I OSK 523/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-06
NSAochrona środowiskaŚredniansa
produkty uboczne pochodzenia zwierzęcegokara pieniężnaochrona zdrowia zwierzątkodeks postępowania administracyjnegorozporządzenie nr 1069/2009kontrola weterynaryjnaodpady zwierzęceodpowiedzialność administracyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieprawidłowe usuwanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, potwierdzając prawidłowość ustaleń organów i sądu niższej instancji.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, kwestionując nałożenie kary pieniężnej za nieprawidłowe usuwanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego. Zarzuty dotyczyły m.in. błędnej oceny dowodów w zakresie wagi zwłok zwierzęcych oraz naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym braku miarkowania kary. NSA oddalił skargę, uznając, że spółka jako podmiot odpowiedzialny naruszyła przepisy, a waga materiału kategorii 1 (115 kg) uzasadniała nałożoną karę.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę spółki na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze. Decyzja ta nakładała na spółkę karę pieniężną za nieprawidłowe usunięcie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 1. Spółka zarzucała m.in. błędną ocenę dowodów dotyczących wagi zwłok zwierzęcych, nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków oraz naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących miarkowania kary. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, nie dopatrzył się przesłanek nieważności postępowania. Sąd podkreślił, że spółka jako właściciel produktu podejmowała decyzje dotyczące jego usuwania i ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników. Ustalono, że waga materiału kategorii 1 wynosiła 115 kg, co zgodnie z przepisami wykonawczymi uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 35 000 zł. NSA uznał, że naruszenie przepisów dotyczących usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego miało znaczną wagę i nie pozwalało na odstąpienie od nałożenia kary. Sąd oddalił skargę kasacyjną, prostując jednocześnie oczywistą omyłkę w oznaczeniu numeru decyzji w komparycji zaskarżonego wyroku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, waga ustalona na podstawie dokumentów handlowych, które nie były kwestionowane przez stronę w momencie odbioru, może stanowić podstawę do nałożenia kary, zwłaszcza gdy strona nie przedstawiła dowodów na inną wagę.

Uzasadnienie

NSA uznał, że spółka jako właściciel produktu ponosi odpowiedzialność za prawidłowość danych w dokumentacji. Podpisanie dokumentu handlowego przez przedstawiciela strony oznaczało zgodę na wskazane w nim dane, w tym wagę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (31)

Główne

u.o.z.z.c.z. art. 85a § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

rozporządzenie z 2 maja 2014 r. art. 3 § pkt 2 lit. a tiret trzecie

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189d § pkt 1-7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.z.z.c.z. art. 2 § pkt 33

Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

u.o.z.z.c.z. art. 85b

Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 3 § pkt 11

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 7 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 8 § lit. b ppkt ii

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 12

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 25

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 26

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 28

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 29

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009

rozporządzenie nr 142/2011 art. 8 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 142/2011

rozporządzenie nr 142/2011 art. 9

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 142/2011

rozporządzenie nr 142/2011 art. 10 § ust. 1 i 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 142/2011

rozporządzenie nr 142/2011 art. 23 § ust. 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 142/2011

rozporządzenie nr 142/2011 art. 24 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 142/2011

P.p.s.a. art. 156 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka jako podmiot odpowiedzialny ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników w zakresie usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Waga materiału kategorii 1 (115 kg) uzasadniała nałożenie kary pieniężnej zgodnie z przepisami wykonawczymi. Naruszenie przepisów dotyczących usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego miało znaczną wagę i nie pozwalało na odstąpienie od nałożenia kary.

Odrzucone argumenty

Błędna ocena dowodów w zakresie wagi zwłok zwierzęcych. Niewystarczające postępowanie dowodowe (brak przesłuchania świadków). Możliwość miarkowania kary lub odstąpienia od jej nałożenia na podstawie art. 189f K.p.a. Błędna wykładnia pojęcia 'kto' w art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ochronie zdrowia zwierząt.

Godne uwagi sformułowania

przyjęty sztywny i taryfowy sposób określania sankcji wyklucza na zasadzie szczególnej zastosowanie dyrektyw do odstąpienia od nałożenia kary waga naruszenia nie jest znikoma konstrukcja deliktu administracyjnego obejmuje odpowiedzialność podmiotu za działania osób występujących w jej imieniu, jak również zatrudnianych przez nią pracowników nie można przyznać racji skarżącemu kasacyjnie, że rozważania Sądu I instancji są niepełnie i sprzeczne

Skład orzekający

Agnieszka Miernik

sprawozdawca

Jolanta Rudnicka

przewodniczący

Monika Nowicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności podmiotu za działania pracowników w zakresie usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz brak możliwości miarkowania kary w przypadku istotnego naruszenia przepisów sanitarnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii prawnej związanej z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i karami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenia przepisów sanitarnych i kar pieniężnych, co jest istotne dla firm działających w branży rolnej i przetwórczej.

Przedsiębiorco, uważaj: nawet błąd pracownika może kosztować 35 tys. zł kary za nieprawidłowe usuwanie odpadów zwierzęcych!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 523/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
II SA/Go 779/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2021-12-08
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 189a § 1 , art. 189d pkt 1-7, art. 189f § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1421
art. 2 pkt 33, art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - t.j.
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 1 art. 3 pkt 11
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące  produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002  (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego).
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 779/21 w sprawie ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze z dnia 8 czerwca 2021 r. nr WIW.ŻPUF.928.1.1.2021(5) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. prostuje sentencję zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce oznaczenia numeru decyzji "WIW.ŻPUF.928.1.2021(5)" wpisuje "WIW.ŻPUF.928.1.1.2021(5)"; 2. oddala skargę kasacyjną; 3. zasądza od A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 779/21 oddalił skargę A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze z 8 czerwca 2021 r. nr WIW.ŻPUF.928.1.2021(5) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. sp. z.o.o. z siedzibą w B. (powoływana dalej również jako "Spółka") zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez błędną ocenę następujących dokumentów w zakresie wagi zwierząt: protokołu kontroli weterynaryjnej doraźnej/problemowej z 23 stycznia 2020 r., oświadczenia lekarza weterynarii C. C. z 4 lutego 2020 r., dokumentu handlowego nr 806/2020, dokumentu handlowego nr 805/2020, pisma D. sp. z o.o. z 8 czerwca 2020 r. (ocenę tego dokumentu również w zakresie daty legalizacji wagi) oraz nieprzeprowadzanie przez organy obu instancji dowodu z przesłuchania świadków, to jest E. E. oraz członków zarządu Spółki, w celu wyjaśnienia istotnych wątpliwości zachodzących w stanie faktycznym;
b. art. 189f § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji dyrektyw do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i w konsekwencji wadliwe prowadzenie kontroli sądowej działania organu administracji publicznej w zakresie zastosowania w sprawie przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, które to przesłanki wynikają z powołanych przepisów;
c. art. 189d pkt 1 – 7 w związku z art. 189a § 1 w związku z "art. 198d pkt 1) do 6)" (powinno być "art. 189d pkt 1) do 6)" – przypis NSA) K.p.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez nieprawidłową kontrolę legalności decyzji organów obu instancji, a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie za organem II instancji, że "przyjęty sztywny" i ‘"taryfowy" sposób określania sankcji wyklucza na zasadzie szczególnej (art. 189a § 2 k.p.a.) zastosowanie dyrektyw określonych w art. 189d k.p.a." oraz nieprzeprowadzenie kontroli sądowej, czy w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do miarkowania kary przez organy administracji publicznej;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, to jest:
a. art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 3 pkt 33 (powinno być "art. 2 pkt 33" – przypis NSA) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 1421), powoływanej dalej jako "ustawa o ochronie zdrowia zwierząt", przez błędną wykładnię pojęcia "kto" w rozumieniu wyżej wymienionego artykułu i przypisanie mu znaczenia "podmiotu", o którym mowa w art. 3 pkt 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego), Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 1 ze zm., powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 1069/2009", mimo że zgodnie z art. 3 pkt 33 (powinno być "art. 2 pkt 33" – przypis NSA) ustawy, w zakresie procedury i sprawy nakładania kary administracyjnej (a nie podmiotu zobowiązanego do przestrzegania obowiązku właściwego usuwania zwierząt) adresatem powinien być "posiadacz zwierzęcia", to jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej władająca zwierzęciem, również tymczasowo;
b. art. 189d pkt 1 – 7 w związku z art. 189a § 1 w związku z "art. 198d pkt 1) do 6)" (powinno być "art. 189d pkt 1) do 6)" – przypis NSA) przez ich niewłaściwe zastosowanie, mimo że istniała podstawa prawna do zastosowania instytucji miarkowania kary administracyjnej.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii (powoływanego dalej również jako "LWLW") a także poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii (powoływanego dalej również jako "PLW"). Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (wraz z opłatą skarbową w kwocie 17 zł), według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania podkreślono, że przy wydaniu decyzji w sprawie organy naruszyły zasadę prawdy obiektywnej na skutek nieprzeprowadzenia przez organ właściwego postępowania dowodowego, mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną Spółki, błędna ocena dokumentów wymienionych w punkcie 1 lit. a skargi kasacyjnej, powielona przez Sąd I instancji, polegała na dowolnej ocenie, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zarówno organ, jak i Sąd I instancji, powinni dokonać oceny poszczególnych przeprowadzonych w sprawie dowodów z osobna oraz wszystkich zgromadzonych dowodów we wzajemnej i łączności. Nie zostało to w niniejszej sprawie uczynione.
Jak wynika z protokołu kontroli weterynaryjnej doraźnej/problemowej z 23 stycznia 2020 r., 5 zwłok zwierzęcych ujawnionych podczas kontroli pochodziło z hodowli Spółki, a część od innego podmiotu, to jest gospodarstwa rolnego E. E. Inspektor nie określił podczas kontroli wagi odkrytych zwłok owiec. Następnego dnia po kontroli odebrano zwłoki owiec, co potwierdzają dokumenty handlowe o nr 806/2020 oraz nr 805/2020.
W opinii wnoszącej skargę kasacyjną, wątpliwości co do prawidłowości danych zawartych w dokumentach handlowych budzi waga wskazana przez podmiot dokonujący odbioru zwłok. Truchła 5 owiec w różnym wieku, płci oraz zaawansowanym stanie rozkładu miały ważyć każde po "równe 20 kg". Pomimo tego, w sprawie nie powzięto uzasadnionych wątpliwości co do prawdziwości i prawidłowości tych danych. Nie zweryfikowano tych twierdzeń i nie dano wiary stanowisku Spółki. W dokumencie handlowym nr 806/2020 opisano owcę o wadze 10 kg (i wskazano jej numer kolczyka) z adnotacją "nie pobrano". Zwierzę o oznaczonym numerze kolczyka nie zostało uznane za martwe ani nie zostało wskazane w protokole kontroli z 23 stycznia 2020 r., co w ocenie Spółki potwierdza, że nie zabrano zwłok o wadze 10 kg. Natomiast w dokumencie handlowym nr 805/2020 z 24 stycznia 2020 r. wskazano, że zabrane zostały szczątki owcy o wadze 5 kg (i wskazano numer kolczyka). Zdaniem Spółki oznacza to, że nie ustalono, czy "owca ta rzeczywiście zdechła oraz czy była tylko szczątkami, czy może całym truchłem w znacznym stanie rozkładu". Podsumowując dane zawarte w obu dokumentach handlowych, wnosząca skargę kasacyjną zauważyła, że w takim przypadku łączna waga wynosiłaby 105 kg, podczas gdy w sprawie organy ustaliły łączną wagę na 115 kg. Tymczasem, zdaniem Spółki, stan faktyczny sprawy wskazuje, że waga łączna wynosiła poniżej 105 kg.
W opinii Spółki, prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazanego wyżej a także zasady logiki i doświadczenia życiowego prowadzą więc do wniosku, że nie jest możliwe, iż waga materiału kategorii 1 wynosiła 115 kg, chyba, że "w przepisie chodzi o wagę zwierząt jeszcze żywych a nie zwłok po kilku miesiącach", w różnym stanie rozkładu. Ponadto, na wagę wpływa również płeć zwierząt oraz wiek.
Zatem, Sąd I instancji, błędnie przyjął, tak jak i orzekające w sprawie organy, że dane zawarte w dokumentach handlowych o nr 805/2020 oraz nr 806/2020 są w pełni wiarygodne i prawidłowe. Nie jest bowiem możliwe w hodowli zwierząt stadnych, aby każde z nich miało identyczną wagę i dotyczy to również zwłok i szczątek. Organy obu instancji nie podjęły jednak inicjatywy dowodowej i nie przesłuchały w charakterze świadków E. E., ani członków zarządu Spółki, w celu wyjaśnienia sygnalizowanych wątpliwości i nieprawidłowości w wyżej wymienionych dokumentach. Miało to istotny wpływ na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji na wysokość nałożonej kary pieniężnej.
Wnosząca skargę kasacyjną zaznaczyła, że zasadność jej stanowiska potwierdza pismo D. sp. z o.o. z 8 czerwca 2020 r., w którym wskazano, że ostatnia legalizacja wagi miała miejsce 17 kwietnia 2020 r., czyli przed "rzekomym ważeniem w styczniu 2020 r.". Tymczasem, dokumenty handlowe nr 805/2020 oraz 806/2020 wskazują, że odbiór materiału (zwłok zwierzęcych) miał miejsce przed ostatnią legalizacją wagi, to jest w styczniu 2020 r. Spółka odbierająca odpady potwierdziła w omawianym piśmie, że kierowca "szacuje wagę" i wpisuje ją na dokumencie handlowym. W sprawie nie przeprowadzono jednak poprawnie procedury ważenia, ponieważ znana jest jedynie waga podczas wjazdu na teren zakładu. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, oznacza to, że podmiot utylizujący zwłoki nie określił rzeczywistej i prawidłowej wagi szczątków i zwłok owiec, a jedynie wskazał wagę szacunkową, a taka waga nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia przez organy obu instancji o wysokości i zasadności nałożonej kary pieniężnej. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie zawyżonej wagi. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, rzeczywista waga ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 z 24 stycznia 2020 r. wynosiła mniej niż 100 kg lub była równa 100 kg.
Jak wskazała wnosząca skargę kasacyjną, stan faktyczny sprawy wskazuje, że istniała jednak podstawa do badania, czy zachodzą przesłanki do miarkowania kary (art. 189d pkt 1-pkt 6 K.p.a.). Ponadto, w sprawie istniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej (art. 189f K.p.a.). W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, świadczy o tym fakt, że waga i okoliczności naruszenia były znikome, a ponadto, że naruszenie miało incydentalny charakter (jak wynika z oświadczenia lekarza weterynarii z 4 lutego 2020 r., w latach 2015-2019 nie wykonywał on na terenie hodowli żadnych czynności związanych z leczeniem oraz stosowaniem profilaktyki do zwierząt ze stada, co oznacza, że hodowla przebiegała bez jakichkolwiek naruszeń). Spółka nie była karana za tego typu działania, a przewinień dopuścił się zatrudniony przez Spółkę pracownik, który zamiast poinformować przedstawicieli Spółki oraz właściwy podmiot uprawniony do utylizacji, dokonywał samodzielnego pochówku w obrębie hodowli. Pracownik został zwolniony oraz wszczęto wobec niego postępowanie karne, co również powinno zostać wzięte pod uwagę przy rozważaniu miarkowania kary lub odstąpienia od jej wymierzenia. Spółka podjęła dobrowolnie działania mające na celu uniknięcie skutków naruszenia prawa, to jest dokonano dezynfekcji, uprzątnięto teren i wywieziono na zlecenie Spółki znalezione zwłoki owiec. Spółka podkreśliła, że na skutek podjętych przez pracownika działań nie osiągnęła korzyści. Gdy owce zdychały, koszty ich odebrania i utylizacji przez wzywany podmiot ponosiła Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W opinii wnoszącej skargę kasacyjną, w sprawie nieprawidłowo uznano, że wykluczone jest stosowanie art. 189a § 1 w związku z art. 189 pkt 1-6 K.p.a., z uwagi na treść art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz. U. poz. 629). Z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt wynika, że do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ponadto, jak wynika z art. 189a § 1 K.p.a., w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu (to jest działu IVa Administracyjne kary pieniężne – przypis NSA). Zatem, organy nie poczyniły w sprawie ustaleń pozwalających na miarkowanie orzeczonej kary pieniężnej, stosownie do wskazanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W przepisach rozporządzenia nr 1069/2009, rozporządzenia nr 142/2011, ustawy o ochronie zdrowia zwierząt i rozporządzenia z dnia 2 maja 2014 r. uregulowano wyłącznie przesłanki nałożenia kary i sposoby określania jej wysokości. Z kolei, zgodnie z art. 85f ustawy o chronię zdrowia zwierząt, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Skoro w ustawie oraz w Ordynacji podatkowej nie uregulowano kwestii miarkowania kary, instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, udzielenia pouczenia, czy przedawnienia nałożenia kary, to kwestia kar administracyjnych nakładanych w postępowaniu, o którym stanowi art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ochronie zwierząt, nie została uregulowana w sposób wyczerpujący. Zatem, w takim zakresie zastosowanie powinny znaleźć przepisy działu IVa Administracyjne kary pieniężne.
Z uwagi na powyższe, w opinii Spółki, wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe i przedwczesne.
W odpowiedzi, Lubuski Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz szczegółowo przedstawił poszczególne etapy postępowania oraz odniósł się do zarzutów skargi kasacyjnej.
Jak zaznaczył LWLW, część zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczących wagi ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, stanowi powielenie zarzutów odwołania oraz skargi. Organ odniósł się do tych zarzutów w treści zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. LWLW podkreślił, że to Spółka jest odpowiedzialna za prawidłowość danych zawartych w dokumencie handlowym, ponieważ to na niej ciążył obowiązek określenia wagi materiału i jego kategorii. Organy Inspekcji Weterynaryjnej są upoważnione jedynie do kontroli wyżej wymienionej dokumentacji i zostało to dokonane w sposób prawidłowy i wyczerpujący, co potwierdził Sąd I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Jak wynikało z bezspornych ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, Powiatowy Lekarz Weterynarii w Słubicach z siedzibą w Ośnie Lubuskim, po rozpatrzeniu sprawy po raz trzeci, decyzją z 15 lutego 2021 r. nr PIW-0805-ZZZ-6219-D-6(45)/20/21 nałożył na A. sp. z o.o. z siedzibą w B. karę pieniężną w wysokości 35 000,00 zł za nieprawidłowe usunięcie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 o wadze powyżej 100 kg.
Lubuski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Zielonej Górze, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzją z 8 czerwca 2021 r. nr WIW.ŻPUF.928.1.1.2021(5) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wskazał organ, kontrola przeprowadzona 23 stycznia 2020 r. na terenie działki i w obrębie gospodarstwa należącego do Spółki wykazała rażące naruszenie przepisów rozporządzenia nr 1069/2009. W trakcie kontroli na działce w B. 8 stwierdzono zakopane zwłoki i szczątki owiec, które zgodnie z oznakowaniem w postaci kolczyków identyfikacyjnych, były własnością Spółki. Organ ustalił, że uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego stanowiły owce urodzone w latach 2010-2016 oraz 1 sztuka szczątków owcy urodzonej w 2009 r. Martwe owce (urodzone w latach 2009-2016) organ zakwalifikował do materiału kategorii 1.
Zdaniem organu, sposób usunięcia przez Spółkę ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 nie spełnia warunków wskazanych w rozporządzeniu nr 1069/2009 i podlega sankcji, co wynika z art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ochronie zdrowia zwierząt. Wysokość kary pieniężnej za ten czyn została uzależniona przez ustawodawcę od wagi ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, usuniętych niezgodnie z wyżej wymienionymi przepisami, a także od ich kategorii. W niniejszej sprawie kara wynosi 35 000 zł, ponieważ waga materiału kategorii 1 wynosiła 115 kg, a więc ponad 100 kg, a nie przekroczyła 1 000 kg.
LWLW wskazał, że w toku postępowania uzyskano wszelką dokumentację oraz kilkukrotne wyjaśnienia od zakładu utylizacyjnego, z których wynika bezsprzecznie, że Spółka usunęła uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 o wadze ponad 100 kg w sposób niezgodny z art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009, a tym samym spełnione zostały wszystkie przesłanki do nałożenia kary pieniężnej. Proceder nie miał charakteru incydentalnego oraz, że zwłoki zwierząt były grzebane na działce w B. 8 przez okres 3-4 miesięcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę Spółki wniesioną na decyzję LWLW.
Sąd I instancji podzielił ocenę organów, że Spółka jako podmiot zobowiązany przepisami naruszyła przepisy art. 8 i art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009 oraz art. 3 ust. 1 oraz pkt 1 lit. b załącznika V rozporządzenia nr 999/2001, a w konsekwencji art. 85b ustawy o ochronie zdrowia zwierząt i § 3 pkt 2 lit. a tiret trzecie rozporządzenia z dnia 2 maja 2014 r. za naruszenie określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie była zasadna.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a., zatem co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. Równocześnie jednak zakres postępowania dowodowego wynika z przesłanek ukształtowanych przez prawo materialne. Dlatego w niniejszej sprawie zarzuty kasacyjne procesowe, jak i dotyczące naruszenia prawa materialnego, pozostają ze sobą w związku i zostaną rozpoznane łącznie.
Przede wszystkim należy przypomnieć, że postępowanie w tej sprawie prowadzone było w oparciu o art. 85a ust 1 pkt. 2 lit. a ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, zgodnie z którym kto prowadząc działalność nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych usuwa, stosuje, przetwarza lub wysyła te produkty niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 12-14, art. 25, art. 26, art. 28 i art. 29 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 8 ust. 1, art. 9, art. 10 ust. 1 i 3, art. 23 ust. 3 oraz art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 142/2011, podlega karze pieniężnej.
Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego klasyfikuje się w specjalnych kategoriach odzwierciedlających poziom zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt stwarzanego przez takie produkty (art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009). Stosownie do art. 8 lit. b ppkt ii rozporządzenia nr 1069/2009, materiał kat. 1 stanowią "całe zwierzęta lub ich części zawierające materiał szczególnego ryzyka w momencie ich usuwania". Z kolei załącznik V rozporządzenia nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii opisuje materiał szczególnego ryzyka zależnie od statusu BSE danego kraju, tj. czy dane Państwo należy do krajów o kontrolowanym lub nieokreślonym ryzyku wystąpienia BSE czy też do państw członkowskich o znikomym ryzyku BSE odpowiednio w pkt 1 lub 2 w/w załącznika.
W związku z tym, że Polska, zgodnie z decyzją wykonawczą Komisji (UE) 2017/1396 z dnia 26 lipca 2017 r. zmieniającą załącznik do decyzji 2007/453/WE w odniesieniu do statusu BSE Polski i niektórych regionów Zjednoczonego Królestwa (Dz. Urz. UE L 197), została uznana za kraj o nieznacznym ryzyku BSE, przy określaniu materiału szczególnego ryzyka ma zastosowanie pkt 2 w/w rozporządzenia 999/2001, zgodnie z którym stanowią go m. in. tkanki wymienione w pkt 1 lit. b, czyli "w odniesieniu do owiec i kóz: czaszka, w tym mózg i oczy, oraz rdzeń kręgowy zwierząt w wieku powyżej 12 miesięcy".
Dopuszczalne sposoby usunięcia ubocznych produktów pochodzenia zwierząt kategorii 1 zostały określone w art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009. Zgodnie z tym przepisem materiał kategorii 1:
a) jest usuwany jako odpady w drodze spalania:
(i) bezpośrednio, bez uprzedniego przetwarzania; lub
(ii) po przetworzeniu, w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeśli właściwy organ tego wymaga, i trwałego oznaczenia materiału wynikowego;
b) jest utylizowany lub usuwany w drodze współspalania, jeżeli materiał kategorii 1 jest odpadem:
(i) bezpośrednio, bez uprzedniego przetwarzania; lub
(ii) po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeśli właściwy organ tego wymaga, i trwałego oznaczenia materiału wynikowego;
c) w przypadku materiału kategorii 1 innego niż materiał, o którym mowa w art. 8 lit. a) ppkt (i) i (ii), jest usuwany przez przetworzenie w drodze sterylizacji ciśnieniowej w zatwierdzonym zakładzie, trwałe oznaczenie materiału wynikowego i grzebanie na zatwierdzonym składowisku odpadów;
d) w przypadku materiału kategorii 1, o którym mowa w art. 8 lit. f), jest usuwany w drodze grzebania na zatwierdzonym składowisku odpadów;
e) jest stosowany jako paliwo do spalania po uprzednim przetworzeniu lub bez przetworzenia; lub
f) jest stosowany do wytwarzania produktów pochodnych, o których mowa w art. 33, 34 i 36, i wprowadzony do obrotu zgodnie z tymi artykułami.
Wysokość kary za czyn, o którym mowa w art. 85a ust 1 pkt. 2 lit. a ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, została uzależniona przez ustawodawcę od wagi ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego usuniętych niezgodnie z ww. przepisami oraz od ich kategorii. Zgodnie z § 3 pkt 2 lit. a tiret trzecie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r., w przypadku usuwania lub stosowania materiału kategorii 1 lub produkt pochodny pochodzący z takiego materiału niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 24 ust 1 rozporządzenia nr 142/2011, lub art. 9 rozporządzenia nr 142/2011, w zakresie wymagań dla tego materiału lub produktu określonych w załączniku IV w rozdziale IV w sekcji 3 rozporządzenia nr 142/2011, kara pieniężna wynosi 35.000 zł - jeżeli masa tego materiału i produktu przekracza 100 kg i nie przekracza 1000 kg.
Organy administracyjne ustaliły w niniejszej sprawie, że uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego stanowiły owce urodzone w latach 2010-2016 oraz 1 sztuka szczątków owcy urodzonej w 2009 r. Martwe owce (urodzone w latach 2009-2016) należało zakwalifikować, zgodnie z art. 8 lit. b ppkt ii rozporządzenia nr 1069/2009, do materiału kategorii 1, jako "całe zwierzęta lub ich części zawierające materiał szczególnego ryzyka w momencie ich usuwania" (którym są również, jak stanowi to pkt 2 załącznika V rozporządzenia nr 999/2001, m.in. tkanki wymienione w pkt 1 lit. b tego załącznika, czyli w odniesieniu do owiec i kóz: czaszka, w tym mózg i oczy, oraz rdzeń kręgowy zwierząt w wieku powyżej 12 miesięcy). W niniejszej sprawie ustalono, że waga materiału kategorii 1 wynosiła 115 kg, a więc ponad 100 kg, a tym samym kara została ustalona w wysokości 35 000 zł. Nie jest sporne przy tym, że sposób usunięcia ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 przez ich grzebanie na terenie działki w B. nie spełnia warunków wskazanych przez ustawodawcę w rozporządzeniu i podlega sankcji.
Sporne w sprawie pozostaje kto powinien ponieść odpowiedzialność za usuniecie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 85a ust 1 pkt. 2 lit. a ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, jak również sporne pozostają ustalenia odnośnie do wagi odkrytych zwłok owiec, w tym daty legalizacji wagi znajdującej się na stanie zakładu utylizacyjnego D. sp. z o.o. w F. W tym zakresie Spółka zarzuciła naruszenie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 2 pkt 33 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.
Odnośnie do pierwszej kwestii, należy odwołać się do art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 1069/2009, zgodnie z którym "podmiot" oznacza osobę fizyczną lub prawną, pod której faktyczną kontrolą pozostaje produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego lub produkt pochodny, w tym również przewoźników, handlowców i użytkowników. To spółka - jak zasadnie stwierdził Sąd I instancji - jako właściciel produktu podejmowała decyzje dotyczące usuwania produktu ubocznego pochodzenia zwierzęcego. Natomiast to, że skarżąca kasacyjnie zatrudnia pracownika do opieki nad zwierzętami, nie oznacza, że przestaje sprawować faktyczną kontrolę nad produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego, w rozumieniu ww. przepisów. Zgodzić się zatem trzeba z Sądem I instancji, że konstrukcja deliktu administracyjnego obejmuje odpowiedzialność podmiotu za działania osób występujących w jej imieniu, jak również zatrudnianych przez nią pracowników. Przepisy rozporządzenia nr 1069/2009 jednoznacznie wskazują podmioty odpowiedzialne za działania związane z ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego. Pracownik strony jest jedynie osobą wykonującą czynności faktyczne na polecenie strony, ale nie powoduje to przejścia na niego odpowiedzialności za obowiązki nałożone na stronę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Konsekwencje działań pracowników wbrew poleceniom służbowym pracodawcy należą natomiast do sfery wewnętrznych spraw pracodawcy i nie mają wpływu na jego odpowiedzialność w zakresie przestrzegania wymagań dotyczących usuwania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego. Dlatego zasadnie uznały zarówno organy administracyjne, jak i Sąd I instancji, że nie ma znaczenia dla sprawy przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej pracownika strony. To na stronie a nie na organach Inspekcji Weterynaryjnej ciąży obowiązek kontroli działań zatrudnianych przez nią pracowników.
Odnośnie do kwestii prawidłowości ustaleń w zakresie wagi produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, argumentacja skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania oceny dokumentów, to jest protokołu kontroli weterynaryjnej doraźnej/problemowej z 23 stycznia 2020 r., oświadczenia lekarza weterynarii C. C. z 4 lutego 2020 r., dokumentu handlowego nr 806/2020, dokumentu handlowego nr 805/2020, pisma D. sp. z o.o. z 8 czerwca 2020 r. (ocenę tego dokumentu również w zakresie daty legalizacji wagi). Skarżąca kasacyjnie zarzuciła również nieprzeprowadzanie przez organy obu instancji dowodu z przesłuchania świadków, to jest E. E. oraz członków zarządu Spółki, w celu wyjaśnienia istotnych wątpliwości zachodzących w stanie faktycznym sprawy.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji podzielił ocenę organu, że waga materiału kategorii 1 wynosząca 115 kg wynikała z dokumentu handlowego nr 806/2020 z 24 stycznia 2020 r. oraz pism zakładu utylizacyjnego D. Nie jest przy tym kwestionowane, że dokument handlowy 806/2020 został podpisany przez przedstawiciela strony. Zarówno waga, jak i sposób określenia wartości - 5, 10 i 20 kg odebranego materiału, wskazane w tym dokumencie, nie były przez stronę wówczas kwestionowane. Strona przy odbiorze ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego nie wnioskowała o zważenie materiału ani o inny sposób ustalenia wagi, z czego trafnie organ wyciągnął wniosek, że zgadzała się z wagą wykazaną w dokumentach handlowych. Słusznie przy tym organ podkreślił, że to strona była odpowiedzialna za gromadzenie i określanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego będących w jej posiadaniu oraz za prawidłowo wypełnioną dokumentację towarzyszącą przewożonym produktom, w tym w zakresie ilości produktów. Nadto organ ustalił, że waga działała prawidłowo. Zasadnie zauważył Sąd I instancji, że twierdzenia przedstawicieli Spółki w tym zakresie podnoszone w odwołaniu i skardze nie mają oparcia w zgromadzonych dowodach. Jeśli chodzi zaś o wskazywany w skardze kasacyjnej dokument handlowy nr 805/2020, to organ wyjaśnił w toku postępowania, że nie został on przekazany do akt sprawy. Kolejno, podnoszona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestia skreślenia jednej pozycji w dokumencie handlowym nr 806/2020 z 24 stycznia 2020 r. była również wyjaśniona przez organ administracyjny, a mianowicie z pisma zakładu utylizacyjnego D. sp. z o.o. z 11 grudnia 2020 r. wynika, że to strona powtórnie podała kierowcy samochodu ten sam numer kolczyka zwierzęcia [...]. Podobnie wyjaśniona została w toku postępowania administracyjnego kwestia kompletności protokołu kontroli z 23 stycznia 2020 r. oraz legalizacji wagi GAWAG, znak fabryczny WSK-D, znajdującej się na stanie zakładu D. sp. z o.o. w F., na dzień wywozu materiału kat. 1 do tego zakładu.
Wobec tego należało zgodzić się z Sądem I instancji, że opisany stan jest niewątpliwy i nie było potrzeby przeprowadzania w sprawie dalszych dowodów, w tym wnioskowanych przez stronę dowodów osobowych oraz protokołów ze spraw karnych. Spółka nie przedstawiła też żadnych dowodów świadczących o innej wadze ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego niż przyjęta przez organy administracyjne i Sąd I instancji, a jej twierdzenia w tym zakresie ograniczają się do wskazywania, że waga tych produktów wynosiła mniej niż 100 kg albo 100 kg. Z takiego stwierdzenia nie sposób wywieść jaka była zdaniem Spółki rzeczywista waga tych produktów, a tym samym nie mogło ono skutecznie prowadzić do podważenia przyjętych w sprawie ustaleń.
Podkreślenia przy tym wymaga, że nie mogą odnieść spodziewanego skutku zarzuty błędnych ustaleń faktycznych sprowadzające się jedynie do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji aprobującego ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może bowiem sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz powinien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy. W niniejszej sprawie kwestie podniesione w zarzutach kasacyjnych były przedmiotem badania zarówno organów administracyjnych, jak i Sądu I instancji. Nie można przyznać racji skarżącemu kasacyjnie, że rozważania Sądu I instancji są niepełnie i sprzeczne.
To wszystko prowadzi do wniosku, że prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie nie ma wątpliwości, że zakopanie zwłok zwierząt na terenie gospodarstwa nastąpiło z naruszeniem dozwolonych sposobów utylizacji, przewidzianych w art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. art. 189d w związku z art. 189a § 1 K.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie,
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sąd nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. I w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji dał wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom P.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów K.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. W konsekwencji zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skarżąca kasacyjnie Spółka powinna powiązać je z naruszeniem przez Sąd I instancji odpowiednich przepisów postępowania sądowoadministracyjnego – czego w niniejszej skardze kasacyjnej nie uczyniła.
W tym kontekście należy podzielić stanowisko Sądu I instancji i organu II instancji wskazujące, że przyjęty "sztywny" i "taryfowy" sposób określania sankcji, w tym przypadku w pełni uzasadnionej przedmiotem ochrony, i odwołujący się do kategorii i wagi "materiału ubocznego", wyklucza na zasadzie szczególnej (art. 189a § 2 K.p.a.) zastosowanie dyrektyw określonych w art. 189d K.p.a.
Nie znajduje przy tym potwierdzenia w uzasadnieniu decyzji II instancji i uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzut skargi kasacyjnej dotyczący braku uwzględnienia przez Sąd I instancji dyrektyw odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej określonych w art. 189f § 1 K.p.a.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Jest to jedna z czterech sytuacji przewidzianych w art. 189f K.p.a., w których aktualizuje się podstawa do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Rozważenie przez organ podstaw do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na przesłanki z art. 189f § 1 K.p.a. jest obligatoryjne, pozostawiony organowi zakres dyskrecjonalności wynika z ocennego i niedookreślonego charakteru zwrotów charakteryzujących podstawy odstąpienia.
Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 189f K.p.a., w odróżnieniu od dyrektyw wymiaru kary z art. 189d K.p.a., znajduje zastosowanie nie tylko do administracyjnych kar pieniężnych względnie oznaczonych, lecz także do kar pieniężnych bezwzględnie oznaczonych. Z uzasadnienia decyzji wynika, że LWLW zastosował w sprawie art. 189f § 1 K.p.a. i rozważył przesłanki, analizując wagę naruszenia i rozważając zaprzestanie naruszenia. Stanowisko zajęte w tym zakresie przez organ zostało prawidłowo ocenione przez Sąd I instancji. Argumenty podnoszone w skardze kasacyjnej nie stanowią przesłanek odstąpienia. Zasadne jest poszukiwanie kryteriów wagi naruszenia (znikomości naruszenia) w skutkach w obrębie dóbr chronionych normą sankcjonowaną (tak A. Cebera, J. G. Firlus (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 189f, teza 4). Tak też postąpił organ odwoławczy, wskazując, że naruszenie dotyczy działalności nadzorowanej, naruszone zostały normy prawa krajowego i unijnego o dużej doniosłości, albowiem nakierowane na realizację zasady identyfikowalności materiału zwierzęcego (motywowane względami bezpieczeństwa sanitarnego), a naruszenie miało miejsce przez dłuższy czas i dotyczyło dużej ilości ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego. Skoro naruszenie wywołało (mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to trafnie przyjęto, że waga naruszenia nie jest znikoma. Nie jest również uzasadniona teza skargi kasacyjnej, że spełniona została przesłanka zaprzestania naruszenia. Aby zaniechanie naruszenia mogło uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary, powinno być efektem własnej decyzji podmiotu, a nie efektem zastosowanych środków administracyjnych. Ponieważ jednak obie przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. muszą zaistnieć łącznie, kwestia zaprzestania naruszenia ma znaczenie drugorzędne wobec zasadnie stwierdzonej wagi naruszenia wyższej, niż znikoma.
Rację należy więc przyznać Sądowi I instancji i organowi, że przedmiot ochrony w odniesieniu do wagi, czasu popełnienia (trwania) naruszenia oraz tego, że Spółka jest profesjonalnym przedsiębiorcą, nie pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary, tym bardziej że do ujawnienia naruszenia prawa doszło w wyniku zawiadomienia Policji, a ujawnione nieprawidłowości wykraczają nawet poza granice tej sprawy.
Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały działanie Spółki jako naruszenie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy (odwołującego się m.in. do rozporządzenia nr 1069/2009), podlegające karze pieniężnej, określonej taryfowo w przepisach wykonawczych (§ 3 pkt 2 lit. a tiret trzecie rozporządzenia z 2014 r.). Nie ma też wątpliwości co do stwierdzonej wagi zwłok (czyli "materiału kategorii 1), która wynosiła 115 kg, co skutkowało wymierzeniem kary w wysokości 35 000 zł.
Na podstawie art. 156 § 1 P.p.s.a. sprostowano w komparycji zaskarżonego wyroku oczywistą omyłkę w zakresie oznaczenia numeru zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c i pkt 1 lit. a oraz w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI