I OSK 511/07

I OSK 511/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny
Roman Ciąglewicz /sprawozdawca/
Włodzimierz Ryms /przewodniczący/
Symbol z opisem
6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1417/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-12-11
Skarżony organ
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
art. 42 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Roman Ciąglewicz ( spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. K. i P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1417/06 w sprawie ze skargi D. K. i P. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia lokalu mieszkalnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od skarżących D. K. i P. K. na rzecz organu Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1417/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. K. i P. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...]., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zwolnienia lokalu mieszkalnego.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Prezes Oddziału Regionalnego powołał się na przepisy art. 42 ust.1 w związku z art. 41 ust.2 pkt 2, art. 87 ust.1 pkt 3 i ust.4 oraz art. 13 ust.6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz.398). Organ ustalił, że R. K. uzyskał, na podstawie decyzji z dnia [...]. pomoc finansową z funduszu mieszkaniowego MON w formie zaliczkowej z przeznaczeniem na budowę domu jednorodzinnego w S., w wysokości [...] zł. Następnie R. K. przyznano, decyzją z dnia [...]., dodatkową pomoc zwrotną w wysokości [...] zł. Pomoc ta w formie zaliczkowej została następnie, decyzją z dnia [...] zamieniona na bezzwrotną. Przy naliczaniu wysokości świadczenia uwzględniono posiadane przez R. K. uprawnienia do trzech norm (wnioskodawca, żona D. i syn P.). Zgodnie z art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, były żołnierz służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej lub do wojskowej renty inwalidzkiej jest zobowiązany przekazać do dyspozycji Agencji lokal mieszkalny, jeżeli skorzystał z uprawnień, o których mowa w art. 87 w/w ustawy. W myśl zaś art. 87 ust.1 pkt 3 powyższej ustawy, jednym z uprawnień powodujących obowiązek zwolnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego jest otrzymanie pomocy finansowej, wypłaconej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej, do 31 grudnia 1995 r. Nadto organ pierwszej instancji ustalił, że R. K. jest od [...] lipca 1998 r. emerytem wojskowym. W dniu [...] stycznia 1999 r. Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w B. orzekł o zachowaniu prawa do kwatery na czas nieokreślony. R. K. opuścił lokal mieszkalny w W. Zajmują go w dalszym ciągu D. K. i P. K.. Współwłasność nieruchomości w S. została zniesiona postanowieniem sądu powszechnego, a następnie D. K.k sprzedała ją aktem notarialnym z dnia [...] października 2002 r. Wydanie decyzji o zwolnieniu lokalu mieszkalnego stało się konieczne, gdyż strony nie zwolniły dobrowolnie lokalu przy ulicy [...] w W..
W odwołaniu D. i P. K. podnieśli, że na R. K. spoczywa obowiązek alimentacyjny względem żony i syna. R. K. porzucił swoja rodzinę i zaciągnął liczne zobowiązania finansowe. Według odwołujących się, organ powinien przenieść D. K. i P. K. do lokalu zajmowanego przez R. K. w W., który to lokal zajmuje po matce.
Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wskazał, że znajduje ona oparcie w przepisach art. 41 ust.2 pkt 2 oraz art. 87 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Na byłym żołnierzu ciąży obowiązek przekazania lokalu do dyspozycji Agencji, gdyż otrzymał on pomoc finansową do dnia 31 grudnia 1995 r. Skoro lokal powinien zostać oddany do dyspozycji Agencji w stanie wolnym od osób i rzeczy, to ciąży on na wszystkich osobach zajmujących lokal, a więc także na D. K. i P. K.. Prezes dodał, że okoliczności, w których nieruchomość, na którą została przyznana pomoc finansowa, stała się własnością D. K., a następnie została przez nią zbyta, są prawnie obojętne dla rozstrzyganej sprawy. Bezzasadne jest także oczekiwanie odwołujących na przeniesienie ich do mieszkania R. K.. Określenie obowiązku alimentacyjnego nie należy do organów Agencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. K. i P. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Przypomnieli, że osobą posiadająca tytuł prawny do spornego lokalu jest R. K.. Legitymuje się on imiennym nakazem przydziału kwatery nr [...], z dnia [...] grudnia 1984 r. R. K. porzucił swoją rodzinę i jest zameldowany u swoich rodziców, ale jego centrum życiowe znajduje się w miejscowości M. D.. Małżonkowie K. pozostają w faktycznej separacji. Pomoc jaką uzyskał R. K. ze środków WAM nie została spożytkowana na budowę domu, ale została zużyta na osobiste potrzeby R. K.. W rzeczywistości dom został wybudowany z pieniędzy uzyskanych z kredytu bankowego. R. K. nie wykazywał żadnego zainteresowania spłatą zadłużenia. Jego postępowanie było przyczyną zniesienia w 2000 r. wspólności ustawowej, w wyniku czego dom został sprzedany na poczet długów. W tej sytuacji, zdaniem skarżących, obowiązek opróżnienia lokalu i przekazania go do dyspozycji Agencji spoczywa wyłącznie na R. K.. To on powinien zapewnić swojej rodzinie środki utrzymania, co znajduje swoje uzasadnienie w ciążącym na nim obowiązku alimentacyjnym wobec nich. Skarżący stwierdzili nadto, iż R. K. zajmuje obecnie mieszkanie przy ulicy [...] w W.. W myśl art. 41 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, w przypadku, gdy były żołnierz służby stałej i jego małżonek, który nabył prawo do emerytury, zajmują oddzielne lokale, małżonkom przysługuje prawo wyboru lokalu mieszkalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zachodzą okoliczności, określone w art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Według tego przepisu, były żołnierz służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej, zobowiązany jest przekazać lokal mieszkalny do dyspozycji Agencji, jeżeli m.in. skorzystał z uprawnień, o których mowa w art. 87 tej ustawy. Art. 87 stanowi natomiast, że odprawa mieszkaniowa nie przysługuje osobom, które otrzymały pomoc finansową w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. Sąd pierwszej instancji zaakceptował ustalenie, iż R. K., który jest obecnie emerytem wojskowym, uzyskał zaliczkową pomoc na budowę domu w S., w łącznej wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] maja 1995 r. pomoc ta została zamieniona na pomoc bezzwrotną. Skarżący są zatem zobowiązani do zwrotu zajmowanego lokalu. Sąd ocenił, że okoliczności dotyczące obowiązku alimentacyjnego R. K., jego relacji z rodziną, faktycznego wykorzystania pomocy finansowej oraz zaciągniętych zobowiązań, przejęcia przez D. K. na wyłączną własność nieruchomości w S., a następnie jej zbycia w celu spłaty zobowiązań, nie mają w sprawie żadnego znaczenia. Przepis art. 41 ustawy dotyczy natomiast sytuacji, gdy małżonkowie dysponują dwoma odrębnymi lokalami WAM. W niniejszej sprawie sytuacja ta nie zachodzi.
W skardze kasacyjnej D. K. i P. K. zaskarżyli wyrok w całości. Oparli skargę kasacyjną na następujących podstawach:
1) naruszenie prawa materialnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, przejawiającym się w uznaniu, iż zaszły przesłanki do zwolnienia przez skarżących lokalu w W. i przekazania go do dyspozycji WAM, bez uwzględnienia istotnej okoliczności w postaci decyzji Dyrektora WAM Oddział Terenowy w B., orzekającej zachowanie uprawnienia do zamieszkiwania przedmiotowego lokalu na czas nieokreślony przez R. K., przy czym uprawnienie to obejmuje również skarżących, doszło więc do wydania decyzji sprzecznych z wcześniejszym rozstrzygnięciem właściwego organu WAM,
2) naruszenie prawa materialnego, polegające na niezastosowaniu przepisu art. 41 ust.2 pkt 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy istniały przesłanki do rozstrzygnięcia w oparciu o ten przepis, a mianowicie w świetle faktu, że skarżąca D. K. i R. K. zajmują dwa odrębne lokale, z których każdy odpowiada ich uprawnieniom i zgodnie z przywołanym przepisem skarżący winni mieć zapewnione prawo wyboru lokalu mieszkalnego,
3) naruszenie przepisów postępowania, jeśli to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 ust.1 pkt c P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa WAM, mimo iż organ administracji rozstrzygał w oparciu o niepełny materiał dowodowy bez uwzględnienia i należytego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, wynikającą z powołanych przepisów K.p.a.; doszło więc w postępowaniu administracyjnym do innego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, niestwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedmiotowego uchybienia skutkuje naruszeniem powołanego przepisu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając proceduralną podstawę kasacji, skarżący zarzucili nierozważnie skutków decyzji z [...] stycznia 1999 r. o uprawnieniu do zajmowania lokalu na czas nieoznaczony, niezbadanie istotnych okoliczności rodzinnych, tj. porzucenia rodziny przez R. K., zaciągnięcia przezeń pożyczek i kredytów oraz przerzucenia ciężaru ich spłaty na skarżącą, niezbadanie obowiązku alimentacyjnego R. K., który musi zapewnić rodzinie mieszkanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.
Zaskarżony wyrok nie narusza prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz.398). Omawiana podstawa kasacyjna związana jest z próbą zakwestionowania legalności zastosowania wobec skarżących unormowań regulujących zakwaterowanie stałe żołnierzy zawodowych wprowadzonych ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 116, poz.1203). Argumentacja w tym zakresie, wyartykułowana w podstawie skargi kasacyjnej i jej uzasadnieniu, sprowadza się do stwierdzenia, iż nie zaszły przesłanki do zastosowania art. 41 ust.2 pkt 2, skoro decyzją z dnia [...] stycznia 1999 r. orzeczono o zachowaniu przez R. K. uprawnień do lokalu mieszkalnego. Z jednej strony zatem należy rozważyć, czy sprawa uprawnienia R. K. i członków jego rodziny może być rozstrzygana w oparciu o przepis art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu odmiennym, niż przepisy obowiązujące w dacie rozstrzygnięcia o zachowaniu prawa do lokalu mieszkalnego, a po drugie ocenić należy, czy w ogóle jest możliwe rozstrzygnięcie o zwolnieniu lokalu mieszkalnego bez usunięcia z obrotu prawnego decyzji o zachowaniu prawa do lokalu mieszkalnego. Chodzi więc o kwestię intertemporalną, czyli wyboru właściwego prawa materialnego oraz o zagadnienie trwania mocy prawnej indywidualnego aktu administracyjnego.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej stanowią przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji (por. Andrzej Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Kantor Zakamycze 2005, s. 617-618). Decyzje w sprawie zwolnienia lokalu mieszkalnego przyznanego R/ K/ jako kwatera stała zostały wydane, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, po dniu 1 lipca 2004 r., a więc po wejściu w życie stanu prawnego wprowadzonego w/w nowelą z dnia 16 kwietnia 2004 r. W dacie rozstrzygania obowiązywał zatem stan prawny ustalony przepisem art. 30 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. Postępowanie w sprawie zwolnienia lokalu mieszkalnego zostało wszczęte po wejściu w życie znowelizowanych przepisów. Zasadnicze uregulowanie intertemporalne ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. nie odnosi się zatem do tej sprawy. Warto jednak odnotować, iż zgodnie z art. 19 ust.1 noweli, do spraw wszczętych do dnia wejścia w życie ustawy, lecz niezakończonych ostatecznymi decyzjami, stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art.1 (tj. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyjątkiem postępowań egzekucyjnych i z zastrzeżeniem ust.2-5. Według art. 19 ust.2 noweli, tylko do spraw wszczętych na podstawie art. 42 ust.2, art. 43 lub art. 44, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., stosuje się przepisy ustawy obowiązujące do dnia 30 czerwca 2004 r. Niniejsza sprawa nie została wszczęta na podstawie przywołanych przepisów. Zastrzeżenia art. 19 ust.3-5 nie odnoszą się zaś do sprawy zwolnienia lokalu przez emerytowanego żołnierza zawodowego.
Podstawę zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy stanowił przepis art. 42 ust.1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz.398)w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 116, poz.1203). Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach, o których mowa w art. 41, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o zwolnieniu lokalu mieszkalnego. Z przytoczonych przepisów art. 30 i art. 19 noweli oraz art. 42 ust.1 ustawy o zakwaterowaniu sił Zbrojnych RP wynika więc uprawnienie organu do stosowania art. 41 tej ustawy, w brzmieniu ustalonym nowelą, w postępowaniu o zwolnienie lokalu mieszkalnego przez byłego żołnierza służby stałej. Do przypadków, o których mowa w art. 41, należy hipoteza przewidziana w art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W myśl dyspozycji tego przepisu, były żołnierz służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej, jest obowiązany przekazać do dyspozycji Agencji lokal mieszkalny, jeżeli skorzystał z uprawnień, o których mowa w art. 87. Wśród tych uprawnień znajduje się pomoc finansowa wypłacona w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. R. K. otrzymał ostatecznie pomoc w formie bezzwrotnej przed dniem 31 grudnia 1995 r. Taki stan faktyczny został w niniejszej sprawie ustalony i nie doszło do jego podważenia w skardze kasacyjnej. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania normujących ustalanie stanu faktycznego, ale w zakresie nieodnoszącym się do omawianej okoliczności.
W związku z tym, że przepis art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy umożliwia pozbawienie uprawnień nabytych w przeszłości, pojawia się pytanie, czy nie narusza on sformułowanej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego. Chodzi o przestrzeganie podstawowej reguły prawa międzyczasowego: tempus regit actum, oznaczającej że zdarzenie prawne należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dacie, gdy miało ono miejsce (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 18 października 1995 r., sygn. akt III AZP 29/95 OSNAP 1996/8 /107; uzasadnienie wyroku TK z dnia 15 września 1999 r., sygn. akt K 11/99 OTK 1999/6/116; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 21 lutego 2000 r., sygn. akt OPS 6/99 ONSA 2000/3/89; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt OPS 14/00, ONSA 2001/3/101). Działanie tej reguły powiązać należy z zasadą ochrony praw niewadliwie nabytych, zakazującą arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce, zarówno publicznych, jak i prywatnych (patrz: uzasadnienie cyt. uchwały NSA z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt OPS 14/00 i przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – K 1/88, K 3/88, K 14/91, K 13/94, K 10/98, K 1/99, K 5/99). Pierwsza uwaga w tym zakresie sprowadza się do tego, że zakaz retroakcji nie jest absolutny. Rozwiązanie konfliktu nowego prawa z interesami jednostki przez wybór zasady bezpośredniego działania nowego prawa jest dopuszczalny, o ile da się wykazać wyraźny ważny interes publiczny, zmuszający do przejścia do porządku nad interesem jednostki (uzasadnienie uchwały NSA, sygn. akt OPS 14/00). Zasadniczy argument o braku przeszkód do bezpośredniego stosowania "nowego" przepisu art. 41 ust.2 pkt 2, opiera się o dwa spostrzeżenia. Po pierwsze, przyznane żołnierzowi zawodowemu służby stałej, na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. przepisów obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r., prawo do kwatery, nie było uprawnieniem nabytym raz na zawsze i nieodwołalnym. W określonych okolicznościach można było doprowadzić do pozbawienia prawa do tej kwatery, bądź to żołnierza, bądź to osoby pozostałe po żołnierzu zawodowym. W szczególności, na mocy art. 41 ust.2 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., osoba, o której mowa w art. 23 ust.1 (a więc żołnierz zawodowy, który zachował prawo do kwatery i który nabył prawo do emerytury) był obowiązany przekazać do dyspozycji Agencji dotychczas zajmowaną kwaterę, jeżeli wystąpiły okoliczności, o których mowa w ust.1 pkt 2 (otrzymał pomoc finansowa na budownictwo mieszkaniowe na podstawie dotychczasowych przepisów). Po drugie, co już częściowo wynika z ostatniej uwagi, nowy przepis art. art. 41 ust.2, pkt 2 nie pogarsza sytuacji prawnej żołnierza zawodowego, który nabył prawo do emerytury, w zakresie obowiązku przekazania kwatery do dyspozycji Agencji, jeśli nabył prawo do kwatery przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. "Otrzymanie pomocy finansowej wypłaconej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r.", o której mowa w art. 87 ust.1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu po 30 czerwca 2004 r., jakkolwiek inaczej sformułowane, mieści się w zakresie pojęcia "otrzymanie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe, udzielonej na podstawie dotychczasowych przepisów", o którym mowa w art. 41 ust.1 pkt 2 w związku z art. 41 ust.12 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r. (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 1999 r., sygn. akt I SA 1613/98, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 46577; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 24 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 494/99, niepublikowanego, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 55047).
Zastosowaniu art. 41 ust.2 pkt 2, jako podstawy materialnej, nie stoi także na przeszkodzie treść art. 27 ust.1 noweli z dnia 16 kwietnia 2004 r. Wątpliwości, co wskazania jako podstawy decyzji o zwolnieniu lokalu mieszkalnego, właśnie tego przepisu noweli lub przepisu art. 42 ust.1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r., nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Niezależnie bowiem od tego, że przepis art. 27 ust.1 noweli pełni rolę lex specialis w odniesieniu do osób zajmujących, w dniu 30 czerwca 2004 r., lokale mieszkalne znajdujące się w zasobie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, to przepis ten także odwołuje się do hipotezy i dyspozycji art. 41 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu nadanym nowelą. Decyzja o zwolnieniu lokalu mieszkalnego, czy to podejmowana w oparciu o art. 42 ust.1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, czy też na podstawie art. 27 ust.1 noweli z dnia 16 kwietnia 2004 r., jest konsekwencją zaistnienia obowiązku przekazania lokalu do dyspozycji Agencji, o którym mowa w art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy. Raz jeszcze zatem powtórzyć przyjdzie, iż przepis art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie noweli z dnia 16 kwietnia 2004 r., miał zastosowanie w sprawie zwolnienia przez R. K. lokalu mieszkalnego. Na marginesie omawianej kwestii zauważyć jeszcze można, że unormowanie art. 27 ust.1 noweli rozwiewa wątpliwości interpretacyjne w zakresie wydawania decyzji o zwolnieniu lokalu mieszkalnego, związane z tym, że przepis art. 42 ust.1 ustawy w nowym brzmieniu wszedł w życie z dniem 1 lipca 2004 r., a odnosi się do zdarzeń mających, w części, miejsce w przeszłości.
Przechodząc do drugiego zagadnienia wynikającego z zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 41 ust.2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, tj. możliwości wydania decyzji o zwolnieniu lokalu, w sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji o zachowaniu prawa do kwatery, wskazać trzeba, iż z żadnego przepisu nie wynika obowiązek wyeliminowania decyzji o zachowaniu prawa do kwatery (lokalu mieszkalnego) przed wydaniem decyzji o zwolnieniu lokalu mieszkalnego. Decyzja o zachowaniu przez R. K. prawa do kwatery została podjęta w dniu [...] stycznia 1999 r. Wówczas przepis art. 23 ust.1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP przewidywał zachowanie prawa do kwatery przez żołnierza zawodowego zwolnionego z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała, jeżeli nabył on m.in. prawo do emerytury. Zachowanie prawa do kwatery stwierdzał w drodze decyzji dyrektor oddziału terenowego Agencji, na podstawie art. 23 ust.4. Zachowanie prawa do kwatery przez żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej jako służba stała przewidywał także przepis art. 23 ust.1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r. Decyzja o zachowaniu prawa do kwatery była podejmowana na podstawie art. 23 ust.5 ustawy. Jednocześnie w czasie rozstrzygania o zachowaniu prawa do kwatery obowiązywał przepis umożliwiający wydanie decyzji o zwolnieniu kwatery, w razie zaistnienia przesłanek do tego zwolnienia. Był to, w odniesieniu do żołnierza zawodowego, który nabył prawo do emerytury, który uzyskał pomoc na budownictwo mieszkaniowe, przepis art. 41 ust.2 pkt 1 w związku z art. 41 ust.1 pkt 2. Podstawa ta obowiązywała do dnia 30 czerwca 2004 r. O tym, że decyzja o zwolnieniu kwatery nie było uwarunkowane wcześniejszym usunięciem z obrotu prawnego decyzji o zachowaniu prawa do kwatery najlepiej świadczy sformułowanie art. 41 ust.2 pkt 1 obowiazujące w omawianym okresie. Według tego przepisu, osoba, o której mowa w art. 23 ust.1 lub 2, obowiązana jest przekazać do dyspozycji Agencji zajmowaną kwaterę, jeżeli występują okoliczności, o których mowa m.in. w ust.1 pkt 1. Osobą, o której mowa w art. 23 ust.1 był zaś żołnierz zawodowy zwolniony z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała, który nabył prawo do emerytury i zachował prawo do kwatery. Nie naruszały zatem przepisów, ale wręcz z przywołanych wyżej przepisów art. 23 ust.1, art. 41 ust.2 pkt 1 oraz art. 42 ust.1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., wynikały następujące czynności prawne i proceduralne: nabycie przez żołnierza zawodowego służby stałej prawa do emerytury, decyzja o zachowaniu przezeń prawa do kwatery, ustalenie obowiązku przekazania kwatery, w razie zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 41 ust.2 pkt 1 i wydanie decyzji o zwolnieniu kwatery. Mówiąc inaczej, decyzję o zwolnieniu kwatery można było podjąć tylko wobec tego emerytowanego żołnierza zawodowego, który mając prawo do kwatery jako żołnierz zawodowy służby stałej, zachował je po nabyciu prawa do emerytury. W niniejszej sprawie wzajemną relację "zachowania prawa do kwatery" i "zwolnienia lokalu" określają przepisy art. 23 ust.1 oraz art. 27 ust.1 przywoływanej już wielokrotnie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 116, poz.1203). Pierwszy z tych przepisów stanowi, że osoby, którym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przydzielono osobną kwaterę stałą, zachowują nabyte do tego dnia uprawnienia na czas zajmowania tej kwatery. Niektóre z tej grupy osób, mimo zachowania prawa do kwatery, będą obowiązane do przekazania lokalu do dyspozycji Agencji i wobec nich będą podejmowane decyzje o zwolnieniu lokalu mieszkalnego. Możliwość ta przewidziana została w art. 27 ust.1 noweli. Dotyczy to osób zajmujących w dniu 30 czerwca 2004 r. lokale mieszkalne znajdujące się w zasobie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w przypadkach, o których mowa w art. 41 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 16 kwietnia 2004 r. Również zatem w stanie prawnym stosowanym wobec R. K. i członków jego rodziny, zajmujących w dniu [...] czerwca 2004 r. sporny lokal, można było orzec o zwolnieniu lokalu, gdyż wcześniej orzeczono o zachowaniu prawa do kwatery po nabyciu przez R. K. prawa do emerytury (a nadto po ustaleniu, że zachodzi przypadek określony w art. 87 ust.1 pkt 3).
Nie jest usprawiedliwiona podstawa skargi kasacyjnej zawierająca zarzut naruszenia art. 41 ust.2 pkt 6 ustawy o zakwaterowaniu sił Zbrojnych RP. Przepis ten przewiduje prawo wyboru lokalu mieszkalnego przez małżonków zamieszkujących w oddzielnych lokalach mieszkalnych, w sytuacji, gdy jeden z zajmowanych lokali ma być przekazany do dyspozycji Agencji. Unormowanie to obowiązuje od dnia 1 lipca 2004 r., z mocy art. 1 pkt 29 noweli z dnia 16 kwietnia 2004 r. Jednocześnie jednak, na mocy art. 1 pkt 1 noweli, do ustawy dodano art. 1a. Zgodnie zaś z art. 1a pkt 1, ilekroć jest w ustawie mowa o lokalu mieszkalnym – należy przez to rozumieć samodzielny lokal mieszkalny w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz.903), będący w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, zwanej dalej "Agencją". Przepis art. 42 ust.2 pkt 6 nie ma zatem zastosowania do sytuacji, gdy małżonkowie zajmują dwa lokale, z których tylko jeden jest w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
Na uwzględnienie nie zasługuje także proceduralna podstawa skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji nie pominął okoliczności w postaci wydania decyzji o zachowaniu przez R. K. prawa do kwatery. Jak wynika z powyższych uwag, trafnie przyjął, że okoliczność ta nie jest istotna z punktu widzenia prawa materialnego. To, iż nie poruszył tego zagadnienia w rozważaniach nie stanowi naruszenia przepisów postępowania. Wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia Sądu nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów powołanych w skardze, jeśli argumentacja Sądu w zakresie podstawy faktycznej i prawnej przesądza o ich bezzasadności (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 326/06, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 317349; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 634/06, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 320607). Jeśli zaś chodzi o okoliczności dotyczące wykorzystania pomocy finansowej, zbycia nieruchomości na którą pomoc finansowa została udzielona, relacji R. K. z rodziną i jego zobowiązań alimentacyjnych, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że kwestie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia o zwolnieniu lokalu mieszkalnego.
W tym stanie rzeczy należało, na mocy art. 184 P.p.s.a., oddalić skargę kasacyjną. Orzeczenie o zasądzeniu na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego oparto o art. 204 pkt 1 P.p.s.a.