I OSK 559/24

I OSK 559/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka
Monika Nowicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Bd 352/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-07-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 marca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 352/23 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz B. K. kwotę 800,00 (osiemset) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 lipca 2023 r., II SA/Bd 352/23 oddalił skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy ww. decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...], na podstawie m.in. art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2022.615 ze zm.), dalej jako u.ś.r.", uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości (pkt 1); przyznało B. K. świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką od 1 listopada 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. (pkt 2);oraz ustaliło wysokość przyznanego świadczenia (pkt 3). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił przyznania B. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia była okoliczność, że nie da się ustalić, kiedy powstała niepełnosprawność matki skarżącego, tymczasem zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Rozpoznając sprawę Kolegium wyjaśniło, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność osoby niepełnosprawne powstała w późniejszym wieku, tj. po ukończeniu 18. roku życia lub 25. roku życia w przypadku kontynuowaniu nauki. Następnie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 17 pkt 4) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, niż wymienione w art. 17 pkt 1 – 3 u.ś.r., na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei art. 17 ust. 1a u.ś.r. wskazuje, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto, zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Kolegium podkreśliło, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem w sprawie K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższe oznacza, że przepis ten, jako niekonstytucyjny, nie może mieć zastosowania wobec opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, bowiem wydając powyższy wyrok Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem ww. orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wyroki Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wadliwe jest zatem przyjęcie – tak jak organ I instancji – że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Kolegium wskazało, że z ww. wyroku Trybunału wynika, że organy rozpoznając w obecnym stanie prawnym wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki przyznania świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części przepisu, która powyższym wyrokiem Trybunału została uznana za niekonstytucyjną. Wadliwie zatem organ I instancji skupił swą uwagę wyłącznie na wskazaniu, że skarżący nie spełnia warunku przyznania świadczenia z powodu, który nie powinien mieć w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ jest niekonstytucyjny. Dalej Kolegium zauważyło, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca jest osobą, która nie podejmuje pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto organ odwoławczy wskazał, że B. K. był uprawniony w okresie od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. W toku tego postępowania organ I instancji stwierdził, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. Dalej wskazano, że wnioskodawca w dniu [...] sierpnia 2022 r. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W toku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że matka wnioskodawcy choruje przewlekle na [...], jest po operacji [...], ma [...] oraz [...]. W związku z tym wymaga całodobowej opieki, którą zapewnia jej syn. Matka wnioskodawcy po mieszkaniu porusza się przy pomocy balkonika, a poza domem na wózku inwalidzkim. Wnioskodawca robi zakupy, przygotowuje posiłki, sprząta, załatwia sprawy urzędowe, pomaga w codziennej pielęgnacji matki, pomaga przy ubieraniu, wychodzi z matką na spacery, jeździ do lekarzy i na rehabilitację. Sprawuje zatem nad matką stałą i całodobową opiekę, w związku z czym nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Kolegium uznało, że spełnione zostały warunki umożliwiające ustalenie wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza mając na uwadze, że ww. decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. już wcześniej przyznano mu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką. Kolegium dalej wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednocześnie art. 24 ust. 4 u.ś.r. stanowi, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Skarżący wystąpił o świadczenie pielęgnacyjne [...] sierpnia 2022 r., przy czym [...] października 2022 r. był uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W toku postępowania skarżący nie zrezygnował w sposób wyraźny z tego świadczenia, a jedynie wniósł o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na dzień wydawania przedmiotowej decyzji decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy została już zrealizowana. Kolegium uznało, że z tego względu świadczenie pielęgnacyjne należało przyznać od 1 listopada 2022 r. Z kolei z uwagi na fakt, że z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że matka wnioskodawcy jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do 30 kwietnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane do tej daty.
Skargę na powyższa decyzję złożył B. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczył, iż pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy i wnosi o jego uchylenie w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołał się w tym zakresie do treści art. 24 ust. 2 i ust. 4 u.ś.r. wyjaśniając, że winien otrzymać wnioskowane świadczenie począwszy do miesiąca, w którym złożył wniosek. Zwrócił również uwagę na treść art. 15h ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), dalej jako "u.Covid-19". W związku z tym brak było również podstaw prawnych, aby ograniczać przyznane świadczenie pielęgnacyjne do 30 kwietnia 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 26 lipca 2023 r., podzielając w pełni argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł B. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2022 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 sierpnia 2022 r.,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 24 ust. 4 u.ś.r. i art. 15 h u.COVID-19 przez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 kwietnia 2023 r. a nie do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego łub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i pominięcie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba skarżąca ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.
Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie w całości złożonej skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Bydgoszczy oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Spór w badanej sprawie dotyczy czasu, za jaki powinno zostać przyznane skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i obejmuje okres od miesiąca, w którym wpłynął jego wniosek o przyznanie tegoż świadczenia, tj. od 1 sierpnia 2022 r. do momentu jego przyznania decyzją organu odwoławczego, tj. do 31 października 2022 r. oraz od 1 maja 2023 r., a więc już po upływie okresu, na który został orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności matki skarżącego. W obu tych obszarach skarga kasacyjna trafnie zarzuca naruszenie prawa materialnego.
Z okoliczności stanowiących podstawę faktyczną wyrokowania w niniejszej sprawie wynika, iż skarżący składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnosił jednocześnie o uchylenie, od dnia przyznania tegoż świadczenia, decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Nie można zgodzić się w takiej sytuacji z Sądem I instancji, iż brak było wyraźnego wniosku skarżącego o uchylenie decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Nie ulega wątpliwości, że ubiegając się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji przyznanego już prawa do specjalny zasiłek opiekuńczy następuje zbieg uprawnień, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zachodziła zatem sytuacja konieczność wyboru jednego z tych zbiegających się świadczeń. Jak już była o tym mowa skarżący składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miał świadomość zbiegu uprawnień do ww. świadczeń rodzinnych i dokonał wyboru świadczenia korzystniejszego. W analogicznych sytuacjach Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie akcentował, że wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia, jeszcze przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania wybranego przez nią świadczenia, stawia stronę w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń, w miejsce aktualnie otrzymywanego. Konieczność unikania tego rodzaju stanu niepewności co do rzeczywistych uprawnień strony (braku pewności prawa), nakazuje zaniechać czynienia przez organy administracji przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia wybranego (korzystniejszego), a przeciwnie, organy winny przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać. W tym zakresie organy winny zastosować adekwatne do okoliczności sprawy rozwiązania proceduralne, które będą gwarantowały stronie urzeczywistnienie przewidzianego w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawa wyboru świadczenia. Podkreśla się przy tym, że to po stronie organu administracji publicznej leży obowiązek podjęcia takich działań aby strona uprawniona do zbiegających się uprawnień nie została pozbawiona możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno świadczenie. (vide: wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r., I OSK 1175/18; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19; wyrok NSA z dnia 15 września 2020 r., I OSK 2199/19; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2021 r., I OSK 2122/20; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2021 r., I OSK 2508/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Należy także podkreślić, iż obowiązki organów administracji w powyższym zakresie nie zaczynają się dopiero od momentu złożenia przez stronę wyraźnego wniosku o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej uprawnienie do świadczenia wskazanego w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w kolizji ze świadczeniem pielęgnacyjnym. W sytuacji zbiegu uprawnień organy administracji badając treść żądania strony nie mogą poprzestawać na samej treści wniosku o przyznanie świadczenia. Już z faktu złożenia wniosku o przyznanie jednego ze świadczeń wskazanych w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r., w sytuacji opisanej w nim kolizji z innym realizowanym już uprawnieniem, może dostatecznie jasno wynikać uzewnętrznienie woli strony, zarówno w zakresie dokonania wyboru jednego spośród zbiegających się świadczeń, jak i w zakresie rezygnacji z wcześniej przyznanego świadczenia. W każdej jednak sytuacji istnienia wątpliwości w tej kwestii, powinnością organu jest wyjaśnienie rzeczywistej treści żądania strony (art. 7 i art. 63 § 2 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 2 u.ś.r.). W takiej sytuacji obowiązki organu mają swe źródło także w zasadzie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego, a nadto w czuwaniu aby strona z powodu nieznajomości prawa nie poniosła szkody (art. 9 k.p.a.). Na organie spoczywa także obowiązek wskazania stronie przesłanek od niej zależnych, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 2 u.ś.r.). Należyte wypełnienie przez organy powyższych obowiązków czyni zadość zasadzie procedowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).
W okolicznościach badanej sprawy powyższe obowiązki organów administracji nie zostały należycie wypełnione, co Sąd I instancji niezasadnie zaakceptował. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyraźnie wskazuje, iż intencją skarżącego była rezygnacja z mniej korzystnego specjalnego zasiłku opiekuńczego już od miesiąca przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które – co do zasady – powinno nastąpić od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa do tegoż świadczenia (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Z treści oświadczenia skarżącego wyraźnie wynika dokonanie wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, w miejsce mniej korzystnego świadczenia, które było w owym czasie jemu wypłacane. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winien być zatem rozpoznany w łączności z oświadczeniem o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zarówno powyższy wniosek jak i ww. oświadczenie złożone zostały Prezydentowi [...], a zatem organowi właściwemu w obu tych sprawach. Tym samym należy uznać, iż w dniu 24 sierpnia 2022 r. do organu wpłynął wniosek strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, w rozumieniu art. 24 ust. 2 u.ś.r. Wadliwość działań podjętych przez organ I instancji, a także nielegalność wydanej w sprawie decyzji z dnia [...] listopada 2022 r., na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy i Sąd I instancji, stała się przyczyną dalszego pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, aż do dnia ekspirowania decyzji przyznającej ów zasiłek. Konsekwencjami powyższych wadliwości w stosowaniu prawa nie można obarczać strony postępowania, uniemożliwiając jej uzyskanie świadczenia, które jest zdecydowanie korzystniejsze i było jej należne, stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r., od początku miesiąca, w którym wpłynął do organu I instancji wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, tj. od dnia 1 sierpnia 2022 r.
Nie można także zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji wskazującą na negatywne dla skarżącego konsekwencje praktyczne "przyznania z mocą wsteczną" świadczenia pielęgnacyjnego i konieczności zwrotu pobranych świadczeń zasiłkowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że złożoność okoliczności faktycznych konkretnych spraw nakazuje uznać, iż nie ma w zakresie realizacji prawa wyboru jednego ze zbiegających się świadczeń rozwiązań "ani jedynych, ani najlepszych". Odnalezienie optymalnego rozwiązania prawnego powyższej kwestii pozostaje powinnością organu administracji, a należyte wywiązanie się z tego obowiązku może nastąpić po uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy. Akceptowane jest przy tym rozwiązanie prawne, polegające na możliwości uchylenia decyzji przyznającej stronie świadczenie, z którego rezygnuje i jednoczesne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co mogłoby nastąpić w jednej decyzji, zapewniając ciągłość świadczeń zgodnie z dokonanym przez stronę wyborem. Rozstrzygnięcie w tym zakresie, stanowiąc element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazuje na rezygnację z innego zbiegającego się uprawnienia, co likwiduje przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) oraz art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., w sposób wskazujący na realizację prawa wyboru świadczenia, zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 3 i 5 u.ś.r. (vide: wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18; wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r., I OSK 559/21; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., I OSK 408/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Następująca później kompensacja obu świadczeń za okres od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do dnia wydania decyzji ma już tylko techniczny charakter i winna wiązać się z wypłatą różnicy pomiędzy niższym i wypłaconym już świadczeniem z tytułu specjalnego zasiłku opiekuńczego a wyższym świadczeniem opiekuńczym (vide: wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r., I OSK 559/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Trafne zatem okazały się zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. oraz w związku z art. 24 ust. 2 u.ś.r.
Rację ma także autor skargi kasacyjnej w kwestii prolongacji ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 u.COVID-19 stanowił w owym czasie, iż orzeczenie o niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie u.COVID-19, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Sąd I instancji trafnie wskazuje, że stan epidemii zakończył się 12 maja 2022 r., ale pomija, iż jednocześnie Minister Zdrowia rozporządzeniem z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U.2022.1028), wprowadził na terytorium kraju stan zagrożenia epidemiologicznego, który został odwołany z dniem 1 lipca 2023 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznegp (Dz.U.2023.1118). Wynika z powyższego, że orzeczenie matki skarżącego o niepełnosprawności miało przedłużony termin obowiązywania do 29 sierpnia 2023 r., tj. 60 dni od 1 lipca 2023 r. Jeżeli zatem organ odwoławczy orzekał o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego do końca ważności orzeczenia o niepełnosprawności, to nie było podstaw do określenia tej daty na dzień 30 kwietnia 2023 r., tj. zgodnie z treścią tegoż orzeczenia.
Konstatując zatem trafność zarzutów kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zarówno zaskarżonej, jaki poprzedzającej ja decyzji organu I instancji (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.