I OSK 558/21

I OSK 558/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Kr 92/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-09-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2204
art. 9a, art. 136 § 1 i 3, art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 września 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 92/20 w sprawie ze skargi E.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną w całości; 2. oddala wniosek Powiatu [...] o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 września 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 92/20 (dalej wyrok II SA/Kr 92/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości (k. 67, 72-80 akt sądowych).
Skargę kasacyjną wywiodła E.K. (dalej skarżąca lub skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez adw. K.L., zaskarżając wyrok II SA/Kr 92/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:
I. prawa materialnego:
1. ustawy [z dnia 21 sierpnia 1997 r.] o gospodarce nieruchomościami [(Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) - uw. NSA], dalej ugn], w szczególności art. 136 "par." [winno być "ust." - tak w dalszej części uzasadnienia - uw. NSA] 1 i 3 w zw. z art. 137 przez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia, rzekomo zmodyfikowany, został zrealizowany przez wzniesienie baraku socjalno-magazynowo-technicznego i tym samym nieruchomość nie stała się zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, podczas gdy - jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z operatu technicznego KERG 271/16/3/69 z 1970 r. stanowiącego integralną część decyzji wywłaszczeniowej, załącznika graficznego do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z 16 października 1969 r. LBUA 440a-54/69, wizji lokaln[ych] przeprowadzon[ych] w dniach: 6 listopada 2009 r., 27 sierpnia 2010 r. i 11 kwietnia 2016 r. - celem wywłaszczenia było wzniesienie wielokondygnacyjnego wielkokubaturowego budynku mieszkalnego (pięciokondygnacyjnego bloku), a nie baraku socjalno-magazynowo-technicznego, wykorzystywanego przez pracowników budowlanych, nigdy nie spełniającego funkcji mieszkalnych, co wprost wynika z zeznań świadków: M.C. i M.K., a co za tym idzie, wbrew "dowolnej" wykładni Sądu I instancji pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia doszło do spełnienia przesłanki z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 ugn;
2. ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 przez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia, rzekomo zmodyfikowany, został zrealizowany w zakresie, w jakim na części działki zrealizowano "parking przyszpitalny" i w tym zakresie działka ewidencyjna [...] jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia jako parking przyszpitalny, a co za tym idzie nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, podczas gdy - jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z operatu technicznego KERG 271/16/3/69 z 1970 r. stanowiącego integralną część decyzji wywłaszczeniowej, załącznika graficznego do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z 16 października 1969 r. LBUA 440a-54/69, wizji lokaln[ych] przeprowadzon[ych] w dniach: 6 listopada 2009 r., 27 sierpnia 2010 r. i 11 kwietnia 2016 r. - celem wywłaszczenia było wzniesienie wielokondygnacyjnego wielkokubaturowego budynku mieszkalnego (pięciokondygnacyjnego bloku), a nie utwardzonego klińcem płatnego parkingu zamykanego automatyczną bramką. Co więcej, skoro "parking przyszpitalny" wzniesiono w 2016 r. - po upływie terminu określonego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13.3.2014 r. P 38/11 tj. po 22 września 2004 r., to przyjęcie przez organ I instancji, że "parking przyszpitalny" stanowi modyfikację celu wywłaszczenia nie ma najmniejszego znaczenia prawnego z uwagi na upływ terminu ostatecznego określonego w wyroku P 38/11, a co za tym idzie, wbrew "dowolnej" wykładni Sądu I instancji pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia doszło do spełnienia przesłanki z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 ugn;
3. ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 przez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia, rzekomo zmodyfikowany, został zrealizowany w zakresie w jakim wnioskowana do zwrotu działka ewidencyjna [...] leży wewnątrz kompleksu działek ewidencyjnych tworzących zwarty teren Szpitala Powiatowego w L. i jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia w przeważającej części jako magazyn depozytów i parking przyszpitalny, a w części dzierżawiony zakładom usługowym i tym samym nieruchomość nie stała się zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, podczas gdy - jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z operatu technicznego KERG 271/16/3/69 z 1970 r. stanowiącego integralną część decyzji wywłaszczeniowej, załącznika graficznego do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z 16 października 1969 r. LBUA 440a-54/69, wizji lokaln[ych] przeprowadzon[ych] w dniach: 6 listopada 2009 r., 27 sierpnia 2010 r. i 11 kwietnia 2016 r. - celem wywłaszczenia było wzniesienie wielokondygnacyjnego wielkokubaturowego budynku mieszkalnego (pięciokondygnacyjnego bloku), a nie wzniesienie magazynu depozytów, parkingu przyszpitalnego czy budynku oddawanego w dzierżawę zakładom usługowym. Co więcej, część rzeczonego baraku socjalno-magazynowo-technicznego została przekwalifikowana na magazyn depozytów w roku 2009 w następstwie wszczęcia postępowania o zwrot działki [...]. Na marginesie skarżąca kasacyjnie podniosła, że działka [...] nie wchodzi w skład zwartego kompleksu szpitala, lecz leży poza terenem ogrodzonym szpitala, przy granicy wywłaszczonej nieruchomości i wykorzystywana jest od początku lat 90 komercyjnie pod działalność gospodarczą prowadzoną przez osoby trzecie i jako miejsce posadowienia prywatnych blaszanych garaży. Wbrew "dowolnej" wykładni Sądu I instancji pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia doszło do spełnienia przesłanki z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 ugn;
4. rażące naruszenie prawa materialnego - ugn, w szczególności art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ugn przez rażąco błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia, rzekomo zmodyfikowany, został zrealizowany w ten sposób, że zamiast wielokondygnacyjnego wielkokubaturowego budynku mieszkalnego (pięciokondygnacyjnego bloku) powstał barak socjalno-magazynowo-techniczn[y] wykorzystywan[y] przez pracowników budowlanych, nigdy nie spełniając[y] funkcji mieszkalnych i twierdzenie, że "Także zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa Szpitala Powiatowego w L. j został zrealizowany w terminach o których mowa w art. 137 ugn i został oddany do użytkowania w latach 1975-1976. Zatem osiągnięcie celu wywłaszczenia w postaci budowy zaplecza szpitala w postaci jednokondygnacyjnego budynku wraz z infrastrukturą mieściło się w celu uzasadniającym wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, zaś ewentualne odstępstwa od pierwotnych planów należy uznać za ich dopuszczalną modyfikację, niezmieniającą charakteru inwestycji wskazanej decyzji wywłaszczeniowej. Wobec tego wskazane w skardze zeznania świadków odnoszące się do niespełnienia przez sporny budynek funkcji mieszkalnej lecz socjalno-magazynowo-technicznej nie niweczą ustaleń i ocen organów w zakresie realizacji celu wywłaszczenia" (s. 9 uzasadnienia wyroku). Wbrew rażąco "dowolnej" wykładni organu I instancji pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia doszło do spełnienia przesłanki z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 ugn;
5. przepisów Konstytucji [Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP) - uw. NSA], a to art. 178 ust. 1 w zw. z art. 21 i 64 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie, a co za tym idzie przyjęcie wykładni art. 136 w zw. z art. 137 ugn pozostającej w rażącej sprzeczności z ww. normami konstytucyjnymi obligującymi sądy (art. 178 ust. 1 Konstytucji), w tym w zgodzie z przepisami Konstytucji RP o ochronie własności (art. 21 i 64 Konstytucji RP) i przyjęciu przez organ I instancji, że w przedmiotowej sprawie doszło do modyfikacji celu wywłaszczenia polegającej na wzniesieniu baraku socjalno-magazynowo-technicznego w miejsce wielokondygnacyjnego wielkokubaturowego budynku mieszkalnego (pięciokondygnacyjnego bloku) i "parkingu przyszpitalnego", a co za tym idzie nieruchomość nie stała się zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, podczas gdy - jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z operatu technicznego KERG 271/16/3/69 z 1970 r. stanowiącego integralną część decyzji wywłaszczeniowej, załącznika graficznego do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z 16 października 1969 r. LBUA 440a-54/69, wizji lokaln[ych] przeprowadzon[ych] w dniach 6 listopada 2009 r., 27 sierpnia 2010 r. i 11 kwietnia 2016 r. - celem wywłaszczenia było wzniesienie wielokondygnacyjnego wielkokubaturowego budynku mieszkalnego (pięciokondygnacyjnego bloku), a nie baraku socjalno-magazynowo-technicznego wykorzystywanego przez pracowników budowlanych, nigdy nie spełniającego funkcji mieszkalnych, co wprost wynika z zeznań świadków: M.C. i M.K. oraz utwardzonego klińcem płatnego parkingu zamykanego automatyczną bramką, co pozostaje w rażącej sprzeczności z wykładnią literalną oraz celowościową art. 21 i 64 Konstytucji RP w zw. z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 2 ugn, które stanowią że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tj. mimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, wówczas zwrotowi podlega pozostała część i tak właśnie jest w przedmiotowej sprawie;
II. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, zm. poz. 2200, 2294, 2070, dalej ppsa)] przez oddalenie skargi przez Sąd I instancji, podczas gdy decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem art.: 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 i 2, art. 140 [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej kpa)], co winno skutkować jej uchyleniem z uwagi na błędne rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego, a co za tym idzie błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez Wojewodę i Sąd I instancji, że wzniesieni[e] baraku socjalno-magazynowo-technicznego w miejsce wielokondygnacyjnego wielkokubaturowego budynku mieszkalnego (pięciokondygnacyjnego bloku) i "parkingu przyszpitalnego", mieści się w pojęciu modyfikacji celu wywłaszczenia, podczas gdy cel ten został bardzo precyzyjnie określony, w szczególności [w] operacie technicznym KERG 271/16/3/69 z 1970 r. stanowiącym integralną część decyzji wywłaszczeniowej i załączniku graficznym do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z 16 października 1969 r. LBUA 440a-54/69, co skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdy - jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym ww. dowodów - skarga była uzasadniona i decyzja Wojewody winna być uchylona.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego; rozpoznanie sprawy na rozprawie (k. 91-98v akt sądowych).
Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie - jej syn Z.K., przy pismach z: 9 sierpnia 2023 r. i 30 kwietnia 2024 r., dla poparcia zarzutów skargi kasacyjnej załączył kserokopię pisma, fragmentu uzasadnienia wyroku i zdjęć (k. 134-138, 162-164 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Powiat L., reprezentowany przez Starostę L., wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej kasacyjnie na jego rzecz [zwrotu] kosztów postępowania według norm przepisanych (k. 117-119 akt sądowych).
Uczestnik postępowania Szpital Powiatowy w L. pismem z 16 kwietnia 2024 r. zaprezentował pogląd o braku zasadności skargi kasacyjnej (k. 154-155 akt sądowych).
Na rozprawie kasacyjnej w dniu 17 maja 2024 r. Z.K., wnosząc i wywodząc jak w skardze kasacyjnej, złożył do akt sprawy: odnalezioną "przed kilkoma dniami" mapę zatytułowaną "Szpital Powiatowy w L."; plan szczegółowy zagospodarowania terenu i wydruk zdjęcia z 18.4.2013 r. przedstawiającego przedmiotową działkę. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wskazał, że barak budowlany stanowi 3% powierzchni działki. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i nakazanie wydzielenia pozostałych 97% działki do zwrotu skarżącej kasacyjnie (k. 180-182v akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa (Dz.U. 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26. 10.2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Według art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określono zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać.
Skarżąca kasacyjnie zażądała przeprowadzenia rozprawy, przeto skargę kasacyjną rozpoznano na rozprawie (art. 182 § 2 a contrario ppsa).
Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 897, nb 19). Zarzuty i ich uzasadnienie winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.10.2000 r. IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.8.2004 r. FSK 299/04, OSP 2005/3/36). Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 ppsa). Przepis art. 21 Konstytucji RP składa się z 2 ustępów, a art. 64 z 3 ustępów - o różnej treści normatywnej. Brak wskazania właściwych ustępów obu tych artykułów skutkował tym, że zarzuty w tej części nie nadawały się do rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (wyrok NSA z 9.3.2005 r. FSK 618/04, cbosa). Wywiedziona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Rozpoznając w pierwszej kolejności podniesiony zarzut naruszenia przepisów postępowania w niniejszej sprawie, zwrócić należy uwagę, że art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa są przepisami o charakterze "wynikowym", regulującymi jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi. Dla potwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia normy odniesienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa niezbędne jest wskazanie naruszenia norm dopełnienia. Skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie norm dopełnienia: 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Zdaniem skarżącej, organ błędnie rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, a co za tym idzie dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na przyjęciu przez Wojewodę i Sąd I instancji, że wzniesienie baraku socjalno-magazynowo-technicznego w miejsce wielokondygnacyjnego wielkokubaturowego budynku mieszkalnego (pięciokondygnacyjnego bloku) i "parkingu przyszpitalnego" mieściło się w pojęciu modyfikacji celu wywłaszczenia, podczas gdy cel ten został bardzo precyzyjnie określony, w szczególności [w] operacie technicznym KERG 271/16/3/69 z 1970 r. stanowiącym integralną część decyzji wywłaszczeniowej i załączniku graficznym do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z 16 października 1969 r. LBUA 440a-54/69. Skutkowało to oddaleniem skargi, podczas gdy - jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym ww. dowodów - skarga była uzasadniona i decyzja Wojewody winna być uchylona. Tak postawiony zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jest błędny i jako taki nie nadaje się do rozpoznania. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ppsa są wobec siebie przeciwstawne i wzajemnie się wykluczają. Ich łączne naruszenie nie jest więc możliwe. Pierwszy z tych przepisów dotyczy sytuacji, w której Sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Drugi z nich znajduje zastosowanie w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części. Wówczas Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Nie jest możliwe jednoczesne naruszenie przepisu stanowiącego podstawę do uwzględnienia skargi, jak i do jej oddalenia, szczególnie wiążąc naruszenie obu tych przepisów wynikowych z naruszeniem norm dopełnienia - w tej sprawie art.: 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3, 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa i podając analogiczny kontekst podnoszonego naruszenia obu norm odniesienia. Nawet jeżeli skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 151 ppsa z uwagi na to, że Sąd I instancji na tej podstawie oddalił skargę oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, ponieważ w ocenie skarżącego kasacyjnie istniały podstawy do uwzględnienia skargi, czego Sąd zaniechał, a więc błędnie nie zastosował tego przepisu, łączne powołanie w zarzucie natury procesowej obu tych podstaw jest wadliwe. Tak skonstruowany zarzut pozostaje bowiem niezrozumiały. Od zawodowego pełnomocnika skarżącego kasacyjnie wymaga się, by zarzuty w skardze kasacyjnej postawił on w sposób zgodny ze sztuką konstruowania kwalifikowanego pisma procesowego, jakim jest skarga kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny nie może się domyślać, co skarżący kasacyjnie miał na myśli, postawiwszy zarzut naruszenia przepisów wynikowych, które są przeciwstawne. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu z drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa) nie przedstawiono klarownego wywodu. Uzasadnienie tego zarzutu stanowi powielenie jego treści z punktu 6 petitum skargi kasacyjnej. W tej sytuacji nie sposób poddać zarzutu naruszenia prawa procesowego w sposób sformułowany przez skarżącą kasacyjnie ocenie instancyjnej. Postawiony zarzut sprowadzał się w istocie do podważenia samego wyniku postępowania, które nie mogło być skuteczne. Tym samym, zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, wskazać trzeba, że wskazują one te same wzorce kontroli (art. 136 "par." [winno być "ust." - uw. NSA] 1 i 3 w zw. z art. 137 ust. 2 ugn, co przemawia za wspólnym ich rozpoznaniem. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła błędną wykładnię wskazanych przepisów, polegającą na przyjęciu w zaskarżonym wyroku, że cel wywłaszczenia został zrealizowany przez wzniesienie baraku socjalno-magazynowo-technicznego i tym samym nieruchomość nie stała się zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Wskazała, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z operatu technicznego KERG 271/16/3/69 z 1970 r. stanowiącego integralną część decyzji wywłaszczeniowej; załącznika graficznego do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z 16 października 1969 r. LBUA 440a-54/69; wizji lokaln[ych] przeprowadzon[ych] w dniach: 6 listopada 2009 r., 27 sierpnia 2010 r. i 11 kwietnia 2016 r., celem wywłaszczenia było wzniesienie wielokondygnacyjnego, wielkokubaturowego budynku mieszkalnego (pięciokondygnacyjnego bloku), a nie baraku socjalno-magazynowo-technicznego, wykorzystywanego przez pracowników budowlanych, nigdy nie spełniającego funkcji mieszkalnych, co wprost wynika z zeznań świadków: M.C. i M.K.
W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje się, że stawiając zarzut błędnej wykładni przepisu prawa materialnego, strona wnosząca skargę kasacyjną winna wskazać, jak przepis ten winien być rozumiany i na czym polegał błąd sądu przy jego interpretacji (wyrok NSA z 20.7.2011 r. III FSK 335/10, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza - op. cit., s. 675, nb 9,10 do art. 174). Ani w punktach 1-5 petitum skargi kasacyjne, ani w uzasadnieniu tych zarzutów, skarżąca kasacyjnie tego koniecznego wymogu nie dopełniła; nie wskazała także orzecznictwa i poglądów doktryny, przemawiających za innymi rezultatami wykładni wskazanych wzorców kontroli w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa), niż rezultaty wykładni zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości należy poszukiwać w decyzji wywłaszczeniowej. Orzeczeniem z 25 listopada 1970 r. znak USW.IV-60/ 263/70 (dalej orzeczenie z 25 listopada 1970 r.) Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie (dalej Prezydium WRN), powołując art. 3, 8 i 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. nr 18 poz. 94), [dalej uztwn lub ustawa z 1958 r. - uw. NSA] z przeznaczeniem na budowę Szpitala Powiatowego w L. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone w L., oznaczone - m.in. - jako parcele l. kat. [...] i l. kat. [...], odpowiadające - m.in. - aktualnej działce ewidencyjnej nr [...], obr. [...] m. Zarówno w punkcie 1 in princ. tenoru orzeczenia z 25 listopada 1970 r., Prezydium WRN jednoznacznie określiło cel wywłaszczenia: "na cele budowy Szpitala Powiatowego w L.", jak i w jego uzasadnieniu "[...] wyniki przeprowadzonej rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wykazały, że nieruchomości te są niezbędne na cele budowy Szpitala Powiatowego w L. zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 16.X.1969 r. wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. [...]" (k. 10-7; 15-12 akt administracyjnych). W praktyce organów pod rządem ustawy z 1958 r. cele wywłaszczenia określano ogólnie. Przy wywłaszczeniu na cel, którego realizacja była wieloetapowa, zakładająca budowę wielu obiektów wraz z infrastrukturą i rozciągnięta w czasie, nie określano precyzyjnie, jakie konkretnie obiekty mają powstać, na jakich działkach. Budowa szpitala była ponad wszelką wątpliwość celem użyteczności publicznej w rozumieniu art. 3 ust. 1 uztwn (W. Ramus, Prawo wywłaszczeniowe. W. Pr. 1975, s. 35, uw. 9). Często decyzja lokalizacji szczegółowej znacznie poprzedzała opracowanie planów budowy wieloobiektowej inwestycji, jakim niewątpliwie była budowa szpitala powiatowego, a same plany ulegały wielokrotnie modyfikacjom. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, celem wywłaszczenia określonego w orzeczeniu z 25 listopada 1970 r. nie była "budowa pięciokondygnacyjnego budynku mieszkalnego". Operat 271/16/3/69 z 30 maja 1970 r. nie "stanowił integralnej części decyzji wywłaszczeniowej", bowiem w orzeczeniu z 25 listopada 1970 r. nie został wskazany jako załącznik do tego orzeczenia, ani też na urzędowym odpisie mapy oznaczonej jako "operat 271/16/3/69 z dn. 30.05.1970 r." nie jest oznaczony jako "integralna część" orzeczenia z 25 listopada 1970 r. (k. 10-7, 77 akt administracyjnych).
Sąd I instancji prawidłowo zakreślił główną oś sporu jako kwestię oceny, czy w tej sprawie doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia na spornej działce, w tym czy modyfikacja tego celu była dopuszczalna, czy też pierwotny cel uległ likwidacji, co winno prowadzić do zwrotu nieruchomości.
Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości (art. 136 ust. 1 ugn). Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 (art. 136 ust. 3 ugn). Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 ugn). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 ugn).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Sądów administracyjnych odróżnia się jakościową zmianę celu wywłaszczenia (np. budowę szkoły zamiast szpitala) od modyfikacji celu wywłaszczenia, czyli zachowania zasadniczego charakteru inwestycji, która tym samym może być uznana jako mieszcząca się w celu uzasadniającym to wywłaszczenie (np. zmianę lokalizacji elementów zabudowy czy infrastruktury; uchwała SN z 27.1.1988 r. III AZP 11/87, OSNC 1988/11/149; wyroki NSA z: 20.1.2016 r. I OSK 1186/15; 27.4.2016 r. I OSK 1590/14; 23.3. 2018 I OSK 283/16, cbosa). Z tego rodzaju modyfikacją mamy zwłaszcza do czynienia w sytuacji realizacji inwestycji o złożonym, kompleksowym charakterze, których funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami. Jeżeli wywłaszczenie następuje na taki złożony cel, to mające miejsce na etapie realizacji zmiany szczegółowego zagospodarowania i nadane funkcje nie świadczą o zbędności terenu dla celu wywłaszczenia (wyroki NSA z: 8.12.2016 r. I OSK 72/15; 14.6.2017 r. I OSK 2625/16, cbosa).
W decyzji wywłaszczeniowej ogólnie określono cel wywłaszczenia jako budowę Szpitala Powiatowego w L. Z niewadliwych ustaleń organów, prawidłowo aprobowanych przez Sąd I instancji, początkowo na działce nr [...] planowano budowę budynku wielkokubaturowego - pięciokondygnacyjnego bloku mieszkalnego Szpitala Powiatowego w L. Na spornej nieruchomości już w pierwszym etapie budowy Szpitala pobudowano murowany, trwale z gruntem związany, jednokondygnacyjny budynek, co dowodzą pozyskane zdjęcia lotnicze z lat: 1972, 1976, 2004 r., materiały geodezyjno-kartograficzne, opis nieruchomości dokonywany w trakcie oględzin i zeznania świadków. Zgodnie z danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków, budowę przedmiotowego jednokondygnacyjnego budynku zakończono w 1972 r., a wiec w trakcie budowy Szpitala i na długo przed podnoszonym w skardze oddaniem części ww. budynku w posiadanie zależne osobom trzecim na potrzeby prowadzonej przez te osoby trzecie działalności gospodarczej.
W kontrolowanej sprawie - wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie - doszło do modyfikacji w tej części celu wywłaszczenia, bowiem na działce nr [...], w miejsce pierwotnie planowanego budynku pięciokondygnacyjnego, wybudowano jednokondygnacyjny budynek. Modyfikacja ta była dopuszczalna, ponieważ na Szpital Powiatowy w L. - prócz kompleksu budynków Szpitala - składały się także elementy infrastruktury w postaci terenów zieleni, dróg, chodników, parkingów, jak również sieci uzbrojenia terenu. Już na skutek wybudowania owego jednokondygnacyjnego budynku w 1972 r. doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia, określonego w orzeczeniu z 25 listopada 1970 r.
Dokując ustaleń stanu faktycznego, organy administracji publicznej (art. 77 § 4 kpa) i sąd administracyjny winny wziąć pod uwagę także fakty powszechnie znane. Do faktów powszechnie znanych (art. 77 § 4 kpa; art. 106 § 4 ppsa), istotnych dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, należy kryzys gospodarczy lat 70-tych i 80-tych XX w. w Polsce. Pierwsze oznaki nadciągającego kryzysu przeciętny obywatel zaczął odczuwać już w 1974 r., gdy dał się zauważyć chroniczny brak wielu artykułów spożywczych. Oczywistym sygnałem było wprowadzenie w sierpniu 1976 r. kartek na cukier. W grudniu 1976 r. V Plenum KC PZPR przyjęło program tzw. manewru gospodarczego, który miał polegać na wydatnym ograniczeniu i zharmonizowaniu inwestycji, zwiększeniu produkcji na rynek i eksport oraz zmniejszeniu importu. [...] Planu ograniczenia inwestycji nie zdołano przeprowadzić konsekwentnie. Ulegano koniecznościom obiektywnym oraz presji wpływowych grup nacisku. Inwestowano nadal w górnictwo, przynoszące potrzebne dewizy, w energetykę, która nie mogła zaspokoić kolosalnych potrzeb gospodarki, oraz w rolnictwo. [...] pod naciskiem ZSRR, zwiększono ponad trzykrotnie inwestycje w przemyśle zbrojeniowym (z 8 mld zł w latach 1971-1975 do 25 mld w okresie 1975-1980). Rozpoczęto drugi etap budowy Huty Katowice. Stopa akumulacji zmniejszała się powoli i w 1979 r. wynosiła jeszcze 26% dochodu narodowego. Gwałtowne hamowanie wielu inwestycji, które skazano na zamrożenie, pociągnęło za sobą ogromne straty. Przy wielu nie dokończonych budynkach przerwano prace. [...] Obcięcie funduszy dla budownictwa mieszkaniowego wywołało przestoje, spadek liczby oddawanych mieszkań i pogorszenie jakości wykonania (Andrzej Friszke, Polska Gierka, WSiP 1995, Kryzys, s. 87). Plany budowy Szpitala Powiatowego w L. opracowywane były w epoce Gomułki, a sama realizacja nastąpiła w epoce Gierka. Zapewne zmiana realiów ekonomicznych i społecznych wpłynęły na częściową modyfikację celu wywłaszczenia i odstąpiono od budowy pięciokondygnacyjnego bloku a zastąpiono go budynkiem jednokondygnacyjnym, o funkcji socjalno-magazynowo-technicznej, służebnym dla działalności Szpitala.
Niezasadne jest twierdzenie, że wybudowany na spornej nieruchomości jednokondygnacyjny murowany budynek socjalno-magazynowo-techniczny nie stanowił realizacji celu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej, ponieważ zgodnie z planem realizacyjnym na tym terenie powstać miał pięciokondygnacyjny budynek mieszkalny, a nie jednokondygnacyjny barak. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że Szpital Powiatowy w L. nie został zaplanowany, a następnie zrealizowany jako jeden wolnostojący budynek, ale jako kompleks różnych budynków, obiektów i przestrzeni, które dla wybudowania i funkcjonowania szpitala są niezbędne lub potrzebne. Teren wywłaszczony pod budowę Szpitala nie musiał być w całości zajęty obiektami budowlanymi. Niewątpliwie, budowa Szpitala stanowiła inwestycję znacznych rozmiarów, z uwagi na jej charakter i kosztowność, realizowaną etapami. W przypadku tak rozległej i kosztownej inwestycji należy liczyć się ze zmianami dokonywanymi na poszczególnych etapach budowy. Zmiany w zagospodarowaniu wywłaszczonych na cel wywłaszczenia nieruchomości, w szczególności takie jak: tereny zielone, parkingi, chodniki i ścieżki dla pieszych, dokonywane są już po wywłaszczeniu i nie stanowią o braku realizacji celu wywłaszczenia, co nietrafnie zarzucono w skardze kasacyjnej. Działka objęta skargą bezspornie nie została zabudowana budynkiem pięciokondygnacyjnym, niemniej powstały na niej budynek jednokondygnacyjny był funkcjonalnie związany ze Szpitalem (na co wskazują zdjęcia lotnicze i materiały geodezyjne). Z zeznań świadków jednoznacznie wynika, że na przestrzeni lat budynek ten stanowił: biuro dla pracowników Szpitala; przedszkole dla dzieci pracowników Szpitala; miejsce dla pracowników służb technicznych Szpitala; magazyn dla potrzeb Szpitala. Wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie, która powołując zeznania świadków: M.C. i M.K., podniosła, że budynek ten nie pełnił funkcji mieszkalnych, wskazać trzeba, że z punktu widzenia celu wywłaszczenia i funkcji technicznych, które na przestrzeni lat pełnił ów budynek, brak pełnienia przezeń funkcji mieszkalnych pozostawał bez znaczenia, skoro służył osiągnięciu celu wywłaszczenia w postaci budowy szpitala powiatowego, a więc celu zgodnego z orzeczeniem wywłaszczeniowym.
Cel wywłaszczenia, jakim była budowa Szpitala Powiatowego w L., został zrealizowany w terminach zawartych w art. 137 ugn. Szpital oddano do użytku w latach 1975-1976. Budowa jednokondygnacyjnego budynku wraz z infrastrukturą techniczną jako koniecznego elementu zaplecza szpitala, mieściło się w celu uzasadniającym wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Ewentualne odstępstwa od pierwotnych planów należy uznać za dopuszczalną modyfikację, która nie wpływa w żaden sposób na charakter inwestycji, która jest zgodna z decyzją wywłaszczeniową, na co słusznie wskazały organy obu instancji w kontrolowanej sprawie, a co prawidłowo zaaprobował Sąd I instancji. Zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługują przeto na uwzględnienie.
Za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 178 ust.1 Konstytucji RP. Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Prawidłowe zastosowanie przez Sąd I instancji przepisów powszechnie obowiązujących, na podstawie których rozstrzygnięto niniejszą sprawę, nie stanowi naruszenia art. 178 ust.1 Konstytucji RP.
Zarzuty naruszenia art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ugn sprowadzają się w istocie do polemiki z uzasadnieniem rozstrzygnięcia Sądu I instancji, które nie było po myśli skarżącej kasacyjnie. Brak jest jednak obiektywnego powodu dla uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13.3.2014 r. P 38/11 (Dz. U. poz. 376), art. 137 ust. 1 ugn w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z wyroku tego wynika, że jeżeli nieruchomość zawnioskowana do zwrotu została wywłaszczona przed dniem 27 maja 1990 r., czyli datą komunalizacji z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa, którymi władały jednostki samorządu terytorialnego, zaś cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., czyli dniem wejścia w życie aktualnego brzmienia art. 137 ust. 1 ugn, nie można uznać, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Realizacja tego celu w terminach, wymienionych w art. 137 ust. 1 ugn nie ma w takiej sytuacji znaczenia, tj. nie jest istotne, czy prace rozpoczęto w ciągu 7 lat od uostatecznienia się decyzji wywłaszczeniowej oraz czy zakończono je w ciągu 10 lat od tegoż momentu. W świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w wypadku nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 27 maja 1990 r. spełnienie kryteriów zbędności, wymienionych w art. 137 ust. 1 ugn miałoby znaczenie wyłącznie wówczas, gdyby cel wywłaszczenia był realizowany dopiero po dniu 22 września 2004 r.
Trybunał wskazał, że "możliwe jest prospektywne stosowanie przesłanek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości przewidzianych w art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w obecnym brzmieniu. Odwołanie się do kolejności odczytania przesłanek zawartych w art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w kolejności nawiązującej do dotychczas stosowanej normy sądowo-administracyjnej zapobiega kwestionowanemu przez sąd pytający wstecznemu działaniu tego przepisu. Wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny wskazują, że w literalnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn nacisk należy położyć w pierwszej mierze na ustaleniu przesłanki "cel wywłaszczenia nie został zrealizowany", a dopiero na drugim etapie i w razie niespełnienia pierwszej przesłanki - na ustaleniu, czy celu nie zrealizowano "pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna".
Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, na tle art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn, stosowanego względem nieruchomości wywłaszczonej przed 27 maja 1990 r., w przypadku której cel wywłaszczenia został zrealizowany lub wydaje się, że został zrealizowany przed 22 września 2004 r., a jednocześnie zanim były właściciel złożył wniosek o jej zwrot. Jeżeli w takiej sytuacji w dniu orzekania przez organ administracji cel wywłaszczenia został już zrealizowany, to zwrot nie powinien być możliwy bez względu na to, kiedy nastąpiła realizacja celu, licząc od momentu wywłaszczenia (wyroki: WSA w Krakowie z: 30.6.2008 r. II SA/Kr 271/08, Lex 563126; 23.1.2009 r. II SA/Kr 1118/08, Lex 477381; 28.8.2010 r. II SA/Kr 1442/09, Lex 633058; 11.8.2010 r. II SA/Kr 556/10, Lex 737774; 13.10.2010 r. II SA/Kr 850/10, Lex 753665; 28.1.2011 r. II SA/Kr 1422/10, Lex 953288; WSA w Kielcach z 7.10.2009 r. II SA/Ke 517/09, Lex 573736; WSA w Łodzi z 12.4.2011 r. II SA/Łd 38/11, Lex 1097220; WSA w Poznaniu z 11.4.2013 r. IV SA/Po 145/13, Lex 1310239; NSA z: 23.2.2010 r. I OSK 600/09, Lex 595437; 17.6.2011 r. I OSK 1433/ 10, Lex 990175; 30.11.2011 r. I OSK 2098/10, Lex 1149305).
Wykładnia przesłanek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości z art. 34 ust. 1 uztwn (w brzmieniu j.t. Dz.U. z 1974 r. nr 10 poz. 64 ze zm.) prowadziła do wniosku, że nieruchomości wywłaszczone w trybie tej ustawy nie podlegały zwrotowi, jeżeli właściwy organ administracji ustalił, że w chwili rozpoznawania wniosku o zwrot nieruchomość została już użyta na cel wywłaszczenia (tzn. zrealizowano już na niej cel wywłaszczenia albo rozpoczęto "używanie" tej nieruchomości na cel wywłaszczenia przez rozpoczęcie i prowadzenie inwestycji lub prac przygotowawczych do niej), a także - zgodnie z wyraźną treścią tego przepisu - jeśli nieruchomość nie została jeszcze "użyta" na cel wywłaszczenia, ale była ona nadal "niezbędna" inwestorowi na ten cel, mimo że nie rozpoczęto jeszcze nawet inwestycji. Tym samym upływ 10 lat po uprawomocnieniu się decyzji o wywłaszczeniu, nie przemawiał za uwzględnieniem skargi kasacyjnej, skoro cel wywłaszczenia na wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wyłączona z obrotu, zarówno przed 22 września 2004 r., jak i w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, w świetle prawidłowych ustaleń organów obu instancji, został zrealizowany. W kontrolowanej sprawie realizacja celu wywłaszczenia na działce [...] nastąpiła w wyniku wybudowania jednokondygnacyjnego budynku jednokondygnacyjnego budynku socjalno-magazynowo-techniczny wraz z infrastrukturą (budynek wyposażony jest we wszystkie media) jako koniecznego elementu zaplecza szpitala w 1972 r. Po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, Szpital mógł korzystać z przedmiotowej nieruchomości także w inny sposób - w tym realizując na nieruchomości parking przyszpitalny.
Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.
Oddalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Powiatu L. wynikało z tego, że art. 203 i 204 ppsa nie dają podstaw do jego uwzględnienia.