I OSK 56/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. B. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny, po śmierci matki dziecka, przejął opiekę nad małoletnią córką i wnioskował o umorzenie zadłużenia, powołując się na trudną sytuację dochodową i rodzinną. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny skupiły się głównie na analizie dochodów skarżącego, uznając, że nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności uzasadniające umorzenie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie analizy sytuacji rodzinnej skarżącego, w tym jego obowiązku utrzymania córki. Sąd podkreślił, że umorzenie należności alimentacyjnych jest wyjątkiem i wymaga uwzględnienia zarówno sytuacji dochodowej, jak i rodzinnej dłużnika. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na konieczność kompleksowego uwzględniania sytuacji rodzinnej dłużnika przy rozpatrywaniu wniosków o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, obok analizy dochodów. Podkreśla znaczenie zasady praworządności i dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego, ale jego zasady dotyczące oceny sytuacji faktycznej mogą być stosowane w innych sprawach administracyjnych, gdzie wymagane jest uwzględnienie różnych aspektów życia strony.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły przesłanki odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając jedynie sytuację dochodową dłużnika, a pomijając jego sytuację rodzinną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji oraz sąd pierwszej instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie analizy sytuacji rodzinnej skarżącego.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny uznał, że odmowa umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego wymaga uwzględnienia zarówno sytuacji dochodowej, jak i rodzinnej dłużnika. Pominięcie analizy sytuacji rodzinnej, w tym obowiązku utrzymania córki, prowadzi do dowolności oceny i naruszenia przepisów k.p.a.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji miało istotny wpływ na wynik sprawy w kontekście odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak dostrzeżenia przez sąd pierwszej instancji okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej skarżącego, w ślad za rozważaniami organów, spowodował, że naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pominięcie przez WSA analizy sytuacji rodzinnej dłużnika, która była istotna dla oceny zasadności wniosku o umorzenie należności, stanowiło naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepisy (9)
Główne
ustawa alimentacyjna art. 30 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji, jeżeli zaskarżony wyrok narusza prawo.
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA orzeka na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę, w szczególności poprzez pominięcie analizy sytuacji rodzinnej skarżącego (opieka nad córką po śmierci matki) przy ocenie wniosku o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja autora skargi kasacyjnej dotycząca wadliwego sporządzenia uzasadnień decyzji obu organów, która nie została przypisana do określonego zarzutu kasacyjnego ze wskazaną podstawą prawną, znajdowała się poza granicami skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
umorzenie zadłużenia prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dzieci skarżącego na wszystkich podatników, co byłoby sprzeczne z interesem społecznym • przesłanki przyznania tej ulgi muszą być interpretowane ściśle • rozstrzygające sprawę organy ustaliły sytuację dochodową, rodzinną i majątkową skarżącego i na tej podstawie zasadnie przyjęły, że w przypadku skarżącego nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności • organ drugiej instancji naruszył art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: k.p.a., przez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz dowolną jego ocenę, dokonaną wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, skutkującą błędnym przyjęciem, że aktualna sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie stanowią okoliczności szczególnych • spłata zadłużenia odbywa się kosztem zaspokojenia aktualnych potrzeb córki • wydanie decyzji administracyjnej musi zostać poprzedzone zgromadzeniem i rozważeniem materiału dowodowego pozwalającego na dokonanie oceny czy spełnione zostały przesłanki przyznania stronie postępowania określonego uprawnienia • decyzja w przedmiocie przyznania albo odmowy przyznania ulgi w spłacie należności alimentacyjnych jest poddana uznaniu organu administracji publicznej, ale wydanie decyzji nie może zapaść na podstawie dowolnych przesłanek i musi zostać poprzedzone dokonaniem ustaleń w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej osoby…
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Marek Stojanowski
członek
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność kompleksowego uwzględniania sytuacji rodzinnej dłużnika przy rozpatrywaniu wniosków o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, obok analizy dochodów. Podkreśla znaczenie zasady praworządności i dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego, ale jego zasady dotyczące oceny sytuacji faktycznej mogą być stosowane w innych sprawach administracyjnych, gdzie wymagane jest uwzględnienie różnych aspektów życia strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest holistyczne podejście organów administracji do sytuacji obywatela, a nie tylko powierzchowne analizowanie danych. Podkreśla ludzki wymiar prawa.
“Sąd przypomina: umorzenie długu alimentacyjnego to nie tylko liczby, ale i ludzkie historie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.