I OSK 475/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając za niewystarczające wyjaśnienie skuteczności doręczenia decyzji administracyjnej w trybie zastępczym, co pozbawiło stronę możliwości obrony jej praw.
Sprawa dotyczyła skuteczności doręczenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką spółce "D." S.A. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, twierdząc, że nie otrzymała decyzji z powodu wadliwego doręczenia w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.). Organy administracji i WSA uznały doręczenie za skuteczne. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na konieczność dokładniejszego wyjaśnienia procedury doręczenia zastępczego, w tym braku skrzynek oddawczych w biurowcu i niepełnych wyjaśnień operatora pocztowego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki "D." S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające wznowienia postępowania. Spór dotyczył skuteczności doręczenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 9 listopada 2017 r. ustalającej opłatę adiacencką w wysokości 9 245,40 zł. Decyzja ta została wysłana pełnomocnikowi spółki, A. O., na wskazany adres. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłka została zwrócona jako niepodjęta. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, kwestionując sposób doręczenia. Organy administracji dwukrotnie odmówiły wznowienia, uznając doręczenie za skuteczne w trybie art. 44 k.p.a. WSA również oddalił skargę, uznając, że doręczenie pełnomocnikowi było prawidłowe i wymogi art. 44 k.p.a. zostały dochowane. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco skuteczności doręczenia zastępczego. Wskazano na wątpliwości dotyczące braku skrzynek oddawczych w biurowcu, niepełne wyjaśnienia operatora pocztowego oraz brak przeprowadzenia dodatkowych dowodów, takich jak przesłuchanie strony czy oględziny. Sąd podkreślił, że ścisłe przestrzeganie procedury doręczenia zastępczego jest kluczowe dla jego skuteczności, a uchybienia mogą prowadzić do nieważności doręczenia. NSA zwrócił uwagę, że choć skierowanie pisma do pełnomocnika było prawidłowe (art. 40 § 2 k.p.a.), to skuteczność tego doręczenia pozostała nieudowodniona. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organy administracji, z zaleceniem uwzględnienia wskazanych wątpliwości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie zastępcze nie jest skuteczne, jeśli nie zostały ściśle przestrzegane zasady i procedury wynikające z art. 44 k.p.a., a organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym wątpliwości zgłaszanych przez stronę.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy administracji i WSA nie wyjaśniły wystarczająco skuteczności doręczenia zastępczego decyzji. Wskazano na brak dowodów potwierdzających możliwość pozostawienia awiza w biurowcu, niepełne wyjaśnienia operatora pocztowego oraz zaniechanie przeprowadzenia dodatkowych dowodów, co narusza obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7, 77 § 1 k.p.a.).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 40 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku ustanowienia pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.
k.p.a. art. 44
Kodeks postępowania administracyjnego
Procedura doręczenia zastępczego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada oceny dowodów w całokształcie materiału dowodowego.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji organu w przypadku, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu z powodu braku winy.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, gdy nie ma podstaw do jej uwzględnienia.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA po uchyleniu wyroku WSA.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 149 § § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania.
k.p.a. art. 138 § § 2 zd. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu odwoławczego do wyjaśnienia okoliczności sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające wyjaśnienie skuteczności doręczenia zastępczego decyzji. Brak przeprowadzenia wszystkich niezbędnych dowodów w celu ustalenia stanu faktycznego. Wątpliwości co do możliwości pozostawienia awiza w biurowcu, w którym brak skrzynek oddawczych. Niepełne i niewiarygodne wyjaśnienia operatora pocztowego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) przez organy administracji.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA o prawidłowości doręczenia decyzji pełnomocnikowi i dochowaniu wymogów art. 44 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Skuteczność doręczenia uzależniona jest od ścisłego przestrzegania wynikających z art. 44 k.p.a. zasad i procedur. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ nie może skutecznie się powołać na domniemanie doręczenia. Organ administracji nie może pomijać, że art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na niego obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
sprawozdawca
Maciej Dybowski
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczenia zastępczego w postępowaniu administracyjnym, obowiązki organów w zakresie ustalania stanu faktycznego i przeprowadzania dowodów, znaczenie ustanowienia pełnomocnika dla skuteczności doręczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia w trybie zastępczym, ale zasady ogólne dotyczące procedury doręczeń i dowodów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe dla obrony praw strony jest prawidłowe doręczenie pism procesowych i jak istotne są procedury administracyjne. Pokazuje też, jak sąd drugiej instancji może skorygować błędy sądów niższych instancji.
“Brak skrzynek w biurowcu i "niepodjęta" przesyłka. Jak wadliwe doręczenie może pozbawić Cię prawa do obrony?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 475/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-03-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/ Maciej Dybowski /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska Symbol z opisem 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wa 188/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-06 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu admininstracji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 44 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej ,,D." S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 188/21 w sprawie ze skargi ,,D." S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 listopada 2020 r. nr KOC/2450/Ac/19 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 27 marca 2019 r. nr 4/BM/WMM/2019; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz ,,D." S.A. w W. kwotę 1377 (tysiąc trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 lipca 2021 r. oddalił skargę D. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 18 listopada 2020 r. nr KOC/2450/Ac/19 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 9 listopada 2017 r. ustalił opłatę adiacencką od spółki D. S.A. w wysokości 9 245,40 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] na skutek jej podziału, zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 19 maja 2015 r. Decyzja Prezydenta z 9 listopada 2017 r. została wydana na rzecz spółki D. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Spółka) i wysłana pełnomocnikowi Spółki – A. O. na adres wskazany w pełnomocnictwie z 1 marca 2016 r. - [...], [...] W. Wobec niemożności doręczenia przesyłki z ww. decyzją, przesyłka ta była dwukrotnie awizowana i operator pocztowy zwrócił przesyłkę do nadawcy. Wobec niewniesienia odwołania przez Spółkę decyzja stała się ostateczna, i została przekazana do realizacji. Wnioskiem z 7 lutego 2018 r. D. S.A. wniosła o wznowienie postępowania w celu uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta z 9 listopada 2017 r., kwestionując sposób doręczenia pełnomocnikowi spółki ww. decyzji. Postanowieniem z 19 lutego 2018 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania, uznając iż nastąpiło skuteczne doręczenie przedmiotowej decyzji - w trybie art. 44 k.p.a. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego na to postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 6 lipca 2018 r. uchyliło postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy w całości, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, że powinien wyjaśnić okoliczności doręczenia zastępczego przedmiotowej decyzji. Operator pocztowy - Poczta Polska S. A. wyjaśnił, że reklamowaną przesyłkę usiłowano doręczyć 14 listopada 2017 r., jednak bezskutecznie, bowiem nie zastano adresata. Wobec powyższego w skrzynce oddawczej adresata pozostawiono zawiadomienie o przesyłce, a samą przesyłkę jako awizowaną pozostawiono w UP [...]. Powtórne zawiadomienie doręczono 22 listopada 2017 r. Ponieważ nikt się nie zgłosił po przesyłkę, w dniu 29 listopada 2017 r. dokonano jej zwrotu z adnotacją "nie podjęto w terminie" i ostatecznie jako zwrotną doręczono 1 grudnia 2017 r. Postanowieniem z 27 marca 2019 r. Prezydent m.st. Warszawy ponownie odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania. Wskazał, że decyzja z 9 listopada 2017 r. została właściwe doręczona w trybie ww. art. 44 k.p.a. pełnomocnikowi A. O. na właściwy adres wskazany na kopercie tj. [...], [...] W. Postanowieniem z 18 listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, utrzymało w mocy postanowienie z 27 marca 2019 r. Kolegium stwierdziło, że strona została właściwie poinformowana o każdym stadium postępowania administracyjnego i brała czynny udział w prowadzonym postępowaniu, stąd nie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej P.p.s.a). W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie sporne pozostaje, czy rzeczywiście wystąpiła sytuacja, iż skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, tj. sprawdzenie braku zawinienia strony w nieuczestniczeniu w postępowaniu, a jeżeli się on potwierdzi, to także wpływ tej okoliczności na byt prawny ostatecznej decyzji. We wniosku o wznowienie postępowania wnioskodawca powołał się na okoliczności związane z wadliwym, w jego ocenie, doręczeniem decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 9 listopada 2017 r. Sąd I instancji stwierdził, że w aktach postępowania administracyjnego znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego A. O. i wskazany został adres do doręczeń [...], [...] W. Analiza treści dokumentu pełnomocnictwa wskazuje jednoznacznie na poprawność wniosku organu, iż dla wykonywania powierzonych pełnomocnikowi czynności został on wyposażony w uprawnienie do odbierania korespondencji. Przyznane w dokumencie pełnomocnictwa uprawnienie do odbioru korespondencji przez pełnomocnika odpowiada treści art. 40 § 2 k.p.a. stanowiącego, iż w razie ustanowienia przez stronę pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi. W tym zresztą zakresie przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie, bowiem wyłącznie z tym doręczeniem ustawa wiąże określone skutki procesowe, a doręczenie pisma stronie - w razie ustanowienia pełnomocnika procesowego - nie rodzi żadnych skutków prawnych. Decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 9 listopada 2017 r. została więc wysłana pełnomocnikowi spółki D. S.A. - A. O. na adres wskazany w pełnomocnictwie. W ocenie Sądu I instancji, wymogi doręczenia, przewidziane w art. 44 § 1 - § 4 k.p.a. zostały w sprawie dochowane. Na przesyłce znajduje się potwierdzenie podwójnego jej awizowania – w dniach 14 i 22 listopada 2017 r. WSA zaznaczył, że wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Taki charakter ww. dokumentów uzasadnia przyjęcie, że korzystają one z domniemania prawdziwości, które mogą zostać obalone. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu mogącego obalić domniemanie prawidłowości doręczenia decyzji ostatecznej. W konkluzji Sąd I instancji uznał, że postępowanie przeprowadzone zostało prawidłowo i nie zaistniała przesłanka z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka zarzucając Sądowi I instancji naruszenie: 1) art. 151 P.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi, podczas gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; 2) art. 145 § 1 pkt 1 a i pkt 1 c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, w sytuacji gdy orzeczenia organów zostały wydane zarówno z naruszeniem prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a które polegały w szczególności na: - zaniechaniu przeprowadzenia czynności które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy takich jak przesłuchanie świadków, przeprowadzenie oględzin, w sytuacji gdy skarżąca zgłaszała wątpliwości co do skuteczności doręczenia, które to zaniechanie doprowadziło do błędnych ustaleń, m.in. co do stwierdzenia, że próby doręczenia przesyłki odbyły się w sposób prawidłowy, - uznaniu za wiarygodne i wystarczające wyjaśnień operatora pocztowego, w sytuacji gdy operator pocztowy udzielił odpowiedzi na zapytanie po ponad roku od próby doręczenia przesyłki zatem nie pamiętał okoliczności konkretnego doręczenia oraz stwierdził, że awizo pozostawił w skrzynce oddawczej, w sytuacji gdy w biurowcu nie ma takiej skrzynki, co przyczyniło się do błędnych ustaleń faktycznych, 3) art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organy administracji wszystkich okoliczności, które należało wziąć pod rozwagę przy ponownym badaniu sprawy, które to okoliczności jako wymagające wyjaśnienia wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z 6 lipca 2018 r. uchylającym wcześniejsze postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy i przekazującym sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w szczególności wątpliwości związane z prawidłowością doręczenia decyzji zarówno w zakresie działania Urzędu m.st. Warszawy, który zaadresował kopertę bez wskazania Spółki D. mającej siedzibę w budynku przy [...], jak też wątpliwości w zakresie działania pracownika operatora, który nie zawarł w dowodzie doręczenia informacji o miejscu umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu pisma, 4) art. 77 § 1 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a., art. 89 § 1 i 2 k.p.a., art. 86 k.p.a. poprzez niedokładne zbadanie sprawy oraz niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności polegające na ustaleniu, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 9 listopada 2017 r. została doręczona skarżącemu w sposób skuteczny; oraz zaniechania przeprowadzenia czynności dowodowych takich jak przesłuchanie strony, oględziny, przeprowadzenie rozprawy, które w sposób jednoznaczny pozwoliłyby na ustalenie czy jest możliwość doręczenia przesyłki w biurowcu, w którym pracuje kilkaset osób oraz czy w biurowcu znajduje się skrzynka oddawcza, w której można pozostawić awizo - co skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką oraz koniecznością zapłaty odsetek w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania finansowego z tytułu opłaty adiacenckiej, 5) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 i 3 poprzez odmowę wznowienia postępowania, w przypadku gdy ziściły się ustawowe przesłanki wznowienia postępowania, tj. na skutek braku skutecznego doręczenia decyzji Spółka nie brała udziału w postępowaniu, w szczególności została pozbawiona możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką, 6) art. 40 § 2 k.p.a. poprzez brak skutecznego doręczenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką, co skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką oraz koniecznością zapłaty odsetek w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania finansowego z tytułu opłaty adiacenckiej, 7) art. 43 k.p.a. oraz art. 44 § 1 k.p.a. poprzez brak skutecznego doręczenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką, co skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką oraz koniecznością zapłaty odsetek w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania finansowego z tytułu opłaty adiacenckiej, 8) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niedokładne zbadanie sprawy oraz niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności polegające na ustaleniu, że decyzja Prezydent m.st. Warszawy z 9 listopada 2017 r. została doręczona skarżącemu w sposób skuteczny, co skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką oraz koniecznością zapłaty odsetek w związku z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania finansowego z tytułu opłaty adiacenckiej. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie kasację, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy. Zawarte w niej zarzuty pozwoliły na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej w wyroku przez kontrolowany Sąd. Spór w sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji z 9 listopada 2017 r. Organ odwoławczy uznał, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a., tj. w trybie tzw. doręczenia zastępczego przewidzianego na wypadek, kiedy nie jest możliwe doręczenie bezpośrednio adresatowi (art. 42 k.p.a.) ani doręczenie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu (art. 43 k.p.a.).Jak wskazał ustawodawca w art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie natomiast z art. 44 § 2 k.p.a zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.)Stosownie do art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Skuteczność doręczenia zastępczego uzależniona jest od ścisłego przestrzegania wynikających z art. 44 k.p.a. zasad i procedur, w szczególności dotyczy to czytelnego wypełnienia przez doręczającego pracownika poczty, względnie przez osobę o jakiej mowa w art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a., dowodu doręczenia przez wpisanie daty podjęcia prób doręczenia, powodu niedoręczenia pisma adresatowi, faktu awizowania przesyłki, miejsca pozostawienia o tym informacji dla adresata oraz miejsca pozostawienia przesyłki, zgodnie z pouczeniem o możliwości i terminie jej odbioru. Powyższe informacje na dowodzie doręczenia powinny być też zaopatrzone podpisem doręczyciela lub wydającego. Doniosłe znaczenie tych czynności związane jest przede wszystkim z tym, że z ich realizacją prawodawca wiąże skutek doręczenia pisma adresatowi w sytuacji, gdy nie dochodzi do osobistego odbioru korespondencji. Z kolei przyjęcie fikcji doręczenia pozwala na określenie biegu terminów procesowych - ich początku i zakończenia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 30 stycznia 2024 r., I SA/Bd 642/23). Zasady zastosowania instytucji fikcji prawnej doręczenia muszą być stosowane ściśle i uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ nie może skutecznie się powołać na domniemanie doręczenia. Wobec tego w świetle art. 44 § 4 k.p.a., ocena ziszczenia się skutku prawnego polegającego na uznaniu pisma za doręczone, nie może być sformułowana wyłącznie w oparciu o stwierdzenie, iż pismo było przechowywane przez pocztę przez okres czternastu dni w jej placówce pocztowej, lecz musi być powiązana także z ustaleniem, że w czasie biegu tego terminu zostały spełnione wszystkie pozostałe wymogi z art. 44 § 2 i 3 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 30 grudnia 2013 r., I OSK 317/12). Jednym z tych wymogów jest wskazanie przez doręczającego konkretnego miejsca spośród wymienionych w art. 44 § 2 k.p.a. Jest to niezbędne, gdyż umożliwia kontrolę, czy zawiadomienie zostało pozostawione w jednym z tych miejsc, które wskazał ustawodawca, a nie w jakimś dowolnie wybranym miejscu oraz ewentualnie kontrolę czy zawiadomienie zostało faktycznie pozostawione w jednym z miejsc określonych w art. 44 § 2 k.p.a. Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należało za skarżącą kasacyjnie Spółką, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie wyjaśniono okoliczności istotnej dla wyniku sprawy, tj. skuteczności doręczenia przesyłki z decyzją. W skardze kasacyjnej słusznie wywiedziono, że wciąż nie usunięto wątpliwości co do tego czy przesyłkę skierowaną do pełnomocnika Spółki rzeczywiście pozostawiono w skrzynce oddawczej w budynku mieszczącym się w Warszawie przy ul. [...]. Skarżąca kasacyjnie Spółka konsekwentnie twierdzi, że w tym budynku brak skrzynek oddawczych. W tej sytuacji za nie wystarczające uznać należało oparcie się w tym względzie wyłącznie na oświadczeniu operatora pocztowego, który udzielił krótkiej odpowiedzi na zapytanie o pozostawienie korespondencji w skrzynce oddawczej i to po około roku od próby doręczenia przesyłki. Organ administracji nie może pomijać, że art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na niego obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że obowiązany jest także z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i ocenionego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako niezbędnego warunku wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 k.p.a.). Tymczasem w okolicznościach tej sprawy zgodzić należało się ze skarżącą Spółką, iż organ nie wykorzystał wszystkich dostępnych prawem czynności, które pozwoliłyby na ustalenie, czy rzeczywiście istniała możliwość pozostawienia przesyłki w biurowcu w skrzynce oddawczej, także w sytuacji skierowania jej bezpośrednio do A. O., z pominięciem nazwy spółki. Organ przeoczył możliwość wykorzystania w tym celu funkcji rozprawy, na której można było wysłuchać stronę, czy przeprowadzić inne dowody, o potrzebie zgłoszenia których należało pouczyć stronę, działającą na etapie postępowania administracyjnego bez profesjonalnego pełnomocnika. Przy czym obowiązek taki wyprowadzić należało z art. 9 k.p.a. Unormowanie art. 9 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinny udzielać im stosownych wskazówek i wyjaśnień, w niniejszym przypadku dotyczyło to możliwości pozostawienia korespondencji w skrzynce oddawczej. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że organ administracyjny nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodów jedynie wówczas, jeśli dotyczą okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu, co w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca. Ubocznie zauważyć należy, że nie budzi wątpliwości Sądu II instancji prawidłowość przyjęcia, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wobec ustanowienia pełnomocnika w osobie A. O. uprawnienie do odbioru korespondencji Spółki miała wyłącznie ustanowiona pełnomocnik. Wynika to z brzmienia przepisu art. 40 § 2 K.p.a. zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Oznacza to, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, nie mogło być uznane za w ogóle dokonane. Ustanowienie przez stronę pełnomocnika wyłącza bowiem zasady doręczania pism bezpośrednio stronie, która w tym zakresie zastępowana jest przez pełnomocnika. Tym samym skierowanie przesyłki z decyzją na ręce pełnomocnika było w sprawie w pełni uprawnione. Odrębną i nie wyjaśnioną jak dotąd kwestią jest skuteczność tego doręczenia z powodów wyżej opisanych. Uwzględniając powyższe rozważania za słuszne uznać należało zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a., art. 89 § 1 i 2 k.p.a., art. 86 k.p.a., naruszenia art. 43, art. 44 § 1 k.p.a., naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 i 2 k.p.a., naruszenia art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy mając na względzie fakt, że istota rozpoznawanej sprawy została dostatecznie wyjaśniona orzeczono jak w punkcie 1 sentencji w oparciu o art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania, w tym zalecenie co do konieczności zbadania jaki wpływ na skuteczność doręczenia miało nieoznaczenie na kopercie przez pracowników organu obok danych osobowych pełnomocnika nazwy spółki którą reprezentuje. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. i art. 200 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI