I OSK 489/22

I OSK 489/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 413/22 - Wyrok NSA z 2025-03-26
I SA/Wa 1481/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-14
I SA/Wa 1813/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-11
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
art. 2 ust. 1 lit. e)
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1813/20 w sprawie ze skargi K.F. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 czerwca 2020 r. nr GZrn.625.50.2017 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 11 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1813/20, oddalił skargę K.F., zwanej dalej "skarżącą", na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zwanego dalej "Ministrem", z dnia 12 czerwca 2020 r., nr GZrn.625.50.2017, w przedmiocie reformy rolnej.
Od wyroku Sądu I instancji skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. oraz 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez Sąd I instancji, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego i prawidłowe wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 czerwca 2020 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 19 stycznia 2017 r., zgodnie z wnioskami skargi, co odpowiada również zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., które błędnie nie zostały przez Sąd I instancji zastosowane, mimo naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, jakich dopuścił się Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy wydawaniu ww. decyzji z dnia 12 czerwca 2020 r. z uwagi na brak należytego wyjaśniania sprawy, w tym okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia;
2. naruszenie art. 151 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, będące skutkiem przyjęcia przez Sąd I instancji za prawidłowy stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej obu instancji przy jednoczesnym niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji istotnych braków materiału dowodowego oraz sprzeczności w zebranym materiale dowodowym dotyczących okoliczności faktycznych o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności polegających na tym, że:
a. w toku postępowania przez organami administracji publicznej zaniechano przedstawienia dostatecznych dowodów, na podstawie których organ ustalił, które z obiektów stawowych majątku ziemskiego pn. "[...]" były wykorzystywane w chwili wejścia w życie Dekretu PKWN o reformie rolnej jako stawy hodowlane, a tym samym brak wskazania dowodów świadczących jednoznacznie o rolniczym charakterze "[...]" oraz "[...]";
b. pominięciu istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, iż część obiektów stawowych majątku ziemskiego [...] przed dniem 13 września 1944 r. wykorzystywana była wyłącznie do badań naukowych prowadzonych w ramach stacji biologicznej i w świetle zebranych dowodów istnieją poważne wątpliwości, czy do celów naukowych nie były również wykorzystywane "[...]" oraz "[...]";
c. pominięciu istotnych rozbieżności i sprzeczności w treści dokumentów zgromadzonych w materiale dowodowym sprawy, w zakresie w jakim dotyczyły one łącznej powierzchni j obiektów stawowych dóbr ziemskich pn. "[...]", które to rozbieżności sięgały nawet 146 ha powierzchni, sugerując, że znaczna część obiektów stawowych majątku nie była wykorzystywana jako stawy hodowlane/produkcyjne;
d. utrzymanie wadliwej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w mocy, pomimo zaniechania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza w zakresie ustalenia charakteru nieruchomości przed wejściem w życie przepisów Dekretu PKWN;
podczas gdy
- obowiązkiem organu administracji publicznej w sprawie o niepodpadanie nieruchomości pod działanie przepisów art 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest dokładne ustalenie, czy była to nieruchomość ziemska;
- w przypadku innych nieruchomości należy zbadać związek funkcjonalny między tą częścią nieruchomości, której dotyczy żądanie a pozostałą częścią nieruchomości przejętej na własność Państwa;
- oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym skutkuje wadliwością oceny wyrażonej w decyzji, a warunkiem prawidłowości rozstrzygnięcia jest jego oparcie na przeprowadzonym zgodnie z K.p.a. postępowaniu dowodowym;
3. naruszenie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 8 K.p.a. oraz art. 77 K.p.a. poprzez oddalenie skargi przy jednoczesnym braku wszechstronnej i pogłębionej analizy przez Sąd zgromadzonego materiału dowodowego, skutkujące błędnymi ustaleniami faktycznymi polegającymi na:
a) powieleniu przez WSA w Warszawie wątpliwych i niemających silnego oparcia w materiale dowodowym ustaleń faktycznych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że "[...]" oraz "[...]" stanowiły nieruchomości ziemskie w rozumieniu przepisów Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), zwanego dalej też "dekretem", podczas gdy w materiale dowodowym sprawy brak było dowodów przesądzających o prowadzeniu na obszarze wyżej wymienionych obiektów stawowych działalności wytwórczej w rolnictwie, a jednocześnie istniały dokumenty wskazujące na zróżnicowany charakter (w tym nierolny - naukowy) wykorzystania części obiektów stawowych dóbr ziemskich pn. "[...]";
b) powieleniu przez WSA w Warszawie dowolnych i nie popartym konkretnymi dowodami ustaleń faktycznych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że stawy określane jako "[...]" oraz "[...]" były wykorzystywane jako stawy hodowlane, w sytuacji gdy z materiału dowodowego sprawy, zwłaszcza powojennych protokołów przejęcia majątku ziemskiego pn. "[...]" wynikało, że jedynie część stawów położonych w obrębie majątku ziemskiego (ok. [...] ha, gdzie całkowita pow. to ok [...] ha) miała charakter stawów hodowlanych;
c) dowolnym i nie popartym wszechstronną analizą materiału dowodowego ustaleniu przez WSA w Warszawie, iż "[...]" oraz "[...]" musiały stanowić stawy rybne, w sytuacji gdy z materiału dowodowego wynikało, że niektóre stawy dóbr ziemskich pn. "[...]" pełniły funkcję stawów naukowo badawczych, niewykorzystywanych rolniczo;
4. naruszenie art. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez dowolne i szerzej nie uzasadnione uznanie przez WSA w Warszawie, że obiekty stawowe "[...]" i "[...]" położone w gminie [...], wchodzące w skład dóbr ziemskich pn. "[...]" zostały przejęte zgodnie z celami reformy rolnej przewidzianymi dekretem, pomimo braku uzasadnienia w jakim zakresie te konkretne przejęte nieruchomości taki cel reformy realizowały i w jaki sposób były wykorzystane na potrzeby produkcji rolnej, jak również wobec braku odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów zawartych w skardze do WSA, podczas gdy obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów wobec utrwalonej w tej kwestii linii orzeczniczej sądów administracyjnych jest niepodważalny.
Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu oraz § 4 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) poprzez błędne zastosowanie wskazanych przepisów, a polegające na wadliwym zakwalifikowaniu nieruchomości obejmujących obiekty stawowe "[...]’’ i "[...]" jako nieruchomości ziemskich w rozumieniu przepisów dekretu, sprzecznie z ugruntowanym orzecznictwem, w tym uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89, opublik. w OTK 1990, poz. 26) stwierdzającą, że "intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej wyłącznie tych nieruchomości, lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej - przez inne podmioty" oraz uchwałą Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, wskazującą, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 dekretu.
Skarżąca kasacyjnie, wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Równocześnie sformułowano wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych w art. 174 P.p.s.a.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W tej sprawie natomiast o jej istocie przesądzają kwestie odnoszące się do prawa materialnego. Dlatego od zarzutów opartych na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) należy zacząć rozważania.
Większość zagadnień opartych na tej podstawie kasacyjnej została już w orzecznictwie rozstrzygnięta. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do nich zbiorczo. Zauważyć na wstępie należy, że dekret o reformie rolnej nie definiował pojęcia "nieruchomości ziemskiej". W orzecznictwie akceptuje się rozumienie tego pojęcia wedle definicji przyjętej w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89. Tym samym za "nieruchomości ziemskie" w rozumieniu przepisów dekretu PKWN uznaje się nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia między innymi działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Za takim rozumieniem opowiedziały się również uchwały NSA z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, i z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego już samo brzmienie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu przemawia za przyjęciem, że na jego podstawie Państwo nabywało na własność także takie grunty, które nie wyczerpywały pojęcia użytki rolne, o ile mogły być bądź były wykorzystywane do działalności wytwórczej, np. w produkcji zwierzęcej. Przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej przewidywał, że na cele reformy rolnej (art. 1 ust. 2 lit. a-d) przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie między innymi wówczas, jeżeli ich łączny obszar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych. Brak pojęcia "stawy" w definicji użytków rolnych z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN nie mógł zatem eliminować ich spod przejęcia w trybie reformy rolnej. Tym samym przejęciu w tym trybie, oprócz użytków rolnych, podlegały także grunty stanowiące np. nieużytki, rowy, stawy, drogi, place, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanej wyżej uchwale. Podobne rozważania w odniesieniu do stawów rybnych zawarte zostały w innych sprawach rozpoznawanych przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2254/15, LEX nr 2371476; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 160/05; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 345/10; wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1182/21; wyrok NSA z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 483/20, LEX nr 3597598).
W wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2005/20, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dekret o reformie rolnej nie wyłączał spod nacjonalizacji stawów rybnych. Wytwórczość hodowlana, a więc i hodowla ryb była przejawem działalności rolnej, a zarezerwowanie odpowiednich terenów dla ośrodków wytwórczości hodowlanej i przemysłu rolnego stanowiło jeden z celów reformy rolnej (art. 1 ust. 2 lit. d cytowanego dekretu). Dlatego za poprawne należy uznać stanowisko organu, że hodowla ryb w stawach hodowlanych nie stanowiła w tamtym okresie rybołówstwa. W świetle bowiem art. 1 ustawy z dnia 7 marca 1932 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 35, poz. 357), rybołówstwo oznaczało zawłaszczanie ryb i raków przez ich łowienie w wodach niezamkniętych, co nie odnosiło się do stawów rybnych.
Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny, także w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, przychyla się do stanowiska Sądu Najwyższego (uchwała SN z dnia 27 września 1991 r., sygn. akt III CZP 90/91, OSNC z 1992 r. Nr 5, poz. 72; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1992 r., sygn. akt III ARN 23/92, OSP z 1993, Nr 3, poz. 47), że w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) - przepisów nacjonalizacyjnych, które wprowadziły rewolucyjne ograniczenia prawa własności nie można wyjaśniać w drodze wykładni rozszerzającej. Przepisy dekretu o reformie rolnej winny być zatem stosowane i wykładane ściśle. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni pojęcia "nieruchomość ziemska", dokonanej przez Sąd I instancji nie można było przypisać takiego charakteru. Wykładnia ta pozostaje w zgodzie tak z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r., jak i z uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołanymi wyżej.
Jeśli zaś chodzi o zarzuty oparte na drugiej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) zauważyć należy, że zgodnie z § 6 rozporządzenia, "Strona, ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. (1) pkt e), winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt." Z przepisu tego wynika, że obowiązkiem strony było wykazanie nie tylko obszaru nieruchomości objętej wnioskiem, ale także "wyszczególnienie użytków każdego rodzaju". Tak zostało to też zinterpretowane w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06. Nie można zatem tego obowiązku przerzucać na organ i twierdzić, że to organ nie wykazał, jakiego rodzaju użytki objęte zostały wnioskiem, zwłaszcza, że z treści samego wniosku wynikało, że chodzi o nieruchomości zajęte pod stawy rybne.
Niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania związanych z czynnościami organu prowadzonymi w celu ustalenia stanu faktycznego. Ich treść wskazuje, że skarżąca kasacyjnie w istocie kwestionuje ustalenia stanu faktycznego poczynione w sprawie przez organy administracji, nie przedstawiając żadnych dowodów na poparcie swego stanowiska. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji uznał, iż organ dokonując oceny materiału dowodowego nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest obszerne i rzeczowe oraz odnosi się do każdego z dokumentów znajdujących się w aktach, a także do pisemnych oświadczeń świadków (s. 15-18 uzasadnienia). Organy sięgnęły do zasobów archiwalnych, do akt sprawy załączono obszerną dokumentację towarzyszącą przejęciu nieruchomości na cele reformy rolnej, dokonano kwerendy ksiąg hipotecznych [...] i [...], zlokalizowano na mapie działki będące przedmiotem sporu, sięgnięto po materiały z innych postępowań dotyczących majątku [...]. Za hodowlanym charakterem opisanych stawów przemawia również ich powierzchnia, stan oraz ilość urządzeń infrastruktury technicznej. Przy prowadzonej działalności hodowlanej gospodarstwo mogło być wykorzystywane również na cele naukowo-badawcze, czego Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje. Skarżąca nie zakwestionowała skutecznie zgromadzonego materiału dowodowego. Zarzuty skargi kasacyjnej są powieleniem zarzutów skargi pierwotnie złożonej do Sądu I instancji i stanowią wyłącznie polemikę z ustaleniami i oceną prawną dokonaną przez organy.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. art. 141 § 4 P.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jedynie niezajęcie przez sąd pierwszej instancji stanowiska co do zarzutów mających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, może prowadzić do stwierdzenia, że doszło do istotnego naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., co z kolei mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku z tego powodu (por. np. wyrok NSA z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1683/17). Nadto wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wzorcowi formalnemu określonemu w art. 141 § 4 P.p.s.a., pozwalając na odtworzenie toku myślowego sądu i kontrolę instancyjną orzeczenia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a.