I OSK 476/22

I OSK 476/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Piotr Niczyporuk
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2634/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-19
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 276
art. 24 ust. 2, 4 i 5 pkt 3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2634/20 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 7 października 2020 r. nr 189/2020 w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów z danymi osobowymi oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.K. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: organ) z 7 października 2020 r. nr 189/2020, w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów z danymi osobowymi, wyrokiem z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2634/20, oddalił skargę.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca zastępowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości.
W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie:
1. art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne polegające na jego wadliwej wykładni i w konsekwencji na błędnym jego zastosowaniu;
2. art. 24 ust. 2 i ust. 4 w/w ustawy przez ich niezastosowanie w stosunku do żądania skarżącej udostępnienia danych ewidencji gruntów i budynków o charakterze przedmiotowym (tu: wypisu z kartoteki budynków, wyrysu z mapy ewidencyjnej);
3. naruszenie art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne polegające na tym, że stosując ten przepis popełniono błąd subsumpcji. Organy oraz WSA w Warszawie niewłaściwie uznały, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi fatycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w tym przepisie prawa. Innymi słowy, że skarżąca kasacyjnie - współwłaścicielka sąsiedniej nieruchomości J.K. nie wykazała interesu prawnego niezbędnego do uzyskania wypisu z rejestru gruntów i wypisu z rejestru budynków.
Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości w/w orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej - J.K. niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 340 zł (wynagrodzenia pełnomocnika przed NSA - 240 zł, kosztów sądowych - wpisu od skargi kasacyjnej 100 zł). Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony skarżącej kasacyjnie do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego, a zatem należało przyjąć, że ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy nie jest sporny, co powoduje, że ustaleniami tymi związany jest też Naczelny Sąd Administracyjny.
Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do zakwestionowania przez skarżącą kasacyjnie stanowiska Sądu I instancji co do oceny wniosku o wydanie wypisu z rejestru gruntów z danymi osobowymi dla działki nr [...] z obrębu [...], miasto K.. Sąd I instancji przyjął bowiem, że Skarżąca wykazała jedynie interes faktyczny w dostępie do wskazanych danych. Jej interes nie może więc być traktowany jako przesłanka do żądania od organu wydania pełnego wypisu z rejestru gruntów i wypisu z rejestru budynków, które odnoszą się do danych osobowych właścicieli działki sąsiedniej, co do której skarżąca nie posiada tytułu prawnego.
Oceniając zasadność podniesionych zarzutów należy w pierwszej kolejności generalnie wskazać, że udostępnienie danych z zasobu geodezyjno-kartograficznego, obejmującego informacje ujęte w operatach ewidencyjnych, uregulowane zostało w przepisach ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r., poz. 276 ze zm.) zwanej dalej "ustawą z 17 maja 1989 r." Przepisy art. 20 ust. 1 i 2 tej ustawy określają informacje, które wykazuje się w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast po myśli art. 24 tej ustawy, informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z bazy danych prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych (ust. 1). Informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne (ust. 2). Starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie: wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu, wyrysów z mapy ewidencyjnej, kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego, plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych, usług, o których mowa w art. 9 ustawy z 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej. Każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym (ust. 4). Zgodnie z art. 24 ust. 5 tej ustawy starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane osobowe, na żądanie: pkt 3 - innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny w tym zakresie. Jedynie uzyskanie z ewidencji gruntów informacji o charakterze przedmiotowym (art. 20 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r.) nie wymaga legitymowania się interesem prawnym (art. 24 ust. 4 tej ustawy).
Niewątpliwie dopuszczalność udostępnienia danych na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy z 17 maja 1989 r. powiązana została z posiadaniem własności lub faktem władania przez wnioskodawcę gruntem, budynkiem lub lokalem, posiadaniem statusu podmiotu publicznego albo podmiotu realizującego zadania publiczne, posiadaniem statusu operatora sieci albo z przysługiwaniem wnioskodawcy interesu prawnego w uzyskaniu danych.
Takie zasady udostępniania danych z ewidencji gruntów i budynków pozostają w zgodzie z art. 40 ustawy z 17 maja 1989 r., z którego wynika, że państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny służy gospodarce narodowej, obronności państwa, ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego, nauce, kulturze, ochronie przyrody i potrzebom obywateli.
Informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne (art. 24 ust. 2 ustawy z 17 maja 1989 r.), a państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny służy m.in. potrzebom obywateli (art. 40 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r.). Udostępnienie informacji musi jednak czynić zadość wymaganiom wskazanym w art. 24 ust. 4 i 5 ustawy z 17 maja 1989 r. Ogólna zasada jawności i dostępu do informacji zawartych w operacie ewidencyjnym doznaje mianowicie ograniczenia w przypadku danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 17 maja 1989 r.
Bezspornie skarżąca kasacyjnie nie jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości (pkt 1), organem administracji albo osobą realizującą zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami (pkt 2), operatorem sieci (pkt 2a), a zatem konieczne jest, by miała interes prawny w tym zakresie (pkt 3).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 lutego 2011 r. I OSK 548/10, wskazał, że interes prawny związany być musi z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu z ewidencji gruntów i budynków, wobec czego dostęp do danych podmiotowych ograniczony jest tylko do tych osób, których roszczenia mają charakter prawnorzeczowy i jako takie wiążą się z nieruchomością.
Wskazać należy, że w sprawach o udostępnienie danych z rejestru gruntów i budynków niewątpliwie zasadnicze znaczenie ma treść złożonego wniosku o udostępnienie danych. Wniosek w sposób precyzyjny winien wskazywać zakres żądanych informacji.
Skarżąca żądała wydania jej: wypisu z rejestru gruntów działki nr [...] przy ul. [...] w K., wypisu z rejestru budynków usytuowanych na ww. działce, wypisu z kartoteki budynków oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej. W piśmie dołączonym do wniosku wnioskodawczyni podniosła, że żądane dokumenty są niezbędne w "postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę dla działki nr [...] położonej przy ul. [...] w K. w celu wykazania niezgodności podziału z obowiązującym na tym obszarze miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego".
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Starosty Piaseczyńskiego z 18 sierpnia 2020 r., o odmowie wydania wnioskowanych dokumentów podnosząc, że wskazane we wniosku okoliczności świadczą jedynie o istnieniu interesu faktycznego strony w uzyskaniu żądanych informacji, a nie interesu prawnego. Organ zauważył, że powołany we wniosku o udostępnienie danych § 12 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie obliguje do załączania do wniosku, mającego na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji zatwierdzającej podział, wypisu z rejestru gruntów z danymi osobowymi.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, z punktu widzenia przepisów procedury administracyjnej oraz ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, interesu prawnego, wykazanie którego jest niezbędne do uzyskania wypisu z rejestru gruntów zawierającego dane podmiotowe.
Kasator podnosi, że dane podmiotowe były znane skarżącej z racji zwykłej znajomości sąsiadów oraz z uwagi na znajomość numeru księgi wieczystej, który umieściła we wniosku w celu identyfikacji. Znane są jej także dane osobowe właściciela. O jakiejkolwiek ochronie danych osobowych w tej sytuacji nie może być mowy.
Należy wyjaśnić, że sama deklaracja przez skarżącą znajomości danych osobowych właściciela działki, której dotyczy wniosek, nie oznacza, że nie ma przeszkód dla spełnienia jej żądania przez organ. By organ mógł udostępnić dane podmiotowe, musiałby o te dane wystąpić jeden z podmiotów, o których mowa w pkt 1, 2, 2a lub 3 art. 24 ust. 5 ustawy z 17 maja 1989 r. Jeżeli zaś o udostępnienie danych podmiotowych występuje podmiot nie posiadający interesu prawnego w udostępnieniu danych podmiotowych, to nie jest dopuszczalne udostępnienie takich danych wnioskodawcy również wówczas, gdy wnioskodawca dane te uzyskał w inny sposób.
Strona skarżąca kasacyjnie twierdzi, że niewątpliwie posiada interes prawny w przedmiotowej sprawie, bowiem wskazała na fakt ewidentnego naruszenia mpzp zakazującego podziału nieruchomości oraz na przepis § 12 § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stanowiący, że usytuowanie budynku na działce I budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2-4, powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie stan po podziale działki ma wpływ na prawa właściciela działki przylegającej, czyli skarżącej kasacyjnie, która musi akceptować prawo do zabudowy w odległości 1,5 m od granicy, a nawet prawo do zabudowy bezpośrednio przy tej granicy. Powyżej wskazane przepisy niewątpliwie związane są z przepisem art. 140 kc. Skarżąca domaga się przekazania jej informacji niezbędnej w danej sytuacji prawnej i służącej ochronie jej interesu (zainicjowania postępowania naprawczego).
Skarżąca wspomniała w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że kwestię istnienia po jej stronie interesu prawnego precyzyjnie wyjaśniła w dołączonej do odwołania skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 22 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 911/19.
Sądowi kasacyjnemu wiadomo z urzędu, że ww. skarga kasacyjna została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 kwietnia 2024 r., I OSK 215/21. Naczelny Sąd Administracyjny w tym wyroku stwierdził: "Nie ulega wątpliwości, że stronami postępowania podziałowego nie są właściciele nieruchomości sąsiednich. Podział ewidencyjny w żaden bowiem sposób nie oddziałuje na wykonywanie prawa własności do nieruchomości sąsiedniej. Podział geodezyjny polega jedynie na innym niż dotychczas ukształtowaniu ewidencyjnym działek gruntu wchodzących w skład nieruchomości, a w szczególności na ukształtowaniu w nowy sposób wewnętrznych linii granicznych działki lub działek gruntu wchodzących w skład nieruchomości oraz ich numeracji. W wyniku zatwierdzenia takiego podziału powstaje wyłącznie nowa informacja ewidencyjna o dzielonej nieruchomości, przez co podział ten w żaden sposób nie kształtuje sfery wykonywania praw przysługujących do nieruchomości sąsiednich. Zasadą jest, że osoba nieposiadająca żadnego tytułu prawnego do będącej przedmiotem podziału nieruchomości nie ma interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony, co dotyczy zarówno postępowania zwykłego jak i postępowań nadzwyczajnych, w tym trybu wznowieniowego. (...) W każdym jednak przypadku wskazać należy, że o interesie prawnym w sprawie dotyczącej podziału nieruchomości, czy to w postępowaniu zwykłym czy też nadzwyczajnym, nie mogą stanowić zdarzenia przyszłe i niepewne. Tego rodzaju zdarzenia mogą stanowić o interesie faktycznym określonego podmiotu, który nie daje jednak uprawnień strony w postępowaniu (zob. M. Durzyńska, Podział nieruchomości, Wolters Kluwer, Warszawa 2021 r., s. 117-121). W realiach rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że skarżąca kasacyjnie jest właścicielką nieruchomości sąsiedniej do nieruchomości która podlegała podziałowi, a jednocześnie nie ma żadnego tytułu prawnego do nieruchomości dzielonej. W tym miejscu raz jeszcze należy podkreślić, że w sprawie nie można wywieść interesu prawnego skarżącej kasacyjnie z powołanych przepisów prawa budowlanego. Możliwość wybudowania przez sąsiada skarżącej kasacyjnie budynku na jednej z wydzielonych działek jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, które jedynie hipotetycznie może wystąpić w rezultacie osobnego postępowania w odrębnym przedmiocie, co nie przekłada się na interes prawny w postępowaniu o podział sąsiedniej nieruchomości, ani w postępowaniu zwykłym ani nadzwyczajnym. Sam podział geodezyjny nieruchomości sąsiedniej nie wywołał żadnego efektu w sferze wykonywania praw skarżącej kasacyjnie, nie ograniczył żadnych jej uprawnień ani nie nałożył na nią żadnych dodatkowych obowiązków."
Naczelny Sąd Administracyjny jest w niniejszej sprawie związany z mocy art. 170 p.p.s.a. wyrażoną w wyroku z 5 kwietnia 2024 r., I OSK 215/21, oceną prawną dotyczącą braku interesu prawnego skarżącej w sprawie dotyczącej podziału działki nr [...] z obrębu [...], miasto K.. Oznacza to, że nie można podzielić argumentacji skarżącej, że posiada ona interes prawny w rozpoznawanej sprawie, ponieważ żądane dokumenty są jej niezbędne w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę dla działki nr [...] przy ul. [...] w K. oraz unieważnienie decyzji podziałowej w celu wykazania niezgodności podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Kasator zauważa, że "(...) w przypisie oznaczonym numerem 5 dotyczącym wypisu z kartoteki budynków jednoznacznie wskazuje się, że wypis ten nie zawiera danych o podmiotach. To oznacza, że w stosunku do tego dokumentu nie jest wymagany interes prawny. Podobnie ma się rzecz z wyrysem z mapy ewidencyjnej. Z przypisu numer 8 regulującego tę kwestie także nie wynika, że wyrys ten zawiera jakiekolwiek dane o podmiotach władających nieruchomością. A zatem i w tym przypadku nie jest konieczne wykazanie interesu prawnego i dokument ten powinien być udostępniony skarżącej bez jakichkolwiek problemów."
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, do czego odnoszą się określenia "przypis oznaczony numerem 5" oraz "przypis nr 8". Uniemożliwia to Sądowi kasacyjnemu odniesienie się do tej argumentacji.
Konkludując należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Z przedstawionych powyżej powodów, skoro zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.