I OSK 524/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej, która rezygnowała z pracy w celu opieki nad matką. Organy administracji i WSA uznały, że prawo do świadczenia nie powstało, ponieważ matka skarżącej nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przed końcem 2023 r., a wniosek o takie orzeczenie wpłynął dopiero w listopadzie 2023 r., a samo orzeczenie zostało wydane w lutym 2024 r. NSA, uwzględniając skargę kasacyjną, stwierdził, że błędna była interpretacja przepisów przez Sąd I instancji. Sąd uznał, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Kluczowe jest ustalenie momentu powstania prawa. NSA, opierając się na wykładni systemowej i celowościowej, a także wcześniejszych orzeczeniach, wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31.12.2023 r. powstaje również wtedy, gdy wniosek o ustalenie niepełnosprawności wpłynął do organu przed tą datą, a wniosek o świadczenie został złożony w terminie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tej sprawie wniosek o ustalenie niepełnosprawności wpłynął w listopadzie 2023 r., a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności datowane jest od 1 grudnia 2023 r., co uzasadniało zastosowanie przepisów w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok, decyzję SKO oraz decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, w szczególności momentu powstania prawa do świadczenia w kontekście złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności i wniosku o świadczenie.
Dotyczy specyficznej sytuacji przejścia z jednego reżimu prawnego świadczeń pielęgnacyjnych na inny, z uwzględnieniem przepisów przejściowych i procedury orzekania o niepełnosprawności.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony po 31.12.2023 r., ale dotyczący okresu, w którym prawo do świadczenia mogło powstać na zasadach obowiązujących do 31.12.2023 r. (zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r.), powinien być procedowany według przepisów obowiązujących do tej daty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31.12.2023 r. powstaje również w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie niepełnosprawności wpłynął do organu przed tą datą, a wniosek o świadczenie został złożony w terminie określonym w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Uzasadnienie
NSA przyjął wykładnię systemową i celowościową art. 63 ust. 1 u.ś.w., wskazując, że "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." obejmuje przypadki, gdy wniosek o ustalenie niepełnosprawności wpłynął do organu do 31.12.2023 r., a wniosek o świadczenie został złożony w terminie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., nawet jeśli sam wniosek o świadczenie został złożony po tej dacie. Kluczowe jest uwzględnienie procedury uzyskiwania orzeczenia o niepełnosprawności jako integralnej części postępowania o świadczenie.
Przepisy (3)
Główne
u.ś.w. art. 63 § ust. 1 i 2
Ustawa o świadczeniu wspierającym
Przepis ten, w połączeniu z art. 24 ust. 2a u.ś.r., pozwala na stosowanie przepisów dotychczasowych (sprzed 1.01.2024 r.) do spraw, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31.12.2023 r., nawet jeśli wniosek o świadczenie został złożony po tej dacie, pod warunkiem złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności do 31.12.2023 r. i ustalenia stopnia niepełnosprawności od daty przypadającej przed 31.12.2023 r.
u.ś.r. art. 24 § ust. 2a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa, że jeżeli w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności zostanie złożony wniosek o świadczenie uzależnione od niepełnosprawności, prawo do świadczenia ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis dotyczący świadczenia pielęgnacyjnego, którego brzmienie uległo zmianie od 1.01.2024 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 63 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym w zw. z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na błędnym uznaniu, że przepisy te nie umożliwiają prowadzenia postępowania w sprawach, w których wnioski o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożone zostały po 31.12.2023 r., podczas gdy z prawidłowej wykładni wynika, iż przyznanie świadczenia na zasadach obowiązujących do 31.12.2023 r. jest możliwe, gdy prawo mogło powstać z mocą wsteczną od 31.12.2023 r.
Godne uwagi sformułowania
Prawidłowa wykładnia norm regulujących przyznawanie świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności nie może być prowadzona w oderwaniu od procedury uzyskiwania stosownego orzeczenia. • Postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności stanowią bowiem integralną całość, zmierzającą do ustalenia prawa do świadczenia. • Wykładnia systemowa i celowościowa art. 63 ust. 1 u.ś.w. nakazuje przyjąć, że sformułowanie "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." obejmuje nie tylko sytuacje, w których wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono do tego dnia, ale również przypadki, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został co prawda złożony po 31 grudnia 2023 r., lecz nastąpiło to z zachowaniem terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., a sam wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności wpłynął do organu orzeczniczego do 31 grudnia 2023 r. i ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający przed tą datą.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
sędzia
Dariusz Chaciński
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, w szczególności momentu powstania prawa do świadczenia w kontekście złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności i wniosku o świadczenie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejścia z jednego reżimu prawnego świadczeń pielęgnacyjnych na inny, z uwzględnieniem przepisów przejściowych i procedury orzekania o niepełnosprawności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia pielęgnacyjnego i wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne i intertemporalne, które mogą dotyczyć wielu osób. Wykładnia NSA jest istotna dla praktyki.
“Świadczenie pielęgnacyjne dla matki: Czy wniosek złożony po nowym roku nadal daje szansę na świadczenie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.