I OSK 488/10

Naczelny Sąd Administracyjny2010-07-23
NSAAdministracyjneŚredniansa
świadczenia rodzinneniepełnosprawnośćdodatektermin złożenia wnioskupostępowanie administracyjneprawo materialneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, uznając, że prawo do świadczenia ustala się od miesiąca złożenia kompletnego wniosku.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E.O. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. E.O. domagała się przyznania dodatku od kwietnia 2008 r., twierdząc, że organ pierwszej instancji odmówił jej przyjęcia wniosku z powodu braku orzeczenia o niepełnosprawności. Sądy obu instancji uznały, że prawo do świadczenia ustala się od miesiąca złożenia kompletnego wniosku, a pierwszy kompletny wniosek został złożony w czerwcu 2009 r., co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. E.O. twierdziła, że organ pierwszej instancji odmówił przyjęcia jej wniosku w kwietniu 2008 r. z powodu braku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna, a świadczenie powinno być przyznane od tej daty. Sądy administracyjne uznały jednak, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek. W aktach sprawy brak było dowodów na złożenie kompletnego wniosku w kwietniu 2008 r. Najwcześniejszy wniosek o zasiłek rodzinny, w którym zaznaczono "nie dotyczy" w rubryce dodatku, złożono w sierpniu 2008 r. Dopiero w czerwcu 2009 r. złożono wniosek o dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przepisy dotyczące przyjmowania wniosków bez wymaganych dokumentów (art. 24a ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) weszły w życie później niż kwiecień 2008 r. i nie mogły mieć zastosowania do stanu faktycznego z tamtego okresu. Sąd podkreślił akcesoryjny charakter dodatku i konieczność złożenia wyraźnego wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Nie można przyznać świadczenia od daty, gdy wnioskodawca jedynie usiłował złożyć wniosek, a organ odmówił jego przyjęcia z powodu braku wymaganych dokumentów, zwłaszcza gdy przepisy pozwalające na przyjęcie wniosku bez kompletnych dokumentów weszły w życie później.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące przyjmowania wniosków bez wymaganych dokumentów weszły w życie po dacie, kiedy skarżąca twierdziła, że próbowała złożyć wniosek. Ponadto, skarżąca złożyła wniosek o zasiłek rodzinny w sierpniu 2008 r. bez zaznaczenia chęci otrzymania dodatku, a właściwy wniosek o dodatek złożono dopiero w czerwcu 2009 r. Prawo do świadczenia ustala się od miesiąca złożenia kompletnego wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.ś.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.ś.r. art. 24a § ust. 2 i 3

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przepisy te, dotyczące przyjmowania wniosków bez wymaganych dokumentów, weszły w życie 1 stycznia 2009 r. i nie mogły mieć zastosowania do stanu faktycznego z kwietnia 2008 r.

u.ś.r. art. 8 § pkt 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego.

u.ś.r. art. 13 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Dodatek przysługuje, jeżeli dziecko legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c/

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżącej, że organ odmówił przyjęcia wniosku w kwietniu 2008 r. i świadczenie powinno być przyznane od tej daty. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 K.p.a.) poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego jest świadczeniem akcesoryjnym. Nie można mówić o błędnej wykładni art. 1 P.u.s.a., gdy Sąd dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Przepis art. 24a ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych został wprowadzony w wyniku ustawy z dnia 17 października 2008 r. i nie może odnosić się do stanu z kwietnia 2008 r.

Skład orzekający

Janina Antosiewicz

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Borowiec

członek

Jacek Fronczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie terminu przyznania świadczeń rodzinnych, w szczególności dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, w kontekście momentu złożenia kompletnego wniosku i wejścia w życie przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie. Interpretacja przepisów dotyczących przyjmowania wniosków bez kompletnych dokumentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i precyzyjnego ustalania terminów jego przyznawania, co jest istotne dla wielu obywateli. Pokazuje, jak kluczowe jest złożenie kompletnego wniosku i znajomość przepisów.

Kiedy dodatek do zasiłku rodzinnego naprawdę Ci przysługuje? Kluczowa jest data złożenia wniosku!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 488/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-03-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Fronczyk
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Borowiec
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
II SA/Łd 875/09 - Wyrok WSA w Łodzi z 2009-12-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
art. 24 ust. 2, art. 24 a ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, 8, 9, 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia WSA del. Jacek Fronczyk Protokolant Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 875/09 w sprawie ze skargi E.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 1 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 875/09 oddalił skargę E.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] września 2009 r., w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył m.in. treść decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] września 2009 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] lipca 2009 r. wydaną na podstawie art. 4, 5 ust. 1, art. 6, 8, 13, 23, 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. (Dz. U. Nr 130, poz. 903) przyznającej E.O. dodatek do zasiłku rodzinnego na syna P. z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 80 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2009 r. do 31 października 2009 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego E.O. złożyła w dniu 30 czerwca 2009 r. i dlatego też organ pierwszej instancji trafnie przyznał prawo do dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego od dnia 1 czerwca 2009 r. Zdaniem organu odwoławczego, skoro strona swój pierwszy wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego złożyła w dniu 30 czerwca 2009 r., to organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił moment początkowy przyznania świadczenia. Jak wynika bowiem z art. 24 ust. 1-3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jednocześnie organ podkreślił, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, iż wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi XI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r. P.O. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym już od dnia 30 kwietnia 2008 r., gdyż nie istnieją żadne przepisy pozwalające na przyznanie zasiłku zgodnie żądaniem strony. Dodatkowo Kolegium podniosło, że okres, od którego przysługuje świadczenie w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie jest uzależniony od okresu powstania niepełnosprawności, określonego w orzeczeniu o niepełnosprawności lub nawet wyroku Sądu, lecz zależy od momentu złożenia wniosku o świadczenie. Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w odróżnieniu od zasiłku pielęgnacyjnego jest świadczeniem dodatkowym w stosunku do zasiłku rodzinnego. A zatem, aby otrzymać dodatek tego rodzaju, w pierwszej kolejności osoba uprawniona musi spełniać warunki uprawniające ją do zasiłku rodzinnego. Jakkolwiek niepełnosprawność dziecka (w rozpatrywanym przypadku umiarkowany stopień niepełnosprawności) jest warunkiem koniecznym do otrzymania tego rodzaju świadczenia, to jednak w świetle obowiązujących przepisów niemożliwe jest przyznanie tego dodatku, jako świadczenia samoistnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E.O. podniosła, iż w kwietniu 2008 r. chciała złożyć wniosek o dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, lecz pracownik organu pierwszej instancji odmówił przyjęcia wniosku argumentując, że nie legitymuje się ona orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności syna.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w motywach kwestionowanej decyzji.
Na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. stawiła się skarżąca E.O., która poparła skargę i oświadczyła, że po raz pierwszy z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności syna wystąpiła w kwietniu 2008 r. Wyjaśniła również, że wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego złożyła po raz pierwszy w czerwcu 2009 r. Dodała przy tym, że w kwietniu 2008 r. usiłowała złożyć wniosek, jednakże wówczas w siedzibie organu pierwszej instancji odmówiono jej przyjęcia tegoż wniosku.
Oddalając tę skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjął, iż z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że właściwy organ ustala prawo do świadczeń rodzinnych na podstawie wniosku zainteresowanego podmiotu. Prawo to ustala się bowiem, co do zasady, na okres zasiłkowy. Momentem początkowym, który decyduje o ustaleniu prawa jest pierwszy dzień miesiąca, zaś momentem końcowym – koniec okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 1 i 2).
Sąd powołał się na przepis art. 8 pkt 5 ustawy, w myśl którego do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Dodatek ten przysługuje osobom uprawnionym jeżeli dziecko legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 13 ust. 1 pkt 2).
Miesięczna wysokość dodatku zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek oraz wysokości świadczeń rodzinnych wynosi w przypadku dziecka powyżej 5 roku życie do ukończenia 24 roku życia – 80 zł.
Prawo do dodatku, mającego charakter akcesoryjny, uzależnione jest od uprzedniego posiadania przez podmiot prawa do zasiłku rodzinnego. Sąd w tym zakresie powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 stycznia 2008 r. I OSK 567/07 (Lex nr 360319).
Sąd pierwszej instancji przyjął jako niesporne między stronami postępowania, że
E.O. w dniu 30 czerwca 2009 r. zwróciła się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka – P.O.. Do wniosku załączyła: orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 19 czerwca 2008 r., orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Łodzi z dnia 7 sierpnia 2008 r., "Uzupełnienie opinii" z dnia 5 grudnia 2008 r. oraz wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi XI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 czerwca 2009 r., wydany w sprawie o sygn. akt XI U 621/08 zgodnie, z którym syn skarżącej – P.O. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i orzeczony stopień niepełnosprawności o charakterze trwałym.
Sąd podkreślił, że wniosek złożony przez E.O. był pierwszym wnioskiem o przyznanie spornego dodatku, a przed dniem 30 czerwca 2009 r. E.O. nie złożyła kompletnego wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia. W kwietniu 2008 r. strona usiłowała złożyć wniosek, lecz nie został on przyjęty. E.O. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 9 marca 2009 r. zmieniającej decyzję tego organu z dnia 4 grudnia 2008 r., posiadała prawo do zasiłku rodzinnego na syna P.O. na okres od dnia 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r.
W ocenie Sądu Prezydent Miasta Łodzi zobligowany był – w tak ustalonym stanie faktycznym, – przyznać dodatek do zasiłku począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli od dnia 1 czerwca 2009 r.
Sąd powołał się nadto na ugruntowane orzecznictwo, podzielając je w pełni, iż sam fakt stwierdzenia niepełnosprawności, niezależnie od tego, kiedy miał miejsce nie oznacza automatycznie, że każdemu niepełnosprawnemu świadczenie jest niezbędne do zaspokojenia jego istotnych potrzeb życiowych. Dopiero wniosek aktualizuje samo żądanie. Złożenie wniosku należy w związku z tym traktować jaklo ujawnienie tych potrzeb oraz sformułowanie żądania (wyrok WSA w Lublinie – II SA/Lu 388/08 – Lex nr 493159).
Uznając, iż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zw. dalej ustawą P.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E.O., reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu – adw. M.W. i zaskarżając wyrok w całości oparła ją o obie podstawy z art. 174 ustawy P.p.s.a. zarzucając:
1) obrazę przepisów prawa materialnego
– art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych przez błędną jego wykładnię, bowiem Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej uznał zaskarżoną decyzję Kolegium za zgodną z prawem, w sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego poprzedzająca ją decyzja stwierdzająca przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego od dnia 1 czerwca 2009 r. do dnia 31 października 2009 r. jest niezgodna z prawem;
2) art. 24a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu za działanie prawidłowe okoliczności, w której skarżąca E.O. chciała złożyć w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w kwietniu 2008 r. wniosek w przedmiocie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, lecz pracownik organu pierwszej instancji odmówił przyjęcia przedmiotowego wniosku z uwagi na brak orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna w sytuacji, gdy organ winien przyjąć wniosek skarżącej bez wymaganych dokumentów i wyznaczyć jej odpowiedni termin celem jego uzupełnienia;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy , to jest art. 151 P.p.s.a poprzez oddalenie skargi, zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ P.p.s.a i uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której przyjęto w wyroku, iż postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji odpowiadało wymogom K.p.a i było wolne od wad, podczas gdy naruszyło ono przepisy art. 7 K.p.a, art. 8 K.p.a, art. 9 K.p.a, art. 77 § 1 K.p.a, art. 80 K.p.a i art. 107 § 3 K.p.a
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi i zasądzenia kosztów udzielonej skarżącej pomocy prawnej, które nie zostały uiszczone.
W uzasadnieniu skargi jej autor uznając, iż przepis art. 1 ustawy ustrojowej z 25 lipca 2002 r. jest bliższy przepisom prawa materialnego – zarzut jego naruszenia zamieścił w zarzutach materialnoprawnych.
W ustaleniach faktycznych tej sprawy, które przytacza kasator biorąc pod uwagę treść art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych E.O. mogła złożyć wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwietniu 2008 r. nie posiadając wymaganych w tym zakresie dokumentów – orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności syna, a podmiot realizujący świadczenie zobowiązany był go przyjąć i wyznaczyć wnioskodawczyni stosowny termin do jego uzupełnienia, i dopiero wówczas, gdy braki nie zostałyby uzupełnione w terminie pozostawić przedmiotowy wniosek bez rozpoznania. Natomiast biorąc pod uwagę treść ust 3 ww. ustawy, jeżeli przyczyna niedostarczenia w wyznaczonym terminie brakujących dokumentów nie leżałaby po stronie wnioskodawczyni i zostałoby to przez nią udokumentowane, świadczenie przysługiwałoby jej począwszy od miesiąca, w którym został złożony w tym przedmiocie wniosek.
W związku z powyższym za niewątpliwe uważa kasator, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego była zgodna z prawem dopuścił się naruszenia przepisów zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania.
Przytaczając treść art. 9 K.p.a., nakładającego na organy obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, kasator zauważa, iż nie miało to miejsca w przedmiotowej sprawie. Wniosek E.O. nie został przyjęty, mimo że art. 24a przewiduje taką sytuację. Autor skargi kasacyjnej przywołuje pogląd wyrażony w wyroku WSAS w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2008 r. IV SA/Po 163/2008, Lex Polonica nr 2002868, w którym przyjęto, że brak dostatecznych pouczeń ze strony organu pierwszej instancji nakazuje przyjęcie fikcji prawnej złożenia wniosku o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w dacie, w której udzielenie pouczenia było konieczne.
Naczelne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym, w szczególności wynikające z art. 7 K.p.a, art. 8 K.p.a czy art. 9 K.p.a wskazują, że strona ma prawo do niewadliwie prowadzonego postępowania administracyjnego i prawidłowego zastosowania prawa materialnego. Zaniechanie przeprowadzenia podstawowych ustaleń w sprawie rażąco narusza zasady procedury administracyjnej ( por. wyrok WSA w Warszawie z 13 stycznia 2004 r., WSA 2304/2002, Lex Polonica nr 371097). Kasator podkreślił przytaczając pogląd z orzecznictwa, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada ignorantia iuris nocet i obowiązkiem organu, wynikającym przede wszystkim z art. 9 K.p.a jest informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem aktualnego lub potencjalnego postępowania. Szczególnie zasada ta odnosi się do postępowań w zakresie pomocy społecznej oraz postępowań z zakresu udzielenia świadczeń rodzinnych, gdzie określone prawo kształtuje się zgodnie z działaniami strony tzn., gdy jest uzależnione od złożenia konkretnego wniosku czy przedłożenia stosownego zaświadczenia (wyrok WSA w Krakowie z 22 kwietnia 2008 r., III SA/Kr 340/2008, Lex Polonica nr 2008817).
W przedmiotowej sprawie zdaniem skarżącej niewątpliwie zatem doszło do naruszenia wskazanych wyżej zasad procedowania. Przed podjęciem stosownej decyzji zarówno organ pierwszej instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonało wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.
Przytaczając kolejny wyrok NSA (z 12 października 1984 r. sygn. akt IV SA 334/87) Lex Polonica nr 296947),w którym Sąd ten zwrócił uwagę na obowiązek organów rozpoznania sprawy w świetle wszystkich wchodzących w rachubę przepisów oraz obowiązek udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa oraz konsekwencje niewyjaśnienia przez organ wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozpatrzenia sprawy w postaci obowiązku uchylenia zaskarżonej decyzji kasator wniósł jak w petitum, skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Rozpoznając skargę kasacyjną w jej granicach Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania.
Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego kasator na pierwszym miejscu wymienia przepis art. 1 ustawy z dnia 125 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, który określa jedynie przedmiot sądowej kontroli, stanowiąc w § 2, iż kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Jeśli – jak w niniejszej sprawie – Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji to nie można mówić, iż błędnej wykładni tego przepisu, ani o wadliwym jego zastosowaniu.
W dalszej kolejności skarga kasacyjna zawiera naruszenie art. 24a ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, odnosząc ten przepis do stanu faktycznego, w którym E.O. chciała wniosek o dodatek do zasiłku rodzinnego złożyć w miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w kwietniu 2008 r., lecz organ odmówił przyjęcia tego wniosku.
Zarzut naruszenia art. 24a ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach należy ocenić jako nietrafny, bowiem przepis ten został wprowadzony do ustawy dopiero w wyniku ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz., 1456), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. Dotyczy on wniosku złożonego bez wymaganych dokumentów, a więc nie może odnosić się do stanu z kwietnia 2008 r.
Ponadto zważyć należy, iż dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyznawany osobom legitymującym się orzeczonym stopniem niepełnosprawności jest świadczeniem akcesoryjnym i przyznawany jest osobom, którym przysługuje zasiłek rodzinny.
Z akt sprawy wynika, iż w terminie późniejszym niż kwiecień 2008 r., bo w dniu 28 sierpnia 2008 r. E.O. złożyła w MOPS wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków, lecz w rubryce dot. dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego napisała "nie dotyczy".
Wniosek ten skarżąca zaopatrzyła własnoręcznym podpisem w dniu 27 sierpnia 2008 r. W tej sytuacji twierdzenie, iż w kwietniu 2008 r. odmówiono skarżącej przyjęcia wniosku i domaganie się świadczenia od tej daty nie można uznać za uzasadnione. Strona miała bowiem możliwość złożenia stosownego wniosku najwcześniej w sierpniu 2008 r., a także później, bowiem organ wydawał w tej sprawie decyzje w dniu 5 września 2008 r., 14 grudnia 2008 r. oraz 2 marca 2009 r. przyznając zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, o które wnosiła strona.
Wobec niesamodzielnego charakteru świadczenia oraz braku wyraźnego wniosku strony w składanych na odpowiednim formularzu dokumentach nie sposób w tej sprawie dopatrzeć się zaniedbania organów. które zarzuca strona jako naruszenie art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Brak było zatem, przesłanek, aby Sąd pierwszej instancji uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. decyzję, która prawidłowo przyznawała świadczenie na okres od miesiąca, w którym złożono wniosek (art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach).
Dodać należy, iż powołany przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 uznany został za niezgodny z art. 2 i 69 Konstytucji w zakresie w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.
Wyrok ten wydany w sprawie z wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie, w której przedmiotem było dochodzenie dodatku do zasiłku rodzinnego od kwietnia 2008 r. podczas gdy strona wniosek o zasiłek rodzinny złożyła dopiero w sierpniu 2008 r. jednakże bez zaznaczenia, iż w tym przypadku będzie dochodzić dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Stosowny wniosek do organu został złożony dopiero w czerwcu 2009 r. i organy orzekły zgodnie z żądaniem.
Z powyższych względów uznając, iż skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.
Jeśli chodzi o zasądzenie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu jest ono przyznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 ustawy P.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej winien złożyć w WSA w Łodzi stosowne oświadczenie o jakim mowa w przepisie § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI