstawie wskazanego przepisu może mieć miejsce wyłącznie po spełnieniu łącznie wszystkich wymienionych w nim przesłanek. W rozpatrywanej sprawie potencjalni nabywcy nie wykazali, że spełniają łącznie ww. przesłanki, gdyż nie wykazali, że posiadają kwalifikacje rolnicze albo że przyznano im pomoc ze środków Unii Europejskiej pod warunkiem ich uzupełnienia.
Skarżący złożyli wniosek na podstawie art. 2a ust. 4 pkt 2 ukur, a więc by utworzyć gospodarstwo rodzinne. Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 ust. 1 ukur, za gospodarstwo rodzinne uważa się gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego, w którym łączna powierzchnia użytków rolnych jest nie większa niż 300 ha. Art. 2 pkt 2 ukur przewiduje, że przez gospodarstwo rolne należy rozumieć gospodarstwo rolne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, w którym powierzchnia nieruchomości rolnej jest nie mniejsza niż 1 ha. Złożony w sprawie wniosek dotyczy wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości o pow. 0,4143 ha, a sami wnioskodawcy oświadczyli, że nie są rolnikami indywidualnymi i nie posiadają innych użytków rolnych. Nabycie przez wnioskodawców nieruchomości objętej wnioskiem nie prowadziłoby do utworzenia gospodarstwa rodzinnego, zgodnie z dyspozycją art. 2a ust. 4 pkt 2 ukur.
Skargę złożyli Z. i G.K., w których imieniu działa r. pr. D.K., zarzucając decyzji z 16 lipca 2018 r. naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 7 kpa polegające na błędnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i pominięciu słusznego interesu obywateli i interesu społecznego; 2. podstawowych zasad prawnych przez błędną wykładnię obowiązujących przepisów prawa i nie uwzględnienie zasad współżycia społecznego; 3. wykładni art. 2a ust. 4 pkt 2 ukur przez uznanie, że tylko rolnik indywidualny może nabyć nieruchomość rolną a nie że nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej.
Skarżący wnieśli o: uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji; przekazanie sprawy organowi I instancji celem ponownego rozpoznania przedmiotowej sprawy.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że nieruchomość którą chcą nabyć wnioskodawcy to ogród i sad, a nie pola uprawne. Dla tej sprawy opieka nad sadem i ogrodem nie wymaga kwalifikacji rolnej. Gdyby sad i ogród wokół domu wnioskodawcy miał powierzchnię mniejszą niż 0,3 ha to kwalifikacje rolne w ogóle by nie były potrzebne do jego utrzymania. Ale, że sad i ogród ma łączną powierzchnię 0,4143 ha, to by taki ogród i sad utrzymać trzeba być rolnikiem lub mieć co najmniej kwalifikacje rolnicze (k. 2-5 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie (k. 9-10v akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem IV SA/Wa 2369/18 na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem organ nie ustalił istotnych w sprawie okoliczności.
Zasadnie podnosi organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do przepisów ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z "2018 r. poz. 1089 ze zm." [winno być "2017 r. poz. 2196, zm. poz. 2233, z 2018 r. poz. 1089" - uw. NSA]), że za nieruchomość rolną uważa się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne (art. 2 pkt 1 ukur). Tak zredagowana ustawowa definicja nieruchomości rolnej oznacza, że nieruchomość objęta w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczeniem innym niż na cele rolne, nie stanowi nieruchomości rolnej w rozumieniu tej ustawy. Jest to kwestia o tyle istotna, że w niniejszej sprawie nieruchomość objęta wnioskiem położona jest na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała Nr XII/54/2003 Rady Miasta i Gminy Prochowice z 27 listopada 2003 r., ogłoszona w Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego nr 11 poz. 241, dalej Plan). Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniem Burmistrza Miasta i Gminy Prochowice z 7 lutego 2017 r. nr IGP.6727.16.2017, przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenach oznaczonych symbolami: 10.MN.13 (przeznaczenie podstawowe: zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna) i 10.RP.24 (przeznaczenie: tereny rolne).
Przepisów ustawy [o kształtowaniu ustroju rolnego] nie stosuje się do: 1) nieruchomości rolnych: [...] b) o powierzchni mniejszej niż 0,3 ha (art. 1a pkt 1 lit. b ukur). Gdy nieruchomość rolna o której nabycie wystąpili wnioskodawcy o powierzchni 0,4143 ha, w części przeznaczona jest w mpzp na cele inne niż rolne, to rolą organu było ustalenie powierzchni jaką ma część nieruchomości przeznaczona na cele inne niż rolne. Może się bowiem okazać, że powierzchnia przeznaczona na cele rolne nie przekracza powierzchni 0,3 ha. W takim razie ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego nie będzie miała zastosowania. Organ nie ustalając powyższej okoliczności, dopuścił się naruszenia art. 7 i 77 kpa, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Organ przyjął, że ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego znajduje zastosowanie bowiem część nieruchomości objętej wnioskiem przeznaczona jest w planie miejscowym na cele rolne. Niewątpliwie należałoby zgodzić się z takim stanowiskiem, jednak tylko w przypadku gdy owa przeznaczona na cele rolne część nieruchomości przekracza areał określony w art. 1a pkt 1 lit. b ukur. Tylko wówczas omawiana ustawa może znaleźć zastosowanie. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie obowiązany do zbadania tej okoliczności i stosownie do poczynionych ustaleń, wydania odpowiedniego rozstrzygnięcia.
Z uwagi na fakt, że ta kwestia ma fundamentalne znaczenie, w ocenie Sądu I instancji odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze jest przedwczesne. Mając na uwadze, że sąd administracyjny jedynie kontroluje prawidłowość działań organów administracji a postępowanie przed nim nie jest kontynuacją sprawy administracyjnej. Z tych względów brak jest podstaw do dokonania przez sąd ocen o charakterze materialnoprawnym i rozstrzygania podnoszonych w skardze kwestii skoro w postępowaniu administracyjnym wystąpiły uchybienia procesowe wymagające ponownego wydania decyzji administracyjnej przez organ odwoławczy (w. k. 30, 32-34v akt sądowych).
Skargę kasacyjną wywiódł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, reprezentowany przez r. pr. E.M., zaskarżając wyrok IV SA/Wa 2369/18 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:
1. prawa materialnego - art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1a pkt 1 lit. b ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z "2018 r. poz. 1405 ze zm.") przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skoro część nieruchomości rolnej położona jest na terenie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przeznaczona w nim na cele inne niż rolne, zaś pozostała część nieruchomości nie przekracza 0,3 ha, to ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego nie ma zastosowania, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów w rozpoznawanej sprawie;
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z "2018 r. poz. 2096 ze zm.", dalej kpa) przez przyjęcie, że wydając zaskarżoną decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy oraz nie dokonał oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie mimo, że wydając decyzję z 16 lipca 2018 r. nr GZ.sp.615.46.2018 Minister zebrał, ocenił i szczegółowo rozpatrzył cały materiał dowodowy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie od Z. i G.K. [zwrotu] kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (k. 45-46v akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. i G.K., reprezentowani przez r. pr. D. K., wnieśli o: oddalenie skargi [kasacyjnej] w całości; zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz uczestników postępowania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (k. 57-59 akt sądowych).
Zarządzeniem z 31 maja 2022 r. I OSK 57/21 Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (k. 84-105 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (art. 133 § 1 ppsa; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 343-344, uw. 1).
Autor skargi kasacyjnej wskazał jako wzorce kontroli przepisy ustaw w brzmieniach nieobowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Zarzuty naruszenia: art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1a pkt 1 lit. b ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z "2018 r. poz. 1405 ze zm.") oraz art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w brzmieniu jednolitego tekstu Dz. U. z "2018 r. poz. 2096 ze zm.", który jednolity tekst wszedł w życie dnia 5 listopada 2018 r.), nie zostały skonstruowane dostatecznie starannie. W istocie wzorcami kontroli winny być: ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 2196, zm. poz. 2233, z 2018 r. poz. 1089) oraz Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 (ów jednolity tekst wszedł w życie dnia 27 czerwca 2017 r.) wraz ze zmianami Dz.U. z 2018 r. poz. 149 i 650).
Także przywołany w uzasadnieniu art. 461 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z "2018 poz. 1025" winien być wzorcem kontroli w brzmieniu Kodeksu cywilnego j.t. Dz. U. z 2018 poz. 1025, zm. poz. 1104 (s. 3 skargi kasacyjnej) - każdy z tych aktów prawnych w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji.
Mimo tych niedoskonałości, zarzuty nadawały się do rozstrzygnięcia (uchwała I OPS 10/09).
Zarzut naruszenia art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1a pkt 1 lit. b ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 2196, zm. poz. 2233, z 2018 r. poz. 1089) okazał się niezasadny.
Istota zagadnienia w kontrolowanej sprawie sprowadza się do tego, że skoro działka nr [...] o pow. 0,4143 ha (jak i działka nr [...]), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 2 pkt 1 in fine ukur) w części przeznaczona jest "na inne cele niż rolne" - znajdują się na terenie o podstawowym przeznaczeniu dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oznaczonym symbolem 10.MN.13 oraz na terenie o przeznaczeniu dla terenów rolnych (upraw polowych, sadów) oznaczonym symbolem 10.RP.24 (odpis zaświadczenia z 7 lutego 2017 r. NT IGP. 6727.16.207 wydanego z up. Burmistrza Miasta i Gminy Prochowice - w błędnie nieponumerowanych aktach administracyjnych), a organy nie ustaliły, czy część działki nr [...] o pow. 0,4143 ha będąca nieruchomością rolną w rozumieniu art. 461 kc jest nie większa niż 2,9999 ha (art. 1a pkt 1 lit. b ukur), to nie można wykluczyć, że w wyniku dokonania prawidłowych ustaleń, że część owej działki spełnia wymogi art. 1a pkt 1 lit. b ukur, co skutkować będzie przyjęciem, że przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie stosuje się do tej nieruchomości.
Wykładnia leżąca u podstaw zaskarżonego wyroku, przy uwzględnieniu rezultatów wykładni językowej, systemowej i celowościowej, jest prawidłowa. Mimo, że doktryna prezentuje różne poglądy w tej materii, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie aprobuje poglądy: T. Czecha, Kształtowanie ustroju rolnego. Komentarz, WK 2022, s. 22 uw. 2, s. 29 uw. 4 i trzy pierwsze przykłady, s. 30-31 uw. 6 i przykład, do art. 1a; s. 34-39 uw. 18-20, 23, 24-26 do art. 1a; s. 79-81, uw. 38-40 do art. 2 pkt 1; D. Łobos-Kotowskej, M. Stańko, Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego. Komentarz, WK 2020, s. 56-57 uw. 9 do art. 2).
W. Gonet, w tej kwestii ogranicza się w istocie do przywołania wspólnego stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Krajowej Rady Notarialnej z 27 lutego 2020 r. (dalej Wspólne stanowisko z 27.2.2020 r.), które stanowi, że wystarczy, że jedynie część nieruchomości według planu stanowi nieruchomość rolną, by stosowało się doń ukur ([pkt I.1 i I.6 wspólnego stanowiska] W. Gonet w: P.A. Bajer, W. Gonet, Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego. Komentarz, WK 2020, s. 48 przypis 22). D. Łobos-Kotowska i M. Stańko trafnie podnoszą, że "stanowisko KRN jest w tym zakresie zbyt uogólniające i konieczne jest w takiej sytuacji każdorazowo badanie każdej nieruchomości...." - op. cit. s. 56-57 do art. 2 ukur). Takiego stanowiska jak D. Łobos-Kotowska, M. Stańko wprost nie formułuje J. Bieluk, Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego. Komentarz, C.H. Beck 2019, ale i On podziela krytyczne stanowisko K. Maja, O potrzebie zmian w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego, Krakowski Przegląd Notarialny 2017/2, s. 24 - op. cit., s. 19, nb 5 do art. 1a; D. Łobos-Kotowska, M. Stańko - op. cit., s. 56 (przywołując stronę 26 publikacji K. Maja).
Za rezultatami wykładni leżącej u podstaw zaskarżonego wyroku przemawia także wykładnia historyczna. "Nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest lub może być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej, chyba że stosownie do przepisów o terenach budowlanych na obszarach wsi albo stosownie do przepisów o planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczona została na inne cele, nie związane bezpośrednio z produkcją rolną" (§ 1 zd. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych - Dz. U. nr 45 poz. 304 - w brzmieniu pierwotnym). Podobne regulacje obowiązywały w dalszym okresie PRL (J. Majorowicz w: red. Z. Resich, Kodeks cywilny. Komentarz, W.Pr. 1972 t. 1, s. 428-430; t. 3, s. 2611-2612).
Skarżący kasacyjnie przywołuje stanowisko Krajowej Rady Notarialnej z 4 lipca 2016 r. (s. 4 skargi kasacyjnej), jednakże ani stanowisko z 4 lipca 2016 r., ani Wspólne stanowisko z 27.2.2020 r. - mimo ich porządkującego znaczenia, nie są źródłami prawa (art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946).
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 i 77 § 1 kpa nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji trafnie uznał, że z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa organy nie zbadały, czy z uwagi na treść Planu, część działki będąca nieruchomością rolną w rozumieniu art. 461 kc jest nie większa niż 0,2999 ha. Jeśli "część rolna" byłaby mniejsza niż 0,3 ha, to do całej tej nieruchomości (0,4143 ha) przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie stosowałoby się (art. 1a pkt 1 lit. b ukur). W niniejszej sprawie mamy klasyczny przykład transakcji o bagatelnym charakterze (T. Czech - op. cit., s. 31-32, uw. 9). Stanowisko skarżącego kasacyjnie, że "Pogląd o stosowaniu przepisów ukur w przypadku posiadania charakteru rolnego tylko przez choćby część nieruchomości jest dominujący zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie" jest nietrafny. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał dominacji preferowanego przez skarżącego kasacyjnie poglądu, za którym się opowiada orzecznictwo bądź doktryna. Przeciwnie - wystarczy spełnienie choćby jednego warunku (uczestnicy wskazują na warunek z art. 1a pkt 1 lit. b ukur), by uznać, że do nabycia nieruchomości rolnej nie znajduje zastosowania ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego (J. Mikołajczyk w: red. A.J. Szereda, Notariat. Czynności notarialne, Warszawa 2021, s. 739; P. Popardowski. Prawo rolne. Obrót nieruchomościami rolnymi. Komentarz, Warszawa 2021, s. 104; T. Czech - op. cit., s. 29 uw. 4).
Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 ppsa.