I OSK 475/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-14
NSAAdministracyjneWysokansa
opłata adiacenckawznowienie postępowaniadoręczenie zastępczekodeks postępowania administracyjnegoskarga kasacyjnanieruchomościwzrost wartości nieruchomościpostępowanie administracyjneskarżącyorgan administracji

NSA uchylił wyrok WSA, uznając za niewystarczające wyjaśnienie skuteczności doręczenia decyzji administracyjnej w trybie zastępczym, co pozbawiło stronę możliwości obrony jej praw.

Sprawa dotyczyła skuteczności doręczenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką spółce "D." S.A. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, twierdząc, że nie otrzymała decyzji z powodu wadliwego doręczenia w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.). Organy administracji i WSA uznały doręczenie za skuteczne. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na konieczność dokładniejszego wyjaśnienia procedury doręczenia zastępczego, w tym braku skrzynek oddawczych w biurowcu i niepełnych wyjaśnień operatora pocztowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki "D." S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające wznowienia postępowania. Spór dotyczył skuteczności doręczenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 9 listopada 2017 r. ustalającej opłatę adiacencką w wysokości 9 245,40 zł. Decyzja ta została wysłana pełnomocnikowi spółki, A. O., na wskazany adres. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłka została zwrócona jako niepodjęta. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, kwestionując sposób doręczenia. Organy administracji dwukrotnie odmówiły wznowienia, uznając doręczenie za skuteczne w trybie art. 44 k.p.a. WSA również oddalił skargę, uznając, że doręczenie pełnomocnikowi było prawidłowe i wymogi art. 44 k.p.a. zostały dochowane. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco skuteczności doręczenia zastępczego. Wskazano na wątpliwości dotyczące braku skrzynek oddawczych w biurowcu, niepełne wyjaśnienia operatora pocztowego oraz brak przeprowadzenia dodatkowych dowodów, takich jak przesłuchanie strony czy oględziny. Sąd podkreślił, że ścisłe przestrzeganie procedury doręczenia zastępczego jest kluczowe dla jego skuteczności, a uchybienia mogą prowadzić do nieważności doręczenia. NSA zwrócił uwagę, że choć skierowanie pisma do pełnomocnika było prawidłowe (art. 40 § 2 k.p.a.), to skuteczność tego doręczenia pozostała nieudowodniona. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organy administracji, z zaleceniem uwzględnienia wskazanych wątpliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie zastępcze nie jest skuteczne, jeśli nie zostały ściśle przestrzegane zasady i procedury wynikające z art. 44 k.p.a., a organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym wątpliwości zgłaszanych przez stronę.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organy administracji i WSA nie wyjaśniły wystarczająco skuteczności doręczenia zastępczego decyzji. Wskazano na brak dowodów potwierdzających możliwość pozostawienia awiza w biurowcu, niepełne wyjaśnienia operatora pocztowego oraz zaniechanie przeprowadzenia dodatkowych dowodów, co narusza obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7, 77 § 1 k.p.a.).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 40 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku ustanowienia pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

Procedura doręczenia zastępczego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada oceny dowodów w całokształcie materiału dowodowego.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji organu w przypadku, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu z powodu braku winy.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi, gdy nie ma podstaw do jej uwzględnienia.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA po uchyleniu wyroku WSA.

P.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach postępowania.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 149 § § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 138 § § 2 zd. 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu odwoławczego do wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające wyjaśnienie skuteczności doręczenia zastępczego decyzji. Brak przeprowadzenia wszystkich niezbędnych dowodów w celu ustalenia stanu faktycznego. Wątpliwości co do możliwości pozostawienia awiza w biurowcu, w którym brak skrzynek oddawczych. Niepełne i niewiarygodne wyjaśnienia operatora pocztowego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) przez organy administracji.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA o prawidłowości doręczenia decyzji pełnomocnikowi i dochowaniu wymogów art. 44 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Skuteczność doręczenia uzależniona jest od ścisłego przestrzegania wynikających z art. 44 k.p.a. zasad i procedur. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ nie może skutecznie się powołać na domniemanie doręczenia. Organ administracji nie może pomijać, że art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na niego obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

sprawozdawca

Maciej Dybowski

przewodniczący

Maria Grzymisławska-Cybulska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczenia zastępczego w postępowaniu administracyjnym, obowiązki organów w zakresie ustalania stanu faktycznego i przeprowadzania dowodów, znaczenie ustanowienia pełnomocnika dla skuteczności doręczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia w trybie zastępczym, ale zasady ogólne dotyczące procedury doręczeń i dowodów są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe dla obrony praw strony jest prawidłowe doręczenie pism procesowych i jak istotne są procedury administracyjne. Pokazuje też, jak sąd drugiej instancji może skorygować błędy sądów niższych instancji.

Brak skrzynek w biurowcu i "niepodjęta" przesyłka. Jak wadliwe doręczenie może pozbawić Cię prawa do obrony?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 475/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 188/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu admininstracji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej ,,D." S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 188/21 w sprawie ze skargi ,,D." S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 listopada 2020 r. nr KOC/2450/Ac/19 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 27 marca 2019 r. nr 4/BM/WMM/2019; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz ,,D." S.A. w W. kwotę 1377 (tysiąc trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 lipca 2021 r. oddalił skargę D. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 18 listopada 2020 r. nr KOC/2450/Ac/19 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 9 listopada 2017 r. ustalił opłatę adiacencką od spółki D. S.A. w wysokości 9 245,40 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] na skutek jej podziału, zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 19 maja 2015 r. Decyzja Prezydenta z 9 listopada 2017 r. została wydana na rzecz spółki D. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Spółka) i wysłana pełnomocnikowi Spółki – A. O. na adres wskazany w pełnomocnictwie z 1 marca 2016 r. - [...], [...] W. Wobec niemożności doręczenia przesyłki z ww. decyzją, przesyłka ta była dwukrotnie awizowana i operator pocztowy zwrócił przesyłkę do nadawcy. Wobec niewniesienia odwołania przez Spółkę decyzja stała się ostateczna, i została przekazana do realizacji.
Wnioskiem z 7 lutego 2018 r. D. S.A. wniosła o wznowienie postępowania w celu uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta z 9 listopada 2017 r., kwestionując sposób doręczenia pełnomocnikowi spółki ww. decyzji.
Postanowieniem z 19 lutego 2018 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania, uznając iż nastąpiło skuteczne doręczenie przedmiotowej decyzji - w trybie art. 44 k.p.a. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego na to postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 6 lipca 2018 r. uchyliło postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy w całości, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, że powinien wyjaśnić okoliczności doręczenia zastępczego przedmiotowej decyzji.
Operator pocztowy - Poczta Polska S. A. wyjaśnił, że reklamowaną przesyłkę usiłowano doręczyć 14 listopada 2017 r., jednak bezskutecznie, bowiem nie zastano adresata. Wobec powyższego w skrzynce oddawczej adresata pozostawiono zawiadomienie o przesyłce, a samą przesyłkę jako awizowaną pozostawiono w UP [...]. Powtórne zawiadomienie doręczono 22 listopada 2017 r. Ponieważ nikt się nie zgłosił po przesyłkę, w dniu 29 listopada 2017 r. dokonano jej zwrotu z adnotacją "nie podjęto w terminie" i ostatecznie jako zwrotną doręczono 1 grudnia 2017 r.
Postanowieniem z 27 marca 2019 r. Prezydent m.st. Warszawy ponownie odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania. Wskazał, że decyzja z 9 listopada 2017 r. została właściwe doręczona w trybie ww. art. 44 k.p.a. pełnomocnikowi A. O. na właściwy adres wskazany na kopercie tj. [...], [...] W.
Postanowieniem z 18 listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, utrzymało w mocy postanowienie z 27 marca 2019 r. Kolegium stwierdziło, że strona została właściwie poinformowana o każdym stadium postępowania administracyjnego i brała czynny udział w prowadzonym postępowaniu, stąd nie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Na powyższe postanowienie Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej P.p.s.a). W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie sporne pozostaje, czy rzeczywiście wystąpiła sytuacja, iż skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, tj. sprawdzenie braku zawinienia strony w nieuczestniczeniu w postępowaniu, a jeżeli się on potwierdzi, to także wpływ tej okoliczności na byt prawny ostatecznej decyzji. We wniosku o wznowienie postępowania wnioskodawca powołał się na okoliczności związane z wadliwym, w jego ocenie, doręczeniem decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 9 listopada 2017 r. Sąd I instancji stwierdził, że w aktach postępowania administracyjnego znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego A. O. i wskazany został adres do doręczeń [...], [...] W. Analiza treści dokumentu pełnomocnictwa wskazuje jednoznacznie na poprawność wniosku organu, iż dla wykonywania powierzonych pełnomocnikowi czynności został on wyposażony w uprawnienie do odbierania korespondencji. Przyznane w dokumencie pełnomocnictwa uprawnienie do odbioru korespondencji przez pełnomocnika odpowiada treści art. 40 § 2 k.p.a. stanowiącego, iż w razie ustanowienia przez stronę pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi. W tym zresztą zakresie przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie, bowiem wyłącznie z tym doręczeniem ustawa wiąże określone skutki procesowe, a doręczenie pisma stronie - w razie ustanowienia pełnomocnika procesowego - nie rodzi żadnych skutków prawnych. Decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 9 listopada 2017 r. została więc wysłana pełnomocnikowi spółki D. S.A. - A. O. na adres wskazany w pełnomocnictwie.
W ocenie Sądu I instancji, wymogi doręczenia, przewidziane w art. 44 § 1 - § 4 k.p.a. zostały w sprawie dochowane. Na przesyłce znajduje się potwierdzenie podwójnego jej awizowania – w dniach 14 i 22 listopada 2017 r. WSA zaznaczył, że wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Taki charakter ww. dokumentów uzasadnia przyjęcie, że korzystają one z domniemania prawdziwości, które mogą zostać obalone. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu mogącego obalić domniemanie prawidłowości doręczenia decyzji ostatecznej. W konkluzji Sąd I instancji uznał, że postępowanie przeprowadzone zostało prawidłowo i nie zaistniała przesłanka z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:
1) art. 151 P.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi, podczas gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;
2) art. 145 § 1 pkt 1 a i pkt 1 c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, w sytuacji gdy orzeczenia organów zostały wydane zarówno z naruszeniem prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a które polegały w szczególności na:
- zaniechaniu przeprowadzenia czynności które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy takich jak przesłuchanie świadków, przeprowadzenie oględzin, w sytuacji gdy skarżąca zgłaszała wątpliwości co do skuteczności doręczenia, które to zaniechanie doprowadziło do błędnych ustaleń, m.in. co do stwierdzenia, że próby doręczenia przesyłki odbyły się w sposób prawidłowy,
- uznaniu za wiarygodne i wystarczające wyjaśnień operatora pocztowego, w sytuacji gdy operator pocztowy udzielił odpowiedzi na zapytanie po ponad roku od próby doręczenia przesyłki zatem nie pamiętał okoliczności konkretnego doręczenia oraz stwierdził, że awizo pozostawił w skrzynce oddawczej, w sytuacji gdy w biurowcu nie ma takiej skrzynki, co przyczyniło się do błędnych ustaleń faktycznych,
3) art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organy administracji wszystkich okoliczności, które należało wziąć pod rozwagę przy ponownym badaniu sprawy, które to okoliczności jako wymagające wyjaśnienia wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z 6 lipca 2018 r. uchylającym wcześniejsze postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy i przekazującym sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w szczególności wątpliwości związane z prawidłowością doręczenia decyzji zarówno w zakresie działania Urzędu m.st. Warszawy, który zaadresował kopertę bez wskazania Spółki D. mającej siedzibę w budynku przy [...], jak też wątpliwości w zakresie działania pracownika operatora, który nie zawarł w dowodzie doręczenia informacji o miejscu umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu pisma,
4) art. 77 § 1 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a., art. 89 § 1 i 2 k.p.a., art. 86 k.p.a. poprzez niedokładne zbadanie sprawy oraz niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności polegające na ustaleniu, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 9 listopada 2017 r. została doręczona skarżącemu w sposób skuteczny; oraz zaniechania przeprowadzenia czynności dowodowych takich jak przesłuchanie strony, oględziny, przeprowadzenie rozprawy, które w sposób jednoznaczny pozwoliłyby na ustalenie czy jest możliwość doręczenia przesyłki w biurowcu, w którym pracuje kilkaset osób oraz czy w biurowcu znajduje się skrzynka oddawcza, w której można pozostawić awizo - co skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką oraz koniecznością zapłaty odsetek w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania finansowego z tytułu opłaty adiacenckiej,
5) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 i 3 poprzez odmowę wznowienia postępowania, w przypadku gdy ziściły się ustawowe przesłanki wznowienia postępowania, tj. na skutek braku skutecznego doręczenia decyzji Spółka nie brała udziału w postępowaniu, w szczególności została pozbawiona możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką,
6) art. 40 § 2 k.p.a. poprzez brak skutecznego doręczenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką, co skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką oraz koniecznością zapłaty odsetek w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania finansowego z tytułu opłaty adiacenckiej,
7) art. 43 k.p.a. oraz art. 44 § 1 k.p.a. poprzez brak skutecznego doręczenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką, co skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką oraz koniecznością zapłaty odsetek w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania finansowego z tytułu opłaty adiacenckiej,
8) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niedokładne zbadanie sprawy oraz niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności polegające na ustaleniu, że decyzja Prezydent m.st. Warszawy z 9 listopada 2017 r. została doręczona skarżącemu w sposób skuteczny, co skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką oraz koniecznością zapłaty odsetek w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania finansowego z tytułu opłaty adiacenckiej.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.
Zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie kasację, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy. Zawarte w niej zarzuty pozwoliły na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej w wyroku przez kontrolowany Sąd.
Spór w sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji z 9 listopada 2017 r. Organ odwoławczy uznał, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a., tj. w trybie tzw. doręczenia zastępczego przewidzianego na wypadek, kiedy nie jest możliwe doręczenie bezpośrednio adresatowi (art. 42 k.p.a.) ani doręczenie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu (art. 43 k.p.a.).Jak wskazał ustawodawca w art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie natomiast z art. 44 § 2 k.p.a zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.)Stosownie do art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Skuteczność doręczenia zastępczego uzależniona jest od ścisłego przestrzegania wynikających z art. 44 k.p.a. zasad i procedur, w szczególności dotyczy to czytelnego wypełnienia przez doręczającego pracownika poczty, względnie przez osobę o jakiej mowa w art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a., dowodu doręczenia przez wpisanie daty podjęcia prób doręczenia, powodu niedoręczenia pisma adresatowi, faktu awizowania przesyłki, miejsca pozostawienia o tym informacji dla adresata oraz miejsca pozostawienia przesyłki, zgodnie z pouczeniem o możliwości i terminie jej odbioru. Powyższe informacje na dowodzie doręczenia powinny być też zaopatrzone podpisem doręczyciela lub wydającego. Doniosłe znaczenie tych czynności związane jest przede wszystkim z tym, że z ich realizacją prawodawca wiąże skutek doręczenia pisma adresatowi w sytuacji, gdy nie dochodzi do osobistego odbioru korespondencji. Z kolei przyjęcie fikcji doręczenia pozwala na określenie biegu terminów procesowych - ich początku i zakończenia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 30 stycznia 2024 r., I SA/Bd 642/23). Zasady zastosowania instytucji fikcji prawnej doręczenia muszą być stosowane ściśle i uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ nie może skutecznie się powołać na domniemanie doręczenia. Wobec tego w świetle art. 44 § 4 k.p.a., ocena ziszczenia się skutku prawnego polegającego na uznaniu pisma za doręczone, nie może być sformułowana wyłącznie w oparciu o stwierdzenie, iż pismo było przechowywane przez pocztę przez okres czternastu dni w jej placówce pocztowej, lecz musi być powiązana także z ustaleniem, że w czasie biegu tego terminu zostały spełnione wszystkie pozostałe wymogi z art. 44 § 2 i 3 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 30 grudnia 2013 r., I OSK 317/12). Jednym z tych wymogów jest wskazanie przez doręczającego konkretnego miejsca spośród wymienionych w art. 44 § 2 k.p.a. Jest to niezbędne, gdyż umożliwia kontrolę, czy zawiadomienie zostało pozostawione w jednym z tych miejsc, które wskazał ustawodawca, a nie w jakimś dowolnie wybranym miejscu oraz ewentualnie kontrolę czy zawiadomienie zostało faktycznie pozostawione w jednym z miejsc określonych w art. 44 § 2 k.p.a.
Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należało za skarżącą kasacyjnie Spółką, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie wyjaśniono okoliczności istotnej dla wyniku sprawy, tj. skuteczności doręczenia przesyłki z decyzją. W skardze kasacyjnej słusznie wywiedziono, że wciąż nie usunięto wątpliwości co do tego czy przesyłkę skierowaną do pełnomocnika Spółki rzeczywiście pozostawiono w skrzynce oddawczej w budynku mieszczącym się w Warszawie przy ul. [...]. Skarżąca kasacyjnie Spółka konsekwentnie twierdzi, że w tym budynku brak skrzynek oddawczych.
W tej sytuacji za nie wystarczające uznać należało oparcie się w tym względzie wyłącznie na oświadczeniu operatora pocztowego, który udzielił krótkiej odpowiedzi na zapytanie o pozostawienie korespondencji w skrzynce oddawczej i to po około roku od próby doręczenia przesyłki. Organ administracji nie może pomijać, że art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na niego obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że obowiązany jest także z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i ocenionego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako niezbędnego warunku wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 k.p.a.).
Tymczasem w okolicznościach tej sprawy zgodzić należało się ze skarżącą Spółką, iż organ nie wykorzystał wszystkich dostępnych prawem czynności, które pozwoliłyby na ustalenie, czy rzeczywiście istniała możliwość pozostawienia przesyłki w biurowcu w skrzynce oddawczej, także w sytuacji skierowania jej bezpośrednio do A. O., z pominięciem nazwy spółki. Organ przeoczył możliwość wykorzystania w tym celu funkcji rozprawy, na której można było wysłuchać stronę, czy przeprowadzić inne dowody, o potrzebie zgłoszenia których należało pouczyć stronę, działającą na etapie postępowania administracyjnego bez profesjonalnego pełnomocnika. Przy czym obowiązek taki wyprowadzić należało z art. 9 k.p.a. Unormowanie art. 9 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinny udzielać im stosownych wskazówek i wyjaśnień, w niniejszym przypadku dotyczyło to możliwości pozostawienia korespondencji w skrzynce oddawczej.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że organ administracyjny nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodów jedynie wówczas, jeśli dotyczą okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu, co w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca.
Ubocznie zauważyć należy, że nie budzi wątpliwości Sądu II instancji prawidłowość przyjęcia, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wobec ustanowienia pełnomocnika w osobie A. O. uprawnienie do odbioru korespondencji Spółki miała wyłącznie ustanowiona pełnomocnik. Wynika to z brzmienia przepisu art. 40 § 2 K.p.a. zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Oznacza to, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, nie mogło być uznane za w ogóle dokonane. Ustanowienie przez stronę pełnomocnika wyłącza bowiem zasady doręczania pism bezpośrednio stronie, która w tym zakresie zastępowana jest przez pełnomocnika.
Tym samym skierowanie przesyłki z decyzją na ręce pełnomocnika było w sprawie w pełni uprawnione. Odrębną i nie wyjaśnioną jak dotąd kwestią jest skuteczność tego doręczenia z powodów wyżej opisanych.
Uwzględniając powyższe rozważania za słuszne uznać należało zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a., art. 89 § 1 i 2 k.p.a., art. 86 k.p.a., naruszenia art. 43, art. 44 § 1 k.p.a., naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 i 2 k.p.a., naruszenia art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy mając na względzie fakt, że istota rozpoznawanej sprawy została dostatecznie wyjaśniona orzeczono jak w punkcie 1 sentencji w oparciu o art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania, w tym zalecenie co do konieczności zbadania jaki wpływ na skuteczność doręczenia miało nieoznaczenie na kopercie przez pracowników organu obok danych osobowych pełnomocnika nazwy spółki którą reprezentuje.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. i art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI