I OSK 533/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-04-01
NSAnieruchomościWysokansa
ewidencja gruntówksięgi wieczystenieruchomościprawo geodezyjnemodernizacja ewidencjigranice działekpowierzchnia działkistan prawnysąd administracyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą modernizacji ewidencji gruntów, podkreślając, że ewidencja rejestruje stany prawne, a nie je tworzy, a niezgodności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej z danymi ewidencyjnymi podlegają sprostowaniu przed sądem powszechnym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję o zatwierdzeniu operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów. Skarżący kwestionował zgodność danych ewidencyjnych z wpisami w księdze wieczystej, w tym powierzchnię działki. NSA oddalił skargę, wyjaśniając, że ewidencja gruntów służy rejestrowaniu stanów prawnych, a nie ich tworzeniu, a niezgodności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej z danymi ewidencyjnymi nie tworzą stanu prawnego i podlegają sprostowaniu przed sądem powszechnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatowego o zatwierdzeniu operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności kwestionował sposób ustalenia powierzchni działki ewidencyjnej i jej zgodność z wpisami w księdze wieczystej. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że ewidencja gruntów i budynków służy jedynie rejestrowaniu stanów prawnych, a nie ich tworzeniu. Sąd wyjaśnił, że niezgodności między danymi ewidencyjnymi a oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej nie tworzą stanu prawnego i podlegają sprostowaniu przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym. NSA wskazał, że oznaczenie nieruchomości, w tym jej obszar, nie jest objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa ani rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W związku z tym, zarzuty naruszenia przepisów o księgach wieczystych i prawa geodezyjnego zostały uznane za nieuzasadnione. Sąd odniósł się również do zarzutów procesowych, uznając je za nietrafne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie ewidencyjne służy rejestrowaniu stanów prawnych, a nie ich tworzeniu. Niezgodności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej z danymi ewidencyjnymi nie tworzą stanu prawnego i podlegają sprostowaniu przed sądem powszechnym.

Uzasadnienie

Ewidencja gruntów rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie, nie rozstrzyga sporów o własność. Oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej, w tym jej obszar, nie jest objęte domniemaniem prawdziwości ani rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych i podlega sprostowaniu przed sądem powszechnym na podstawie danych z ewidencji gruntów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.k.w.h. art. 3

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

u.k.w.h. art. 5

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.g.k. art. 2 § pkt 8

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.p.g.k. art. 20

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.p.g.k. art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.p.g.k. art. 24

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 42 § § 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 56 § pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 57 § ust. 1

u.k.w.h. art. 25 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

u.k.w.h. art. 26 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

u.k.w.h. art. 27

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 106 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 112

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ewidencja gruntów rejestruje stany prawne, a nie je tworzy. Niezgodności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej z danymi ewidencyjnymi nie tworzą stanu prawnego i podlegają sprostowaniu przed sądem powszechnym. Oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej nie jest objęte domniemaniem prawdziwości ani rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 3 i 5 u.k.w.h. poprzez przyjęcie, że informacje zawarte w księdze wieczystej nie mają znaczenia dla danych zgromadzonych w ewidencji gruntów i budynków. Naruszenie art. 2 pkt 8 i art. 20 u.p.g.k. poprzez błędną interpretację pojęcia 'ewidencja' bez uwzględnienia zasad wykładni systemowej. Naruszenie § 42 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez przyjęcie, że decyzja organów administracji spełnia wymogi ustawowe. Naruszenie art. 106 § 2 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających i sporządzenie niepełnego uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencjonowanie gruntów nie stanowi postępowania, w którym rozstrzygane są spory o własność. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa, ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Niezgodność dotycząca oznaczenia nieruchomości z danymi faktycznymi, objętymi wpisem w dziale I księgi wieczystej, nie jest tożsama z pojęciem niezgodności, o której stanowi art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Skład orzekający

Jacek Fronczyk

sprawozdawca

Joanna Banasiewicz

przewodniczący

Jolanta Rajewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie relacji między ewidencją gruntów a księgami wieczystymi, w szczególności w kontekście oznaczenia nieruchomości i rozstrzygania niezgodności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezgodności danych ewidencyjnych z wpisami w księdze wieczystej, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między stanem prawnym a oznaczeniem nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii rozgraniczenia kompetencji między ewidencją gruntów a księgami wieczystymi, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości i praktyków prawa obrotu nieruchomościami.

Ewidencja gruntów czy księga wieczysta – kto ma rację w sporze o powierzchnię działki?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 533/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Fronczyk /sprawozdawca/
Joanna Banasiewicz /przewodniczący/
Jolanta Rajewska
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
III SA/Kr 850/05 - Wyrok WSA w Krakowie z 2006-10-19
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
art.2 pkt 8 i art.20
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
art.3 i art.5
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
§42
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Jolanta Rajewska del. WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2006 r. sygn. akt III SA/Kr 850/05 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 października 2006 r. o sygn. akt III SA/Kr 850/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia operatu opisowo – kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu O. z dnia [...] nr [...], orzekającą o zatwierdzeniu z urzędu operatu opisowo – kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków, założonego dla obrębu geodezyjnego B., gmina O., w przedmiocie działki nr [...] o powierzchni [...] ha .
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego Kartograficznego w K. wyjaśnił, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha jest odpowiednikiem parcel gruntowych [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, powstałych w wyniku postępowania rozgraniczeniowego. Poprzednia decyzja Starosty Powiatowego w O. z dnia [...] nr [...], w następstwie rozpoznania odwołania Z. S., została w całości uchylona decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę, za podstawę faktyczną swojej decyzji z dnia [...] Starosta O. przyjął ustalenia, że od założenia ewidencji gruntów w 1966 r. w jednostce rejestrowej nr [...] figurowały parcele gruntowe [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. Parcela [...] wywodzi się z parceli [...], a parcela [...] z parceli [...], które wcześniej stanowiły własność F. i A. K.. Orzeczeniem o wywłaszczeniu Prezydium WRN w K. z dnia [...] grudnia 1953 r. orzeczono o wywłaszczeniu z parceli [...] jej części o powierzchni [...] ha, a z parceli [...] części o powierzchni [...] ha. Operatem pomiarowym [...] działkę [...] o powierzchni [...] ha podzielono na działki [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha, a parcelę gruntową [...] o powierzchni [...] ha podzielono na działki [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. W założonej dla działek [...] i [...] księdze wieczystej nr [...] uwidoczniono powyższe podziały działek, a następnie działki [...] i [...] w 1970 r. przeniesiono do księgi wieczystej nr [...] jako własność Skarbu Państwa – Dyrekcji Okręgowej [...] w K.. W 1972 r. na wniosek A. S. wszczęto postępowanie rozgraniczeniowe działek [...] i [...] z działkami sąsiednimi. Orzeczeniem Prezydium PRN w O. z dnia [...] marca 1973 r. działki te rozgraniczono zgodnie z operatem pomiarowym nr [...], przyjętym do zasobu. Według operatu rozgraniczenia, działka [...] o powierzchni [...] ha zmieniła powierzchnię na [...] ha, a działka [...] o powierzchni [...] ha zmieniła powierzchnię na [...] ha. Wynikający z rozgraniczenia działek [...] i [...] stan co do ich powierzchni nie został ujawniony w księdze wieczystej nr [...], w której działki te oznaczone są powierzchnią sprzed rozgraniczenia, czyli łącznie [...] ha, a po rozgraniczeniu [...] ha. Dane co do powierzchni działek w księdze wieczystej są niezgodne ze stanem ujawnionym w ewidencji gruntów od 1973 r. Utworzona w toku modernizacji operatu opisowo – kartograficznego działka nr [...] o powierzchni [...] ha odpowiada działkom [...] i [...] o łącznej powierzchni [...], ustalonej przy ich rozgraniczeniu.
Organ wskazał, że postępowanie modernizacyjne rozpoczęto w 1994 r. i prace geodezyjne prowadzono od grudnia 2000 r. Ustalono, że projekt operatu opisowo – kartograficznego wyłożono do wglądu zainteresowanych w okresie od dnia 4 do 12 grudnia 2000 r., powiadamiając o wyłożeniu właścicieli i władających, a także przez podanie zawiadomienia do publicznej wiadomości przez jego ogłoszenie na tablicach ogłoszeń od dnia 1 do 20 grudnia 2000 r. oraz w dniu 1 grudnia 2000 r. w "Dzienniku Polskim". Przedłożono do wglądu projekty rejestru gruntów i mapy ewidencyjnej w skali 1:1000 oraz sporządzono wykaz synchronizacyjny między starą a nową ewidencją. Wskazano, że w "Rejestrach gruntów" z wyłożenia strony składały oświadczenia o przyjęciu projektu bez zastrzeżeń lub o zgłoszeniu uwag i zastrzeżeń. Szczegółowy opis uwag zawiera "Wykaz uwag i wniosków zgłoszonych do operatu opisowo – kartograficznego", sporządzony w trakcie wyłożenia. Uwzględnione i rozpatrzone zastrzeżenia stanowiły podstawę do korekty wykrytych błędów w rejestrze i mapach. W pozycji 24 Wykazu Z. S. – właściciel działek [...] i [...], których odpowiednikiem jest projektowana działka nr [...], podniósł, że działka ta winna graniczyć z działką nr [...], gdyż znajdujący się między nimi teren, odpowiadający działkom [...] i [...], również stanowi jego własność.
Uznając wniesione zastrzeżenia za nieuzasadnione, Starosta Powiatowy w O. zatwierdził operat opisowo – kartograficzny modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu B., obejmujący m.in. działkę nr [...].
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. przyjął ustalenia organu I instancji za własne, stwierdzając, że decyzja Starosty jest prawidłowa. Różnica powierzchni pomiędzy wskazaną w księdze wieczystej a wynikającą z ewidencji jest tylko następstwem obliczenia powierzchni względem granic ustalonych rozgraniczeniem, a nie skutkiem wywłaszczenia z 1953 r. Różnica 54 m 2 jest wynikiem dokładniejszej metody obliczeń.
Organ podkreślił także, że kwestia przesłanek zwrotu nieruchomości wywłaszczonej nie mieści się w granicach postępowania ewidencyjnego i zarzuty co do skuteczności wywłaszczenia nie mogą być w tym postępowaniu rozpoznane.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. S. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), art. 112 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), przepisów art. 7d pkt 1, art. 20, art. 22 ust. 1 i art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Podniósł także zarzut naruszenia przepisów § 42 ust. 2 w związku z § 56 pkt 2 i § 57 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), a także art. 77 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).
Zdaniem skarżącego, organ błędnie przyjął, że przepisy ewidencji dają podstawę do pozbawienia własności prawa wpisanego do księgi wieczystej, czym naruszył wskazane przepisy ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ten sam zarzut skarżący postawił ze wskazaniem na przepisy powołanego rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Ponadto zaznaczył, że uzasadnienie decyzji nie wskazuje faktów uznanych za udowodnione, a organy niedokładnie ustaliły stan prawny nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Rozstrzygniecie oparto na błędnym założeniu, że południowo – zachodnia część działki skarżącego stanowi własność [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji, nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji – jak podał – jest zatwierdzenie operatu opisowo – kartograficznego obrębu B., obejmującego m.in. działkę ewidencyjną nr [...], w trybie kompleksowej modernizacji operatu. Tryb, w którym przeprowadzono działania modernizacyjne, ma swoje implikacje dla przedmiotu oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Badanie jej zgodności z prawem obejmuje przede wszystkim kontrolę, czy przy jej wydaniu zastosowano tryb i zasady zatwierdzania operatu opisowo – kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
WSA w Krakowie nie stwierdził uchybień i uznał merytoryczne stanowisko organów za trafne. Sąd podkreślił, że istota postępowania ewidencyjnego sprowadza się do tego, że ewidencjonuje ono stany prawne, a nie tworzy stanów prawnych. W szczególności organy nie mogą samodzielnie ustalać tytułów własności. Wszystkie zatem zarzuty skarżącego, iż służy mu prawo własności do działek [...] i [...], objętych księgą wieczystą nr [...] i wpisanych na rzecz Skarbu Państwa, nie mogły być w tym postępowaniu weryfikowane. Ewentualne uzyskanie wpisu prawa własności na te działki przez skarżącego w księgach wieczystych da podstawę do aktualizacji ewidencji gruntów. Mylne jest także stanowisko skarżącego, że ewidencyjna zmiana w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów powierzchni działki nr [...], jako odpowiednika działek [...] i [...], wpisanych do księgi wieczystej nr [...], narusza prawo własności.
Należy mieć na uwadze, że oznaczenie nieruchomości, w tym jej obszar granice oznaczone na mapie i opisie nieruchomości, są elementem oznaczenia nieruchomości, zawartym w dziale I - 0 księgi wieczystej, stosownie do przepisu art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) oraz § 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1122). Identyczną regulację zawierają postanowienia §15 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. Nr 162, poz. 1575).
Powszechnie jest przyjęte w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyrok SN z dnia 24 listopada 1997 r. o sygn. akt II CKU 110/97, Prok. i Pr. 1998/28), że elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa (art. 3), ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5). Podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, zgodnie z art. 26 ust. 1 powołanej ustawy, są dane z ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości). Przepis art. 27 tej ustawy przewiduje tryb postępowania w przedmiocie sprostowania oznaczenia nieruchomości przed sądem prowadzącym księgę wieczystą w wypadku stwierdzenia niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej, na wniosek właściciela, wieczystego użytkownika lub z urzędu – na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej, prowadzącej ewidencję gruntów i budynków.
Znajdujące się w ewidencji gruntów mapa i opis nieruchomości stanowią podstawę jej oznaczenia w księdze wieczystej. Skoro elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa, ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, opis tej samej nieruchomości może ulegać zmianom w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków. Jednakże w świetle powołanego już przepisu art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, usunięcie tej niezgodności należy do sądu powszechnego – sądu rejonowego, prowadzącego księgi wieczyste, a organowi prowadzącemu ewidencję gruntów służy tylko uprawnienie do zawiadomienia sądu o dostrzeżonej niezgodności, jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 15 kwietnia 1997 r. o sygn. akt CKN 26/97 (OSNIC 11/97, poz. 167).
Uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik Z. S., mając za podstawę art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 i art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, polegające na przyjęciu, iż informacje zawarte w księdze wieczystej nie mają znaczenia dla danych zgromadzonych w ewidencji gruntów i budynków; art. 2 pkt 8 i art. 20 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, polegające na błędnej interpretacji pojęcia "ewidencja" bez uwzględnienia zasad wykładni systemowej; § 42 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez przyjęcie, że decyzja organów administracji spełnia wymogi ustawowe.
W oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autor skargi kasacyjnej zarzucił także naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w tym art. 106 § 2 w związku z art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieprzeprowadzeniu dowodów uzupełniających, wskazanych przez skarżącego oraz sporządzenie niepełnego uzasadnienia zaskarżanego orzeczenia.
Wskazując na powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a wobec tego nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając powołane w skardze kasacyjnej podstawy naruszenia prawa materialnego, należy zauważyć, że skarżący wyraźnie wiąże treść wpisów w dziale I księgi wieczystej, jako objętych działaniem rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Tak jednak nie jest. Księga wieczysta to urzędowy rejestr, który prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej jest wyłącznie treść wpisów obejmujących prawa. Chybiona jest więc motywacja skarżącego oparta na instytucji wiary publicznej ksiąg wieczystych, jak i na domniemaniu prawdziwości wpisanego w księdze wieczystej prawa. Oznaczenie nieruchomości odzwierciedla jedynie treść dokumentów w tym względzie, przede wszystkim z zakresu ewidencji gruntów, nie tworzy natomiast stanu prawnego nieruchomości. Co więcej, w postępowaniu administracyjnym wykluczona jest jakakolwiek kontrola treści wpisów własności w księdze wieczystej. Zatem zarzut naruszenia art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) jest nieuzasadniony.
Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 2 pkt 8 i art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). W myśl tych przepisów, ewidencja gruntów i budynków służy tworzeniu jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Zmian przedmiotowych i podmiotowych w ewidencji dokonuje się na podstawie odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej oraz prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, innych aktów normatywnych, itp. Naczelny Sąd Administracyjny w swym dotychczasowym orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniał, że ewidencjonowanie gruntów nie stanowi postępowania, w którym rozstrzygane są spory o własność. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania daną nieruchomością lub jej częścią. Zupełnie inny jest cel prowadzenia księgi wieczystej, jak i innym celom służy ewidencja gruntów i budynków. W tym kontekście dalece chybiony jest zarzut o nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji zasad wykładni systemowej przy interpretacji pojęcia "ewidencja".
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia § 42 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). W sprawie takiej, jak niniejsza, badanie zgodności z prawem decyzji obejmuje przede wszystkim kontrolę, czy przy jej wydaniu zastosowano tryb i zasady zatwierdzania operatu opisowo – kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Uznając wniesione przez Z. S. zastrzeżenia za nieuzasadnione, Starosta Powiatowy w O. zatwierdził operat opisowo – kartograficzny modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu B., obejmujący m.in. działkę nr [...], przedstawiając w tym zakresie swoje stanowisko. Z kolei, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. przyjął ustalenia organu I instancji za własne, wskazując, że decyzja Starosty jest prawidłowa. WSA w Krakowie właściwie ocenił nie tylko procedowanie organów orzekających w sprawie, ale także ich merytoryczne argumenty, uzasadniające podjęte rozstrzygnięcia. Warto przy tym zaznaczyć, że uchybienia procesowe mogą stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wtedy, gdy mają istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym aspekcie nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 106 § 2 w związku z art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokumenty, na które powołuje się strona, zostały załączone do skargi i nie ma podstaw, by przyjąć, że Sąd I instancji ich nie uwzględnił, kontrolując legalność wydanych w sprawie decyzji, zwłaszcza że dokumenty te mają potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. Uzasadnienie Sądu w całości zaś tłumaczy i wyjaśnia wydany wyrok.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że istota sprawy dotyczy niezgodności, która powstała w 1973 r. Ustalenia postępowania rozgraniczeniowego spornej nieruchomości, wszczętego w 1972 r., ujawniono w ewidencji gruntów właśnie w 1973 r., natomiast ustalony w wyniku rozgraniczenia nowy stan nieruchomości nie został wówczas ujawniony w księdze wieczystej.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że operat pomiarowy zatwierdzono orzeczeniem o rozgraniczeniu z dnia [...] marca 1973 r. i w tym też dniu parcele gruntowe [...] i [...] zmieniły łączną powierzchnię z [...] ha na [...] ha. Pomimo zmiany powierzchni na skutek rozgraniczenia, w dniu [...] marca 1973 r. właścicielem parceli gruntowych [...] i [...] o powierzchni [...] ha został Z. S. (na podstawie umowy darowizny) i ten stan został wpisany do księgi wieczystej.
Należy przy tym zaznaczyć, że niezgodność dotycząca oznaczenia nieruchomości z danymi faktycznymi, objętymi wpisem w dziale I księgi wieczystej, nie jest tożsama z pojęciem niezgodności, o której stanowi art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Dane dotyczące nieruchomości takie, jak: położenie, obszar (powierzchnia), konfiguracja działki, etc. nie stanowią danych, które w razie niezgodności z rzeczywistością powodowałyby niezgodność ze stanem prawnym nieruchomości, gdyż stanu takiego nie tworzą. Tego rodzaju niezgodność podlega sprostowaniu przed sądem powszechnym.
Zgodnie z brzmieniem art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w razie niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje na wniosek właściciela nieruchomości, wieczystego użytkownika lub z urzędu – na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków – sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z tej ewidencji. Powołany przepis wyraża zasadę ścisłej zależności treści wpisów w dziale I księgi wieczystej i stosownych danych z ewidencji gruntów, takich jak wypisy z rejestru gruntów, wyrysy i mapy ewidencyjne oraz wykazy zmian gruntowych. W razie stwierdzenia niezgodności wpisów w dziale I księgi wieczystej z danymi ewidencyjnymi, te aktualne dane ewidencyjne podlegają wpisowi i nie mogą one być traktowane jako zmieniające stan prawny wpisów, jeżeli nie naruszają prawa własności osoby wpisanej w dziale II księgi wieczystej.
W takim stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI