I OSK 542/12

I OSK 542/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Banasiewicz /sprawozdawca/
Monika Nowicka /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1009/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-11-30
Skarżony organ
Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 1, art. 4 pkt 1 i 2, art. 6 ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.), Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski, Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. F., M. S., W. Ł. i W. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1009/11 w sprawie ze skargi A. F., M. S., W. Ł. i W. Ł. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1009/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. F., M. S., W. Ł. i W. Ł. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]([...]) w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Wnioskiem z dnia 31 grudnia 1991 r. A. F. wystąpiła o zaliczenie na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości o pow. ok. 250 ha, pozostawionych przez W. Ł. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości Korzeniowszczyzna, województwo nowogródzkie.
W. Ł. zmarł w dniu 24 maja 1966 r., a spadek po nim nabyli: żona Z. Ł. oraz dzieci A. F. i S. Ł., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa II Wydział Cywilny z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt II Ns 42/05. Z postanowienia tego Sądu z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt II Ns 1293/05 wynika, że spadek po Z. M. Ł., zmarłej 4 września 1981 r. nabyli: córka A. F. oraz syn S. Ł. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Prudniku z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt I Ns 22/08 spadek po S. Ł., zmarłym 21 października 2007 r. nabyły dzieci: M. S., W. Ł. oraz W. Ł.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] orzekł o potwierdzeniu A. F., M. S., W. Ł. i W. Ł. posiadania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. Ł. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości Korzeniowszczyzna, województwo nowogródzkie nieruchomości o powierzchni 24 ha (w tym 14 ha ogrodu owocowo-warzywnego i 4 ha stawu).
Minister Skarbu Państwa, rozpoznając odwołanie A. F., M. S., W. Ł. i W. Ł. wniesione od powyższej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że dowodami, które przedłożono w celu potwierdzenia pozostawienia opisanej wyżej nieruchomości przez W. Ł. są: 1) orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w Warszawie z dnia [...] lipca 1945 r., którym stwierdzono, że powierzchnia nieruchomości pozostawionych przez W. Ł. poza obecnymi granicami Państwa wynosiła 24 ha, w tym 14 ha ogrodu owocowo-warzywnego i 4 ha stawu z domem i budynkami gospodarczymi oraz 2) oświadczenia świadków: H. B., W. G., S. W., M. S. i M. A., z których wynikać miało, że powierzchnia tej nieruchomości wynosiła około 250 ha, w tym: ziemi ornej ok. 160 ha, ok. 60 ha łąk i pastwisk, duży ogród, sad, pasieka, stawy rybne i młyn wodny oraz zabudowana była dużym, murowanym, piętrowym domem mieszkalnym (dwór), drewnianym domem zamieszkałym przez zarządcę, czworakami dla robotników, dużą oborą, dwiema stodołami, stajnią, wozownią i mleczarnią z lodownią.
W ocenie organu dowodu w niniejszej sprawie nie mogą stanowić oświadczenia świadków złożone z podpisem notarialnie poświadczonym: M. S. złożone w dniu [...] listopada 2007 r., S. W. złożone w dniu [...] kwietnia 2008 r., W. G. [...] złożone w dniu [...] kwietnia 2006 r., H. B. złożone w dniu [...] maja 2006 r., ponieważ nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (nie wynika z nich, że zostały one złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia). Również nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie oświadczenie M. A. złożone w dniu [...] października 2007 r., przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego języka rosyjskiego, ponieważ nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 5 powołanej ustawy, bowiem nie zostało złożone przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Nie wynika z niego również, że zostało ono złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Minister Skarbu Państwa wskazał, że organ pierwszej instancji, mając na względzie dyspozycje art. 7 i art. 77 k.p.a., dopuścił dowód z zeznań świadków H. B. i W. G. złożonych odpowiednio w dniach [...] października 2006 r. i [...] listopada 2006 r. Jednakże również te zeznania nie mogą stanowić dowodu w sprawie, ponieważ nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Z zeznania W. G. wynika, że jego matka była siostrą W. Ł., a zatem W. G. jest dla właściciela pozostawionej nieruchomości osobą bliską w rozumieniu art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Natomiast z zeznania H. B. wynika, że świadek zamieszkiwała w Brześciu, a następnie w Wilnie, a więc w miejscowościach, które nie stanowią miejscowości sąsiedniej w stosunku do miejscowości Korzeniowszczyzna, powiat Baranowicze, województwo nowogródzkie, w której pozostawione zostało mienie zabużańskie przez W. Ł.
W konkluzji powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie niniejszej dowodem, który świadczy o pozostawieniu nieruchomości będącej przedmiotem postępowania jest jedynie orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w Warszawie z dnia [...] lipca 1945 r., wydane w oparciu o zeznania dwóch świadków: A. U. i K. K., w którym stwierdzono, że W. Ł., zamieszkały poprzednio w Korzeniowszczyźnie, powiat Baranowicze, województwo nowogródzkie, pozostawił w powyższej miejscowości "gospodarstwo rolne o powierzchni 24 ha, w tym 14 ha ogrodu warzywno-owocowego i 4 ha stawu z domem, budynkami gospodarczymi". Z orzeczenia tego nie wynika jaka była powierzchnia domu, jak również jaka była powierzchnia oraz rodzaj poszczególnych budynków gospodarczych, a także, w którym roku obiekty te powstały. Organ podniósł, że strony postępowania nie przedłożyły innych dokumentów urzędowych niż wspomniane orzeczenie, w oparciu o które możliwe byłoby ustalenie powyższych danych, a przedłożone do akt zeznania świadków z podanych względów nie mogą stanowić dowodu w sprawie.
Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: A. F., M. S., W. Ł. i W. Ł., domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Skarżący zarzucili organom naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Do skargi dołączyli oświadczenia M. S. i T. C. z podpisem notarialnie poświadczonym z dnia [...] i [...] kwietnia 2011 r. mające świadczyć o pozostawieniu przez W. Ł. nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a."
W uzasadnieniu wyroku podano, że przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz.1418 ze zm.) w sposób szczegółowy wskazują na istotne dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, stwierdzając w art. 6 ust. 4 i ust. 5, że mogą to być w szczególności: urzędowy opis mienia (art. 6 ust. 4 pkt 1), orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny (art. 6 ust. 4 pkt 2), a w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2 dowodami, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5).
Sąd I instancji podzielił ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali okoliczności dotyczących faktu pozostawienia mienia o powierzchni ok. 250 ha przez ich poprzednika prawnego W. Ł. oraz tego, że do tego mienia przysługiwało mu prawo własności.
Za dowody potwierdzające fakt pozostawienia przez W. Ł. nieruchomości o pow. ok. 250 ha oraz ich rodzaju, nie mogły być uznane oświadczenia złożone przez M. S., S. W. i M. A., bowiem oświadczenia te nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (złożone zostały z podpisem notarialnie poświadczonym, zamiast przed notariuszem, nie wynika z nich, że złożone zostały pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia). Także zeznania złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed organem prowadzącym postępowanie przez W. G. i H. B. nie mogły stanowić dowodu w sprawie. W. G. jest osobą bliską W. Ł. w rozumieniu przepisu art. 6 ust. 5 pkt 2 ustawy w związku z art. 4 pkt 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast H. B. zamieszkiwała w miejscowościach, które nie stanowią miejscowości sąsiedniej w stosunku do miejscowości, w której pozostawione zostało mienie zabużańskie przez W. Ł., a więc nie spełnia wymogu określonego w art. 6 ust. 5 pkt 1 omawianej ustawy. Przesłance "zamieszkiwania w miejscowości sąsiedniej", o której mowa w art. 6 ust. 5 pkt 1 powołanej ustawy należy, w ocenie Sądu, nadać wąskie rozumienie, a zatem za miejscowość sąsiednią w stosunku do miejscowości Korzeniowszczyzna mogły być uznane miejscowości graniczące z tą miejscowością, otaczające tą miejscowość, położone nieopodal, w bliskim sąsiedztwie. Za takie miejscowości z pewnością nie mogły być uznane miejscowości Brześć i Wilno, w których zamieszkiwała H. B., ponieważ nie są to miejscowości najbliższe w stosunku do miejscowości Korzeniowszczyzna, skoro nie są położone w tej samej gminie, czy nawet powiecie.
Trafne jest, zdaniem Sądu I instancji, stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jedynym dowodem świadczącym o pozostawieniu spornej nieruchomości przez W. Ł. poza obecnymi granicami Państwa jest dowód w postaci dokumentu urzędowego, którym jest orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w Warszawie z dnia [...] lipca 1945 r., z którego wynika, że W. Ł. pozostawił gospodarstwo rolne o pow. 24 ha, w tym 14 ha ogrodu warzywno-owocowego i 4 ha stawu z domem i budynkami gospodarczymi. Z orzeczenia tego nie wynika jednak jaka była powierzchnia domu, jak również jaka była powierzchnia oraz rodzaj poszczególnych budynków gospodarczych, a także, w którym roku obiekty te powstały. Ponadto skarżący nie przedłożyli innych dokumentów urzędowych niż wspomniane orzeczenie, w oparciu o które możliwe byłoby ustalenie powyższych danych, a przedłożone do akt zeznania świadków ze względu na fakt, iż nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie mogą stanowić dowodu w sprawie.
Sąd I instancji uznał, że zasadnie organ odmówił mocy dowodowej również kwestionariuszowi z dnia 24 maja 1933 r. związanemu z przyznaniem W. Ł. orderu Virtuti Militari, bowiem kwestionariusz wypełniony osobiście nie stanowi dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., jak również brak w nim wskazania powierzchni gruntów oraz powierzchni i rodzaju posadowionych na nich zabudowań. Za dowód w sprawie także nie mogą posłużyć przedstawione ze skargą oświadczenia M. S. i T. C. z podpisem notarialnie poświadczonym dnia [...] i [...] kwietnia 2011 r. mające zaświadczać wielkość powierzchni pozostawionej przez W. Ł. nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa oraz rodzaj i powierzchnię wzniesionych na niej zabudowań, bowiem oświadczenia te złożone zostały po rozstrzygnięciu przez organ sprawy co do jej istoty, a skoro nie istniały w momencie wydawania kwestionowanej decyzji, zatem nie mogą stanowić podstawy do jej uchylenia, gdyż organ orzeka na podstawie stanu faktycznego ustalonego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego na dzień wydawania decyzji. Uchylenie decyzji mogłoby mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby dowody te stanowiły podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a tak nie jest, gdyż dowody przedstawione przy skardze nie istniały przed wydaniem decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli A. F., M. S., W. Ł. i W. Ł. reprezentowani przez radcę prawnego, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie uchylił zaskarżonych decyzji, w sytuacji gdy brak aktywności organów w postępowaniu dowodowym powinien skutkować stwierdzeniem naruszenia przez nie prawa oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nierozpatrzenie dowodów uzupełniających przedstawionych w skardze.
W oparciu o podniesione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że w niniejszej sprawie z uwagi na rozbieżności istniejące pomiędzy dokumentem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego a zeznaniami świadków istniały w sprawie istotne wątpliwości co do wielkości pozostawionego majątku. Zdaniem skarżących, Sąd I instancji miał możliwość przeprowadzenia dowodu z nowych dokumentów, bowiem spełnione zostały w sprawie obie przesłanki zastosowania art. 106 § 3 p.p.s.a.: jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślono, że nowo przedłożone dokumenty nie wykraczały poza złożone wcześniej w sprawie oświadczenia świadków, ich przeprowadzenie nie miało prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, tylko uzasadnić zaistniałe wątpliwości. Sąd I instancji rozpoznając skargę nie odniósł się w żaden sposób do zarzucanej przez wnioskodawców bierności organów administracji, które działały sprzecznie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy, wbrew regule praworządności, nie podjęły żadnych własnych działań i starań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Odrzucenie spójnych zeznań świadków, jedynie w oparciu o braki formalne oraz brak aktywności organu w postępowaniu dowodowym stanowiło, zdaniem skarżących, inne naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji nie odniósł się także do rozbieżności, jakie zaistniały w sprawie w oparciu o treść orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] lipca 1945 r. w zestawieniu z zeznaniami świadków. Fakt, że zeznania te miały braki formalne nie oznacza, że świadkowie zeznawali nieprawdę. Sąd nie wziął pod rozwagę podnoszonych przez skarżących okoliczności i kontekstu historycznego, w jakim oświadczenie o pozostawionym majątku było składane m.in. obawy właściciela wobec możliwych represji i prześladowań ze strony władz, jeżeli złoży oświadczenie zgodnie z prawdą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył w rozpoznawanej sprawie wskazanych przez skarżących przepisów postępowania. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna wniesiona w oparciu o podstawę unormowaną w tym przepisie może zostać uwzględniona wyłącznie wówczas, gdy wykazane zostanie, że Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania powołane w skardze kasacyjnej i ponadto, że stwierdzone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła.
Zdaniem skarżących Sąd I instancji naruszył art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., gdyż w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie uchylił zaskarżonych decyzji w sytuacji, gdy brak aktywności organów w postępowaniu dowodowym powinien skutkować stwierdzeniem naruszenia przez nie prawa. Zarzut powyższy nie zasługiwał na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę dokonał właściwej kontroli działalności administracji publicznej. Ocena, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jest prawidłowa.
Organy w postępowaniu poprzedzającym wydanie kwestionowanych decyzji nie uchybiły obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Niezależnie od powyższej oceny przypomnieć trzeba, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących przyznanie prawa do rekompensaty za pomocą szczególnych środków dowodowych, zobowiązując do dołączenia do wniosku dowodów wskazanych w art. 6 ust. 1 ustawy, w tym przede wszystkim dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy dowodami takimi mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia, 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.
W przypadku braku takich dokumentów – w myśl art. 6 ust. 5 ustawy – dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087) – właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Skoro w art. 6 ust. 4 ustawy zawarto sformułowanie: "w szczególności", to oznacza to, że powyższy katalog środków dowodowych ma charakter otwarty. Chociaż więc ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. zawiera szczególną procedurę w zakresie rozpoznawania wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty, zwłaszcza w odniesieniu do postępowania dowodowego, to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, że w przypadku braku dowodów wskazanych w art. 6 ust. 4 i 5 omawianej ustawy organ prowadzący postępowanie winien podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc stosownie do art. 7 i art. 75 § 1 k.p.a. przeprowadzić inne dowody. Przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie wykluczają bowiem w postępowaniu dotyczącym realizacji prawa do rekompensaty przeprowadzenia innych dowodów, aniżeli wymienione w przepisach art. 6 ust. 4 i 5 ustawy. Wskazana regulacja oznacza jedynie, że dowody te mają pierwszeństwo przed innymi dowodami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2013 r., I OSK 796/12).
Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że zarówno organy rozpoznające wniosek, jak i Sąd I instancji oceniając pod względem zgodności z prawem postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, nie naruszyły stosownej regulacji zawartej w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Należy jednak mieć na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, w której istnieje orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, a więc dowód wymieniony w art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy, potwierdzający pozostawienie przez W. Ł. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy, a także rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy. Dowód z tego dokumentu nie został w sprawie podważony.
Mimo istnienia tego dokumentu organy – wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej – prowadziły dalsze postępowanie dowodowe, w tym obejmujące oświadczenia, o których mowa w art. 6 ust. 5 ustawy, a także powołani zostali świadkowie. Postępowanie dowodowe było w sprawie prowadzone z zachowaniem reguł zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ocena pod względem mocy dowodowej zarówno złożonych w sprawie oświadczeń, jak i zeznań świadków wyrażona w kwestionowanych decyzjach i zaakceptowana przez Sąd I instancji jest prawidłowa, znajduje pełne oparcie we wskazanych w zaskarżonym wyroku przepisach ustawy.
W takiej sytuacji słusznie w konsekwencji oceny zebranego materiału dowodowego przyjęte zostały za udowodnione okoliczności dotyczące rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynikające z orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego.
Nie znajdując zarzucanych uchybień dotyczących reguł postępowania dowodowego zauważyć trzeba, że to wnioskodawcy, ubiegający się o przyznanie prawa do rekompensaty i zamierzający podważyć okoliczności stwierdzone dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy winni wykazać inicjatywę w tym względzie, wskazując organom dowody, jakie ich zdaniem mogły mieć w sprawie istotne znaczenie, tym bardziej że przed organami wnioskodawcy reprezentowani byli przez profesjonalnego pełnomocnika.
Nie mógł być również uwzględniony zarzut dotyczący naruszenia art. 106 § 3 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko i argumentację dotyczące tej kwestii przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Wobec tego, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, zaś Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził z urzędu, by w sprawie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 184 powołanej ustawy oddalono skargę kasacyjną.