I OSK 519/05

I OSK 519/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /sprawozdawca/
Janina Antosiewicz /przewodniczący/
Wojciech Chróścielewski
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA 1627/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-11-23
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, , Anna Łuczaj (spr.), Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2004 r. sygn. akt I SA 1627/03 w sprawie ze skargi K. M. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. M. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W pisemnych motywach powyższego orzeczenia Sąd wskazał, iż decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...] Nr [...], orzekającą o zwrocie na rzecz następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości o pow. 0,0045 ha, oznaczonej w ewidencji miasta [...] jako działka nr 147/4 w obrębie 10. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnoszący o wznowienie postępowania K. M. M. nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...]. Decyzja z dnia [...] została wydana na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), a zatem odwołujący się nie mógł wywodzić legitymacji procesowej z tego przepisu, ponieważ nie posiadał tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej nieruchomości. Interes K. M. M. w tym postępowaniu był jedynie interesem faktycznym. Okoliczności tej nie zmienia podniesiona przez odwołującego się okoliczność, że w wyniku zwrotu nieruchomości utracił bezpośredni dostęp ze swojej działki nr 136/1 do ulicy [...], albowiem prawo dostępu do tej ulicy nigdy nie było przypisane do nieruchomości odwołującego się.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. M. M. podniósł, że decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] narusza art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. i wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że kryterium "interesu prawnego" winno być rozumiane szerzej. Interpretacja, iż w postępowaniu o zwrot nieruchomości status strony przysługuje jedynie poprzedniemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcom prawnym oraz podmiotowi na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie jest błędna, ponieważ nie ujmuje wszystkich mających interes prawny w sprawie. Skarżący interesu prawnego w sprawie upatruje w tym, że nabywając nieruchomość nabył równocześnie określone prawa wynikające z graniczenia z drogą publiczną, które utracił wskutek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że działka skarżącego nr 136/1 ma zapewniony dostęp do drogi publicznej, tj. do ulicy [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę podniósł, iż zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Wydanie takiej decyzji jest możliwe tylko, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Sąd pierwszej instancji, powołując się na poglądy doktryny, jako przykład niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych wskazał sytuację, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, np. w formie zaświadczenia; gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną; gdy strona opiera swoje żądanie na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. Natomiast jako przykład niedopuszczalności wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych wskazano: żądanie wznowienia postępowania przez osobę nie będącą stroną albo przez stronę nieposiadająca zdolności do czynności prawnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 737-738).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, iż z treści art. 149 § 2 k.p.a. jednoznacznie wynika niemożność wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw do jego wznowienia. Rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania organy administracji oparły na uznaniu, że żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną pochodzi od osoby nie będącej stroną, albowiem K. M. M. nie posiadał interesu prawnego w tym postępowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że w mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym wnoszący pismo opiera swoje żądanie. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 1984 roku, sygn. akt II SA 789/84).
Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami – w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji o zwrocie nieruchomości - i stwierdził, iż z przepisu tego jednoznacznie wynika, że stronami postępowania prowadzonego na jego podstawie są poprzedni właściciel nieruchomości (jego następca prawny) oraz podmiot, który stał się właścicielem na skutek wywłaszczenia nieruchomości. Nie można również wywodzić interesu prawnego skarżącego z przepisów regulujących jego własność do nieruchomości sąsiedniej (działka nr 136/1), ponieważ nie występuje tutaj element bezpośredniości, w tym znaczeniu, że decyzja o zwrocie nieruchomości bezpośrednio wpływa na sytuację prawną skarżącego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie mógłby bronić swego interesu w dostępie do ulicy [...] na gruncie postępowania o zwrot nieruchomości nr 147/4, bo to nie ma najmniejszego znaczenia w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Dlatego też trafnie organy administracji uznały, że skarżący nie był stroną w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 3 stycznia 2000 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. M. M., zaskarżając wyrok w całości.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 k.p.a., to jest przez nie przyznanie skarżącemu statusu strony w postępowaniu toczącym się na skutek wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. W oparciu o powyższy zarzut skarżący, reprezentowany przez adw. I. P., wniósł na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi.
Pełnomocnik skarżącego nie zgodził się z oceną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że zachodziła niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych, gdyż żądanie jego wznowienia pochodziło od osoby nie będącej stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Podniósł, iż powoływanie się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadne. Z powołanego w uzasadnieniu wyroku postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wynika bowiem by krąg osób, którym przysługuje status prawny strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości był zawężony jedynie do poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego następcy prawnego oraz podmiotu, który stał się właścicielem na skutek wywłaszczenia nieruchomości. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, w każdym przypadku należy badać, czy toczące się postępowanie administracyjne nie dotyczy interesu prawnego osoby, która ubiega się o status strony postępowania. Wnoszący skargę kasacyjną zakwestionował stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż decyzja o zwrocie nieruchomości nie wpływa bezpośrednio na sytuację prawną skarżącego. Wbrew ustaleniom Sądu skarżący mógłby bronić swego interesu w dostępie do ul. [...] na gruncie postępowania o zwrot nieruchomości, wykazując brak ustawowych przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jak chociażby, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, przez decyzję o wywłaszczeniu K. M. M. nabył określone prawa, których w chwili obecnej jest pozbawiony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis ten nakłada na autora skargi kasacyjnej obowiązek wskazania konkretnych, naruszonych przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego i procesowego.
Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. Obie te podstawy nie mogą zachodzić równocześnie. A zatem w odniesieniu do prawa materialnego należy wskazać, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie określonych przepisów prawa.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
W niniejszej sprawie strona skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 28 k.p.a. przez nie przyznanie K. M. M. statusu strony w postępowaniu toczącym się na skutek wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a.
Podstawą takiego postępowania jest zawsze zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania. Bez wydania takiego postanowienia nie może skutecznie toczyć się postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera zatem postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęły na treść decyzji.
Jak długo organ administracji publicznej nie podejmie postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a. może rozważać zasadność wniosku o wznowienie jedynie w kategoriach art. 145 § 1 k.p.a. Wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne.
Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a.
Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych będzie miała miejsce, gdy z żądaniem takim wystąpi osoba, która nie jest stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych a działająca bez przedstawiciela ustawowego. (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck - Warszawa 1996, s. 653, M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A.Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005, s. 884-889, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1998 r., sygn. akt II SA 122/98, ONSA 1999/2/53, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 1996 r., sygn. akt. SA/Wr 1652/95, niepubl.).
W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym. (J. Borkowski Zmiana i uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych, Warszawa 1967, s. 62 i 63). Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., a następnie pozostałe przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić postawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu.
W wyroku z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83 (opubl. E. Smoktunowicz Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby".
Trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji, iż chodzi tu zatem o interes prawny, a nie faktyczny, przy czym musi występować bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy interesem prawnym strony, a wynikiem postępowania administracyjnego.
Podstawę legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego winno sprowadzać się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. O interesie prawnym określonego podmiotu w postępowaniu administracyjnym można zatem mówić, jeśli w wyniku subsumcji stanu faktycznego do dyspozycji normy prawnej podmiot zostanie adresatem normy prawnej, a co za tym idzie wynik indywidualizacji i konkretyzacji normy prawa administracyjnego będzie miał bezpośredni wpływ na sferę praw i obowiązków danego podmiotu.
Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada zatem uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa.
(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1355/98, LEX nr 41827, z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98 , LEX nr 41301, z dnia 19 stycznia 1995 r., sygn. akt I SA 1326/93, Glosa 1996/1/5, z dnia 13 grudnia 1993r., sygn. akt I SA 1725/93, Glosa 1997/4/13, z dnia 6 września 1999 r., sygn. akt IV SA 2473/98, LEX nr 47873) Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości są osoby, które występują z żądaniem zwrotu nieruchomości /byli właściciele lub ich następcy prawni/ oraz aktualny właściciel nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż status strony w tym postępowaniu mają także osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do zwracanej nieruchomości bądź uprawnienia o charakterze obligacyjnym /np. najemcy nieruchomości /.
(por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października
2003 r., sygn. akt OPS 6/03, ONSA 2004/1/10, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2313/99, LEX nr 78955, z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2312/99, LEX nr 78956, z dnia 27 czerwca 2001 r., I SA 136/01, LEX nr 78939).
Przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ustanowione zostały w art. 136
ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i brak jest jakichkolwiek przepisów prawa materialnego uzależniających zwrot wywłaszczonej nieruchomości od ograniczonych praw rzeczowych przysługujących osobom trzecim a obciążających nieruchomość podlegającą zwrotowi bądź uprawnień o charakterze obligacyjnym. W świetle postanowień art. 138 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ani oddanie wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w trwały zarząd lub obciążenie jej prawem użytkowania, ani też uprawnienia osób trzecich do korzystania z nieruchomości na podstawie umów cywilnoprawnych obligacyjnych /dzierżawa, najem, użyczenie/ nie mogą ograniczać uprawnień byłego właściciela /następców prawnych/ do uzyskania zwrotu nieruchomości. Stosunki te wygasają z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości staje się ostateczna, albo z upływem trzech miesięcy od tego dnia.
(por. T. Woś Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości, PWN Warszawa 1998, s. 207)
Wprawdzie ograniczone prawa rzeczowe osób trzecich i uprawnienia o charakterze obligacyjnym nie mogą niweczyć prawa do zwrotu nieruchomości, to jednak z uwagi na skutek prawny, jaki wywiera decyzja ostateczna o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości - wygaśnięcie z mocy prawa ograniczonych praw rzeczowych i stosunków obligacyjnych niezależnie od woli stron co do dalszego trwania tych stosunków po zmianie właściciela nieruchomości – osobom tym przyznaje się status strony w postępowaniu o zwrot nieruchomości uznając, iż mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Przymiot strony w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzależniony jest zatem od posiadania tytułu prawnego do tejże nieruchomości. Właściciel nieruchomości sąsiedniej, o ile nie przysługuje mu ograniczone prawo rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości bądź uprawnienie o charakterze obligacyjnym, może mieć co najwyżej interes faktyczny w tym postępowaniu.
Wobec powyższego należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w zaskarżonym wyroku, iż interes prawny podmiotu żądającego wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości winien przejawiać się w bezpośrednim wpływie tej decyzji na sytuację prawną osoby składającej wniosek o wznowienie. Skarżący jako okoliczność mającą uzasadniać interes prawny w kwestionowaniu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości tj. działki nr 147/4, graniczącej z nieruchomością stanowiącą własność skarżącego, powołał utratę dostępu do drogi publicznej – ul. Krajewskiego. Okoliczności związane z faktycznym korzystaniem przez skarżącego ze zwracanej nieruchomości nie mogą mieć żadnego wpływu na postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. K. M. M. nie posiadał żadnego tytułu prawnego do zwracanej nieruchomości.
Z tego względu podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż decyzja o zwrocie nieruchomości bezpośrednio nie wpływa na sytuację prawną skarżącego. Skarżący może wykazać się w przedmiotowej sprawie jedynie interesem faktycznym. To zaś oznacza, iż skarżący nie mógłby bronić swojego interesu w dostępie do ul. [...] w postępowaniu w sprawie zwrotu nieruchomości nr 147/4. Brak po stronie skarżącego interesu prawnego oznacza, iż K. M. M. nie mógłby być stroną postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym nie ma przymiotu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną o zwrocie nieruchomości. Interesu prawnego skarżącego nie uzasadnia okoliczność, iż wywłaszczona nieruchomość miała być wykorzystana na urządzenie ul. [...] /cel wywłaszczenia/ i skarżący będący właścicielem nieruchomości sąsiedniej korzystał z tej nieruchomości - dostęp do drogi publicznej /faktyczna możliwość nie wynikająca z tytułu prawnego/. Sam fakt bezpośredniego zainteresowania rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej w określony sposób jest jedynie interesem faktycznym. Jedynie na marginesie zauważyć należy, iż nieruchomość skarżącego przylega do ul. [...].
Konkludując, w rozpatrywanej sprawie nie można podzielić poglądu strony wnoszącej skargę kasacyjną o przysługiwaniu K. M. M. przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie przypisać naruszenia prawa materialnego w powyższym zakresie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.