I OSK 541/06

I OSK 541/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Borowiec /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek
Zbigniew Rausz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 46/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2005-12-19
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Małgorzata Pocztarek Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wr 46/05 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dolnośląskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela mianowanego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Dolnośląskiego Kuratora Oświaty we Wrocławiu z dnia [...] nr [...] i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dolnośląskiego Kuratora Oświaty we Wrocławiu na rzecz K. W. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego za obie instancje.
Uzasadnienie
Dolnośląski Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9 b ust. 7, art. 10 ust. 8, art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela ( Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm. ), § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy nadania K. W. stopnia nauczyciela mianowanego.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K. W. uzyskała w dniu 6 kwietnia 2000 r. stopień nauczyciela kontraktowego i była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na stanowisku nauczyciela języka polskiego w Szkole Podstawowej nr [...] w [...]. W okresie od 1 września 2000 r. do 31 sierpnia 2001 r. zatrudniona była na podstawie umowy o pracę na czas określony w Zespole Szkół nr [...] w [...] na stanowisku nauczyciela języka angielskiego. W dniu 1 września 2001 r. została zatrudniona w Zespole Szkół nr [...] na stanowisku nauczyciela języka angielskiego na podstawie umowy o pracę na czas określony od 1 września 2001 r. do 31 sierpnia 2004 r. na czas odbycia stażu na nauczyciela mianowanego. Legitymowała się wówczas dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku filologia polska, zaświadczeniem o ukończeniu Studium Przygotowania Pedagogicznego dla absolwentów filologii polskiej oraz świadectwem potwierdzającym zdanie egzaminu First Certificate in English z oceną C. W czerwcu 2003 r. zainteresowana uzyskała świadectwo, potwierdzające znajomość języka angielskiego na poziomie zaawansowanym - Certificate in Advanced English, a następnie w czerwcu 2004 r. ukończyła kurs kwalifikacyjny pedagogiczno - metodyczny dla nauczycieli języka angielskiego. W ocenie organu, zainteresowana nie posiadała w dniu 1 września 2001 r. kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka angielskiego, ponieważ w tym celu wymagane było ukończenie kursu pedagogiczno - metodycznego z zakresu metodyki nauczania języka angielskiego oraz legitymowanie się świadectwem znajomości języka angielskiego na poziomie co najmniej zaawansowanym. Uznawanymi przez Ministerstwo dokumentami w tym zakresie były: Certificate in Advanced English, TOEFL (z wynikiem co najmniej 550 pkt z testu, co najmniej 4,5 pkt z egzaminu pisemnego oraz 230 pkt z egzaminu ustnego), a także Certificate of Proficiency in English. Kwalifikacje do nauczania języka angielskiego w szkole skarżąca nabyła dopiero po uzyskaniu Certificate in Advanced English oraz ukończeniu kursu pedagogiczno - metodycznego z zakresu języka angielskiego. Wobec powyższego skarżąca nie mogła być zatrudniona na stanowisku nauczyciela języka angielskiego w dniu 1 września 2001 r., ponieważ stosunek pracy wygasł i tym samym nie mogła rozpocząć stażu na kolejny stopień awansu zawodowego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z wnioskiem o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła naruszenia przez organ administracji art. 9 b ust. 1 Karty Nauczyciela poprzez błędne przyjęcie, że warunkiem uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego było posiadanie kwalifikacji zawodowych do nauczania języka angielskiego w dniu rozpoczęcia stażu zawodowego, podczas gdy prawidłowo należy przyjąć, że warunkiem uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych na dzień złożenia wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego. Zdaniem skarżącej, w dniu 1 września 2000 r. wystarczające było posiadanie First Cerificate in English z oceną A, B, C, świadectwa egzaminu przeprowadzanego przez instytucję zagraniczną uznawaną przez MEN - Uniwersytet w Cambridge. Natomiast nie znajduje uzasadnienia w przepisach rozporządzenia MEN z 1991 r. twierdzenie Kuratora o konieczności posiadania co najmniej Certificate in Advanced English. Dopiero zgodnie z rozporządzeniem MEN z 2002 r. wymagane stało się posiadanie świadectwa znajomości języka obcego na poziomie co najmniej zaawansowanym. Błędne jest również, zdaniem skarżącej stanowisko, że stosunek pracy wygasł, bowiem nie można procedować w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego osoby, której ów stosunek dotyczył. Skarżąca podkreśliła także, że w toku postępowania w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego właściwy organ dokonuje oceny warunków tylko i wyłącznie na moment wydania decyzji, a nie na czas odbywania stażu, gdyż istota stażu zasadza się na założeniu, zgodnie z którym w okresie tym nauczyciel ubiegający się o kolejny stopień awansu zdobywa wymagane kwalifikacje.
W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Kurator Oświaty wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że zgodnie art. 9 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która spełnia określone wymagania kwalifikacyjne. Nie można nawiązać stosunku pracy z nauczycielem, który m.in. nie posiada kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska (art. 10 ust. 8 ustawy). Tak więc na stanowisku nauczyciela winien być zatrudniony oraz rozpoczynać staż na odpowiedni stopień awansu zawodowego tylko nauczyciel posiadający pełne kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska. Wobec powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że istotą stażu na kolejny stopień awansu zawodowego jest dopiero zdobywanie kwalifikacji wymaganych do zajmowania stanowiska nauczyciela. Zgodnie z art. 9d ust. 1 Karty Nauczyciela (w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 września 2001 r.) nauczyciel stażysta rozpoczynał staż z dniem nawiązania stosunku pracy a nauczyciel kontraktowy i nauczyciel mianowany z dniem 1 września na swój wniosek skierowany do dyrektora szkoły. Przepisy Karty Nauczyciela nie przewidują podejmowania przez jakikolwiek organ decyzji o dopuszczeniu do rozpoczęcia stażu albo decyzji odmawiającej dopuszczenia do rozpoczęcia stażu. Jeżeli nauczyciel spełniał wymagania uzasadniające ubieganie się o wyższy stopień awansu zawodowego, to warunkiem rozpoczęcia stażu był jego wniosek o staż, skierowany do dyrektora szkoły. Odmienna sytuacja miała miejsce wówczas, gdy nauczyciel nie spełniał warunków do nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego, określonych w art. 9b ust. 1 ustawy, a więc na przykład nie posiadał kwalifikacji zawodowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy. Nauczycielowi zwracającemu się o staż należało odmówić nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego zgodnie z art. 9b ust. 6 ustawy, który stanowi, że w przypadku niespełnienia przez nauczyciela warunków do nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego, dyrektor szkoły lub właściwy organ, o którym mowa w art. 9b ust. 4 pkt 2-4 ustawy, wydaje decyzję o odmowie nadania tego stopnia.
W przypadku nauczyciela kontraktowego, stosownie do art. 9b ust. 4 pkt 2 ustawy, decyzję o odmowie nadania stopnia nauczyciela mianowanego podejmuje organ prowadzący szkołę. Podjęcie tej decyzji przez organ prowadzący szkołę następuje po złożeniu przez nauczyciela wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego (art. 9d ust. 2 ustawy).
Kwalifikacje do zajmowania przez nauczyciela stanowiska zostały określone w art. 9 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Korzystając z upoważnienia wynikającego z art. 9 ust. 2 ustawy Minister Edukacji Narodowej określił szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli w rozporządzeniu z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.).
Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do § 7 ust. 2 rozporządzenia, kwalifikacje do nauczania języków obcych w szkołach posiada osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku filologicznym o specjalności języki obce lub lingwistyka stosowana i przygotowaniem pedagogicznym, legitymująca się dyplomem ukończenia wyższych studiów zawodowych w zakresie nauczania języka obcego, dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych, dyplomem ukończenia studiów wyższych dowolnego kierunku i świadectwem państwowego nauczycielskiego egzaminu z języka obcego II stopnia lub świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzanego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej, która ponadto uzyskała przygotowanie pedagogiczne. Sąd zaznaczył, że wprawdzie przepisy rozporządzenia nie zawierają wykazu egzaminów z zakresu znajomości języka obcego uprawniających do nauczania, to jednak z przepisów tych wynika, że do nauczania języków obcych legitymowane są osoby posiadające wysokie kwalifikacje zawodowe i bardzo dobrą znajomość języka obcego, a więc na poziomie porównywalnym co najmniej z osobami legitymującymi się dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych, a więc z pewnością na poziomie zaawansowanym. Egzaminem potwierdzającym znajomość języka angielskiego na poziomie zaawansowanym jest zdaniem Sądu pierwszej instancji, stosownie do jego nazwy, Certificate in Advanced English, które to świadectwo skarżąca uzyskała dopiero w trakcie zatrudnienia na stanowisku nauczyciela języka angielskiego i odbywania stażu ( po dwóch latach odbywania stażu).
Sąd stwierdził, że z opisu egzaminu First Certificate in English zawartego na odwrocie certyfikatu przedstawionego przez skarżącą wynika, że egzamin ten potwierdza ogólną znajomość języka angielskiego tylko na poziomie średniozaawansowanym. Nie można przyjąć, że każdy egzamin przeprowadzony przez instytucję zagraniczną daje uprawnienia do nauczania języka obcego, prowadziłoby to bowiem do przyznania uprawnień do nauczania także osobom, które legitymują się świadectwem znajomości języka angielskiego na poziomie niższym niż FCE, wydawanym przez Uniwersytet w Cambridge.
Do nauczania języka obcego wymagane są również odpowiednie kwalifikacje pedagogiczne, a więc kwalifikacje pedagogiczne powiązane z nauczanym przedmiotem. Zgodnie bowiem z § 1 pkt 2 rozporządzenia przez przygotowanie pedagogiczne należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną ( ... ). Sąd pierwszej instancji wskazał, że kurs kwalifikacyjny pedagogiczno - metodyczny dla nauczycieli języka angielskiego skarżąca ukończyła 25 czerwca 2004 r., tj. po zakończeniu stażu na nauczyciela mianowanego, a zatem w trakcie zatrudnienia na stanowisku nauczyciela języka angielskiego i odbywania stażu nie posiadała kwalifikacji do nauczania języka angielskiego.
Tym samym, Sąd pierwszej instancji uznał, że organy administracji zasadnie odmówiły skarżącej nadania stopnia awansu nauczyciela mianowanego i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła K. W., reprezentowana przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego:
a) art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U z 1982 r. Nr 3 poz. 19 ze zm.) przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego (w niniejszej sprawie stopnia nauczyciela mianowanego) jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych w momencie rozpoczynania stażu, podczas gdy przepis ten ustanawia przesłanki, które mają być spełnione łącznie w chwili ubiegania się o nadanie wyższego stopnia awansu (tj. odpowiednie kwalifikacje, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego i uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej), nie stawia natomiast wymogu spełnienia tych przesłanek w jakiejkolwiek kolejności,
b) § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. - w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz.U. z 1991 r. Nr 98 poz. 433 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten statuuje wymóg posiadania przez nauczyciela języka obcego świadectwa znajomości języka obcego na poziomie zaawansowanym, podczas gdy z przepisu tego wynika jedynie, że osoba taka winna się legitymować świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego przeprowadzanego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej (przy jednoczesnym braku wykazu takich egzaminów obowiązującego na dzień rozpoczęcia stażu przez skarżącą tj. 1 września 2000 r.),
c) § 22 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań kwalifikacyjnych wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. z 2002 r. nr 155 poz. 1288) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. zastosowanie przepisów tego rozporządzenia (obowiązującego od dnia 7 października 2002 r.) do sytuacji mającej miejsce w dniu 1 września 2000 r.,
d) § 1 pkt 2 wymienionego w pkt b) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. poprzez jego błędną wykładnię, tj. przyjęcie wbrew oczywistej treści tego przepisu, że przygotowanie pedagogiczne polega na nabyciu wiedzy i umiejętności z zakresu pedagogiki, psychologii i dydaktyki w powiązaniu z kierunkiem zatrudnienia, a tym samym nauczania uczniów, a nie w powiązaniu z kierunkiem kształcenia, tak jak to wynika z jasnego brzmienia omawianego przepisu,
e) art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu, że osoba legitymująca się świadectwem ukończenia studiów wyższych o kierunku filologia polska i świadectwem egzaminu First Certificate In English oraz posiadająca przygotowanie pedagogiczne zgodnie z kierunkiem wykształcenia, nie spełniała przesłanek do uznania ją za dysponującą kwalifikacjami do nauczania języka angielskiego w szkołach, a w konsekwencji nie mogła zajmować stanowiska nauczyciela tego języka;
2) naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi mimo istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej powołane wyżej przepisy prawa materialnego,
b) art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego zastosowanie zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a tej ustawy.
Wskazując na powyższe podstawy wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, iż skarżąca posiadała wymagania kwalifikacyjne do zajmowania stanowiska nauczyciela mianowanego języka angielskiego w dniu 29 czerwca 2004 r., tj. w dniu złożenia wniosku o nadanie stopnia nauczyciela mianowanego (według obowiązujących na tę chwilę przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli Dz.U. z 2002 r. Nr 155 poz. 1288 ze zm.), jak również odbyła staż na nauczyciela mianowanego przez okres wymagany powołaną wyżej ustawą (zgodnie z art. 9c ust. 1 pkt 2 - 2 lata i 9 miesięcy), trwający od 1 września 2001 r. (co oznacza, że okres ten upłynął z dniem 31 maja 2004 r.). Natomiast sposób sformułowania przepisu art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela nie pozwala, zdaniem skarżącej na wyciągniecie wniosku, że ustawodawca postawił wymóg istnienia kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka obcego już w chwili rozpoczęcia stażu. W związku z powyższym, zadośćuczynienie przesłankom wymienionym w przepisie art. 9b ust. 1 przez osobę ubiegającą się o nadanie kolejnego stopnia awansu zawodowego musi być oceniane na chwilę składania wniosku w tym przedmiocie, co oznacza, że nie jest wymagane ich spełnienie w kolejności określonej w tym przepisie.
Skarżąca podniosła ponadto, że w żaden sposób nie można stwierdzić, że powinna ona w dniu zatrudnienia celem odbycia stażu legitymować się świadectwem egzaminu potwierdzającego zaawansowaną znajomość języka angielskiego, gdyż zgodnie z § 7 ust. 2 pkt 4) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz.U. z 1991 r. Nr 98 poz. 433 ze zm.), kwalifikacje do nauczania języków obcych w szkołach posiada m.in. osoba, która legitymuje się "świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzonego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej" (...).
W ocenie skarżącej Sąd naruszył również zasadę lex retro non agit, bowiem przyjął, że skarżąca rozpoczynająca staż w dniu 1 września 2001 r. - powinna była już w tym dniu spełniać wymagania kwalifikacyjne dla zajmowania stanowiska nauczyciela języka angielskiego określone w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań kwalifikacyjnych wymaganych od nauczycieli. (Dz.U. z 2002 r. Nr 155 poz. 1288), obowiązującego dopiero od dnia 2 października 2002 r.
Skarżąca podniosła również zarzut, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni przepisu § 1 pkt 2 omawianego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Przepis ten stanowi bowiem, że przez "przygotowanie pedagogiczne" należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną w określonym przez ten przepis wymiarze godzin. Tymczasem Sąd pierwszej instancji przyjął, że z przepisu tego wynika obowiązek posiadania przygotowania pedagogicznego w powiązaniu z kierunkiem nauczania, tj. w przypadku skarżącej w powiązaniu z nauką języka angielskiego, nie zaś języka polskiego, który był dla skarżącej kierunkiem wykształcenia wyższego. Przepis § 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia MEN, podający definicję przygotowania pedagogicznego, nakazuje uznawać przygotowanie pedagogiczne uzyskane przez skarżącą za wystarczające. Tym samym, zdaniem skarżącej, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do stwierdzenia, że powinna ona była w momencie zatrudnienia posiadać przygotowanie pedagogiczne zgodne z kierunkiem nauczania, tj. dla nauczycieli języka angielskiego.
W konsekwencji, w ocenie skarżącej Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że osoba, która w dniu zatrudnienia legitymuje się świadectwem ukończenia studiów wyższych o kierunku filologia polska i świadectwem egzaminu First Certificate In English oraz posiada przygotowanie pedagogiczne zgodnie z kierunkiem wykształcenia nie może zajmować stanowiska nauczyciela języka angielskiego, a tym samym naruszył art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela.
Autor skargi kasacyjnej wskazał również, że skoro w zaskarżonym wyroku dokonano za organem błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego, to w konsekwencji doszło również do naruszenia prawa procesowego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Dolnośląskiego Kuratora Oświaty i pozostawienie tym samym tej decyzji w obrocie prawnym, mimo naruszenia przez nią prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw prawnych do jej uwzględnienia, tj. do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dolnośląski Kurator Oświatowy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, choć nie wszystkie powołane w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. W zaskarżonym wyroku został przez Sąd pierwszej instancji naruszony przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazany w podstawie kasacyjnej, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, wobec oddalenia skargi, mimo, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek błędnej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, to jest art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 16 stycznia 1983 r. - Karta Nauczyciela .
Powołanie w podstawie skargi kasacyjnej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., to jest naruszenia prawa materialnego, było niezbędne wyłącznie w takim zakresie, w jakim przepis ten powinien stanowić podstawę zaskarżonego wyroku w wyniku wykonania wykładni powołanego przepisu prawa materialnego odmiennej od zawartej w zaskarżonym wyroku. Z kolei wskazanie w podstawie skargi kasacyjnej przepisu art. 151 P.p.s.a., to jest naruszenie przepisu prawa procesowego polegało na jego zastosowaniu zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9c ust. 1-3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6 oraz w przypadku nauczyciela mianowanego uzyskania akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie.
Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w tej sprawie miało wyjaśnienie, czy w świetle powołanego przepisu nauczyciel ubiegający się o awans zawodowy powinien spełniać wymagania kwalifikacyjne określone w tym przepisie w dniu rozpoczęcia stażu, czy też w dniu złożenia wniosku o nadanie stopnia awansu zawodowego.
Zauważyć należy, że wniosek w którym nauczyciel "zwraca się o staż" jest kierowany do dyrektora szkoły, który jest uprawniony tylko do nadawania stopnia nauczyciela kontraktowego. Przepisy ustawy Karta Nauczyciela nie przewidują podejmowania przez jakiekolwiek organy decyzji o dopuszczeniu do rozpoczęcia stażu, a jedynym warunkiem jego rozpoczęcia jest złożenie wspomnianego wniosku, który w istocie stanowi zawiadomienie o jego rozpoczęciu. Z kolei warunki określone w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela dotyczą nadania stopnia awansu zawodowego, a nie rozpoczęcia stażu. Przepis ten nie określa również kolejności w jakiej przesłanki w nim wskazane powinny być spełnione.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w świetle art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela ocena spełnienia przez nauczyciela ubiegającego się o awans zawodowy wymagań kwalifikacyjnych powinna być dokonana na dzień złożenia przez niego wniosku, a nie na dzień rozpoczęcia stażu. Za taką wykładnią tego przepisu przemawiają względy celowościowe.
W sytuacji, gdy nauczyciel odbył staż, a w tym czasie kierunek ukończonych przez niego studiów nie zgadzał się z nauczanym przedmiotem, lecz w dniu złożenia wniosku o nadanie stopnia awansu zawodowego spełnił wymagania kwalifikacyjne, to brak jest uzasadnienia do nałożenia na niego obowiązku odbycia kolejnego stażu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odmienny pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku był wynikiem błędnej wykładni tego przepisu.
Natomiast do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie mogły doprowadzić kolejne podnoszone w niej zarzuty 1b, c, d, e przez błędną ich wykładnię. Wskazywały one na spełnianie przez skarżącą wymagań kwalifikacyjnych w dniu rozpoczęcia przez nią stażu. Skoro Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 9b ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela była błędna to ocena zasadności tych zarzutów była niecelowa.
Zważywszy, że okoliczności sprawy są bezsporne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę.
Omówione wyżej naruszenie prawa materialnego art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela dotyczy nie tylko zaskarżonego wyroku, ale i decyzji organów obu instancji i uzasadnia ich uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a.). Konsekwencją uwzględnienia skargi jest rozstrzygnięcie zarówno o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 203 pkt 1 P.p.s.a.) jak i o kosztach postępowania przed Sądem pierwszej instancji (art. 200 w zw. z art. 193 P.p.s.a.).