I OSK 537/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu. Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, mimo że orzeczony przez sąd karny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmował kategorię B, z wyłączeniem kategorii A. Organy administracji oraz WSA uznały, że przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nakładają obowiązek odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii A w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. (SK 23/21), uznał, że takie rozszerzenie zakazu prowadzenia pojazdów poza zakres orzeczony przez sąd karny jest niezgodne z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd podkreślił, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a sądy są zobowiązane uwzględniać stanowisko Trybunału. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje administracyjne, uznając, że organ nie może pozbawić kierowcy uprawnień w zakresie, który nie został objęty zakazem sądu karnego. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ administracji z uwzględnieniem powyższych uwag.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o kierujących pojazdami w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i zasad konstytucyjnych (zasada państwa prawnego, sprawiedliwość społeczna, ne bis in idem). Podstawa do kwestionowania odmowy zwrotu prawa jazdy, gdy zakaz sądu karnego jest węższy niż sankcja administracyjna.
Orzeczenie opiera się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który miał moc powszechnie obowiązującą. Dotyczy konkretnej sytuacji prawnej związanej z art. 12 ustawy o kierujących pojazdami.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustawy o kierujących pojazdami, które uniemożliwiają zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii A w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B (z wyłączeniem kategorii A), są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
NSA powołał się na wyrok TK SK 23/21, który uznał art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami za niezgodne z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pozbawiają prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami, co do których nie orzeczono zakazu prowadzenia.
Czy odmowa zwrotu prawa jazdy kategorii A, gdy zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony przez sąd karny obejmuje kategorię B z wyłączeniem kategorii A, stanowi naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi naruszenie.
Uzasadnienie
Rozszerzanie sankcji administracyjnej ponad zakres orzeczony przez sąd karny narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, a także zasadę ne bis in idem, prowadząc do podwójnego karania za ten sam czyn.
Przepisy (9)
Główne
u.k.p. art. 12 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
Przepis ten, w zw. z ust. 2 pkt 2, był interpretowany jako podstawa do odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii A, gdy zakaz obejmował kategorię B.
u.k.p. art. 12 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
Przepis ten, w zw. z ust. 1 pkt 2, był podstawą odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii A w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w zakresie w jakim pozbawiają prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami, co do których nie orzeczono zakazu prowadzenia, są niezgodne z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. • Rozszerzanie sankcji administracyjnej ponad zakres orzeczony przez sąd karny narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej oraz zasadę ne bis in idem.
Godne uwagi sformułowania
sankcja administracyjna w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii, co do której sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, wykracza poza treść orzeczonego w wyroku karnym środka karnego • pozbawianie kierowcy uprawnień w zakresie prawa jazdy (czy też odmowa zwrotu prawa jazdy określonej kategorii) przez organ administracji [...] w szerszym zakresie, niż orzekł to sąd karny [...] stoi w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi • Niewątpliwie wprowadzona przepisami art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. norma umożliwiająca odmowę zwrotu dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania innymi pojazdami mechanicznymi, a sprowadzająca się do obligatoryjnego rozszerzenia zakresu dolegliwości ponad granice wyznaczone prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, narusza zasadę podwójnego karania obywatela za ten sam czyn
Skład orzekający
Zygmunt Zgierski
przewodniczący
Karol Kiczka
sprawozdawca
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o kierujących pojazdami w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i zasad konstytucyjnych (zasada państwa prawnego, sprawiedliwość społeczna, ne bis in idem). Podstawa do kwestionowania odmowy zwrotu prawa jazdy, gdy zakaz sądu karnego jest węższy niż sankcja administracyjna."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który miał moc powszechnie obowiązującą. Dotyczy konkretnej sytuacji prawnej związanej z art. 12 ustawy o kierujących pojazdami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wpływa na interpretację przepisów przez sądy administracyjne i jak ważne jest przestrzeganie zasad konstytucyjnych, takich jak zakaz podwójnego karania.
“Czy można stracić prawo jazdy na kategorię, której zakaz prowadzenia nie obejmuje? NSA odpowiada: Nie, jeśli narusza to Konstytucję!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.