I OSK 513/08

Naczelny Sąd Administracyjny2009-02-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
służba więziennazwolnienie ze stanowiskadyrektor aresztuprawo administracyjnepostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAprawo pracydyscyplina służbowa

NSA oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza Służby Więziennej, uznając, że zwolnienie ze stanowiska dyrektora było uzasadnione wnioskiem przełożonego, a zarzuty procesowe dotyczące naruszenia praw strony były niezasadne.

Funkcjonariusz Służby Więziennej złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości o zwolnieniu ze stanowiska dyrektora aresztu śledczego i pozostawieniu bez przydziału służbowego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak czynnego udziału w postępowaniu i błędną wykładnię przepisów dotyczących podstaw zwolnienia. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że przepisy ustawy o Służbie Więziennej jednoznacznie wskazują na wniosek dyrektora okręgowego jako jedyną przesłankę zwolnienia dyrektora zakładu karnego, a zarzuty procesowe dotyczące naruszenia k.p.a. przez sąd pierwszej instancji były niezasadne, ponieważ sąd ten stosuje Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości o zwolnieniu ze stanowiska dyrektora Aresztu Śledczego w Białymstoku i pozostawieniu bez przydziału służbowego. Podstawą decyzji był art. 7 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, który przewiduje zwolnienie dyrektora na wniosek właściwego dyrektora okręgowego. Wniosek taki został złożony przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku, motywowany konfliktem w jednostce i skargami na sposób zarządzania przez A. W. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak czynnego udziału w postępowaniu, błędną ocenę stanu faktycznego, naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz niewłaściwe zastosowanie art. 108 k.p.a. dotyczącego nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując na wadliwość jej sformułowania. NSA podkreślił, że skarga kasacyjna powinna być oparta na naruszeniu przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie k.p.a., które stosuje organ administracji. Sąd uznał, że art. 7 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i stanowi, że jedyną przesłanką zwolnienia dyrektora jest wniosek dyrektora okręgowego. Zarzut naruszenia art. 63 Konstytucji RP również uznano za chybiony, gdyż WSA nie oceniał prawa do składania skarg w tym kontekście.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, ustawa o Służbie Więziennej jednoznacznie stanowi, że dyrektora zakładu karnego zwalnia się ze stanowiska na wniosek właściwego dyrektora okręgowego, i nie przewiduje innych przesłanek.

Uzasadnienie

NSA oparł się na literalnym brzmieniu art. 7 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, uznając, że wniosek dyrektora okręgowego jest jedyną wymaganą przesłanką do zwolnienia dyrektora zakładu karnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.S.W. art. 7 § ust. 3

Ustawa o Służbie Więziennej

Jedyna przesłanka zwolnienia dyrektora zakładu karnego to wniosek właściwego dyrektora okręgowego.

Pomocnicze

u.S.W. art. 118 § ust. 1

Ustawa o Służbie Więziennej

Podstawa prawna pozostawienia funkcjonariusza bez przydziału służbowego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji.

k.p.a. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji.

k.p.a. art. 132

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji.

P.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Konst. RP art. 63

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zwolnienie dyrektora zakładu karnego następuje na wniosek dyrektora okręgowego. Skarga kasacyjna musi być oparta na naruszeniu P.p.s.a., a nie k.p.a. Wadliwość sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 7 k.p.a. przez błędną wykładnię i ocenę stanu faktycznego. Naruszenie art. 10 k.p.a. przez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu. Naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego. Naruszenie art. 108 § 1 k.p.a. przez uznanie słuszności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Naruszenie art. 132 k.p.a. przez aprobowanie decyzji pogarszającej sytuację strony. Naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej przez błędną wykładnię. Naruszenie art. 63 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nieodpowiadająca wymogom podlega oddaleniu jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Sąd pierwszej instancji nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego; postępowanie sądowoadministracyjne uregulowane jest w P.p.s.a. Brzmienie art. 7 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej nie pozostawia wątpliwości, że jedyną przesłanką zwolnienia dyrektora zakładu karnego jest wniosek właściwego dyrektora okręgowego.

Skład orzekający

Maria Wiśniewska

przewodniczący

Anna Lech

członek

Anna Łukaszewska-Macioch

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podstaw zwolnienia funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia dyrektora zakładu karnego na podstawie wniosku przełożonego. Nacisk na formalne wymogi skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności wymogów formalnych skargi kasacyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa. Interpretacja przepisów dotyczących służby więziennej również ma znaczenie.

Ważne dla prawników: Jak poprawnie złożyć skargę kasacyjną? NSA wyjaśnia kluczowe błędy.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 513/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-04-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Anna Łukaszewska-Macioch /sprawozdawca/
Maria Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Służba więzienna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 863/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-12-12
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
art.7 ust.3
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Służbie Więziennej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Anna Lech NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 863/07 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze stanowiska i pozostawienia bez przydziału służbowego we właściwości osobowej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 863/07 oddalił skargę A. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze stanowiska i pozostawienia bez przydziału służbowego we właściwości osobowej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną:
Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2007r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej nr [...] z dnia [...] października 2006 r. o zwolnieniu A. W. z dniem [...] listopada 2006 r. ze stanowiska dyrektora Aresztu Śledczego w Białymstoku i pozostawieniu bez przydziału służbowego we właściwości osobowej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 7 ust. 3, art. 31 ust. 1 pkt 2 i art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej dyrektora zakładu aresztu śledczego zwalnia się ze stanowiska na wniosek właściwego dyrektora okręgowego oraz stwierdzono, że poza tym wnioskiem ustawa nie przewiduje innych przesłanek, od których uzależnione byłoby zwolnienie dyrektora z zajmowanego stanowiska. W niniejszej sprawie wniosek, o którym mowa w art. 7 ust. 3, złożony został przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku w dniu [...] września 2006 r., motywowany konfliktorodną sytuacją panującą w tej jednostce, utrudniającą realizację ustawowych zadań. Jak zaznaczono, wniosek był też wynikiem skarg dotyczących m.in. sposobu zarządzania jednostką przez A. W., publikacji prasowych, a także kontroli przeprowadzonej w tej jednostce i miał na celu polepszenie atmosfery pracy oraz sposobu i stylu zarządzania personelem jednostki. Organ wyjaśnił, że przed dniem wydania decyzji o zwolnieniu ze stanowiska i pozostawieniu bez przydziału służbowego, decyzją personalną nr [...] z dnia [...] października 2006 r., Dyrektor Generalny Służby Więziennej zwolnił skarżącego ze stanowiska dyrektora Aresztu Śledczego w Białymstoku i przeniósł z urzędu do pełnienia służby w Zakładzie Karnym w G. mianując na stanowisko dyrektora tej jednostki. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Przed wniesieniem odwołania, ale już po otrzymaniu decyzji, skarżący złożył skargi na działalność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku do Ministra Sprawiedliwości, Rzecznika Praw Obywatelskich, Sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Senackiej Komisji Praw Człowieka i Praworządności. Organ uznał, że powyższe działania skarżącego stanowiły próbę poddania w wątpliwość zasadności sporządzenia wniosku w sprawie zwolnienia służbowego, sprowadzając sprawę jedynie do poziomu konfliktu personalnego pomiędzy nim a bezpośrednim przełożonym, wobec czego na podstawie art. 132 kpa uchylił swoją wcześniejszą decyzję personalną nr [...] z [...] października 2006 r. i wydał przedmiotową (zaskarżoną) decyzję nr [...] z [...] października 2006 r. o zwolnieniu i pozostawieniu bez przydziału służbowego. Podstawą dla pozostawienia skarżącego bez przydziału służbowego był art. 118 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.
Na ostateczną decyzję A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 16, art. 77, art. 108 i art. 156 kpa oraz art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu zarzutów skarżący podniósł, że pozbawiono go czynnego udziału w postępowaniu. Twierdził, że nie dochodziło do konfliktowych sytuacji w areszcie śledczym, w którym pełnił funkcję dyrektora. Zaprzeczał, jakoby wywierał nacisk poprzez złożone skargi na działalność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 108 kpa, gdyż nie wskazano, stosownie do treści tego przepisu, istnienia interesu społecznego. Dodatkowo skarżący podnosił zarzuty dotyczące toczącego się równolegle postępowania w przedmiocie zwolnienia go z dotychczas zajmowanego stanowiska i przeniesienia na inne stanowisko. Twierdził, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, tj. w dacie, gdy decyzja z dnia [...] października 2006 r. (zwolnienia i przeniesienia na inne stanowisko) nie była jeszcze ostateczna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 863/07 oddalił skargę. Wskazując na treść art. 7 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że skoro stosowny wniosek ([...] września 2006 r.) dyrektor okręgowy Służby Więziennej wniósł do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, to stosownie do tego przepisu organ miał prawo wydać zaskarżoną decyzję. Pozostawienie zaś skarżącego bez przydziału służbowego znajduje uzasadnienie w art. 118 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, co potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 18 lipca 2002 r. sygn. akt II SA 2819/01).
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że zawarte w treści art. 108 § 1 kpa sformułowanie "interes społeczny" w sprawach dotyczących stosunku służbowego funkcjonariuszy dotyczy "interesu służby". Zgodzić się więc należy z organem, że w zaistniałej sytuacji konfliktu i wnoszonych skarg, w interesie służby i jej funkcjonariuszy należało skorzystać z instytucji nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Również zarzut co do przedwczesności wydania zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, nie zasługiwał na uwzględnienie. W sprawie zwolnienia skarżącego z zajmowanego stanowiska wszczęto dwa równoległe postępowania. Wydana w pierwszym z nich decyzja nr [...] z dnia [...] października 2006 r. dotyczyła zwolnienia skarżącego z dotychczas zajmowanego stanowiska i przeniesienia go z dniem [...] listopada 2006 r. do pełnienia służby w Zakładzie Karnym w G. Od tej decyzji skarżący odwołał się i w wyniku postępowania odwoławczego Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. umorzył postępowanie w sprawie. Drugie równoległe postępowanie dotyczyło zwolnienia skarżącego z dotychczas zajmowanego stanowiska i pozostawienia bez przydziału. Decyzję w tej sprawie Minister Sprawiedliwości orzekając w drugiej instancji wydał [...] lutego 2007r., a więc w dniu, kiedy decyzja o umorzeniu postępowania była już ostateczna. Z tego powodu zarzut przedwczesnego wydania zaskarżonej decyzji uznać należało za chybiony. Poza tym, zdaniem Sądu, wszczęte postępowania mogły się toczyć równolegle, bowiem od rozstrzygnięcia pierwszego postępowania nie był uzależniony byt prawny drugiego (przedmiotowego) postępowania. Różny był bowiem zakres i przedmiot omawianych decyzji.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 863/07 A. W., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Podstawy skargi kasacyjnej sformułowano następująco:
W nawiązaniu do art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi zarzuca się:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7 kpa poprzez jego błędną wykładnię, która w konsekwencji przyczyniła się do dokonania przez organ błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, co z kolei miało istotny wpływ na wynik podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia, a tym samym naruszenie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
2) naruszenie art. 10 kpa poprzez nieuwzględnienie przez Sąd faktu, że w trakcie całego postępowania skarżący jako strona był pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu;
3) naruszenie art. 77 § 1 kpa w związku z art. 80 kpa poprzez zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia w przedmiotowej sprawie ustaleń nie mających oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie;
4) naruszenie art. 108 § 1 kpa poprzez uznanie przez Sąd słuszności nadania przez organ administracyjny decyzji personalnej rygoru natychmiastowej wykonalności bez wskazania jakiejkolwiek rzeczywistej okoliczności uzasadniającej występowanie w sprawie interesu społecznego, a jednocześnie utożsamianie pojęcia interesu służby z interesem społecznym;
5) naruszenie art. 132 kpa poprzez zaaprobowanie przez Sąd faktu, że pomimo uchylenia decyzji z dnia [...] października 2006 r. w trybie art. 132 kpa Dyrektor Generalny Służby Więziennej miał zasadność roszczenia co do braku merytorycznych podstaw do oparcia decyzji na tak sformułowanym wniosku;
6) naruszenie prawa materialnego - art. 7 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że bez znaczenia są powody zwolnienia dyrektora zakładu karnego, a jedyną przesłanką takiej czynności jest wniosek uprawnionej osoby;
7) naruszenie art. 63 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie przez Sąd faktu, że skarżącemu przysługiwało konstytucyjne prawo do złożenia skargi do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanych wniesioną skargą kasacyjną.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że ustalenia, na podstawie których Sąd I instancji oparł rozstrzygnięcie, jak i cała dotychczasowa procedura, są sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym. Naruszając art. 7 kpa wyrażający zasadę prawdy obiektywnej, Sąd I instancji oparł się na argumentacji przedstawionej przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. nie dokonując przy tym jakichkolwiek merytorycznych rozstrzygnięć zmierzających do wydania obiektywnego rozstrzygnięcia w sprawie. Nie jest bowiem możliwa sytuacja, aby w ten sposób zweryfikowane podstawy merytoryczne były wykorzystywane w obrocie prawnym, pomimo ich niesłuszności i umorzenia w tym zakresie postępowania. Sąd oparł się na spekulacjach przyjmując za prawdziwe pewne fakty i okoliczności, którym następnie przypisał status prawdy obiektywnej, nie uwzględniając w tym zakresie żadnych argumentów przedstawionych przez skarżącego w skardze na decyzję Ministra Sprawiedliwości.
Ponadto skarżący na różnych etapach postępowania przed organami administracji był pozbawiony prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, pozbawiony był wglądu w akta sprawy, a tym samym możliwości przedstawienia argumentów, które w jego ocenie są istotne do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia przed wydaniem decyzji personalnych. Takie naruszenia procedury uznawane są w orzecznictwie sądów administracyjnych za rażące naruszenie prawa procesowego. W świetle przedstawionych okoliczności nie do przyjęcia jest, zdaniem pełnomocnika, stanowisko Sądu I instancji, że zawarte w art. 108 § 1 kpa sformułowanie "interes społeczny" w sprawach dotyczących stosunku służbowego funkcjonariuszy dotyczy "interesu służby", nie przedstawiając przy tym żadnych merytorycznych przesłanek uzasadniających zastosowanie tego przepisu. Wskazany przepis jednoznacznie wskazuje dobra, których ochrona uzasadnia nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, a jednym z takich dóbr jest interes społeczny. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest natomiast pogląd, że natychmiastowe wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco. "Niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia decyzji w życie może nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 kpa. Przy czym zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu (wyrok NSA z dnia 19 lutego 1998 r. sygn. akt V SA 686/97). Warunku tego nie spełnia decyzja personalna Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2006 r. nr [...], w jej uzasadnieniu bowiem nie wykazano w sposób dostateczny okoliczności wskazujących na niezbędność niezwłocznego działania i związaną z tym konieczność nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W ocenie pełnomocnika skarżącego, Sąd I instancji powołując się na treść decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku z dnia [...] września 2006 r. nie uwzględnił faktu, że uchylając w trybie art. 132 kpa decyzję personalną nr [...] z dnia [...] października 2006 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej uznał tym samym zasadność roszczeń skarżącego co do braku podstaw merytorycznych do oparcia decyzji na tak sformułowanym wniosku. Taka postawa Sądu pozostaje w sprzeczności z powszechnie obowiązującym poglądem, zgodnie z którym decyzja wydana przez organ z powołaniem się na art. 132 kpa, która w jakikolwiek sposób pogarsza sytuację strony odwołującej się, jest decyzją wydaną z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 kpa (wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 1988 r. sygn. akt IV SA 1000/87). W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że na podstawie podjętych decyzji sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu, albowiem w wyniku zaskarżonej decyzji pozostał on bez przydziału służbowego, co ewidentnie wpłynęło na pogorszenie jego sytuacji nie tylko materialnej, ale przede wszystkim zawodowej.
Uzasadniając podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnik skarżącego podniósł, że nie jest możliwe, aby skarżący z tytułu wykonywania przysługującego mu prawa do zaskarżenia aktów administracyjnych mógł ponosić negatywne konsekwencje. Twierdzenie, jakoby poprzez to prawo próbował wpłynąć na decyzję organu odwoławczego poddając w wątpliwość zasadność sporządzenia wniosku w przedmiocie zwolnienia go ze stanowiska dyrektora Aresztu Śledczego w Białymstoku i pozostawieniu go bez przydziału, stanowi łamanie jednej z podstawowych zasad wyrażonych w Konstytucji, deprecjonując znaczenie prawa do wnoszenia skarg.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom podlega oddaleniu jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Ze względu na te właśnie wymogi ustawodawca ustanowił przymus adwokacko - radcowski postanawiając w art. 175 § 1 P.p.s.a., że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie w zasadniczym zakresie nie odpowiada wymienionym wymogom. W ramach podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie) podniesiono zarzut "naruszenia przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7 kpa poprzez jego błędną wykładnię". Takie sformułowanie podstawy kasacyjnej jest wadliwe; niewskazanie konkretnych przepisów, które - zdaniem autora skargi kasacyjnej - zostały naruszone, prowadzi do wręcz irracjonalnego wniosku, że doszło do naruszenia przez Sąd I instancji całokształtu norm polskiego prawa procesowego, "a w szczególności art. 7 kpa". Brak skonkretyzowania w skardze kasacyjnej zarzutów powoduje, że nie można ustalić granic zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny związany podstawami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.) nie może korygować, ani uzupełniać braków skargi kasacyjnej.
Co do zarzutu błędnej wykładni art. 7 kpa należy zauważyć, że naruszenie prawa będące następstwem błędnej jego wykładni polega na nieprawidłowym ustaleniu treści normy prawnej, mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub całej treści przepisu, czego skutkiem jest nadanie zastosowanemu przepisowi innego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 12.07.2005 r. sygn. akt OSK 1261/04, wyrok NSA z dnia 30.11.2007 r. sygn. akt I OSK 142/07). Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wyjaśnia, na czym polegał błąd Sądu I instancji co do wykładni wskazanego przepisu i jakie rozumienie tych przepisów należałoby uznać za prawidłowe. Tymczasem zauważyć należy, iż - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - Sąd I instancji nie dokonywał wykładni art. 7 kpa, ani się na ten przepis nie powoływał. Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje natomiast, że Sądowi I instancji zarzuca się w ten sposób dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Prowadzi to do wniosku, że strona skarżąca w istocie kwestionuje sposób postępowania Sądu I instancji czyniąc to poprzez zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 7 kpa wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej). Jednak zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być podnoszony w celu wykazania wady postępowania polegającej na nieprawidłowej ocenie przez sąd stanu faktycznego sprawy. W takim celu niezbędne jest oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia stosownego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego z jednoczesnym wskazaniem, jaki wpływ mogło mieć wytknięte uchybienie na wynik sprawy.
Dalsze zarzuty skargi kasacyjnej wskazują na naruszenie art. 10, art. 77 § 1 w związku z art. 80, art. 108 § 1 i art. 132 kpa poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny działań oraz zaniechań organów administracji uchybiających treści tych przepisów, co - zdaniem strony skarżącej - przejawiało się w niezapewnieniu skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w bezzasadnym zastosowaniu instytucji natychmiastowej wykonalności decyzji oraz na wydaniu w ramach autokontroli decyzji, która skutkowała pogorszeniem sytuacji skarżącego.
Należy stwierdzić, że również i te zarzuty nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej. Wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając skargę na ostateczną decyzję administracyjną nie stosuje bowiem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego; postępowanie sądowoadministracyjne uregulowane jest w powołanej ustawie procesowej z dnia 30 sierpnia 2002 r. (P.p.s.a.), w związku z czym jako uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., można zarzucić wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu wyłącznie naruszenie przepisów tej ustawy. Jeśli natomiast skarżący kasacyjnie zarzuca sądowi pierwszej instancji błędną ocenę legalności decyzji administracyjnej z punktu widzenia przepisów kpa, to ewentualne naruszenie przepisów kpa przez sąd pierwszej instancji można rozważać wyłącznie w kontekście wyraźnie sformułowanego zarzutu naruszenia przepisu P.p.s.a. z równoczesnym wykazaniem, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 6.04.2006 r. sygn. akt I OSK 445/05, Lex nr 209139). Jednak tak sformułowanego zarzutu skarga kasacyjna nie zawiera, a podniesione w niej zarzuty procesowe odnoszą się do organów orzekających w sprawie, a nie do sądu rozpatrującego sprawę na skutek skargi A. W. Powoduje to, że zarzuty odnoszące się do wskazanych przepisów kpa są chybione.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu pełnomocnika, że Sąd I instancji przyjął błędną wykładnię art. 7 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że jedyną przesłanką zwolnienia dyrektora zakładu karnego jest wniosek właściwego dyrektora okręgowego Służby Więziennej. Ocenę trafności tego zarzutu zasadniczo utrudnia brak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jakiejkolwiek argumentacji wskazującej na konieczność przyjęcia odmiennej, niż literalna, wykładni tego przepisu.
Za chybiony należało uznać także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które - według pełnomocnika - polega na nieuwzględnieniu przez Sąd wojewódzki, że skarżącemu przysługiwało konstytucyjne prawo do złożenia skargi do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie opierał rozstrzygnięcia na jakichkolwiek materialnoprawnych przesłankach wykraczających poza uregulowania ustawy o Służbie Więziennej i nie dokonywał oceny prawa A. W. do składania skarg do organów władzy publicznej w świetle art. 63 Konstytucji.
W świetle powyższego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły być skuteczne, wobec czego skargę kasacyjną należało uznać za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkować musiało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.