I OSK 517/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargi na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego dotyczącą odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1980 r. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów Konstytucji, Protokołu do EKPC oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także przepisów k.p.a. i p.p.s.a. Kwestionował ostateczność decyzji odszkodowawczej z 1983 r., wskazując na istnienie pisma zatytułowanego "odwołanie" i brak dokumentacji potwierdzającej jego rozpoznanie, a także wadliwość samej decyzji. Podnosił również, że odszkodowanie nie zostało wypłacone, a brak dokumentów potwierdzających wypłatę świadczy o tym fakcie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Sąd stwierdził, że decyzja odszkodowawcza z 1983 r., mimo zarzucanych wad, funkcjonuje w obrocie prawnym jako decyzja ostateczna, a brak pełnej dokumentacji postępowania odwoławczego po upływie ponad 40 lat nie może automatycznie prowadzić do uznania jej za nieostateczną. Sąd podkreślił, że skarżący nie skorzystał z możliwości wzruszenia decyzji w trybie stwierdzenia nieważności. Ponadto, NSA uznał za uprawdopodobniony fakt wypłaty odszkodowania, mimo braku bezpośrednich dowodów księgowych czy bankowych, wskazując na pośrednie dowody, takie jak dyspozycja wypłaty w decyzji i brak złożenia kwoty do depozytu sądowego. Sąd podkreślił, że brak dowodu wypłaty po tak długim czasie nie przesądza o braku wypłaty, a żądanie waloryzacji odszkodowania byłoby dopuszczalne jedynie w przypadku, gdyby nie zostało ono wypłacone. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie ostateczności decyzji administracyjnej po upływie kilkudziesięciu lat, ocena dowodów wypłaty odszkodowania w sytuacji braku dokumentacji, interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z okresu PRL i specyfiki postępowania administracyjnego z tamtego okresu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy decyzja odszkodowawcza z 1983 r., mimo zarzucanej wadliwości i istnienia pisma zatytułowanego "odwołanie", która nie została formalnie rozpoznana, może być uznana za ostateczną w rozumieniu przepisów k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja odszkodowawcza z 1983 r., mimo zarzucanych wad i braku dokumentacji potwierdzającej rozpoznanie pisma "odwołanie", funkcjonuje w obrocie prawnym jako decyzja ostateczna, a brak pełnej dokumentacji postępowania odwoławczego po upływie ponad 40 lat nie może automatycznie prowadzić do uznania jej za nieostateczną.
Uzasadnienie
Decyzja administracyjna korzysta z domniemania legalności i trwałości. Utrata tego przymiotu następuje z chwilą jej wzruszenia we właściwym trybie. W badanej sprawie nie doszło do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Brak pełnej dokumentacji postępowania odwoławczego, stanowiącej konsekwencję upływu czasu i obowiązków archiwizacyjnych, nie może automatycznie prowadzić do uznania decyzji za nieostateczną.
Czy brak bezpośrednich dowodów wypłaty odszkodowania po upływie kilkudziesięciu lat od wydania decyzji wywłaszczeniowej świadczy o tym, że odszkodowanie nie zostało wypłacone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak bezpośrednich dowodów wypłaty odszkodowania po upływie kilkudziesięciu lat nie przesądza o braku wypłaty, jeśli istnieją inne dowody pośrednie potwierdzające wypłatę lub uprawdopodabniające ten fakt.
Uzasadnienie
Brak dokumentacji księgowej lub bankowej jest naturalną konsekwencją upływu czasu i okresów archiwizacji. W sprawie istniały pośrednie dowody na wypłatę odszkodowania, takie jak dyspozycja wypłaty w decyzji i brak złożenia kwoty do depozytu sądowego. Sąd podkreślił, że nie można przyjąć, iż brak dowodu wypłaty po tak długim czasie daje następcom prawnym wystarczającą podstawę do żądania ponownej wypłaty.
Czy w sytuacji, gdy decyzja odszkodowawcza została wydana, można zastosować art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który dotyczy sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie tylko w sytuacjach, gdy akt prawny ustalający odszkodowanie w ogóle nie został wydany. W niniejszej sprawie odszkodowanie zostało ustalone decyzją administracyjną.
Uzasadnienie
Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. odnosi się do sytuacji braku wydania aktu prawnego ustalającego odszkodowanie. W tej sprawie decyzja odszkodowawcza została wydana i funkcjonuje jako ostateczna, co wyklucza możliwość zastosowania tego przepisu do ponownego ustalenia odszkodowania.
Przepisy (20)
Główne
u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ma zastosowanie tylko w sytuacjach, gdy w przeszłości nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a akt prawny ustalający odszkodowanie w ogóle nie został wydany.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pozbawienie własności może nastąpić tylko za odszkodowaniem.
Protokół do EKPC art. 1
Protokół do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Ochrona własności, która może być ograniczona tylko w interesie publicznym i za odszkodowaniem.
Pomocnicze
u.g.n. art. 132 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy waloryzacji odszkodowania, dopuszczalnej jedynie w przypadku, gdy odszkodowanie nie zostało wypłacone.
Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi art. 9 § ust. 1
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 27 § ust. 2 i 3
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego: art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu do EKPC; art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 21 Konstytucji RP i art. 9 ust. 1 ustawy z 1961 r. • Naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 15, 16 § 3, 127, 7, 77 § 1, 80, 81a § 1 k.p.a.; art. 141 § 4 i 153 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja administracyjna, jako akt władczy, korzysta z domniemania legalności i trwałości. • Brak pełnej dokumentacji postępowania odwoławczego, stanowiącej prawną konsekwencję upływu czasu i wynikających z tego obowiązków archiwizacyjnych, nie może automatycznie prowadzić do uznania decyzji za nieostateczną, obalając w ten sposób domniemanie jej legalności i otwierając drogę do nieograniczonego w czasie żądania ponownego ustalenia odszkodowania. • Brak dowodu wypłaty odszkodowania czy dowodu złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądowego nie jest skutkiem naruszenia przepisów o archiwizacji, to zasadność żądania wypłaty odszkodowania podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności ujawnionych w sprawie. • Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie ostateczności decyzji administracyjnej po upływie kilkudziesięciu lat, ocena dowodów wypłaty odszkodowania w sytuacji braku dokumentacji, interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z okresu PRL i specyfiki postępowania administracyjnego z tamtego okresu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, z elementami historycznymi (PRL) i złożonymi kwestiami dowodowymi dotyczącymi ostateczności decyzji i wypłaty świadczenia.
“Czy po 40 latach można jeszcze dochodzić odszkodowania za wywłaszczenie? NSA rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.