Orzeczenie · 2022-10-21

I OSK 55/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2022-10-21

NSAnieruchomościWysokansa

nieruchomości rolnekształtowanie ustroju rolnegogospodarstwo rodzinnerolnik indywidualnyzgoda na nabycielimit powierzchniNSAskarga kasacyjnaadministracja rolna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą zgody na nabycie nieruchomości rolnej przez A. D. i M. D. WSA uznał, że organy błędnie zastosowały art. 2a ust. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (u.k.u.r.), rozciągając ograniczenie powierzchni gospodarstwa rodzinnego na gospodarstwa, które nie spełniają tej definicji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Ministra, uchylił wyrok WSA. NSA stwierdził, że kluczowe jest pojęcie rolnika indywidualnego i gospodarstwa rodzinnego. Zgodnie z ustawą, rolnikiem indywidualnym jest osoba fizyczna, której łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha. Gospodarstwo rodzinne to gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego, którego łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha. Skarżący posiadali gospodarstwo o powierzchni znacznie przekraczającej ten limit, co uniemożliwiało im uzyskanie statusu rolnika indywidualnego oraz utworzenie gospodarstwa rodzinnego. W związku z tym, wniosek o zgodę na nabycie nieruchomości rolnej w trybie art. 2a ust. 4 pkt 2 u.k.u.r. (dla osób zamierzających utworzyć gospodarstwo rodzinne) był bezzasadny. NSA uznał również częściowo zasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA, wskazując na brak wystarczających wytycznych co do dalszego postępowania. Ostatecznie, NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę, zasądzając koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego dotyczących nabywania nieruchomości rolnych przez osoby fizyczne, definicji rolnika indywidualnego i gospodarstwa rodzinnego, oraz warunków uzyskania zgody na nabycie.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania decyzji i wyroku WSA. Zmiany w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego (np. nowelizacja z 2019 r.) mogą wpływać na stosowanie niektórych przepisów.

Zagadnienia prawne (3)

Czy osoba fizyczna, której gospodarstwo rolne przekracza 300 ha użytków rolnych, może uzyskać zgodę na nabycie kolejnej nieruchomości rolnej w celu utworzenia gospodarstwa rodzinnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ przekroczenie limitu 300 ha użytków rolnych uniemożliwia uzyskanie statusu rolnika indywidualnego oraz utworzenie gospodarstwa rodzinnego w rozumieniu ustawy.

Uzasadnienie

Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego definiuje rolnika indywidualnego i gospodarstwo rodzinne, wprowadzając limit 300 ha użytków rolnych. Skarżący przekroczyli ten limit, co wyklucza ich z kręgu podmiotów mogących utworzyć gospodarstwo rodzinne i tym samym ubiegać się o zgodę na nabycie nieruchomości na tej podstawie.

Czy art. 2a ust. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, wprowadzający ograniczenie powierzchni nabywanej nieruchomości rolnej wraz z gospodarstwem rodzinnym do 300 ha, może być stosowany do gospodarstw, które nie spełniają definicji gospodarstwa rodzinnego?

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten dotyczy wyłącznie gospodarstw rodzinnych. Rozciąganie tego ograniczenia na inne typy gospodarstw jest błędną wykładnią.

Uzasadnienie

Sąd I instancji błędnie zastosował art. 2a ust. 2 u.k.u.r. do gospodarstw niespełniających definicji gospodarstwa rodzinnego. NSA wskazał, że ten przepis dotyczy sytuacji, gdy nabywca prowadzi gospodarstwo rodzinne, a nie innych typów gospodarstw.

Czy wyrok WSA naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wytycznych co do dalszego postępowania?

Odpowiedź sądu

Tak, w części. Samo wskazanie na związanie organu oceną prawną nie jest wystarczające bez określenia, jak stwierdzone uchybienia wpłynęły na wynik i na jakich przepisach powinno opierać się rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie

NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było niewystarczające w zakresie wskazówek dla organu co do dalszego postępowania, co stanowiło naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok WSA został uchylony, a skarga oddalona. Oznacza to przywrócenie decyzji organów administracji odmawiających zgody na nabycie nieruchomości rolnej.

Przepisy (20)

Główne

u.k.u.r. art. 2a § ust. 1

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

Nabywcą nieruchomości rolnej może być tylko rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej.

u.k.u.r. art. 2a § ust. 2

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

Powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nabywcy nie może przekraczać 300 ha użytków rolnych.

u.k.u.r. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

Za gospodarstwo rodzinne uważa się gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego, w którym łączna powierzchnia użytków rolnych jest nie większa niż 300 ha.

u.k.u.r. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

Rolnik indywidualny to osoba fizyczna będąca właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadająca kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkała w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadząca przez ten okres osobiście to gospodarstwo.

Pomocnicze

u.k.u.r. art. 2a § ust. 4

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

Nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty lub w innych przypadkach niż wymienione w ust. 1 i 3 może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego KOWR w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek m.in. osoby fizycznej zamierzającej utworzyć gospodarstwo rodzinne.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. wskazania co do dalszego postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej NSA orzeka jak w sentencji.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej, NSA orzeka jak w sentencji.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej.

u.k.u.r. art. 2a § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

Naruszenie przepisów prawa materialnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego