I OSK 561/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Sprawa dotyczyła prawa do rekompensaty za mienie ziemskie "M.", pozostawione poza granicami RP. Organy administracji oraz WSA uznały, że właścicielką majątku była W. W., a jej następcy prawni nabyli prawo do rekompensaty. Skarżąca D. B. twierdziła, że W. W. darowała majątek swojej córce J. Z. w 1939 r. NSA analizował przepisy ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, w szczególności art. 6 dotyczący dowodów. Sąd podkreślił, że dowody z dokumentów urzędowych (hipotecznych, bankowych, archiwalnych) mają pierwszeństwo przed oświadczeniami świadków, które mogą być dopuszczone tylko w przypadku braku dokumentów. W tej sprawie dokumenty jednoznacznie wskazywały W. W. jako właścicielkę, co wykluczało uwzględnienie oświadczeń świadków na rzecz J. Z. NSA odniósł się również do orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, które wskazywało J. Z. jako właścicielkę mniejszej części majątku, uznając je za sprzeczne z innymi dowodami i niepodważające ustaleń o własności W. W. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego za nieuzasadnione, w tym zarzuty dotyczące art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a. oraz art. 6 ust. 4 i 5 ustawy zabużańskiej. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących dowodów w sprawach o rekompensaty za mienie zabużańskie, zwłaszcza prymat dowodów dokumentalnych nad oświadczeniami świadków oraz ocena orzeczeń Państwowego Urzędu Repatriacyjnego.
Dotyczy specyficznej materii prawnej związanej z mieniem zabużańskim i specyficzną ustawą.
Zagadnienia prawne (3)
Jakie dowody są wystarczające do potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, w szczególności w sytuacji sprzeczności między dokumentami urzędowymi a oświadczeniami świadków lub orzeczeniami Państwowego Urzędu Repatriacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dowody z dokumentów urzędowych (hipotecznych, bankowych, archiwalnych) mają pierwszeństwo przed oświadczeniami świadków. Oświadczenia świadków mogą być dopuszczone tylko w przypadku braku dokumentów, a ich moc dowodowa jest ograniczona i podlega rygorystycznym przesłankom. Orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego stanowią jeden z dowodów, ale podlegają ocenie na gruncie zasady prawdy materialnej i mogą być uznane za niewiarygodne w świetle innych, mocniejszych dowodów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dokumenty urzędowe jednoznacznie potwierdzające własność W. W. mają prymat nad oświadczeniami świadków i orzeczeniem PUR, które było sprzeczne z tymi dokumentami. Ustawa zabużańska jasno określa hierarchię dowodów i warunki ich dopuszczalności.
Czy naruszenie przepisów postępowania (np. art. 79 § 1 i 2 k.p.a. przez niepowiadomienie o przesłuchaniu świadka) może skutkować uchyleniem decyzji, jeśli inne dowody jednoznacznie potwierdzają stan faktyczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Naruszenie przepisów postępowania, nawet jeśli miało miejsce, nie musi prowadzić do uchylenia decyzji, jeśli nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a inne dowody (np. dokumenty urzędowe) jednoznacznie potwierdzają prawidłowość ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że nawet jeśli doszło do wadliwości proceduralnej w zakresie przesłuchania świadka, to istnienie mocnych dowodów dokumentalnych potwierdzających własność W. W. sprawiało, że takie uchybienie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Czy wyrok WSA z dnia 30 maja 2014 r., I SA/Wa 2856/13, stanowił wiążącą ocenę prawną w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. dla obecnej sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok ten nie stanowił wiążącej oceny prawnej, ponieważ zapadł w wyniku rozpoznania skargi na decyzję kasacyjną organu administracji, co uniemożliwiało formułowanie merytorycznych ocen prawnych.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że charakter decyzji kasacyjnej w poprzedniej sprawie uniemożliwił sądowi dokonanie merytorycznej oceny prawnej, która mogłaby być wiążąca w przyszłości. Ponadto, skarżąca nie wskazała konkretnych elementów tej oceny, które miałyby być naruszone.
Przepisy (27)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa zabużańska art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 1 § ust. 1a
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 6 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa zabużańska art. 6 § ust. 5
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Definicja osoby bliskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dokumenty urzędowe jednoznacznie potwierdzają własność W. W. majątku "M.", co wyklucza możliwość oparcia rozstrzygnięcia na oświadczeniach świadków lub orzeczeniu PUR. • Brak jest podstaw do uwzględnienia oświadczeń świadków, gdyż nie zostały spełnione rygorystyczne warunki określone w art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej, a przede wszystkim istniały dowody z dokumentów. • Naruszenia przepisów postępowania nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy ze względu na moc dowodów dokumentalnych. • Poprzedni wyrok WSA z 2014 r. nie stanowił wiążącej oceny prawnej w rozumieniu art. 153 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niepełną ocenę stanu faktycznego. • Zarzuty naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 5, art. 12, art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 79 § 1 i 2 k.p.a. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 6 ust. 4 i 5 ustawy zabużańskiej. • Zarzuty naruszenia art. 12 k.p.a. i art. 138 § 1 k.p.a. z powodu nieprecyzyjnego sformułowania.
Godne uwagi sformułowania
Dowody z dokumentów mają większą moc dowodową niż zeznania świadków. • Podstawowym warunkiem uwzględnienia dowodu z oświadczenia świadka jest brak dowodów z dokumentów. • Wyłączenie możliwości dowodzenia okoliczności sprawy na podstawie specyficznego dowodu z oświadczenia świadka, o którym stanowi art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej, bezzasadnym czyni zarzut kasacyjny naruszenia tegoż przepisu. • Orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nie ma charakteru dowodu rozstrzygającego w sprawie. Stanowi ono jedynie jeden z dowodów, wymienionych w art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej, a jego ocena odbywa się na gruncie zasady prawdy materialnej.
Skład orzekający
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Monika Nowicka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dowodów w sprawach o rekompensaty za mienie zabużańskie, zwłaszcza prymat dowodów dokumentalnych nad oświadczeniami świadków oraz ocena orzeczeń Państwowego Urzędu Repatriacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii prawnej związanej z mieniem zabużańskim i specyficzną ustawą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego zagadnienia mienia zabużańskiego i jego rekompensaty, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla osób zainteresowanych historią własności ziemi.
“Majątek zabużański: Kto naprawdę był właścicielem? NSA rozstrzyga spór o dziedzictwo i rekompensaty.”
Dane finansowe
WPS: 400 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.