I OSK 467/22

I OSK 467/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba
Karol Kiczka
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Go 891/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2021-11-25
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant asystent sędziego Anna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 891/21 w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w G. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze z dnia 6 sierpnia 2021 r. nr WIW.OZZ.912.2.21.2021 w przedmiocie odmowy wydania decyzji stwierdzającej spełnienie wymagań niezbędnych do prowadzenia szkoleń medycznych w ośrodku z wykorzystaniem świń domowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od L. Sp. z o.o. w G. na rzecz Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 891/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: "Sąd I instancji", "Wojewódzki Sąd Administracyjny") w sprawie ze skargi L. Spółki z o.o. w G. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze (dalej "organ", "LWLW", "Skarżący kasacyjnie") z 6 sierpnia 2021 r., nr WIW.OZZ.912.2.21.2021 w przedmiocie odmowy wydania decyzji stwierdzającej spełnienie wymagań niezbędnych do prowadzenia szkoleń medycznych w ośrodku z wykorzystaniem [....] orzekł o: uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w G. (dalej: "PLW") z 24 maja 2021 r., nr 88/2021 (pkt 1 sentencji wyroku); zasądził od Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze na rzecz Skarżącej L. Spółki z o.o. w G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku).
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z 1 marca 2021 r. Skarżąca, powołując się na art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych i edukacyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1392 ze zm.; aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1331, dalej: "u.o.z."), wystąpiła do PLW o: 1. stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej spełnienia wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności polegającej na wykonywaniu procedur – organizowaniu szkoleń medycznych
z wykorzystaniem [...] w ośrodku położonym w [...], [...], 2. niezwłoczne przesłanie pozytywnej decyzji ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego w celu wpisania wnioskodawcy do rejestru użytkowników, o którym mowa w art. 26 u.o.z.
PLW decyzją z dnia 24 maja 2021 r. nr 88/2021 – działając na podstawie m.in. art. 27 ust. 2 pkt 2 u.o.z. w zw. z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie minimalnych wymagań jakie powinien spełniać ośrodek oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku (Dz. U. poz. 2139, dalej: "rozporządzenie") – odmówił wydania decyzji stwierdzającej spełnienie przez Skarżącą wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności polegającej na wykonywaniu procedur – organizowaniu szkoleń medycznych z wykorzystaniem [...] – w ośrodku zlokalizowanym pod adresem [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na skutek wniosku złożonego 24 marca 2021 r. przeprowadził kontrolę ośrodka w [...] pod względem spełnienia wymagań określonych w u.o.z. oraz w rozporządzeniu. W trakcie kontroli strona przedłożyła kopie następujących dokumentów:
1) zaświadczenie z 8 grudnia 2015 r. o ukończeniu szkolenia; dyplom uzyskania tytułu doktora z 25 stycznia 1998 r.; wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za planowanie procedur na zwierzętach nr 30/2019; wyznaczenie osoby uśmiercającej zwierzęta do doświadczeń nr 32/2019; wyznaczenie osoby wykonującej procedury
w doświadczeniach na zwierzętach nr 31/2019, umowę ramową o współpracy pomiędzy L. a U. P.,
2) zaświadczenie z 28 września 2015 r. o ukończeniu szkolenia, uzyskania stopnia doktora; wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za planowanie procedur na zwierzętach nr 33/2019, wyznaczenie osoby uśmiercającej zwierzęta do doświadczeń nr 35/2019, wyznaczenie osoby wykonującej procedury w doświadczeniach na zwierzętach nr 34/2019 - dla R. P.,
3) legitymację potwierdzającą uzyskanie tytułu specjalisty z zakresu: użytkowanie
i patologia zwierząt laboratoryjnych, odpis dyplomu ukończenia studiów nr 36799 - dla K. F.,
4) decyzję z 18 grudnia 2020 r. i zaświadczenie z 22 grudnia 2020 r. o zarejestrowaniu siedziby stada,
5) umowę dotyczącą usług w zakresie zbiórki, transportu i utylizacji ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego (UPPZ),
6) umowę o świadczeniu usług weterynaryjnych i innych pomiędzy L. a lek. wet. D. F.,
7) oświadczenie G. sp. z o.o. z 24 marca 2021 r.,
W protokole z kontroli z 24 marca 2021 r. wskazano uchybienia w zakresie spełnienia wymagań określonych w rozporządzeniu, określonych w jego :
1) § 1 ust. 2 pkt 1 - ośrodek nie jest zabezpieczony przed dostępem dla osób trzecich,
2) § 2 pkt 1 - w ośrodku brak pomieszczeń do utrzymywania zwierząt wykorzystywanych do wykonywania procedur,
3) § 2 pkt 4 - w ośrodku brak pomieszczeń do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt,
4) § 2 pkt 5 – w ośrodku brak pomieszczeń do izolacji zwierząt rannych lub chorych,
5) § 2 pkt 7- w ośrodku brak pomieszczeń magazynowych i technicznych,
6) § 3 i § 4 - w ośrodku brak pomieszczeń dla utrzymywanych [...];
7) § 5 ust. 4 - chłodnia do składowania zwłok zlokalizowana jest poza terenem ośrodka, na terenie warsztatu, który używany jest w innych celach niż przetrzymywanie zwłok zwierząt. Warsztat w którym ulokowana jest chłodnia znajduje się w budynku, który jest użytkowny przez inne osoby.
Skarżąca wniosła zastrzeżenia do protokołu kontroli i dołączyła kopie dokumentów: procedury konserwacji obiektu i usuwania usterek oraz umowy serwisowej. Zastrzeżenia te odnosiły się do: nr protokołu, zapisanego celu kontroli w protokole kontroli z 24 marca 2021 r., adresu e-mail K. F., planu i opisu obiektów, opisu procedur, kwestii zgody Krajowej/Lokalnej Komisji Etycznej (wyjaśnienie kiedy zostaje ona udzielona), osoby wyznaczonej do sprawowania opieki nad zwierzętami, osoby odpowiedzialnej za planowanie procedur oraz ich przeprowadzanie, osoby odpowiedzialnej za nadzór nad opieką i dobrostanem zwierząt oraz nad szkoleniami dla osób sprawujących opiekę nad zwierzętami, osoby odpowiedzialnej za realizację zadań w zakresie dobrostanu zwierząt, transportu zwierząt; uwag ogólnych i szczegółowych do protokołu. Zawierały ponadto deklarację dostarczenia dodatkowych dokumentów do 22 kwietnia 2021 r., co też nastąpiło.
Ponadto w toku kontroli nie stwierdzono spełnienia wymogu z art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.z. - brak dokumentu potwierdzającego nabyte umiejętności z miejsca ich nabycia (dot. K. F. i D. F.). W dniu 22 kwietnia 2021 r. strona przedłożyła dokumenty dotyczące stażu pracy K. F. i D. F., stanowiące jedynie oświadczenie o nabytych umiejętnościach podpisane przez te osoby.
Pismem z 10 maja 2021 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a.
Pismem z 17 maja 2021 r. strona przedłożyła kolejne dokumenty, w tym dotyczące wymaganego stażu, w którym odniosła się do niektórych kwestii poruszonych w zawiadomieniu.
Następnie PLW wskazał, że z przedłożonych dokumentów i ustaleń kontroli wynika, że Skarżąca nosi się z zamiarem wykonywania procedur w budynku wynajętym od I. sp. z o.o., znajdującym się na ternie należącym do G. Sp. z o.o. ([...]). Budynek ten jest nieogrodzony i należy do kompleksu budynków wykorzystywanych także przez inne podmioty. W ramach procedur zabiegom mają być poddawane [...], przywożone po uprzedniej premedykacji z odległego o 50 km gospodarstwa.
Rozpatrując wniosek PLW w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zgodnie z art. 26 u.o.z. prowadzenie działalności polegającej na hodowli, dostarczaniu zwierząt lub wykonywaniu procedur wymaga uzyskania wpisu do rejestru hodowców, dostawców
i użytkowników. Stosownie do art. 27 u.o.z. podmiot zamierzający prowadzić tego rodzaju działalność, przed uzyskaniem wpisu do rejestru składa do powiatowego lekarza weterynarii wniosek o stwierdzenie spełniania wymagań niezbędnych do prowadzenia tej działalności (ust. 1). Powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji administracyjnej: 1) stwierdza spełnienie wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności, o której mowa w art. 26, jeżeli są spełnione wymagania określone w art. 17, art. 18, art. 20, art. 21, art. 23, art. 24 i art. 25 ust. 1 i 2 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 19; 2) odmawia wydania decyzji, o której mowa w pkt 1, jeżeli nie są spełnione wymagania niezbędne do prowadzenia działalności, o której mowa w art. 26, określone w art. 17, art. 18, art. 20, art. 21, art. 23, art. 24, art. 25 ust. 1 lub 2, lub
w przepisach wydanych na podstawie art. 19 (ust. 2). Z kolei art. 17 u.o.z. stanowi, że podmiot prowadzący działalność w zakresie wykorzystywania zwierząt do celów naukowych lub edukacyjnych jest obowiązany utrzymywać takie zwierzęta w ośrodku: 1) w którym zostały zapewnione odpowiednie dla danego gatunku zwierząt warunki środowiskowe, w tym możliwość zaspokajania potrzeb fizjologicznych i etologicznych utrzymywanych zwierząt; 2) który został wyposażony w urządzenia i sprzęt dostosowane do potrzeb i cech gatunków zwierząt w nim utrzymywanych a ponadto (ust. 2 pkt 2 ) zapewnić zwierzętom między innymi transport w warunkach odpowiednich dla danego gatunku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach o ochronie zwierząt i o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Wymagania jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie opieki nad zwierzętami
w nim utrzymywanymi - biorąc pod uwagę potrzeby fizjologiczne i etologiczne gatunków zwierząt utrzymywanych w ośrodku oraz konieczność zapewnienia utrzymywanym w nim zwierzętom dobrostanu i prawidłowego stanu zdrowia, a także właściwych warunków opieki - określa rozporządzenie.
W ocenie PLW wnioskodawca nie spełnił wszystkich wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności polegającej na wykonywaniu procedur, tzn. nie został przede wszystkim spełniony wymóg określony w § 1 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym ośrodek projektuje się w sposób uwzględniający potrzeby fizjologiczne i etologiczne utrzymywanych w nich zwierząt. Zgodnie z definicją legalną pojęcia "ośrodek", zawartą w art. 2 u.o.z., ośrodkiem jest: budynek, tymczasowy obiekt budowlany lub miejsce,
w którym są utrzymywane zwierzęta przeznaczone do wykorzystywania lub wykorzystywane w procedurze lub których tkanki lub narządy mają zostać wykorzystane do celów określonych w art. 3 ustawy, to jest do wykonywania procedur. Wnioskodawca natomiast na ośrodek ma zamiar wykorzystać budynek wynajęty, którego pierwotnym przeznaczeniem nie było utrzymywanie w nim zwierząt w sposób zapewniających ich potrzeby fizjologiczne i etologiczne, nie został bowiem w tym celu zaprojektowany. Ośrodek to miejsce, w którym utrzymuje się zwierzęta. Przepisy nie przewidują istnienia ośrodka, w którym nie byłoby możliwości utrzymywania (przetrzymywania) zwierząt. Tymczasem w budynku, który wnioskodawca ma zamiar przeznaczyć na ośrodek, nie ma pomieszczeń dostosowanych do utrzymywania świń. Są jedynie pomieszczenia,
w których przygotowuje się zwierzęta do zabiegu i wykonuje zabiegi. Tym samym ośrodek nie odpowiada potrzebom fizjologicznym i etologicznym utrzymywanych w nim świń.
W ocenie organu z § 2 pkt 1 rozporządzenia (zgodnie z którym w ośrodku wyodrębnia się, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają, pomieszczenia przeznaczone do utrzymywania zwierząt, w tym kojce i klatki) nie wynika, aby
w sytuacji, gdy procedury nie przewidują utrzymywania świń, ośrodek nie musiał posiadać przeznaczonego na ten cel pomieszczenia. Taki wniosek byłby sprzeczny z ustawową definicją ośrodka jako obiektu budowlanego lub miejsca "w którym są utrzymywane zwierzęta" oraz z § 1 ust. 1 rozporządzenia, w myśl którego ośrodek musi zapewniać "potrzeby fizjologiczne i etologiczne utrzymywanych w nich zwierząt". Utrzymywanie świń wymaga wydzielenia pomieszczenia. Konieczność zapewnienia pomieszczenia wynika z samej istoty procedury, której przedmiotem są [...]. Organ nie zaakceptował argumentów strony sprowadzających się do stwierdzenia, że skoro procedury nie przewidują utrzymywania zwierząt, które będą przebywały w ośrodku tylko przez czas wykonywania procedur, a ich potrzeby będą z uwagi na znieczulenie ograniczone, to do wnioskodawcy nie mają zastosowania zawarte w rozporządzeniu wymogi dotyczące utrzymywania świń. Okoliczność, że według planowanych procedur [...] nie będą utrzymywane w ośrodku, ale doń przywożone w stanie premedykacji, od razu poddawane zabiegom a następnie eutanazji, nie zwalnia od prawnego wymogu posiadania wyodrębnionych pomieszczeń, w których [...] mogą być utrzymywane. Ponadto PLW zauważył, że ośrodek powinien być przygotowany na ewentualność, że
z powodu różnych okoliczności procedura w danym dniu nie mogłaby zostać wykonana według przyjętego schematu i wystąpiłaby konieczność dłuższego przetrzymania [...], przy np. braku możliwości jej odebrania przez dostawcę. Zwrócił również uwagę, że zgodnie z wnioskiem i projektem procedur za każdym razem to czy zwierzę po zabiegu poddane zostanie eutanazji zależy od decyzji lekarza weterynarii, a zatem nie zawsze będzie musiało do niej dojść.
Ze względu na to, że w budynku nie zostało wyodrębnione pomieszczenie, w którym mogłyby być utrzymywane [...] planowany ośrodek, zdaniem organu, nie spełnia także wymogów, określonych w następujących przepisach rozporządzenia:
- § 2 pkt 1 - zgodnie z którym w ośrodku wyodrębnia się, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają, pomieszczenia przeznaczone do utrzymywania zwierząt, w tym kojce
i klatki;
- § 2 pkt 4 - zgodnie z którym w ośrodku wyodrębnia się, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają, pomieszczenia przeznaczone do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt;
- § 2 pkt 5 - zgodnie z którym w ośrodku wyodrębnia się, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają, pomieszczenia przeznaczone do izolacji zwierząt rannych lub chorych;
- § 2 pkt 7 - zgodnie z którym w ośrodku wyodrębnia się, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają pomieszczenia techniczne i magazynowe; pomieszczenia magazynowe służyć mają do przechowywania ściółki, karmy czy paszy dla utrzymywanych zwierząt; wobec niezapewnienia pomieszczenia dla zwierząt wydzielenie pomieszczenia magazynowo - technicznego nie może świadczyć o spełnieniu tego wymogu;
- § 3 - zgodnie z którym (1) pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta:
1) wykonuje się z materiałów nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt; 2) wykonuje się w sposób zapobiegający możliwości okaleczenia zwierząt; 3) wykonuje się z materiałów odpornych na techniki czyszczenia i odkażania - z wyjątkiem pomieszczeń, które nie mogą być ponownie wykorzystywane; 4) wyposaża się w miejsce odpoczynku dla zwierząt, które posiada cechy miejsca odpoczynku dla zwierząt występującego
w naturalnym środowisku tego gatunku zwierząt, dostępne dla wszystkich zwierząt tego gatunku; (2) konstrukcja podłóg w pomieszczeniach, w których są utrzymywany zwierzęta, powinna: 1) być przystosowana do danego gatunku i grupy wiekowej zwierząt; 2) umożliwiać łatwe usuwanie odchodów;
- § 4 - zgodnie z którym (1) w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, zapewnia się: 1) dostosowanie do potrzeb zwierząt systemu wentylacji ciągłej i awaryjnej, 2) utrzymanie poziomu kurzu i stężenia gazów na poziomie nieszkodliwym dla zwierząt przez izolację, ogrzewanie i wentylację tych pomieszczeń; 3) temperaturę oraz wilgotność, dostosowane do gatunków i grup wiekowych zwierząt, których poziom jest codziennie mierzony i zapisywany, z tym że poziom wilgotności względnej może się wahać w granicach 55% ± 10%; 4) oświetlenie umożliwiające zaspokajanie biologicznych potrzeb zwierząt i odpowiednie warunki pracy personelowi, w przypadku gdy dostęp do światła naturalnego nie zapewnia cyklu dzień/noc;
(2) świetlenie w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta: 1) umożliwia wykonywanie czynności hodowlanych i kontrolę zwierząt; 2) dostosowuje się intensywnością i regularnością cykli do wymagań danego gatunku zwierząt;
3) dostosowuje się do wrażliwości na światło - w przypadku zwierząt albinotycznych;
(5) pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta, wyposaża się w izolację akustyczną i materiały dźwiękochłonne, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają; (6) zwierzęta mogą być stale utrzymywane poza pomieszczeniami w ośrodku, jeżeli warunki klimatyczne nie powodują u nich dystresu;
(7) nie utrzymuje się w jednym pomieszczeniu zwierząt: 1) wymagających różnych warunków środowiskowych; 2) wykazujących wobec siebie zachowania agresywne,
a dodatkowo, w przypadku gatunków antagonistycznych, zwierzętom uniemożliwia się kontakt wzrokowy, słuchowy lub węchowy. Zdaniem PLW wnioskodawca nie spełnił również wymogu określonego w § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym ośrodek zabezpiecza się przed dostępem osób trzecich. Budynek przeznaczony na ośrodek jest zlokalizowany na terenie G. (dalej: "GOT"). Planowany ośrodek zajmuje jedynie jego część, pozostała część jest użytkowana przez inne podmioty. Budynek ten nie jest w żaden sposób oddzielony od pozostałego terenu GOT. Dostęp do niego jest możliwy dla każdej osoby przebywającej na terenie GOT. Jedynie wejście do pomieszczeń szkoleniowych ośrodka jest zamknięte. Parking przed budynkiem planowanego ośrodka jest dostępny dla wszystkich przybywających do GOT. W holu ośrodka znajdują się dwie pary drzwi, prowadzące do części budynku zajmowanych przez inne podmioty. Drzwi te są zamknięte. Wnioskodawca z nich nie korzysta, ale też nie ma do nich kluczy. Prezes GOT dysponuje kluczami do drzwi prowadzących na korytarz wewnętrzny,
a przedstawiciel I. do drzwi do pomieszczenia, w którym znajduje się chłodnia. Osoby trzecie - niezwiązane z wykonywaniem procedur - mają zatem swobodny wstęp do pomieszczeń ośrodka. Faktu tego nie zmienia udzielenie przez wnioskodawcę upoważnień do wstępu na teren ośrodka udzielonych Prezesowi Zarządu GOT – będącego właścicielem całego obiektu i pracownikowi I., będącego właścicielem budynku, w którym ma się mieścić ośrodek. Upoważnieni nadal pozostają osobami trzecimi, które dysponując kluczami mają dostęp na teren ośrodka. W ocenie organu wnioskodawca nie spełnił także wymagania określonego w § 5 ust. 4 rozporządzenia, który stanowi, że w ośrodku zapewnia się warunki sanitarne w zakresie składowania oraz bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych. Pomieszczenie przewidziane na chłodnię znajduje się w istocie poza obszarem planowanego ośrodka: w ciągu budynku, użytkowanego przez osoby trzecie, wokół którego jest plac, na teren którego wjeżdżają osoby również niezwiązane z zamierzoną działalnością wnioskodawcy. Poza tym chłodnia znajduje się na terenie warsztatu, który używany jest także w innych celach niż przetrzymywanie zwłok zwierząt. Tak jak ośrodek, pomieszczenie do przetrzymywania zwłok zwierząt nie jest wyizolowaną strukturą, zabezpieczoną przed dostępem osób trzecich. Do pomieszczenia, w którym znajduje się chłodnia ma bowiem dostęp przedstawiciel I.
PLW stwierdził również, iż wnioskodawca nie spełnił wymogu wynikającego z art. 17 ust. 2 pkt 1 u.o.z., zgodnie z którym podmiot prowadzący działalność w zakresie wykorzystywania zwierząt do celów naukowych lub edukacyjnych jest obowiązany zapewnić zwierzętom utrzymywanym w ośrodku opiekę gwarantującą dobrostan
i utrzymanie prawidłowego stanu zdrowia. W planowanym ośrodku nie zapewniono pomieszczeń dla świń, co byłoby zgodne z przytoczonymi wyżej przepisami § 2, § 3 i § 4 rozporządzenia, w szczególności brak jest pomieszczeń przeznaczonych do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt oraz pomieszczeń przeznaczonych do izolacji zwierząt rannych lub chorych (§ 2 pkt 4 i 5 rozporządzenia). Zwierzęta o nieustalonym stanie zdrowia, chore czy ranne stanowią bowiem zagrożenie dla innych zwierząt.
Zdaniem organu wnioskodawca nie spełnił też wymogu określonego
w powołanym powyżej art. 17 ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.z., który stanowi, że podmiot, zamierzający wykonywać procedury jest obowiązany zapewnić zwierzętom utrzymywanym w ośrodku transport w warunkach odpowiednich dla danego gatunku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach o ochronie zwierząt i o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. We wniosku wskazano, że zwierzęta mają być transportowane przez właściciela gospodarstwa pochodzenia [...] i jego środkiem transportu, przy czym przed transportem zwierzęta zostaną poddane premedykacji, czyli uśpieniu. Transport zwierząt poddanych premedykacji pozostaje w sprzeczności z załącznikiem I rozdziałem I ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005, dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97 (Dz.U.UE.L.2005.3.1; dalej jako: "rozporządzenie nr 1/2005"), zgodni, z którym środki uspokajające nie mogą być stosowane u zwierząt transportowanych, chyba że jest to całkowicie niezbędne do zapewnienia dobrostanu zwierząt oraz środki stosowane są pod nadzorem weterynaryjnym.
Mając na uwadze powyższe PLW odmówił wydania wnioskowanej decyzji.
LWLW, decyzją z 6 sierpnia 2021 r., nr WIW.OZZ.912.2.21.2021, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. , poz. 735, dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wykonywanie procedur, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 6 u.o.z., związanych z wykorzystywaniem zwierząt wymaga od podmiotu planującego podjąć tego rodzaju działalność spełnienia wielu wymagań o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Następnie przytoczył art. 26 u.o.z. i art. 27 ust. 2 u.o.z., wskazując, iż z przepisów tych wynika, że powiatowy lekarz weterynarii, będący organem właściwym do sprawdzenia spełnienia wymagań koniecznych do prowadzenia tego rodzaju działalności, w żadnej mierze nie może opierać się w postępowaniach na uznaniu administracyjnym. W przypadku spełnienia wymagań, o których mowa w art. 27 ust. 2 pkt 1 u.o.z., powiatowy lekarz weterynarii zobligowany jest do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej spełnienie wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności, o której mowa w art. 26, zaś
w przypadku niespełnienia tych wymogów - organ zobligowany jest do wydania stosownej decyzji odmownej. Powiatowy lekarz weterynarii wydając wskazane decyzje kieruje się zatem wyłącznie przepisami obowiązującego w tym zakresie prawa.
Odnosząc się do zarzutu pierwszego odwołania LWLW w pierwszej kolejności zacytował treść art. 2 ust. 1 pkt 8 u.o.z. i § 2 pkt 1 rozporządzenia, a następnie wskazał, że w każdym przypadku, gdy wykonywane procedury dotyczyć będą zwierząt, konieczne jest wyraźne wyodrębnienie w ośrodku pomieszczenia przeznaczonego do ich utrzymywania. Zgodnie z przepisami rozporządzenia wymóg wyodrębnienia pomieszczenia przeznaczonego do utrzymywania zwierząt nie obowiązuje wyłącznie wtedy, gdy wykonywane procedury dotyczyć będą ryb, płazów lub polegać będą na wykorzystywaniu tkanek lub narządów zwierząt. W pozostałych przypadkach,
a zwłaszcza w sytuacji wykorzystywania [...] w procedurach, konieczne jest wyodrębnienie takiego pomieszczenia. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było wskazanie szerszego katalogu okoliczności, w których ośrodek zwolniony byłby
z konieczności wyodrębnienia takiego pomieszczenia, np. w przypadku krótkotrwałego pobytu zwierząt w ośrodku, to taki zapis wyraźnie znalazłby miejsce przepisach prawa. Brak jest podstaw do przyjęcia, że jeżeli podmiot planuje, że poddane premedykacji [...] w ośrodku będą przebywały tylko kilka godzin, to jest on zwolniony z prawnego wymogu wyodrębnienia pomieszczenia przeznaczonego do utrzymywania tych zwierząt. W ośrodku powinno zostać wyodrębnione pomieszczenie przeznaczone dla utrzymywania zwierząt, bez względu na to ile czasu i w jakim stanie zwierzę będzie
w ośrodku przebywać. Powyższe wynika przede wszystkim z art. 17 u.o.z.
W ocenie LWLW nie sposób zgodzić się z twierdzeniem strony, że zgodnie z § 1 rozporządzenia, wskazane wyżej pomieszczenia muszą zostać wyodrębnione tylko wtedy, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają, a z przepisu tego jednoznacznie wynika, że mogą istnieć ośrodki, w których nie będzie konieczne wyodrębnianie wszystkich pomieszczeń wymienionych w § 2 rozporządzenia. W ocenie organu taka interpretacja przepisu rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z ustawową definicją ośrodka przewidzianą w art. 2 ust. 1 pkt 8 u.o.z., której w omawianym stanie faktycznym należy dać pierwszeństwo. Skoro ustawodawca zdefiniował ośrodek jako obiekt budowlany lub miejsce, w którym są utrzymywane zwierzęta przeznaczone do wykorzystywania lub wykorzystywane w procedurze, to wymogu wyodrębnienia pomieszczenia, o którym mowa § 2 pkt 1 rozporządzenia nie można ominąć tylko dlatego, że zwierzęta – [...] - będą przebywały w ośrodku w stanie premedykacji. Powyższe wynika również z samej istoty planowanych przez stronę procedur, które dotyczyć miałyby żywych [...]. Biorąc pod uwagę powyższe, odnosząc się do treści § 2 rozporządzenia, prowadzenie tego typu procedur zawsze będzie implikowało konieczność - niezależnie od stanu w jakim przebywać będą zwierzęta i okresu, jaki będą pozostawać w ośrodku - wyodrębnienia pomieszczeń przeznaczonych do ich utrzymywania.
Z uwagi zatem na brak wyodrębnienia pomieszczenia przeznaczonego do utrzymywania [...] LWLW uznał, że organ I instancji słusznie stwierdził niespełnienie przez stronę wymagań określonych w § 2 pkt 1, § 2 pkt 4, § 2 pkt 5, § 2 pkt 7, § 3, § 4 rozporządzenia. Wskazał przy tym, że także z art. 17 ust. 2 pkt 1 u.o.z. wynika, iż podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany zapewnić zwierzętom utrzymywanym w ośrodku opiekę gwarantującą dobrostan i utrzymanie prawidłowego stanu zdrowia, w tym: a) codzienną kontrolę warunków środowiskowych, b) niezwłoczne usuwanie nieprawidłowości stwierdzonych w zakresie warunków środowiskowych, dobrostanu i stanu zdrowia. Organ zwrócił również uwagę na brak pomieszczeń przeznaczonych do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt oraz pomieszczeń przeznaczone do izolacji zwierząt rannych lub chorych (§ 2 pkt 4 i 5 rozporządzenia). Zwierzęta o nieustalonym stanie zdrowia, chore czy ranne stanowią bowiem zagrożenie dla innych zwierząt.
W odniesieniu do zarzutu drugiego organ odwoławczy wskazał, że zgodnie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ośrodek zabezpiecza się przed dostępem osób trzecich. Podstawowym celem tego przepisu jest zapewnienie bezpieczeństwa zwierząt przebywających w ośrodku, ale również zminimalizowanie ryzyka wprowadzenia
i rozprzestrzenienia się wirusa [...]. Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym planowany ośrodek zlokalizowany jest na terenie GOT, znajdującego się w miejscowości [...]. Umiejscowienie planowanego ośrodka w bliskim otoczeniu budynków i w bezpośrednim sąsiedztwie z innymi podmiotami powoduje, że ryzyko wprowadzenia i rozprzestrzenienia się wirusa [...] jest wysokie. Ponadto - w ocenie organu - nie do zaakceptowania jest okoliczność, że jakiekolwiek osoby trzecie posiadają klucze umożliwiające im wejście na teren ośrodka, także wtedy, gdy nie byłyby tam wykonywane procedury. Dlatego nie sposób podzielić twierdzenia strony, że klucze do pomieszczeń ośrodka ma tylko upoważniony przez wnioskodawcę przedstawiciel właściciela budynku, którego nie sposób uznać za osobę trzecią. Osoby te bowiem - niezależnie od pełnionej funkcji -
w żaden sposób nie są powiązane merytorycznie z planowanymi procedurami. Planowany ośrodek zlokalizowany jest w budynku, który nie jest w żaden sposób wyraźnie oddzielony od pozostałego terenu i innych budynków wchodzących w skład GOT na co wskazuje również parking wspólny dla wszystkich osób korzystających
z terenu tego ośrodka. Nie sposób więc – zdaniem LWLW – uznać, iż strona spełniła wymóg określony w art. § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.
Odnosząc się do zarzutu trzeciego odwołania LWLW wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia, w ośrodku zapewnia się warunki sanitarne w zakresie składowania oraz bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych. Z akt sprawy wynika, że pomieszczenie przeznaczone na chłodnię znajduje się poza budynkiem planowanego ośrodka. Zlokalizowanie chłodni na terenie warsztatu, który użytkowany jest także dla potrzeb innych, niż przetrzymywanie zwłok zwierząt powoduje, że nie sposób – zdaniem organu - uznać za spełnienie wymagania uregulowanego w § 5 ust. 4 rozporządzenia za spełnione. Warunki sanitarne w zakresie składowania oraz bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych muszą być spełnione w ramach budynku przeznaczonego na ośrodek. Nie do zaakceptowania jest zatem zlokalizowanie chłodni w ciągu budynku użytkowanego przez osoby trzecie, na terenie placu, do którego dostęp mają również osoby niezwiązane w żaden sposób
z działalnością strony. Występuje krzyżowanie dróg środków transportu wjeżdżających na parking ogólnie dostępny dla wszystkich przy ośrodku oraz środków transportu wjeżdżających na teren lokalizacji warsztatu z chłodnią z drogą transportu martwego zwierzęcia z ośrodka do chłodni oraz z drogą środka transportu odbierającego padlinę
z miejsca jej przetrzymywania. Ma to kluczowe znaczenie dla zachowania reżimu sanitarnego związanego z koniecznością składowania i bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych. Ponadto, brak technicznych możliwości wyodrębnienia pomieszczenia z chłodnią jako budynku niezależnego od warsztatu, w którym się znajduje powoduje, że ośrodek nie zapewnia warunków sanitarnych w zakresie składowania oraz bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych.
W odniesieniu do zarzutu czwartego oraz piątego odwołania organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt 2 u.o.z. podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany zapewnić zwierzętom utrzymywanym w ośrodku transport w warunkach odpowiednich dla danego gatunku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach
o ochronie zwierząt i o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Jak wynika ze złożonego w dniu 1 marca 2021 r. wniosku strona będzie nabywać [...] gospodarskie od lokalnych rolników - producentów mięsnych. Nabywane [...] będą dorosłymi osobnikami, które w najbliższym czasie byłyby przeznaczone na ubój. Zwierzęta jeszcze w gospodarstwie rolnym będą poddawane premedykacji przez lekarza weterynarii i transportowane w takim stanie do ośrodka wnioskodawcy (celem jest oszczędzenie zwierzętom stresu i dyskomfortu związanego
z transportem). Transport będzie dokonywany przez rolnika, będącego właścicielem zwierzęcia, za pomocą jego środków transportu. Zwierzęta będą transportowane na odległość nieprzekraczającą 50 km. Jednak załączona do odwołania umowa nie stanowi zapewnienia, że w każdym przypadku [...] nie będą transportowane na dłuższą niż 50 km odległość i z gospodarstwa, z którym strona zawarła "Umowę ramową sprzedaży". Nie rodzi to zapewnienia wyłączności transportu [...] tylko z tego gospodarstwa. W przypadku bowiem transportu [...] z miejscowości odległej o więcej niż 50 km od siedziby wskazanej przez ośrodek, naruszone zostaną przepisy załącznika nr I rozdziału I ust. 5 rozporządzenia nr 1 /2005, zgodnie z którym środki uspokajające nie mogą być stosowane u zwierząt transportowanych, chyba że jest to całkowicie niezbędne do zapewnienia dobrostanu zwierząt oraz środki stosowane są pod nadzorem weterynaryjnym. Zdaniem organu, z całą stanowczością należy stwierdzić, że transport zwierząt w przypadku opisywanym przez stronę nie pociąga za sobą konieczności i niezbędności zastosowania środków do premedykacji zwierząt podczas transportu.
Następnie LWLW wskazał, że problematyka związana z prowadzeniem działalności polegającej na wykonywaniu procedur oraz zasady i warunki ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, uregulowana została w polskim porządku prawnym. Niespełnienie chociażby jednego z wymogów ustanowionych w przepisach prawa zobowiązuje organ do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia spełnienia wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności polegającej na wykorzystaniu zwierząt do doświadczeń oraz prowadzenia badań w celu nabycia lub doskonalenia kompetencji zawodowych. Brak spełnienia wymogów w niniejszym przypadku został udokumentowany m.in. w protokole kontroli weterynaryjnej. Nie sposób zatem mówić tu o jakichkolwiek wątpliwościach co do treści normy prawnej. Ponadto wymogi, o których mowa powyżej wynikają wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Organ I instancji przy wydawaniu decyzji nie opierał się zatem na uznaniu administracyjnym. Nie ma więc racji strona skarżąca twierdząc, że PLW naruszył zasady wynikające z ustawy Prawo przedsiębiorców. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że zarzuty szósty i siódmy odwołania również nie zasługują na uwzględnienie.
Skargę na powyższą decyzję do Sądu I instancji wniosła Skarżąca.
Wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 891/21 – Sąd I instancji orzekł jak na wstępie.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że stosownie do art. 26 u.o.z. prowadzenie działalności polegającej na hodowli, dostarczaniu zwierząt lub wykonywaniu procedur wymaga uzyskania wpisu do rejestru hodowców, dostawców i użytkowników, zwanego dalej "rejestrem". Procedurą jest każda forma wykorzystania zwierząt do celów określonych w art. 3, która może spowodować u zwierzęcia ból, cierpienie, dystres lub trwałe uszkodzenie organizmu, w stopniu równym ukłuciu igłą lub intensywniejszym,
a także czynności mające na celu lub mogące spowodować urodzenie się lub wylęg zwierzęcia albo powstanie i utrzymanie genetycznie zmodyfikowanej linii zwierząt
w warunkach bólu, cierpienia, dystresu lub trwałego uszkodzenia organizmu, w stopniu równym ukłuciu igłą lub intensywniejszym; nie jest procedurą uśmiercenie zwierzęcia wyłącznie po to, aby wykorzystać jego narządy lub tkanki do celów określonych w art.
3 (art. 2 ust. 1 pkt 6 u.o.z.), m. in. wykonuje się je w celu kształcenia na poziomie szkolnictwa wyższego lub szkolenia w celu nabycia lub doskonalenia kompetencji zawodowych (art. 3 pkt 5 u.o.z.). W myśl natomiast art. 27 ust. 1 u.o.z. podmiot zamierzający prowadzić działalność, o której mowa w art. 26, przed uzyskaniem wpisu do rejestru składa do powiatowego lekarza weterynarii wniosek o stwierdzenie spełniania wymagań niezbędnych do prowadzenia tej działalności. Stosownie do art. 27 ust. 2 u.o.z. powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji administracyjnej:
1) stwierdza spełnienie wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności, o której mowa w art. 26, jeżeli są spełnione wymagania określone w art. 17, art. 18, art. 20, art. 21, art. 23, art. 24 i art. 25 ust. 1 i 2 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 19; 2) odmawia wydania decyzji, o której mowa w pkt 1, jeżeli nie są spełnione wymagania niezbędne do prowadzenia działalności, o której mowa w art. 26, określone w art. 17, art. 18, art. 20, art. 21, art. 23, art. 24, art. 25 ust. 1 lub 2, lub w przepisach wydanych na podstawie art. 19.
W dalszej kolejności Sąd I instancji podał że w kontrolowanej sprawie podstawą materialną zaskarżonej decyzji LWLW oraz poprzedzającej ją decyzji PLW, stanowił powołany powyżej art. 27 ust. 2 pkt 2 u.o.z. Przyczyną odmowy wydania decyzji stwierdzającej spełnienie wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności, o której mowa w art. 26 u.o.z. było niespełnienie wymagań określonych w art. 17 ust. 1 i 2 u.o.z. w powiazaniu ze szczegółowymi uregulowaniami zawartymi w powołanym przez organy rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydanym na podstawie art. 19 u.o.z., określającym minimalne wymagania jakie powinien spełniać ośrodek oraz w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.o.z. podmiot prowadzący działalność w zakresie wykorzystywania zwierząt do celów naukowych lub edukacyjnych jest obowiązany utrzymywać takie zwierzęta w ośrodku: 1) w którym zostały zapewnione odpowiednie dla danego gatunku zwierząt warunki środowiskowe, w tym możliwość zaspokajania potrzeb fizjologicznych i etologicznych utrzymywanych zwierząt; 2) który został wyposażony w urządzenia i sprzęt dostosowane do potrzeb i cech gatunków zwierząt w nim utrzymywanych. Podmiot,
o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany zapewnić zwierzętom utrzymywanym
w ośrodku: 1) opiekę gwarantującą dobrostan i utrzymanie prawidłowego stanu zdrowia, w tym: a) codzienną kontrolę warunków środowiskowych, b) niezwłoczne usuwanie nieprawidłowości stwierdzonych w zakresie warunków środowiskowych, dobrostanu
i stanu zdrowia; 2) transport w warunkach odpowiednich dla danego gatunku, zgodnie
z wymaganiami określonymi w przepisach o ochronie zwierząt i o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (art. 17 ust. 2 u.o.z.). Stosownie natomiast do art. 18 u.o.z. podmiot prowadzący działalność w zakresie wykorzystywania zwierząt do celów naukowych lub edukacyjnych jako użytkownik może prowadzić działalność w ośrodku, który oprócz spełniania wymagań określonych w art. 17, jest: 1) dostosowany do rodzaju i liczby wykonywanych procedur; 2) zaprojektowany i wyposażony tak, aby: a) zapewnić uzyskiwanie wiarygodnych wyników procedur,
b) przy wykonywaniu procedur ograniczyć do minimum ból, cierpienie, dystres lub możliwość trwałego uszkodzenia organizmu wykorzystywanych zwierząt. Pojęcie ośrodka zostało zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 8 u.o.z. zgodnie z którym to budynek, tymczasowy obiekt budowlany lub miejsce, w którym są utrzymywane zwierzęta przeznaczone do wykorzystywania lub wykorzystywane w procedurze lub których tkanki lub narządy mają zostać wykorzystane do celów określonych w art. 3.
Zdaniem Sądu I instancji, pierwszoplanową kwestią jest to, czy z przytoczonej definicji ośrodka, zawartej w art. 2 ust. 2 pkt 8 u.o.z. oraz art. 17 ust. 1 u.o.z. należy zrekonstruować wymóg, iż w każdym ośrodku prowadzącym procedury wskazane w art. 2 ust. 2 pkt 6 u.o.z. należy wyodrębnić pomieszczenia nadające się do stałego bytowania (utrzymywania) zwierząt. Zdaniem Sądu literalne brzmienie tych przepisów mogłyby prowadzić do tego rodzaju konstatacji. Utrzymywać oznacza bowiem "zapewniać komuś byt, wyżywić kogoś" (por. Słownik języka polskiego, pod red.
M. Symczaka, PWN 1989, t, III, s. 634), "mieć, prowadzić coś, zawiadywać, zarządzać czymś, prowadzić hodowlę, przetrzymywać" (por. Słownik języka polskiego, pod red.
W. Doroszewskiego, PWN – przedruk elektroniczny 1997), a więc wykonywać czynności cechujące się długotrwałością. Również taki wniosek można wywieść
z wymogu dostosowania ośrodka do warunków środowiskowych oraz potrzeb i cech gatunków zwierząt w nim utrzymywanych.
W ocenie Sądu I instancji, nie można jednak poprzestać na wykładni językowej. Tak ograniczony zakresowo zabieg interpretacyjny jest bowiem niewystarczający dla zrekonstruowania normy prawnej wyrażonej treścią powyższych przepisów. Jakkolwiek proces wykładni prawa zaczyna się najczęściej od dyrektyw językowych, to jednak nie powinien się do nich ograniczać. Normę prawną rekonstruuje się bowiem z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych, a wykładnia prawa będąc operacją myślową dokonywaną przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych (językowych, systemowych, funkcjonalnych) nie może ograniczać się do wykładni językowej jednego przepisu. W najnowszej nauce prawa oraz orzecznictwie dominujący jest pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. M. Zieliński, Wybrane zagadnienia wykładni prawa, PiP 2009/6, s. 3; Z. Radwański, M. Zieliński, Wykładnia prawa cywilnego, SPP 2006/15 s. 29; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010,
s. 152; M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego, C.H. Beck 2015, tom 4, s. 204; M. Gutowski, P. Kardas, Wykładnia
i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, C.H. Beck 2017, s. 275; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt I KZP 6/07, OSNKW 2007/5/37; uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Stąd też w ocenie Sądu I instancji powyższe przepisy należy odczytywać w szerszym kontekście, zarówno funkcjonalnym, jak i systemowym. Trzeba bowiem pamiętać – jak słusznie zauważyła to strona skarżąca - że utrzymywanie może mieć różną formę oraz zakres, uzależnioną od procedur jakie będą wykonywane w ośrodku. Wobec tego również i wymagania co do pomieszczeń powinny być dostosowane do tych procedur. Konieczne jest zatem przy wydawaniu decyzji określonej w art. 27 ust.
2 pkt 1 u.o.z. dokonywanie indywidulanej oceny z uwzględnieniem przewidzianych przez stronę w danym ośrodku procedur. Zatem zawarte w tych przepisach pojęcie utrzymywanie oraz przewidziane w nich wymogi powinno być adekwatne do stanu
i czasu w jakim zwierzęta będę przebywały w ośrodku. W kontrolowanej sprawie według planowanych przez Skarżącą spółkę procedur [...] nie będą przebywały w ośrodku poza okresem, kiedy przeprowadzone będą na nich zabiegi szkoleniowe. Będą bowiem przywożone do niego w stanie premedykacji, od razu poddawane zabiegom,
a następnie eutanazji.
W związku z tym, zdaniem Sądu I instancji, całkowicie nieracjonalne staje się wymaganie od Skarżącej pomieszczeń, które służyłyby dłuższemu pobytowi zwierząt,
w sytuacji kiedy nie będą one nigdy wykorzystywane. Za takim stanowiskiem dodatkowo przemawia fakt, że w odniesieniu do [...] w załączniku nr [...] do rozporządzenia nie przewidziano okresu kwarantanny, który wymagałby utworzenia tego rodzaju pomieszczeń. Skarżąca spółka przewidziała natomiast pomieszczenia służące utrzymaniu zwierząt adekwatne do prowadzonych procedur, a mianowicie salę przedoperacyjną i salę operacyjną. Zdaniem Sądu I instancji, nie tylko powyższa wykładnia funkcjonalna, ale również systemowa wskazuje, iż w taki sposób należy rozumieć powyższe przepisy. Tak też bowiem odczytał je Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi formułując wspomniane rozporządzenie wydane na podstawie art. 19 u.o.z. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż w § 2 rozporządzenia wymieniono pomieszczenia, które należy wyodrębnić w ośrodku, zastrzegając jednocześnie "jeżeli prowadzone procedury tego wymagają". Struktura tego przepisu jednoznacznie wskazuje, iż powyższe zastrzeżenie odnosi się do wszystkich pomieszczeń w nim wskazanych, w tym również określonych w pkt 1, tj. "przeznaczone do utrzymywania zwierząt, w tym kojce i klatki". Znalazło się ono bowiem w początkowej treści tego przepisu, przed punktami wskazującymi poszczególne pomieszczenia. Oznacza to – jak słusznie zauważyła strona skarżąca – iż prawodawcy nie zależało aby w ośrodku zostały wyodrębnione pomieszczenia, z których nikt nie będzie korzystał. Stąd też argumentacja organów, iż wyłączenie wymogu wyodrębnienia pomieszczenia określonego w § 2 pkt 1 rozporządzenia w przypadku [...] wymagałby wyraźnego zapisu, jest całkowicie chybiona. Nie przemawia z utworzeniem takiego pomieszczenia argument, że "z powodu różnych okoliczności procedura w danym dniu nie mogłaby zostać wykonana wg przyjętego schematu". Organ bowiem w ten sposób konstruuje pozaprawne przesłanki utworzenia pomieszczeń w ośrodku. Skoro bowiem w rozporządzeniu mowa "jeżeli prowadzone procedury tego wymagają", to tylko te procedury wyznaczają jakie pomieszczenia wskazane w § 2 muszą zostać utworzone. Stąd niewątpliwie organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.z oraz § 1 ust. 1 i § 2 pkt 1 rozporządzenia, a w konsekwencji błędnie uznały, iż brak pomieszczenia wskazanego w tym ostatnim przepisie, spełniającym szczegółowe wymagania określone w § 3 i 4 rozporządzania, mógł stanowić podstawę do odmowy stwierdzenia spełnienia wymagań niezbędnych do prowadzenia wnioskowanej przez skarżącą działalności w ośrodku.
Podobnie, zdaniem Sądu I instancji, należy ocenić – w kontekście powyższych rozważań - niespełnienie wymagań określonych w § 2 pkt 4 i 5 rozporządzenia, a mianowicie brak pomieszczeń przeznaczonych do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia
i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt oraz izolacji zwierząt rannych lub chorych. Opisane powyżej procedury przewidują bowiem, iż do ośrodka przywożone będą jedynie zdrowe zwierzęta, które w trakcie pobytu będą nieprzytomne i nie będą miały żadnej styczności z innymi zwierzętami, a po zakończeniu zabiegów szkoleniowych będą podlegały eutanazji. Całkowicie niezrozumiały jest natomiast zarzut niespełnienia wymogu z § 2 pkt 7 rozporządzenia, gdyż wymienione w tym przepisie pomieszczenie techniczno-magazynowe zostało przewidziane przez Skarżącą spółkę w planowanym ośrodku. Nie sposób również zgodzić się z argumentacją organu wskazującą, iż ośrodek nie jest zabezpieczony przed dostępem osób trzecich, zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Organy wywodzą to z faktu, iż ośrodek znajduje się na terenie GOT i zajmuje jedynie jego część, a pozostała część użytkowana jest przez inne podmioty. Tym samym budynek
w którym znajduje się ośrodek nie jest oddzielony od pozostałego terenu, a jedynie wejście do pomieszczeń szkoleniowych jest zamknięte. Ponadto zarzucono, iż kluczami do drzwi prowadzących do wewnętrznego korytarza, z którego wchodzi się do pomieszczeń szkoleniowych oraz do pomieszczenia, w którym znajduje się chłodnia dysponuje odpowiednio Prezes GOT Sp. z o.o. oraz pracownik I. sp. z o.o., którzy jako osoby niezwiązane z wykonywaniem procedur, mimo upoważnienia udzielonego przez skarżącą spółkę stanowią osoby trzecie. Zdaniem Sądu I instancji
z enigmatycznego sformułowania zawartego w § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, iż ośrodek zabezpiecza się przed dostępem osób trzecich organ rekonstruuje nieprzewidziane przez prawo w żadnym przepisie wymaganie, aby ośrodek stanowi odrębny budynek i do tego ogrodzony. Nie wynika to z definicji ośrodka przewidzianej
w art. 2 ust. 2 pkt 8 u.o.z. ani też z dyrektywy nr 2010/63/UE, którą implementuje u.o.z. do polskiego systemu prawnego. W myśl bowiem art. 3 pkt 3 tej dyrektywy ośrodek oznacza jakikolwiek obiekt, budynek, grupę budynków lub inne zabudowania, może zawierać miejsca niecałkowicie ogrodzone lub zadaszone oraz obiekty ruchome. Wymóg ten nie może być również wyprowadzany z przepisów mających na celu walkę z [...]. Podstawą bowiem odmowy wydania decyzji w kontrolowanej sprawie są bowiem przepisy enumeratywnie wskazane w art. 27 ust. 2 pkt 2 u.o.z., do których nie należą regulacje związane z przeciwdziałaniem rozprzestrzenianiu się [...]. Istotne jest, iż pomieszczenia ośrodka są zabezpieczone przed dostępem osób trzecich (mechaniczne i elektroniczne), co nie było kwestionowane przez organ. Za osoby trzecie – wbrew twierdzeniom organu – nie sposób uznać podmioty upoważnione do wstępu przez Skarżącą spółkę, nawet jeśli nie uczestniczą w samych procedurach, tym bardziej, iż zakres ten jest ograniczony do korytarza wewnętrznego oraz pomieszczenia, w którym znajduje się kontener chłodniczy. Wstęp do tego ostatniego pomieszczenia oraz pomieszczeń ośrodka – szkoleniowych możliwy jest z udziałem przedstawiciela spółki oraz jedynie w celu kontroli przedmiotu najmu. Dostęp do samego kontenera chłodniczego jest wykluczony. Wąskie rozumienie pojęcia osoby trzeciej, które zaprezentowały organy prowadziłoby bowiem do absurdalnych wręcz konsekwencji, iż za osoby trzecie należałoby uznać podmiot sprzątający ośrodek. Ponadto nie można tracić z pola widzenia okoliczności, iż rozważane przepisy u.o.z. i rozporządzenia mają na celu ochronę zwierząt, które będę przebywały w ośrodku tylko w trakcie szkoleń, w obecności personelu ośrodka, co stanowi - jak trafnie wskazała to skarżąca – najlepszą formę zabezpieczenia zwierząt przed osobami trzecimi.
Sąd I instancji nie podzielił również stanowiska organów weterynaryjnych wskazujących na niespełnienie wymogu określonego w § 5 ust. 4 rozporządzenia, zgodnie z którym ośrodku zapewnia się warunki sanitarne w zakresie składowania oraz bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych. Organy podniosły mianowicie, iż pomieszczenie przeznaczone na chłodnię znajduje się w istocie poza ośrodkiem, tj. w warsztacie stanowiącym część kompleksu szeregowej zabudowy, w ramach której funkcjonują również pomieszczenia użytkowane przez osoby niezwiązane z działalnością gospodarczą. Przede wszystkim, zdaniem Sądu I instancji, należy wskazać, że ani z definicji ośrodka zawartej w art. 2 ust. 2 pkt 8 u.o.z., ani tym bardziej z definicji ośrodka określonej w art. 3 pkt 3 dyrektywy nr 2010/63/EU nie wynika, iż ośrodek powinien mieścić się w jednym budynku i do tego ogrodzonym. Stąd też nie jest wykluczone, aby znajdował się on w kilku budynkach nie tworzących zwartej całości. Nie jest też wykluczone aby budynek przeznaczony na ośrodek stanowił element zabudowy szeregowej. Organy nie odniosły się do twierdzeń Skarżącej podnoszonych konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego, iż w pomieszczeniu, w którym jest kontener chłodniczy, nie znajduje się żaden warsztat. Ponadto LWLW powoływał się na krzyżowanie się dróg komunikacyjnych innych podmiotów niż skarżąca spółka, działających na terenie G., z drogą na której transportowane są zwierzęta z ośrodka do chłodni oraz z chłodni na zewnątrz w celu ich utylizacji, podkreślając, iż okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla zachowania reżimu sanitarnego związanego z koniecznością składowania i bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych. Organ nie wskazał jednak na naruszenie żadnych konkretnych przepisów określających warunki sanitarne w tym zakresie. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Sąd
I instancji podał przy tym, że nie jest władny zastąpić organów administracji
w dokonaniu ustaleń, analiz i ocen, gdyż ustrojową rolą sądu administracyjnego nie jest rozpoznawanie i rozstrzyganie ("załatwianie" w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a.) spraw administracyjnych, lecz – jak wynika z treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137, dalej: "p.u.s.a.") – kontrola działalności administracji publicznej, i to zasadniczo tylko pod względem zgodności z prawem. Tym samym nie jest rolą sądu administracyjnego uzupełnianie w jakimkolwiek zakresie aktów podejmowanych przez organy administracji, a w szczególności prowadzenie brakujących ustaleń, analiz, tudzież przedstawianie "w zastępstwie" tych organów motywów, jakimi kierowały się one przy rozstrzyganiu danej sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 973/15, źródło CBOSA). Kontrola sądowoadministracyjna nie może zastępować organu, gdyż narusza to konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Rolą sądu administracyjnego jest jedynie badanie legalności działań bądź zaniechań organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1419/17, źródło CBOSA). Zwłaszcza nie jest rolą sądu administracyjnego poszukiwanie w całokształcie sprawy motywów, którymi kierował się organ wydając dane rozstrzygnięcie. Motywy te muszą wynikać wprost z decyzji i jego uzasadnienia, spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SA/Go 401/17, źródło CBOSA). Stąd niewątpliwie organ odwoławczy stwierdzając wspomniane naruszenie reżimu sanitarnego dopuścił się naruszenia art. 107 § 1 pkt 6
i § 3 k.p.a.
Zdaniem Sądu I instancji, odmowa uwzględnienia wniosku Skarżącej z powołaniem się na niespełnienie wymogu określonego w art. 17 ust. 2 pkt 2 u.o.z. w zw. z naruszeniem rozdziału I pkt 5 załącznika nr I rozporządzenia nr 1/2005, stanowiącego, iż środki uspokajające nie mogą być stosowane u zwierząt transportowanych, chyba że jest to całkowicie niezbędne do zapewnienia dobrostanu zwierząt oraz środki stosowane są pod nadzorem weterynaryjnym, w istocie nie jest oparta na jakichkolwiek ustaleniach, poczynionych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stosownie do art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., lecz na spekulacjach, że Skarżąca nie będzie korzystać ze [...] zakupionych od okolicznych rolników przewożonych przez nich do ośrodka z miejscowości oddalonych o nie więcej niż 50 km. Skarżąca we wniosku złożyła tego rodzaju zapewnienie, a ponadto przedłożyła na etapie postępowania odwoławczego umowę ramową zawartą z rolnikiem z tej samej miejscowości, w której położony jest planowany ośrodek, a z której wynika, iż będzie on sprzedawał spółce [...] i dostarczał je własnym transportem. Podkreślić należy, iż
w takim przypadku zgodnie z art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1/2005, ma ono zastosowanie jedynie w zakresie art. 3 i art. 27. Zdaniem Sądu I instancji, akie działanie organów naruszyło nie tylko wspomniane przepisy k.p.a., ale również art. 10 ust.
1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r., poz. 162; dalej: "u.p.p."), zgodnie z którym organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz
z poszanowaniem dobrych obyczajów.
Dalej Sąd I instancji podał, że przeprowadzona powyżej ocena wskazuje również, iż organy w kontrolowanej sprawie, wbrew dyspozycji art. 11 ust. 1 u.p.p. i art. 7a § 1 k.p.a., nie tylko nie rozstrzygały wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, lecz jak słusznie zauważyła Skarżąca wręcz je sztucznie kreowały, naruszając jednocześnie zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 § 1 k.p.a. i art. 12 u.p.p.) oraz nie zachowując zasady proporcjonalności (art. 12 u.p.p.) przez wymaganie od Skarżącej spełnienia wymagań nieadekwatnych do planowanej działalności oraz celów u.o.z i rozporządzenia. Nie sposób natomiast stwierdzić, iż doszło do naruszenia zasady równego traktowania (art. 12 u.p.p.) oraz zasady, iż organy bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 14 u.p.p.), wobec braku stanowczych ustaleń w tym zakresie oraz braku orzecznictwa sądów administracyjnych na tle stosowania art. 27 ust. 2 u.o.z. Jeśli natomiast chodzi o podniesione przez stronę naruszenie art. 79a k.p.a. to należy zauważyć, iż zostało ono zgłoszone jedynie na wypadek nieuwzględnienia zasadniczych zarzutów skargi skierowanych przeciwko treści samej decyzji. Stąd nie zachodzi potrzeba szczegółowego odnoszenia się do tego zarzutu, tym bardziej, że niepoinformowanie strony o przeszkodach uwzględnienia wniosku z powołaniem się na przepisy dotyczące zwalczania zagrożenia [...] nie miało wpływu na wynik postępowania, gdyż – jak już powyżej wskazano - nie mogły one stanowić podstawy odmowy wydania decyzji w niniejszej sprawie. Natomiast kwestię transportu [...] Strona wyjaśniła na etapie postępowania odwoławczego i z treści skargi nie wynika, aby zamierzała w tym zakresie podejmować dalszą inicjatywę dowodową, podobnie jak co do pozostałych kwestii spornych w sprawie, pozostając przy swoim stanowisku, podtrzymywanym konsekwentnie od początku postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji uznał, iż organy dopuściły się naruszenia powyżej wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego, które odpowiednio miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sąd I instancji podał również, że nie znalazł natomiast podstaw prawnych do "zobowiązania PLW do wydania decyzji stwierdzającej spełnienie przez Skarżącą wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności polegającej na wykonywaniu procedur".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Organ, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) błędną wykładnię § 2 pkt 4 i 5 rozporządzenia i uznanie, że w przypadku, gdy procedura przewiduje przywożenie do ośrodka zwierząt zdrowych, nie powoduje konieczności wyodrębnienia w ośrodku pomieszczeń przeznaczonych do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt oraz pomieszczenia przeznaczonego do izolacji zwierząt rannych lub chorych, podczas gdy skoro procedury wykonywane mają być na zwierzętach zdrowych w ośrodku muszą być wyodrębnione pomieszczenia w celu ustalenia stanu zdrowia zwierzęcia oraz miejsce do jego izolacji w przypadku stwierdzenia, że zwierzę jest ranne lub chore;
b) błędną wykładnię art. 17 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.z. w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia i uznanie, że wymagania określone w art. 17 ust. 1 u.o.z. powinny być spełnione przez ośrodek jedynie w przypadku gdy wymagają tego procedury, na co miałoby wskazywać wyliczenie zawarte w § 2 rozporządzenia, podczas gdy wymagania określone w art. 17 ust. 2 u.o.z. oraz wymagania ustalone w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 19, są wymaganiami odrębnymi na co wskazuje brzmienie art. 27 ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.z.;
c) błędną wykładnię § 2 pkt 1 rozporządzenia w zw. z art. 2 pkt 8 u.o.z. poprzez uznanie, że w ośrodku nie musi być wyodrębnione pomieszczenie do utrzymywania zwierząt, w sytuacji gdy zgodnie z definicją ośrodek stanowi budynek, tymczasowy obiekt budowlany lub miejsce, w którym są utrzymywane zwierzęta przeznaczone do wykorzystywania lub wykorzystywane w procedurze lub których tkanki lub narządy mają zostać wykorzystane do celów określonych w art. 3, a tym samym elementem immanentnym ośrodka jest to, że są utrzymywane zwierzęta, a co za tym idzie musi posiadać wyodrębnione pomieszczenia do ich utrzymywania;
d) błędną wykładnię § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że zabezpieczenie przed dostępem do ośrodka przez osoby trzecie oznacza zabezpieczenie mechaniczne i elektroniczne, oraz że osoby upoważnione do wstępu na teren ośrodka przez Stronę, nie stanowią osób trzecich w rozumieniu ww. przepisu, podczas gdy osobami trzecimi są wszelkie osoby niezwiązane z działalnością ośrodka merytorycznie, bez względu n a fakt czy posiadają upoważnienie czy też nie;
e) błędną wykładnię art. 17 ust. 2 pkt 2 u.o.z. poprzez uznanie, że obowiązek zapewnienia zwierzętom utrzymywanym w ośrodku transportu w warunkach odpowiednich dla danego gatunku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach o ochronie zwierząt i o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczy wyłącznie sposobu transportu zwierząt wskazanego we wniosku, podczas gdy przepis ten dotyczy wszystkich sytuacji transportu zwierząt do ośrodka, w którym będą utrzymywane;
f) błędne zastosowanie art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) n r 1255/97 (Dz. U. WEL 3 z 5.1.2005, str. 1, ze zm., dalej: "rozporządzeniem nr 1/2005", w zw. z art. 17 ust. 2 pkt 2 u.o.z. w sytuacji, gdy dostawca nie transportuje własnych zwierząt, lecz zwierzęta należące do użytkownika zgodnie z zawartą umową.
II. naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ n a wynik sprawy, w zakresie w jakim Sąd I instancji uznał, że PLW i LWLW naruszyli przepisy k.p.a., u.o.z., rozporządzenia oraz u.p.p.
W związku z powyższym organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniósł o zasądzenie kosztów oraz o przeprowadzenie rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżąca wniosła o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o jej oddalenie. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów oraz o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Jak wynika z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż podstawy, na jakich zostaje oparta skarga kasacyjna wyznaczają kierunek i zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku.
W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od Sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej konieczne jest podkreślenie, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1688/07; źródło CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1420/14, źródło CBOSA). Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Należy również podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (źródło CBOSA).
Skarga kasacyjna została uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji okazały się trafne.
Na wstępie należy wskazać, iż problematyka związana z prowadzeniem działalności polegającej na wykonywaniu procedur oraz zasady i warunki ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, uregulowana została w polskim porządku prawnym. Zatem niespełnienie chociażby jednego
z wymogów ustanowionych w przepisach prawa zobowiązuje organ do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia spełnienia wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności polegającej na wykorzystaniu zwierząt do doświadczeń oraz prowadzenia badań w celu nabycia lub doskonalenia kompetencji zawodowych. Wobec faktu, iż wymogi związane z prowadzeniem działalności polegającej na wykonywaniu procedur oraz zasady i warunki ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych wynikają wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego to organy przy wydawaniu decyzji administracyjnych w tym zakresie nie mogą opierać się na uznaniu administracyjnym.
W swoich decyzjach - których legalność podlegała kontroli w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym - Powiatowy Lekarz Weterynarii w G. Wielkopolskim i Lubuski Wojewódzki Lekarz Weterynarii stanęli na stanowisku, że wnioskodawca nie spełnił wszystkich wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności polegającej na wykonywaniu procedur. Zdaniem organów nie został przede wszystkim spełniony wymóg określony w § 1 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym ośrodek projektuje się w sposób uwzględniający potrzeby fizjologiczne i etologiczne utrzymywanych w nich zwierząt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał stanowisko organów administracji za nietrafne. Powołał się przy tym na brzmienie § 2 rozporządzenia i wskazał, że zgodnie
z tym przepisem w ośrodku wyodrębnia się wymienione tam kategorie pomieszczeń tylko wtedy, "jeżeli prowadzone procedury tego wymagają".
Z powyższą argumentacją nie sposób się zgodzić. W myśl art. 17 ust. 1 u.o.z. hodowca, dostawca i użytkownik jest obowiązany utrzymywać takie zwierzęta
w ośrodku w którym zostały zapewnione odpowiednie dla danego gatunku zwierząt warunki środowiskowe, w tym możliwość zaspokajania potrzeb fizjologicznych
i etologicznych utrzymywanych zwierząt. Ponadto ośrodek zostanie wyposażony
w urządzenia i sprzęt dostosowane do potrzeb i cech gatunków zwierząt w nim utrzymywanych. Ponadto z art. 17 ust. 2 u.o.z. wynika, iż hodowca, dostawca
i użytkownik jest obowiązany zapewnić zwierzętom utrzymywanym w ośrodku:
1) opiekę gwarantującą dobrostan i utrzymanie prawidłowego stanu zdrowia,
w tym codzienną kontrolę warunków środowiskowych oraz niezwłoczne usuwanie nieprawidłowości stwierdzonych w zakresie warunków środowiskowych, dobrostanu
i stanu zdrowia;
2) transport w warunkach odpowiednich dla danego gatunku, zgodnie
z wymaganiami określonymi w przepisach o ochronie zwierząt i o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Zgodnie zaś z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 u.o.z. ośrodek to budynek, tymczasowy obiekt budowlany lub miejsce, w którym są utrzymywane zwierzęta przeznaczone do wykorzystywania lub wykorzystywane w procedurze lub których tkanki lub narządy mają zostać wykorzystane do celów określonych w art. 3 u.o.z.
Z przytoczonej definicji ośrodka, zawartej w art. 2 ust. 2 pkt 8 u.o.z. oraz art. 17 ust. 1 u.o.z. należy zrekonstruować wymóg, iż w każdym ośrodku prowadzącym procedury wskazane w art. 2 ust. 2 pkt 6 u.o.z. należy wyodrębnić pomieszczenia nadające się do stałego bytowania (utrzymywania) zwierząt. Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż do tego rodzaju konstatacji prowadzi literalne brzmienie tych przepisów oraz wymóg dostosowania ośrodka do warunków środowiskowych oraz potrzeb i cech gatunków zwierząt w nim utrzymywanych.
Przepisy zatem nie przewidują istnienia ośrodka, w którym nie byłoby możliwości utrzymywania (przetrzymywania) zwierząt. Ponadto definiując pojęcie "utrzymywanie" nie wymaga się by było to działanie długotrwałe, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd
I instancji. Skoro Strona wskazuje, że zamierza prowadzić ośrodek w rozumieniu przepisów u.o.z. to utrzymuje w nim zwierzęta, a tym samym konieczne jest wyodrębnienie pomieszczenia do utrzymywania zwierząt. Tymczasem w budynku, który wnioskodawca ma zamiar przeznaczyć na ośrodek, są jedynie pomieszczenia,
w których przygotowuje się zwierzęta do zabiegu i wykonuje zabiegi. Tym samym ośrodek nie odpowiada potrzebom fizjologicznym i etologicznym utrzymywanych w nim zwierząt. Odnosząc się natomiast do zawartego w § 2 rozporządzenia sformułowania jeżeli prowadzone procedury tego wymagają" należy wskazać, że winno być ono rozumiane w odniesieniu do pomieszczeń, w których utrzymywane są zwierzęta
w zakresie ich ewentualnej formy, budowy czy też usytuowania, a nie w ogóle ich wyodrębnienia w ośrodku.
Należy wskazać, iż wymagania określone w art. 17 u.o.z. oraz w rozporządzeniu są wymaganiami odrębnymi, których spełnienie musi być oceniane indywidualnie
w ramach rozpatrywanej sprawy. Świadczy o tym brzmienie art. 27 ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.z., w którym wskazano, że organ ocenia spełnienie wymagań określonych w art. 17, art. 18, art. 20, art. 21, art. 21b ust. 1 i 2, art. 23-24a, art. 25 ust. 1 i 3 lub w przepisach wydanych na podstawie art. 19. Zatem w ośrodku Wnioskodawcy powinny znajdować się również pomieszczenia nadające się do stałego bytowania przytomnych [...] domowych, w tym pomieszczenia służące izolowaniu nowo pozyskanych zwierząt oraz pomieszczenia służące izolacji zwierząt rannych lub chorych, na co słusznie zwróciły uwagę organy wydające decyzje w przedmiotowej sprawie. Brak spełnienia wymogów
w niniejszym przypadku został udokumentowany m.in. w protokole kontroli weterynaryjnej.
Skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że ośrodek Strony nie jest zabezpieczony przez dostępem osób trzecich i w konsekwencji nie spełnia wymogów
z § 1 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organów w tej materii i wskazał, iż za osoby trzecie nie sposób uznać podmioty upoważnione do wstępu przez Stronę, nawet jeśli nie uczestniczą w samych procedurach, tym bardziej, iż zakres ten jest ograniczony do korytarza wewnętrznego oraz pomieszczenia,
w którym znajduje się kontener chłodniczy. Zdaniem Sądu I instancji istotne jest, iż pomieszczenia ośrodka są zabezpieczone przed dostępem osób trzecich (mechaniczne
i elektroniczne), co nie było kwestionowane przez organ.
Wykładnia § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, dokonana przez Sąd I instancji nie jest właściwa. Zgodnie z definicją słownikową osobą trzecią jest każdy człowiek niezaangażowany bezpośrednio w daną sytuację, relację lub stosunek prawny. Nie myli się Skarżący kasacyjnie, że osoby niezwiązane bezpośrednio z działalnością ośrodka
i nierealizujące procedur są osobami trzecimi w tym przypadku i nie powinny mieć dostępu do pomieszczeń ośrodka. Nie sposób uznać, że fakt samego upoważnienia przez Stronę do wejścia na teren ośrodka, czy też przekazania urządzeń pozwalających na wejście do ośrodka, osób w żaden sposób niezwiązanych z działalnością merytoryczną ośrodka mógłby powodować, że nie są one osobami trzecimi
w rozumieniu ww. przepisu.
Ponadto planowany ośrodek zlokalizowany jest w budynku, który nie jest
w żaden sposób wyraźnie oddzielony od pozostałego terenu i innych budynków wchodzących w skład GOT na co wskazuje również parking wspólny dla wszystkich osób korzystających z terenu tego ośrodka. Nie sposób więc uznać, iż strona spełniła wymóg określony w art. § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.
Za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 17 ust. 2 pkt. 2 u.z.o. w zw. z art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1/2005. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że odmowa uwzględnienia wniosku Skarżącej z powołaniem się na niespełnienie wymogu - określonego w art. 17 ust. 2 pkt 2 u.o.z. w zw. z naruszeniem rozdziału I pkt 5 załącznika nr I rozporządzenia nr 1/2005, stanowiącego, iż środki uspokajające nie mogą być stosowane u zwierząt transportowanych, chyba że jest to całkowicie niezbędne do zapewnienia dobrostanu zwierząt oraz środki stosowane są pod nadzorem weterynaryjnym, w istocie nie była oparta na jakichkolwiek ustaleniach, poczynionych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stosownie do art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., lecz na spekulacjach, że Skarżąca nie będzie korzystać ze s[...] zakupionych od okolicznych rolników przewożonych przez nich do ośrodka
z miejscowości oddalonych o nie więcej niż 50 km. Nie można podzielić tych rozważań.
Należy wskazać, że sytuacja, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1/2005 dotyczy rolnika transportującego własne zwierzęta własnym środkiem transportu. Należy podzielić pogląd LWLW, że w związku z zawarciem umowy przez Skarżącą dostawca nie transportuje zwierzęcia własnego, ale zwierzę należące do Skarżącej, a tym samym zastosowanie będzie miał załącznik nr I rozdział I pkt 5 rozporządzenia nr 1/2005. W niniejszym przypadku Skarżąca nie wykazała, że stosowanie środków uspokajających w każdym przypadku transportu zwierząt przez dostawcę do jej ośrodka jest niezbędne do zapewnienia dobrostanu tych zwierząt, co wskazał LWLW w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skoro Skarżąca jako wnioskodawca chce skorzystać z odstępstwa od ogólnego zakazu stosowania środków uspokajających wobec zwierząt transportowanych to ona powinna wykazać, a nie organ rozpatrujący wniosek, że w tym przypadku zastosowanie odstępstwa jest zasadne,
a tym samym, że zwierzęta będą transportowane w warunkach odpowiednich dla danego gatunku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach o ochronie zwierząt i o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
W niniejszym przypadku, wobec niewykazania konieczności każdorazowego stosowania środków uspokajających w stosunku do transportowanych zwierząt wymóg określony w art. 17 ust. 2 pkt 2 u.o.z. nie został przez Skarżącą spełniony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.