I OSK 569/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargi kasacyjne Ministra Rozwoju i Technologii oraz spółki [...] od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło skargę na pismo Ministra informujące o umorzeniu postępowania z mocy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę spółki [...] na pismo Ministra Rozwoju i Technologii informujące o umorzeniu postępowania z mocy prawa, uznając pismo za informacyjne i niepodlegające zaskarżeniu. Zarówno Minister, jak i spółka złożyli skargi kasacyjne, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił obie skargi, podzielając stanowisko WSA, że pismo Ministra miało charakter informacyjny i nie było decyzją administracyjną podlegającą kontroli sądu administracyjnego.
Sprawa dotyczyła skargi spółki [...] na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 stycznia 2022 r., informujące o umorzeniu z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1951 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, uznając pismo za informacyjne i niepodlegające zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zarówno Minister, jak i spółka złożyli skargi kasacyjne. Minister zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym przekroczenie granic sprawy i wadliwe uzasadnienie, a także naruszenie prawa materialnego dotyczące art. 105 § 1 k.p.a. Spółka zarzucała naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że pismo nie mieści się w katalogu spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych, oraz naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił obie skargi kasacyjne. Sąd uznał, że pismo Ministra miało charakter informacyjny, nie zawierało elementów decyzji administracyjnej i nie podlegało zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. wymaga wydania decyzji deklaratoryjnej, a nie jedynie pisma informacyjnego. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez WSA ani wyjścia poza granice sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, pismo informujące o umorzeniu postępowania z mocy prawa, nieposiadające cech decyzji administracyjnej (brak uzasadnienia, rozstrzygnięcia, pouczenia), nie jest aktem lub czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę, uznając pismo Ministra za informacyjne. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że umorzenie postępowania z mocy prawa wymaga wydania decyzji deklaratoryjnej, a nie jedynie pisma informacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (27)
Główne
nowelizacja k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontroli sądów administracyjnych podlegają akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte w ramach postępowania administracyjnego określonego przepisami k.p.a. lub w ramach innego postępowania, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 166
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 104 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 4171 § § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pismo Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 stycznia 2022 r. miało charakter informacyjny i nie stanowiło decyzji administracyjnej ani aktu/czynności podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Umorzenie postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. wymaga wydania decyzji deklaratoryjnej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA (art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a.). Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 105 § 1 k.p.a.). Zarzuty dotyczące błędnego uznania pisma Ministra za niepodlegające kontroli sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Zarzuty dotyczące bezpodstawnego zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
pismo ma wyłącznie charakter informacyjny nie mieści się w katalogu spraw należących do kognicji sadów administracyjnych wymaga wydania decyzji deklaratoryjnej nie można pozbawiać strony środka odwoławczego i prawa do sądowej kontroli działalności organu administracyjnego brak jest podstaw, by w każdym piśmie wystosowanym do podmiotu (osoby) przez organ administracji publicznej doszukiwać się przymiotu decyzji administracyjnej
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że pismo informacyjne o umorzeniu postępowania z mocy prawa nie jest decyzją administracyjną i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a także że takie umorzenie wymaga wydania decyzji deklaratoryjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. oraz interpretacji pojęcia 'akt lub czynność' w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej granic kontroli sądów administracyjnych nad pismami organów oraz wymogów formalnych decyzji administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy pismo informacyjne organu może zastąpić decyzję administracyjną? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 569/23 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-05-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 836/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2022-08-23 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargi kasacyjne Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 141 § 4, art. 166, art. 58 § 3, art. 58 § 1 pkt 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 3 § 2 pkt 4, art. 184, art. 182 § 1 i 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 104, art. 105 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ministra Rozwoju i Technologii i [...] Sp. z o.o. w [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 836/22 odrzucającego skargę [...] Sp. z o.o. w [...] na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 stycznia 2022 r., nr DO3.7611.142.2019.RR w przedmiocie umorzenia postępowania z mocy prawa postanawia: oddalić skargi kasacyjne. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 836/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. w [...] na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 stycznia 2022 r., nr DO3.7611.142.2019.RR w przedmiocie umorzenia postępowania z mocy prawa. Sąd I instancji wskazał, że pismo, którego dotyczyła skarga, nie mieści się w katalogu spraw należących do kognicji sadów administracyjnych. Nie jest bowiem ani decyzją, ani postanowieniem, nie stanowi też aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W ocenie Sądu ww. pismo ma wyłącznie charakter informacyjny. Wobec tego Sąd - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyli: Minister Rozwoju i Technologii oraz [...] Sp. z o.o. w [...]. Minister Rozwoju i Technologii zaskarżył postanowienie w całości i zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 134 § 1 p.p.s.a. przez przekroczenie granic sprawy, co przejawiło się w dokonaniu oceny działania organu w związku z umorzeniem postępowania nadzorczego z mocy prawa, podczas gdy kognicja sądu ogranicza się do zbadania zasadności skargi na pismo z dnia 24 stycznia 2022 r. 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niestaranne sformułowanie uzasadnienia postanowienia, co przejawia się w sformułowaniu skrajnie lakonicznego i nieprzekonującego uzasadnienia oceny konieczności wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej umorzenie postępowania na mocy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491, dalej jako nowelizacja k.p.a.). II. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 105 § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że: a. możliwe jest wydanie na podstawie tego przepisu decyzji deklaratoryjnej, podczas gdy wydawane na podstawie tego przepisu decyzje mają zawsze charakter konstytutywny, b. wydawana na podstawie tego przepisu decyzja może odnosić się do innych niż bezprzedmiotowość postępowania przesłanek umorzenia postępowania, 2. z ostrożności procesowej, mając na uwadze lakoniczne i niejasne sformułowanie uzasadnienia wyroku, art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wystarczającą podstawę do wydania przez organ decyzji administracyjnej potwierdzającej umorzenie postępowania z mocy prawa stanowi potrzeba zapewnienia stronom postępowania możliwości domagania się kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, podczas gdy brak jest przepisu mogącego stanowić podstawę wydania takiej decyzji, co jest wynikiem celowego działania ustawodawcy, natomiast organy administracji zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa, a ponadto strony posiadają możliwość domagania się kontroli działalności administracji publicznej poprzez składanie skarg na bezczynność organu. Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, o zasądzenie kosztów postępowania, oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. [...] Sp. z o.o. w [...] zaskarżyła postanowienie w całości i zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania w zakresie mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a w związku z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że skarga na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z 24 stycznia 2022 r. w przedmiocie informacji o umorzeniu postępowania z mocy prawa nie mieści się w katalogu spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych, podczas gdy winien on był stwierdzić, że: - ponieważ wskazanym powyżej pismem Organ administracji publicznej poinformował o umorzeniu z mocy prawa prowadzonego przezeń postępowania administracyjnego, do czego brak jest podstaw w przepisach k.p.a. w szczególności podstawy do tego rodzaju czynności nie daje art. 9 k.p.a., tym samym nie można stwierdzić że czynność ta została podjęta w ramach postępowania administracyjnego określonego tą ustawą; - zaś samo pismo zostało skierowane przez organ administracji publicznej w sprawie indywidualnej, a nadto niewątpliwie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, albowiem umorzenie (lub jego brak) przedmiotowego postępowania spowoduje zamknięcie drogi do konkretyzacji przysługujących Skarżącej praw związanych z żądaniem stwierdzenia nieważności wadliwej decyzji administracyjnej: co już samo w sobie uniemożliwi przywrócenie potencjalnie prawidłowej (bo zgodnej z prawem) sytuacji prawnej Skarżącej, a ponadto z uwagi na brzmienie art. 160 k.p.a. (ewentualnie art. 4171 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm., dalej k.c.) może zamknąć im drogę do uzyskania odszkodowania za szkody związane z wydaniem tego aktu w postępowaniach odszkodowawczych przed sądami powszechnymi; a zatem, że zaskarżone pismo stanowi akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które nie zostało podjęte w ramach postępowania administracyjnego określonego przepisami k.p.a. lub w ramach innego postępowania, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., tym samym, że sprawa dotycząca jego kontroli mieści się w katalogu spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych wynikającym z rzeczonego przepisu; będące skutkiem naruszenia, o którym mowa w pkt 1 powyżej, naruszenie. 2. art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i w konsekwencji odrzucenie skargi na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z 24 stycznia 2022 r. jako niedopuszczalnej, albowiem dotyczącej sprawy, która nie mieści się w katalogu spraw zawartym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podczas gdy z uwagi na okoliczności, o których mowa w pkt 1 niniejszej skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien był stwierdzić, że sprawa dotycząca kontroli rzeczonego pisma mieści się w katalogu spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych i dokonać merytorycznego rozpatrzenia zasadności skargi; 3. art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, a to z tego względu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ograniczył się jedynie do przywołania brzmienia przepisów od art. 3 § 1 do art. 3 § 3 p.p.s.a. oraz do ogólnikowego wskazania, że sprawa ze skargi na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z 24 stycznia 2022 r. nie mieści się w katalogu spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., nie wyjaśniając przy tym powodów dla których poczynił tego rodzaju ustalenia leżące u podstaw zaskarżonego postanowienia, co w konsekwencji uniemożliwia instancyjną kontrolę tego orzeczenia. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z 24 stycznia 2022 r. w ten sposób, że Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzi jego bezskuteczność stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., ewentualnie w przypadku gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, w tym stosownie do art. 200 oraz art. 203 p.p.s.a., ewentualnie w przypadku gdyby Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że przy rozpoznaniu niniejszej skargi kasacyjnej wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, a sprowadzające się do konieczności przesądzenia, czy dla zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. przewidującego, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa, wymagane jest wydanie przez organ administracji publicznej prowadzący takie postępowanie decyzji administracyjnej stwierdzającej owo umorzenie, tj. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (względnie art. 104 § 1 k.p.a.) - na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. wniesiono o odroczenie rozpoznana niniejszej sprawy oraz o przedstawienie tego zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku obu skarg kasacyjnych o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu I instancji. Wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do przekonania, że przy rozpoznaniu niniejszej skargi kasacyjnej nie wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości wymagające przedstawienia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kwestia sporna w niniejszej sprawie dotyczy zasadności uznania przez Sąd I instancji, że pismo Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 stycznia 2022 r. nie stanowi decyzji administracyjnej, ani aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przedmiotowym pismem Minister poinformował skarżącą spółkę, że postępowanie z jej wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 13 sierpnia 1951 r., nr GM/20375/51, odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa - uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Wskazać należy, że wobec charakteru podniesionych w skardze kasacyjnej złożonej przez [...] Sp. z o.o. w [...] oraz częściowo przez Ministra zarzutów naruszenia: art. 141 § 4, art. 166, art. 58 § 3, art. 58 § 1 pkt 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., Sąd Naczelny uznał, że wymagają one łącznego rozpoznania. Sąd kasacyjny zauważa wprawdzie, że uzasadnienie kwestionowanego postanowienia ma charakter lakoniczny, niemniej zawiera niezbędne minimum, by uznać, że WSA rozpoznał istotę sprawy i przeanalizował jej stan faktyczny przez pryzmat wskazanych przepisów prawa. Zaskarżone postanowienie poddaje się sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej. Należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż w polskim systemie prawnym za decyzję administracyjną uznaje się orzeczenie organu administracji publicznej, indywidualny akt administracyjny wydawany w postępowaniu administracyjnym, rozstrzygający sprawę co do istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończący postępowanie w danej instancji. Decyzja administracyjna musi zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika upoważnionego do wydania decyzji; w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego – pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają charakter stały (art. 107 § 1 k.p.a.). Natomiast treść pisma z dnia 24 stycznia 2022 r., nie zawiera wszystkich wskazanych wyżej elementów - w szczególności: uzasadnienia faktycznego i prawnego, czy pouczenia o środku zaskarżenia. Sformułowanie: "uległo umorzeniu z mocy prawa" i wskazanie w podstawie prawnej "art. 9 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), wskazuje na informacyjny charakter pisma, nie zaś władczy charakter, znamienny dla decyzji administracyjnej. Informacyjny charakter pisma wynika też z formy zwrócenia się do strony: "informuję, że (...)" Raz jeszcze podkreślić należy, że w doktrynie wskazuje się, że jako minimum elementów decyzji konieczne jest zaistnienie 4 składników: określenia autora, adresata, rozstrzygnięcia, podpisu osoby reprezentującej organ. Brak jest zatem podstaw, by w każdym piśmie wystosowanym do podmiotu (osoby) przez organ administracji publicznej doszukiwać się przymiotu decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko Sądu I instancji, że pismo Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 stycznia 2022 r., informujące skarżącą o umorzeniu postępowania z mocy prawa nie jest decyzją, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., ani innym aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a., które podlegałoby zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a zatem wniesiona skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej Kodeks postępowania administracyjnego, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Wobec tego, postępowania administracyjne niezakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem, które w myśl art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej zostały umorzone z mocy prawa, organ prowadzący postępowanie musi formalnie "zamknąć" wydaniem "orzeczenia", czyli musi wydać w tej materii deklaratoryjną decyzję administracyjną. W doktrynie podkreśla się brak zasadności w zakresie pisemnego poinformowania stron o umorzeniu z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Nie można bowiem pozbawiać strony środka odwoławczego i prawa do sądowej kontroli działalności organu administracyjnego. W sytuacji takiej dochodziłoby bowiem do naruszenia prawa strony do sądu (art. 184 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), co należało uznać za niemożliwe do pogodzenia z postulatem demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Umorzenie postępowania w warunkach objętych działaniem art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. wymaga wydania decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 105 k.p.a., przy czym o bezprzedmiotowości postępowania decyduje właśnie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., a strona niezadowolona z takiej decyzji winna mieć prawo do jej kontroli w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Nie jest zatem wystarczające jedynie poinformowanie strony w trybie art. 9 k.p.a., że postępowanie administracyjne (nieważnościowe) uległo umorzeniu z mocy prawa. Zwrot: "postępowanie administracyjne umarza się z mocy prawa", o jakim mowa w art. 2 pkt 2 ww. ustawy, wymaga potwierdzenia odpowiednim aktem - decyzją administracyjną lub wyrokiem sądu opartym na art. 145 § 3 p.p.s.a., czego wymagają względy pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego. W podobnej sytuacji i przedmiotowym zakresie skarżąca spółka zawsze może rozważyć wniesienie skargi na bezczynność organu w tej materii. Wobec powyższego za niesłuszne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej spółki [...] oraz pokrywające się z nią zarzuty Ministra, gdyż Sąd I instancji nie mógł stwierdzić, że sprawa dotycząca kontroli wskazanego pisma mieści się w katalogu spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych i dokonać merytorycznego rozpatrzenia skargi. Zaskarżone do Sądu pismo ma charakter wyłącznie informacyjny o obowiązującym stanie prawnym i nie zamyka postępowania z wniosku skarżącej w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 13 sierpnia 1951 r., nr GM/20375/51, odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa. Tożsamy pogląd o niedopuszczalności sądowoadministracyjnej kontroli pisma informacyjnego o umorzeniu w związku z treścią art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowania z mocy prawa, został wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 716/22, z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1250/22, z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1602/22 oraz z dnia 19 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1546/22, który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. W konsekwencji powyższego przyjąć również należało, że umorzenie postępowania w warunkach objętych działaniem art. 2 ust. 2 nowelizacji kpa wymagało wydania decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 105 k.p.a., przy czym o bezprzedmiotowości postępowania decydował właśnie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 716/22, z 4 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1250/22, z 11 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1602/22, z 19 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1546/22). Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. W rozpoznawanej sprawie brak było także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Analiza zaskarżonego postanowienia wskazuje bowiem wprost, że przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji była dopuszczalność skargi na pismo Ministra informujące o umorzeniu z mocy prawa toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Fakt zawarcia w uzasadnieniu wywodu dotyczącego konieczności wydania w ramach takiego postępowania aktu formalnie je kończącego nie świadczy o wyjściu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poza zakres rozpoznawanej sprawy. Wywód ten należy bowiem uznać za ocenę a następnie rekonstrukcję prawidłowego toku postępowania, z którym porównywane jest działanie organu administracji publicznej i fakt zakończenia postępowania pismem informacyjnym niepodlegającym kognicji sądów administracyjnych. Z tych wszystkich powodów za bezzasadne należało uznać zarzuty obu skarg kasacyjnych. Przy czym na marginesie już tylko wskazać trzeba, że obie skargi kasacyjnie zawierają w niektórych fragmentach błędne sformułowania zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji (Minister w pkt II.2, spółka [...] we wnioskach) powołując się miejscami na "zaskarżony wyrok" tymczasem Sąd I instancji zakończył swoje postępowanie postanowieniem. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie bowiem z art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje natomiast zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI