I OSK 561/23

I OSK 561/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Monika Nowicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1948/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-30
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 22 sierpnia 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1948/21 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie prawa do rekompensaty 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. B. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 400,00 (czterysta) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. oddala wniosek L. S. i I. S. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r., I SA/Wa 1948/21 oddalił skargę D. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie prawa do rekompensaty.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] potwierdzającą L.S., I. S., D. B., A.Z., J. Z. oraz Ł.G. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. W. majątku ziemskiego "M.", położonego w gminie L., powiecie b., w dawnym województwie w., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił przebieg postępowania, podejmowane działania, zgromadzoną dokumentację oraz wydane w sprawie postanowienia i decyzje organów administracji, a także wyroki sądów administracyjnych i wskazał, że Wojewoda Świętokrzyski, po dokonaniu pozytywnej oceny wymogów, które uprawniają do potwierdzenia prawa do rekompensaty, decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. potwierdził ww. następcom prawnym W. W. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia ww. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. D. B. wniosła odwołanie od tej decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2017.2097 ze zm.), dalej jako "ustawa zabużańska". Organ odwoławczy przytoczył przepisy z art. 1 ust. 1 i ust. 1a, art. 1 ust. 2 i art. 2 tej ustawy i zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt spełnienia przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. D. B., będąca jedną z osób, na rzecz których nastąpiło potwierdzenie prawa do rekompensaty, nie zgadza się natomiast ze stanowiskiem organu I instancji, wskazując J. Z. jako byłą właścicielkę majątku o powierzchni 316 ha. W ocenie odwołującej się majątek ziemski miał być podarowany J. Z. przez jej matkę W. W. w 1939 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odnosząc się do powyższej kwestii wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zabużańskiej, do wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty należy dołączyć: 1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 tej ustawy, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości; 2) dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3 tej ustawy; 3) dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy, a w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób; 4) oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy; 5) oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty. W myśl art. 6 ust. 4 ustawy dowodami w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia; 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki B., Republiki L., Federacji R., U. lub innych państw; 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego. W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Jednakże, stosownie do art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej, moc dowodowa takich oświadczeń jest uzależniona od spełnienia następujących przesłanek: - muszą one zostać złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, - świadkowie muszą być osobami, które zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2004.261.2603 ze zm.), - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Minister podkreślił przy tym, że tak skonstruowany przepis nadaje określoną rangę dowodom wymienionym w ustawie. Z jego treści wynika, że dowody z dokumentów mają większą moc dowodową niż zeznania świadków, które mogą być przedłożone w przypadku braku urzędowego opisu mienia, orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny lub dokumentów pozyskanych z archiwów zagranicznych. Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku dysponowania przez organ dokumentami urzędowymi określającymi osobę właściciela brak jest podstaw do uwzględnienia przedłożonych przez stronę oświadczeń świadków: W. T. J., M.S. oraz H.M. Takie oświadczenia mogłyby stanowić dowód w sprawie tylko i wyłącznie w sytuacji braku dokumentów urzędowych dotyczących pozostawionej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe Minister uznał, że Wojewoda Świętokrzyski prawidłowo stwierdził, że zeznania ww. świadków są niewiarygodne, a to z uwagi na brak w pierwotnie złożonych oświadczeniach informacji o właścicielce nieruchomości W. W. oraz o przejściu w 1939 r. prawa własności do majątku "M." z W. W. na J. Z. Odnosząc się z kolei do zarzutów dotyczących nieuzasadnionego przyjęcia przez organ I instancji, że świadkowie nie spełniają wymogów z art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy zabużańskiej, gdyż nie zamieszkiwali w miejscowości M. lub w miejscowości sąsiedniej, Minister zaznaczył, że są one trafne oraz, że w przedmiotowej kwestii wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 maja 2014 r., I SA/Wa 2856/13. Za zasadny Minister uznał zarzut naruszenia art. 79 § 1 i 2 k.p.a. przez niepowiadomienie stron o terminie przesłuchania świadka W.J. Jednakże – w ocenie Ministra – nawet uwzględnienie zarzutów w tym zakresie nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji Wojewody Świętokrzyskiego, gdyż zgromadzone w sprawie dokumenty urzędowe potwierdzają, że to W. W. była właścicielką majątku "M." o powierzchni 316,8250 ha. Ponadto W. J. zmarł, co uniemożliwia ponowne przesłuchanie świadka. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w odwołaniu kwestii, czy spadkobiercom W. W. i J.Z. przysługują dwie rekompensaty, Minister wskazał, że nie istniało odrębne gospodarstwo rolne o powierzchni 15 ha, o jakim jest mowa w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia 9 kwietnia 1947 r. Brak jest bowiem dowodów świadczących o wydzieleniu z majątku "M." gospodarstwa o powierzchni 15 ha i przeniesieniu jego własności na rzecz J. Z. Ponadto Minister uznał, że dowód w postaci orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, jako potwierdzający stan pozostawionego majątku na moment jego pozostawienia, a nie na dzień 1 września 1939 r., nie może zostać uznany jako dowód w sprawie, potwierdzający tytuł własności do pozostawionej nieruchomości na dzień 1 września 1939 r. W świetle powyższego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że Wojewoda Świętokrzyski potwierdził stronom prawo do rekompensaty prawidłowo przez uznanie W. W. za właścicielkę nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
D. B. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję w całości, zarzucając naruszenie przez nią przepisów postępowania i domagając się uchylenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 20 maja 2022 r. stanowisko w sprawie przedstawili uczestnicy postępowania L. S. i I.S., wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r. oddalił skargę, podkreślając, że wszystkie okoliczności, za wyjątkiem ustalenia kręgu osób uprawnionych do otrzymania wnioskowanego prawa, są w niniejszej sprawie bezsporne. Za kwestię sporną uznał to, czy właścicielką przedmiotowej nieruchomości zabużańskiej była ujawniona w dokumentach W. W., czy też jej córka J. Z. W zakresie powyższej kontrowersji, Sąd I instancji podzielił pogląd wyrażony przez organy, które stanęły na stanowisku, że brak jest wystarczających dowodów potwierdzających dokonanie przez W. W. darowizny na rzecz córki J.Z. Sąd podkreślił, że na ziemiach wschodnich zaboru [...], zarówno w okresie zaborów, jak i w dwudziestoleciu międzywojennym obowiązywały przepisy o darowiźnie, które skuteczność umowy darowizny uzależniały od zachowania formy aktu pisemnego, natomiast przy nieruchomościach hipotecznych konieczna była forma aktu notarialnego. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że dokument darowizny majątku "M." na rzecz J.Z. nie został do nich dołączony. Nie ma także śladu dowodu jego sporządzenia. Ponadto Sąd I instancji – wbrew zarzutom skargi – zaakceptował argumentację Ministra tyczącą oceny dokumentu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Jego treść, odnosząca się co do pozostawionego przez J. Z. gospodarstwa rolnego o powierzchni 15 ha, pozostaje w sprzeczności ze wszystkimi zgromadzonymi w aktach administracyjnych dokumentami własnościowymi, z których jednoznacznie wynika, że jedyną właścicielką majątku ziemskiego "M." była W. W. Sąd podkreślił, że treść dokumentu wydanego przez Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, odnosząca się do powierzchni pozostawionego majątku, podyktowana była – jak w bardzo wielu analogicznych sprawach – obawą repatriantów przed prześladowaniem ich jako "obszarników".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. B., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niepełną ocenę stanu faktycznego i przedstawienie go w sposób, który faktycznie uniemożliwia ocenę, które z ustaleń organu I i II instancji Sąd I instancji podziela lub dokonuje własnych ustaleń, a jakim zakresie dokonuje cytatu z uzasadnienia decyzji oraz pominięcie w rozpoznaniu sprawy części podniesionych w skardze zarzutów, a którego konsekwencją jest dokonanie wadliwe ustalenie stanu faktycznego w zakresie, w którym Sąd przyjął, że W. W. była właścicielką spornego majątku,
b) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust 5, art. 12, art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 79 § 1 i 2 k.p.a., albowiem organ odwoławczy orzekł reformatoryjnie w sprawie, w której winien był orzec kasacyjnie, w sytuacji, w której sam stwierdził, że doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 6 ust 5 oraz art. 79 § 1 i 2 k.p.a.
2. prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 6 ust 4 i ust 5 ustawy zabużańskiej wskutek uznania, iż
- z jednej strony powołane przepisy uzasadniają twierdzenie, że ustawa daje pierwszeństwo ważności dowodom urzędowym i mają one pierwszeństwo przed innymi, z drugiej zaś odmawiając ważności orzeczenia PUR wymienionego w art. 6 ust 4 ustawy zabużańskiej, wskazującego jako właściciela majątku J. Z.
- bez przeprowadzenia oceny dowodowej w sprawie, przy uwzględnieniu pozostałych dowodów, w tym wymienionych w art. 6 ust 5 i niewymienionych w ustawie. Skarżąca zarzuca, że wykładnia zgodnie z którą odmowa wiary dowodowi wymienionemu w art. 6 ust 4 ustawy może nastąpić bez uwzględnienia całości materiału dowodowego, w tym dowodów wymienionych w art. 6 ust 5 i w ustawie niewymienionych jest wadliwa.
Wskazane powyżej naruszenia prawa materialnego skutkowały błędnym zastosowaniem przez Sąd I instancji art. 145 § 1 lit a) p.p.s.a oraz art. 151 p.p.s.a przez przyjęcie, że nie zachodziła podstawa dla uchylenia skarżonej decyzji.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. S. i I. S. wnieśli o jej oddalenie jako niezasadnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w swojej odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł również o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Kwestią sporną w sprawie pozostaje wyłącznie to, kto był właścicielem majątku "M.", położonego w gminie L., powiecie b., w dawnym województwie w., pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w warunkach wskazanych w art. 1 ustawy zabużańskiej. Zaskarżona do sądu administracyjnego została bowiem decyzja pozytywna dla osób wnioskujących o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a skarżącą D. B. jest jedną z sześciorga osób, którym prawo to zostało potwierdzono, w związku z pozostawieniem poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ww. majątku ziemskiego. Organy administracji uznały, iż dotychczasową właścicielką ww. majątku "M." była W. W. Stanowisko to zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji. Skarżącą D. B. wskazuje z kolei, iż cały ww. majątek ziemski W. W. podarowała w 1939 r. swojej córce J. Z. W takiej sytuacji problemem w sprawie pozostaje ocena dowodów zgromadzonych w toku postępowania, na podstawie których organy wyprowadziły powyższą konkluzję.
Nie ulega wątpliwości, że do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (art. 6 ust. 1 ustawy zabużańskiej). Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowe opisy mienia; orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego lub zagraniczne dokumenty urzędowe, a polskiego (art. 6 ust. 4 pkt 1 – 3 ustawy zabużańskiej). Powyższe dokumenty mogą zatem dowodzić prawa do majątku nieruchomego pozostawionego w warunkach art. 1 ustawy zabużańskiej. Ustawodawca przewidział jednak także sytuację, gdy dostęp dawnych właścicieli pozostawionych nieruchomości lub ich spadkobierców do tego rodzaju dokumentów będzie niemożliwy, dopuszczając – w przypadku braku ww. dokumentów – jako dowód oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. O ile jednak ustawodawca dopuścił możliwość przedłożenia przez stronę postępowania innego rodzaju dokumentów, aniżeli te, które zostały wymienione w art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej, o tyle bardzo rygorystycznie i kazuistycznie zakreśla warunki, jakie winny spełniać oświadczenia świadków, o których stanowi art. 6 ust. 5 tej ustawy (vide: wyrok NSA z dnia 12 listopada 2015 r., I OSK 340/14,www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Podstawowym warunkiem uwzględnienia dowodu z oświadczenia świadka jest brak dowodów z dokumentów wskazanych m.in. w art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy skonstatować, że wnioskodawcy przedłożyli organom administracji przedwojenne dokumenty źródłowe, zarówno hipoteczne jak i bankowe odnoszące się do kredytu zabezpieczonego przedmiotowym majątkiem ziemskim, z których jednoznacznie wynika, że to W.W. była jedyną właścicielką majątku "M.". Z dowodami tymi korespondują także inne dokumenty archiwalne przedłożone w toku postępowania, w tym w szczególności dokumenty z postępowania układowego i ubezpieczeniowego odnoszącego się do tegoż majątku z lat 1935 – 1939. W. W. jako jedyną właścicielką przedmiotowego majątku potwierdza także współczesne zaświadczenie Strefowego Archiwum Państwowego w M. (B.) z dnia 30 stycznia 2012 r. Powyższe dokumenty uniemożliwiają oparcie rozstrzygnięcia niniejszej sprawy na podstawie oświadczeń świadków wskazujących, iż to nie W. W. lecz jej córka J. Z. była właścicielką przedmiotowego majątku. Wyłączenie możliwości dowodzenia okoliczności sprawy na podstawie specyficznego dowodu z oświadczenia świadka, o którym stanowi art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej, bezzasadnym czyni zarzut kasacyjny naruszenia tegoż przepisu. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 79 § 1 i 2 k.p.a., podnoszony w kontekście wadliwego przeprowadzenia jednego z dowodów z oświadczenia świadka. Pomijając już kwestię możliwości zastosowania powyższej regulacji k.p.a. do przeprowadzenia owego dowodu z oświadczenia świadka, wypada raz jeszcze zaakcentować, iż istnienie dowodów z dokumentów wyraźnie wskazanych w art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej, usprawiedliwiało pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy dowodów z oświadczeń trojga świadków złożonych w warunkach art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej. Na marginesie wypada tylko zauważyć, że oświadczenia świadków przedłożone do akt sprawy, pozostając w jednoznacznej sprzeczności z ww. dowodami z dokumentów, nie wskazywały nawet, kiedy W.W. miała dokonać darowizny majątku na rzecz córki, nie zawierały informacji o zachowaniu przy akcie darowizny przewidzianej prawem formy aktu notarialnego, zaś sam akt darowizny nie był też uważany za dokument zaginiony i w ogóle nie był poszukiwany. Natomiast oświadczenia trojga świadków wskazujące na J. Z. jako na właścicielkę majątku mają charakter bardzo ogólny, odwołujący się do wizyt składanych w majątku "M.". Powyższe pozwala uznać, że ewentualne nieprawidłowości w przeprowadzeniu jednego z dowodów z oświadczenia świadka nie mogą być postrzegane jako naruszenie art. 79 § 1 i 2 k.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
W okolicznościach badanej sprawy wypada także zauważyć wyraźną sprzeczność pomiędzy przywołanymi powyżej dokumentami wskazującymi na W.W. jako ma właścicielką całego majątku "M.", a orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia 9 kwietnia 1947 r., z którego wynika, że J.Z. była właścicielką gospodarstwa o powierzchni 15 ha, wydzielonego z ww. majątku. Powyższą sprzeczność pomiędzy dowodami z dokumentów, wprost wskazanymi w art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej, organy administracji rozstrzygnęły przez podważenie wiarygodności orzeczenia repatriacyjnego. Podstawę prawną powyższej oceny okoliczności faktycznych sprawy stanowiły dyrektywy art. 7 i art. 80 k.p.a., realizujące zasadę prawdy materialnej. Stąd też ewentualne wady owej oceny należy rozważać na gruncie ww. regulacji prawnej. Skarga kasacyjna nie zawiera jednak zarzutów naruszenia prawa w tym zakresie. Formułuje natomiast zarzut naruszenia art. 6 ust. 4 i 5 ustawy zabużańskiej. Tak sformułowany zarzut jest nieadekwatny do weryfikacji prawidłowości oceny powyższych okoliczności sprawy. Należy przy tym pamiętać, że orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nie ma charakteru dowodu rozstrzygającego w sprawie. Stanowi ono jedynie jeden z dowodów, wymienionych w art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej (vide: wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., I OSK 2207/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), a jego ocena odbywa się na gruncie zasady prawdy materialnej. Z tego też powodu brak wskazania w zarzutach kasacyjnych prawidłowego wzorca kontrolnego oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, uniemożliwia w postępowaniu kasacyjnym odniesienie się do powyższego zagadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, który nie może bowiem we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować, bowiem to do autora skargi kasacyjnej należy podanie konkretnych przepisów prawa, które w jego ocenie naruszył sąd I instancji (vide: wyrok NSA z dnia 2 września 2016 r., I OSK 735/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jednocześnie za nietrafne uznać należy przywołane w tym zakresie zarzuty naruszenia art. 6 ust. 4 i 5 ustawy zabużańskiej
Nie można także potwierdzić trafności zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. Jakkolwiek badana sprawa, dotycząc w istocie tego samego majątku ziemskiego, pozostaje w granicach sprawy rozstrzygniętej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2014 r., I SA/Wa 2856/13, to jednak powyższy wyrok nie zawierał tego rodzaju oceny prawnej, którą pozostawałyby związane organy i sądy administracyjne w niniejszej sprawie. Wyrok ten zapadł bowiem w następstwie rozpoznania skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa uchylającą w całości decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę temuż organowi do ponownego rozpatrzenia. Kasacyjny charakter decyzji kontrolowanej przez sąd administracyjny nie pozwalał na formułowanie w postępowaniu sądowym ocen prawnych o merytorycznym charakterze. Tym bardziej, że jednym z powodów wydania decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. była kwestia nieprawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych w zakresie wielkości i prawa własności majątku objętego wnioskiem o przyznanie rekompensaty. Wypada także zauważyć, iż skarga kasacyjna nie wskazuje na konkretne elementy oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z którymi w sprzeczności pozostawałoby aktualnie kontrolowane rozstrzygnięcia. Tak więc zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. uznać należy za niezasadny.
Niestarannie został natomiast sformułowany zarzut naruszenia art. 12. Jakkolwiek wada ta rozciąga się także na art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej, to jednak w przypadku tego ostatniego przepisu inne zarzuty i motywy kasacji pozwalają w sposób nie budzący wątpliwości przypisać art. 6 ust. 5 do tej właśnie ustawy. W przypadku art. 12 jest to niemożliwe, bowiem sam zarzut, jak i uzasadnienie kasacji, nie dają żadnych wskazówek, co miał na myśli autor kasacji stawiając powyższy zarzut. Nie jest znana zarówno nazwa ustawy, z której pochodzi ów artykuł, jak i zarzucany sposób jego naruszenia. Tak sformułowany zarzut kasacyjny nie może być uznany za trafny.
Niestaranny jest także sposób sformułowania zarzutu naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. z punktu widzenia wymagań art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a. Postawiony w owym przepisie wymóg przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Jeżeli przepis dzieli się na kilka jednostek redakcyjnej (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które – zdaniem autora skargi kasacyjnej – zostały naruszone zaskarżonym orzeczeniem. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06; wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., II OSK 2520/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Skoro art. 138 § 1 k.p.a. dzieli się na trzy punkty, a każdy z nich reguluje odrębną kompetencję organu odwoławczego, to zarzut kasacyjny naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. nie nadaje się do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów, a dodatkowo przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku, podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2011 r., uwaga 7 do art. 141; uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W skardze kasacyjnej nie wskazano na tego rodzaju braki uzasadnienia. Nie można natomiast potwierdzić, że motywy zaskarżonego wyroku uniemożliwiają jego kontrolę instancyjną przez brak możliwości rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego należnych organowi orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast wniosek uczestników postępowania o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego nie znajdował oparcia w przepisie art. 204 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.