I OSK 498/08

I OSK 498/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Dzbeńska
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Małgorzata Borowiec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1133/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-12-04
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 215 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie NSA Małgorzat Borowiec (spr.) Ewa Dzbeńska Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. i Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1133/07 w sprawie ze skargi W. K. i Z. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1133/07, oddalił skargę W. K. i Z. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...], umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m2 pochodzący z nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] oznaczony jako "[...]" [...].
W uzasadnieniu decyzji podał, iż z zaświadczenia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] września 1946 r. Nr [...] wynika, że zgodnie ze stanem działów I-II wykazu hipotecznego księgi "[...]"[...] prawo własności, co do parceli oznaczonej lit. "e" zawierającej powierzchnię wraz z ulicą [...] m2 wpisane było na rzecz S. i G. małżonków M. w częściach równych na mocy aktu zeznanego dnia [...] maja 1935 r. za nr [...] rep. [...] tej księgi i postanowienia z dnia [...] czerwca 1935 r.
Powyższa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r. grunty nieruchomości warszawskich przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r. – na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) – na własność Skarbu Państwa.
Obecnie nieruchomość "[...]"[...] wchodzi obecnie w skład części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]. Wskazał, że z akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości wynika, iż byli właściciele złożyli w dniu [...] listopada 1948 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 powołanego wyżej dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy- [...] z dnia [...] maja 1992 r., sygn. akt: [...], prawo do spadku po S. M. nabył wnuk A. J. M. w całości, a ponadto w świetle postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy- [...] Wydział [...] Cywilny z dnia [...] czerwca 1994 r., sygn. akt: [...], nabył on także prawo do spadku po G. M.
Aktem notarialnym z dnia [...] marca 1995 r. (nr repertorium A nr [...]) A.M. sprzedał Z. i W. małżonkom K. budynek mieszkalny oraz roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr ewidencyjny [...] o powierzchni [...] m2, objętego księgą wieczystą "[...]"[...] nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...].
W dniu [...] maja 1995 r. Z. K. złożył wniosek o oddanie nieruchomości, na której stoi budynek mieszkalny, przy ulicy [...] nr [...] w użytkowanie wieczyste.
W wyniku rozpatrzenia wniosku dekretowego dotyczącego nieruchomości przy ul. [...], Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją nr [...] z [...] grudnia 1995 r. w pkt I ustanowił na lat 99 użytkowanie wieczyste gruntu o powierzchni [...] m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz W. i Z. małżonków K., natomiast w pkt III odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...] m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] pochodzącego z granic dawnej hipoteki księga wieczysta pod nazwą "[...]"[...].
W wykonaniu tej decyzji aktem notarialnym, repertorium [...], w dniu [...] lutego 1996 r. Gmina Warszawa [...] oddała w użytkowanie wieczyste działkę gruntu nr [...] o powierzchni [...] m2, Z. i W. małżonkom K. w częściach równych.
W. i Z. K. wnioskiem w dniu [...] sierpnia 2005 r. wystąpili o odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą działkę nr ewid. [...] o powierzchni [...] m2 położoną w Warszawie przy ul. [...], pochodzącą z granic dawnej hipoteki oznaczonej jako "[...]" [...].
Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy umarzając wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. postępowanie jako bezprzedmiotowe, stwierdził, iż skarżący nie mają legitymacji prawnej do występowania z wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], gdyż aktem notarialnym z dnia [...] marca 1995 r. (nr repertorium A nr [...]) nabyli jedynie roszczenia do działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] m2, objętej księgą wieczystą "[...]"[...].
Na skutek odwołania skarżących od powyższej decyzji Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., Nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji podał, iż w niniejszej sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn podmiotowych. Roszczenie odszkodowawcze zgłosiły osoby, które nie posiadają legitymacji prawnej do występowania w przedmiotowej sprawie jako strona postępowania.
Skarżący nie posiadali bowiem żadnego tytułu prawnorzeczowego do działki gruntu o powierzchni [...] m2 pochodzącej z dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]"[...] wchodzącej obecnie w skład działki nr [...] w obrębie [...], a zatem nie mogli być stroną przedmiotowego postępowania, gdyż nie posiadali legitymacji prawnej do występowania z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za wymieniony wyżej grunt.
Tytuł taki posiadali skarżący, na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1995 r. (Rep. [...]), tylko do gruntu o powierzchni [...] m2 stanowiącego działkę nr [...] z obrębu [...], a zgłoszone roszczenie o nabycie prawa użytkowania wieczystego do wymienionej działki nr ewid. [...] zostały w całości zaspokojone.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W. i Z. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucili naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 28 K.p.a. poprzez odmówienie im przymiotu strony w postępowaniu i tym samym jednoczesne wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi podali, że na podstawie umowy kupna sprzedaży zawartej w dniu [...] marca 1995 r. nabyli od A. M. nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], a przysługujące pierwotnym właścicielom prawo własności nieruchomości dotyczyło powierzchni gruntu stanowiącej [...] m2.
Wskazali, że decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. uzyskali prawo użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, z całej nieruchomości o powierzchni [...] m2. Natomiast co do pozostałej części, tj. [...] m2 Prezydent m.st. Warszawy odmówił im przyznania prawa użytkowania wieczystego z uwagi na to, że na powierzchni tej działki została wybudowana droga publiczna.
Skarżący podnieśli, że z wydanej przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r. jednoznacznie wynika, iż jakkolwiek nie przysługuje im już możliwość ustanowienia użytkowania wieczystego na działce gruntu o pow. [...] m2, to jednak stali się oni podmiotem uprawnionym do otrzymania za nią odszkodowania.
Zdaniem skarżących roszczenia wynikające z umowy zawartej w dniu [...] marca 1995 r. są to roszczenia dochodzone przez poprzednich właścicieli wnioskiem z dnia [...] listopada 1948 r. dotyczące całego gruntu o powierzchni [...] m2.
W ocenie skarżących za istnieniem po ich stronie legitymacji świadczy powołana decyzja z dnia [...] grudnia 1995 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy kierując do nich to rozstrzygnięcie uznał ich formalną możliwość występowania w sprawie.
Wskazali, że aktem notarialnym z dnia [...] marca 1995 roku Repertorium A nr [...] A. M. sprzedał, a Z. i W. K. nabyli budynek opisany w § 1 przytoczonego aktu notarialnego, roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr ewid. [...] Kw "[...]"[...], a także, co nie zostało uwidocznione w akcie notarialnym, a było wynikiem zgodnej woli stron prawo do roszczenia do dochodzenia odszkodowania, co do pozostałej części nieruchomości pochodzącej z granic dawnej hipoteki, księga wieczysta pod nazwą "[...]" dz. "e", o powierzchni [...] m2, która obecnie wchodzi w skład działki nr [...] z obrębu [...].
Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku wskazał, że istota niniejszego postępowania sprowadza się do ustalenia, czy skarżący posiadali legitymację prawną do występowania z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za działkę gruntu oznaczoną obecnie nr ewid. [...], o powierzchni [...] m2.
W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie uznały, że na mocy aktu notarialnego z dnia [...] marca 1995 r. (nr repertorium A nr [...]) A. M. sprzedał Z. i W. małżonkom K. budynek mieszkalny oraz roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego jedynie do działki gruntu nr ewidencyjny [...] o powierzchni [...] m2, objętego księgą wieczystą "[...]"[...] nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...].
Wynika to wprost z § 2 powołanego aktu notarialnego, który jest jasny, jednoznaczny i nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
Roszczenia skarżących wynikające z powołanego aktu notarialnego zostały w pełni zaspokojone decyzją Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy nr [...] z [...] grudnia 1995 r. oraz umową zawartą w wykonaniu tej decyzji aktem notarialnym repertorium [...], w dniu [...] lutego 1996 r., na mocy której Gmina Warszawa Centrum oddała w użytkowanie wieczyste małżonkom K. działkę gruntu nr [...] o powierzchni [...] m2.
Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarżący bezzasadnie wywodzą legitymację do występowania z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za działkę gruntu nr ewid. [...], o powierzchni [...] m2 z decyzji Prezydenta nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. w części, w której odmówił ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego omawianej działki gruntu, nr ewid. [...] z uwagi na istniejącą na ww. części gruntu drogę publiczną. Należy bowiem mieć na uwadze, że decyzja odmawiająca ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego omawianej działki gruntu nr ewid. [...] nie jest tytułem, z którego wynikają dla skarżących uprawnienia do wystąpienia o odszkodowanie za przedmiotową działkę.
Organ administracji publicznej czyni samodzielne ustalenia, czy występujący z wnioskiem o odszkodowanie mają przymiot strony, a jedyną podstawą jest w tym względzie umowa sprzedaży zawarta w formie aktu notarialnego w dniu [...] marca 1995 r. pomiędzy A. M. oraz skarżącymi. Na mocy powołanej umowy A. M. sprzedał budynek mieszkalny oraz roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...], o powierzchni [...] m2. Natomiast działka gruntu o powierzchni [...] m2 pochodząca z dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]"[...] wchodząca obecnie w skład działki nr [...] w obrębie [...] nie była przedmiotem powołanej umowy sprzedaży z dnia [...] marca 1995 r.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 151, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli W. i Z. K., reprezentowani przez adwokata, i zaskarżając go w całości zarzucili:
I. Naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprzyznanie prawa skarżącym do dochodzenia odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość;
II. Naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 1 § 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych poprzez:
a) przyjęcie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa; tj. art. 28 K.p.a.,
b) nierozważnie wszystkich zarzutów zawartych w skardze;
2) art. 244 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 106 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu urzędowego w postaci oświadczenia woli sporządzonego przed notariuszem B. W. w dniu [...] czerwca 2007 r.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 244 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 i art. 106 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podnieśli, iż Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę treści oświadczenie woli sporządzonego przed notariuszem B. W. w dniu [...] czerwca 2007 r., z którego w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wynika, że A. J. M. aktem notarialnym z dnia [...] marca 1995 r.(rep. A nr [...]) sprzedał Z. i W. K. m.in. roszczenie do dochodzenia odszkodowania co do pozostałej części nieruchomości pochodzącej z granic dawnej hipoteki, księga wieczysta pod nazwą "[...]" dz. "e" o powierzchni [...] m2, oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], która w momencie podpisywania aktu notarialnego nie była w jego władaniu, a okoliczność ta nie została ujawniona w akcie notarialnym, jednak jako następca prawny byłych właścicieli, którzy według jego wiedzy posiadali prawo własności ww. działki, przeniósł w jego ocenie na skarżących prawo do dochodzenia odszkodowania co do części spornej działki. Oświadczenie to stanowi natomiast dowód dokumentu i dowód ten był zgłoszony przed sądem administracyjnym pismem dnia [...] września 2007 r.
Ponadto, Sąd pierwszej instancji nie poddał analizie treści aktu notarialnego z dnia [...] marca 1995 r., lecz ograniczył się do stwierdzenia, że akt jest jasny, jednoznaczny i nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Dotyczy to także treści oświadczenia woli sporządzonego przed notariuszem B. W. w dniu [...] czerwca 2007 r. Naruszył zatem art. 244 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a.
W ocenie autora skargi kasacyjnej, w świetle obu dokumentów, zarówno aktu notarialnego z dnia [...] marca 1995 r. oraz oświadczenia woli sporządzonego przed notariuszem B. W. w dniu [...] czerwca 2007 r. nie jest zasadne twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w zaskarżonym wyroku, że skarżący nie posiadali legitymacji prawnej do występowania z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za działkę gruntu oznaczoną obecnie nr ewid. [...], o powierzchni [...] m2.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 1 § 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 28 K.p.a. skarżący wskazali, Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, że brak jest podstaw do podważenia zaskarżonej decyzji, bowiem narusza ona przepisy procedury administracyjnej, tj. art. 28 K.p.a. poprzez odmówienie skarżącym przymiotu strony w postępowaniu, mimo że posiadają oni legitymację prawną do występowania z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za działkę gruntu oznaczoną obecnie nr ewid. [...] o powierzchni [...] m2.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 1 § 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych poprzez nierozważenie wszystkich zarzutów zawartych w skardze, skarżący wskazali, iż Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił podnoszonej w skardze okoliczności, że zgodnie z brzmieniem § 1 umowy (str. 3 aktu notarialnego) dotychczasowym właścicielom i ich następcom prawnym przysługują prawa i roszczenia dotyczące całej przedmiotowej działki. Z treści zaś § 2 ww. umowy wynika, iż W. i Z. K. nabyli budynek mieszkalny oraz roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr [...] KW [...][...] oraz prawa z nim związane, (okoliczność ta została przemilczana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w treści uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego). Ponadto autor skargi kasacyjnej podniósł, iż wspomniane w umowie roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego działki to roszczenia dochodzone przez poprzednich właścicieli wnioskiem z dnia [...] listopada 1948 r. dotyczą całego gruntu o powierzchni [...] m2. Zatem wejście ich we wszelkie prawa przysługujące dotychczasowym właścicielom dotyczy również roszczeń o ustanowienie użytkowania wieczystego na obszarze gruntu liczącego łącznie [...] m2. Zdaniem skarżących, są oni w pełni legitymowani do żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na całym gruncie (tj. [...] m2). Jednakże wobec faktycznego braku możliwości jego ustanowienia na obszarze [...] m2 roszczenie to przekształciło się w roszczenie do uzyskania za tą część należnego odszkodowania. Skoro bowiem dotychczasowi właściciele przenieśli na skarżących grunt oraz wszelkie prawa z nim związane (w tym oczywiście również prawo do żądania odszkodowania) to ich legitymacja prawna w tej sprawie nie powinna budzić żadnych wątpliwości. Wynika to z ogólnej zasady sukcesji praw – zachodzącej w przedmiotowym przypadku na podstawie zawartej umowy kupna sprzedaży nieruchomości. Skarżącym jako następcom prawnym dotychczasowych właścicieli nieruchomości przysługuje z dniem [...] marca 1995 r. ogół praw podmiotowych wiążących się z przeniesieniem na nich prawa własności.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił także, iż Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji obu instancji naruszyły także art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nieruchomość w postaci parceli oznaczonej literą "e" stanowiącej wraz z ulicą powierzchnię [...] m2 i znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zarówno właściciele tej nieruchomości S. i G. M. jak i ich następca prawny A. M. zostali pozbawieni faktycznego władania ww. nieruchomością. W momencie podpisywania aktu notarialnego w dniu [...] marca 1995 r. ww. nieruchomość nie była bowiem we władaniu sprzedającego, a okoliczność ta nie została ujawniona w akcie notarialnym.
Skoro jednak zgodnie z wolą stron stawających do aktu notarialnego z dnia [...] marca 1995 r. przedmiotem zawartej umowy była sprzedaż skarżącym budynku mieszkalnego opisanego w § 1 aktu notarialnego, roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr ew. [...] objętego kw "[...]"[...], a także roszczenia do dochodzenia odszkodowania do pozostałej części nieruchomości pochodzącej z granic dawnej hipoteki, księga wieczysta pod nazwą "[...]" nr [...] dz. "e", o powierzchni [...] m2, oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], to tym samym skarżącym od samego początku przysługiwał tytuł do ubiegania się o odszkodowanie za wywłaszczenie przedmiotowego gruntu o powierzchni [...] m2 pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej [...] Nr [...] [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przyczyny określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.
W związku z oparciem skargi kasacyjnej na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a. w pierwszej kolejności rozpoznania wymaga zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 1 § 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych i art. 244 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 w związku z art. 106 § 3 P.p.s.a.
Według skarżących Sąd pierwszej instancji naruszył art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 28 K.p.a. oraz nierozważenie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Uszło jednak uwadze autora skargi kasacyjnej, iż art. 1 powołanej ustawy jest przepisem prawa ustrojowego, jego treść wyjaśnia funkcje pełnione przez sądy administracyjne, a zatem nie jest to przepis, który regulowałby postępowanie przed sądem administracyjnym. Z tej przyczyny przepis art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a.
Nie znajduje także uzasadnienia zarzucane w skardze kasacyjnej naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 244 K.p.c. w związku z art. 106 § 5 i w związku z art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu urzędowego w postaci oświadczenia woli sporządzonego przed notariuszem w dniu [...] czerwca 2007 r. zgłoszonego przed Sądem w piśmie procesowym z dnia 13 września 2007 r.
Przypomnieć należy, iż sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego z daty jej wydania i orzeka w zasadzie na podstawie materiału faktycznego i dowodowego zgromadzonego przed organami administracji publicznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się bowiem ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji publicznej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały normy prawa materialnego odpowiadające tym ustaleniom. Wynika to z istoty postępowania sądowoadministracyjnego, opartego na kontroli legalności (zgodności z prawem) działania administracji publicznej. Z tego względu postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowadministracyjnym może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające. Stosownie do treści art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd z urzędu lub na wniosek strony może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w tym przepisie nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy lecz ocena, czy organy administracji publicznej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów ma charakter wyjątkowy. Sąd administracyjny może to uczynić, o ile poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy. Nie ma zatem obowiązku dopuszczenia dowodu z dokumentu nawet wtedy, gdy w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowód taki został przez stronę zaoferowany. Przede wszystkim jednak wyjaśnić należy, iż art. 106 § 3 P.p.s.a. nie służy ani zwalczaniu ustaleń faktycznych przyjętych przez organ, a kwestionowanych przez stronę, ani też dokonywaniu przez sąd ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją.
W świetle tych rozważań za nieusprawiedliwiony uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 P.p.s.a., gdyż wskazany przez skarżących dowód z oświadczenia woli stron złożony przed notariuszem w dniu [...] czerwca 2007 r. stanowi istotny element ustaleń faktycznych służących merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Uszło także uwadze kasatora, że wniesiony dowód z dokumentu nie mógł być przez sąd administracyjny dopuszczony, gdyż został sporządzony już po wydaniu decyzji administracyjnych będących przedmiotem kontroli w tej sprawie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1999 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprzyznanie skarżącym prawa do dochodzenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stwierdzić należy, iż nie zasługiwał on na uwzględnienie, gdyż Sąd pierwszej instancji przepisu tego nie stosował, a zatem nie mógł go naruszyć. Przedmiotem oceny była bowiem wyłącznie kwestia legitymacji prawnej skarżących do występowania z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, co do której nie posiadali oni tytułu prawnorzeczowego. Powołanie przez stronę skarżącą w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, który nie był zastosowany w sprawie, nie może odnieść zamierzonego skutku i czyni zarzut jego naruszenia nieskutecznym.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.