I OSK 510/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza A. uchylającą wcześniejszą decyzję przyznającą zasiłek celowy na zakup żywności z programu "Posiłek w szkole i w domu". Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Główną przyczyną uchylenia były poważne naruszenia proceduralne popełnione przez organy administracji. Sąd wskazał, że Burmistrz A. wszczął postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie jednorazowe, stosując przepisy dotyczące świadczeń periodycznych (art. 106a ustawy o pomocy społecznej), co było nieprawidłowe. Ponadto, organ pierwszej instancji nie zebrał kompletnego materiału dowodowego, brakowało m.in. rodzinnego wywiadu środowiskowego, a uzasadnienie decyzji było gołosłowne. Sąd podkreślił, że organ pierwszej instancji nie mógł jednocześnie stosować trybu uchylenia decyzji (art. 106 ust. 5) i trybu stwierdzenia wygaśnięcia decyzji (art. 106a). Organ odwoławczy (Samorządowe Kolegium Odwoławcze) nie dostrzegł tych uchybień i utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji, naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania. Kolegium skupiło się na materialnoprawnych przesłankach przyznawania pomocy społecznej, nie analizując prawidłowości postępowania proceduralnego. Mimo uchylenia decyzji z przyczyn proceduralnych, Sąd podzielił stanowisko organów administracyjnych co do sytuacji majątkowej skarżącej. Stwierdzono, że E. P. od października 2022 r. do stycznia 2023 r. (a potencjalnie dłużej) nie pobrała przyznanej pomocy finansowej w łącznej kwocie ponad 3500 zł, co sugeruje posiadanie zasobów umożliwiających samodzielne zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sąd nakazał organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień proceduralnych i dokładnym zebraniem materiału dowodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNiewłaściwe stosowanie przepisów proceduralnych w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej, naruszenie zasady dwuinstancyjności, wymogi dotyczące postępowania wyjaśniającego i uzasadnienia decyzji.
Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej (art. 106 i 106a) oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
Zagadnienia prawne (5)
Czy organ administracji publicznej może uchylić decyzję przyznającą świadczenie pieniężne z pomocy społecznej, stosując przepisy dotyczące świadczeń periodycznych (art. 106a ustawy o pomocy społecznej) do świadczenia jednorazowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może stosować przepisów dotyczących świadczeń periodycznych do świadczeń jednorazowych. Art. 106a ustawy o pomocy społecznej dotyczy sytuacji, gdy osoba nie podejmuje świadczeń pieniężnych przez dwa kolejne miesiące, co ma zastosowanie do świadczeń o charakterze periodycznym, a nie jednorazowym.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 106a ustawy o pomocy społecznej dotyczy świadczeń periodycznych i wymaga niepodejmowania ich przez dwa kolejne miesiące. W przypadku świadczenia jednorazowego (zasiłek celowy na zakup żywności w konkretnym miesiącu), zastosowanie tego przepisu jest nieprawidłowe.
Czy organ administracji publicznej może jednocześnie zastosować tryb uchylenia decyzji (art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej) i tryb stwierdzenia wygaśnięcia decyzji (art. 106a ust. 3 ustawy o pomocy społecznej) w jednej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, te tryby są odrębne i nie mogą być stosowane zamiennie ani łącznie w jednej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 106 ust. 5 i art. 106a ustawy o pomocy społecznej regulują dwa odrębne tryby 'wzruszenia' decyzji przyznającej świadczenia pieniężne, dla których muszą zostać spełnione ściśle określone przesłanki materialnoprawne. Organ pierwszej instancji błędnie połączył te tryby.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające przed uchyleniem decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ pierwszej instancji nie zebrał kompletnego materiału dowodowego, brakowało m.in. rodzinnego wywiadu środowiskowego, a uzasadnienie decyzji było gołosłowne.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził brak kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, brak decyzji z 7 października 2022 r. oraz innych dokumentów potwierdzających ustalenia organu, co świadczy o naruszeniu przepisów k.p.a. dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego.
Czy organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę, utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, nie rozpatrując merytorycznie sprawy i nie odnosząc się do uchybień proceduralnych organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że Kolegium skupiło się na materialnoprawnych aspektach pomocy społecznej, nie analizując prawidłowości postępowania proceduralnego organu pierwszej instancji i nie odnosząc się do trybu, w jakim zostało ono przeprowadzone. Tym samym organ odwoławczy uchylił się od ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.
Czy osoba, która nie pobrała przyznanych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przez kilka miesięcy, posiada zasoby umożliwiające samodzielne zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych?
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji skarżącej, która nie pobrała świadczeń na kwotę ponad 3500 zł, można wnioskować o posiadaniu takich zasobów.
Uzasadnienie
Sąd, abstrahując od uchybień proceduralnych organów, podzielił stanowisko, że niepobranie przez skarżącą znaczącej kwoty przyznanej pomocy finansowej przez okres kilku miesięcy sugeruje, iż posiada ona zasoby pozwalające na samodzielne zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych.
Przepisy (16)
Główne
u.p.s. art. 106 § ust. 1, 3, 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106a § ust. 1, 2, 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § par. 1-3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 1 § par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § par. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej art. 1 § pkt 1 lit. a)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych przez organ pierwszej instancji (niewłaściwe zastosowanie art. 106a u.p.s., brak materiału dowodowego, brak uzasadnienia). • Naruszenie zasady dwuinstancyjności przez organ odwoławczy (brak merytorycznego rozpoznania sprawy).
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące jej sytuacji życiowej, zdrowotnej i dochodowej nie zostały uwzględnione jako podstawa do uchylenia decyzji, choć sąd podzielił stanowisko o posiadaniu przez nią zasobów finansowych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd podziela stanowisko organów administracyjnych, że w sytuacji, gdy skarżąca [...] nie pobrała z kasy banku przyznanej jej pomocy finansowej w łącznej wysokości 3587,73 zł [...], to posiada ona zasoby pieniężne umożliwiające jej samodzielne zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych bez konieczności wsparcia ze strony organów pomocy społecznej. • Uchybienia organu pierwszej instancji zarówno w sferze procesowej jak i materialnej nie zostały dostrzeżone i konwalidowane w toku postępowania odwoławczego. • Problematykę uchylenia lub zmiany decyzji o przyznaniu pomocy pieniężnej [...] normuje natomiast art. 106 ust. 5 u.p.s., który [...] określa odrębne od art. 106a u.p.s. przesłanki uruchomienia postępowania, a także wskazuje inny sposób jego zakończenia. • Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skład orzekający
Piotr Mikołajczyk
przewodniczący
Jarosław Czerw
sędzia
Beata Czyżewska
asesor (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Niewłaściwe stosowanie przepisów proceduralnych w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej, naruszenie zasady dwuinstancyjności, wymogi dotyczące postępowania wyjaśniającego i uzasadnienia decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej (art. 106 i 106a) oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są procedury administracyjne i jak błędy formalne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie organ miał rację co do sytuacji finansowej strony. Jest to cenna lekcja dla prawników procesowych i urzędników.
“Błędy proceduralne uchyliły decyzję o zasiłku – lekcja z prawa administracyjnego”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.