I OSK 465/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-03-26
NSAAdministracyjneWysokansa
nieruchomościszkolnictwo wyższeprawo administracyjnepostępowanie administracyjnezagadnienie wstępneksięgi wieczysteużytkowanie wieczystewłasność

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie nabycia własności nieruchomości przez uczelnię nie było uzasadnione, gdyż kwestia prawa użytkowania wieczystego nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sądu powszechnego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Politechniki [...] na wyrok WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Ministra Budownictwa o zawieszeniu postępowania odwoławczego w sprawie nabycia własności nieruchomości. Minister zawiesił postępowanie, uznając, że ujawnienie prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej jest zagadnieniem wstępnym dla sądu powszechnego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że zawieszenie postępowania było nieuzasadnione, a kwestia prawa użytkowania wieczystego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Politechniki [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Ministra Budownictwa. Minister Budownictwa zawiesił postępowanie odwoławcze w sprawie nabycia własności nieruchomości przez Politechnikę, uznając, że ujawnienie prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej stanowi zagadnienie wstępne, które powinno być rozstrzygnięte przez sąd powszechny. Politechnika argumentowała, że prawo użytkowania wieczystego powstało z mocy prawa na podstawie uchylonego art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym, a organ administracji jest właściwy do stwierdzenia nabycia własności. WSA podzielił stanowisko Ministra, uznając zawieszenie za prawidłowe. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że zarzut naruszenia przepisów postępowania jest uzasadniony. Sąd stwierdził, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. było nieuzasadnione, ponieważ rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nabycia własności na podstawie art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym nie wymagało uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Politechnika nie musiała czekać na wpis prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej, a organ administracji był zobowiązany do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest nieuzasadnione, gdy rozpoznanie sprawy nie wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a kwestia posiadania prawa użytkowania wieczystego przez uczelnię może być wykazana w postępowaniu administracyjnym.

Uzasadnienie

NSA uznał, że nieujawnienie prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które musiałoby być rozstrzygnięte przez sąd powszechny przed merytorycznym rozpatrzeniem wniosku uczelni o stwierdzenie nabycia własności gruntu na podstawie art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym. Organ administracji jest właściwy do oceny, czy uczelnia wykazała prawo do gruntu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. NSA uznał, że ujawnienie prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej nie jest zagadnieniem wstępnym w tym rozumieniu.

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym art. 256

Z dniem wejścia w życie ustawy (1 września 2005 r.) grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. Wartość tych gruntów zwiększa fundusz zasadniczy uczelni. Nabycie prawa własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda.

Pomocnicze

Ustawa o szkolnictwie wyższym art. 182

Przepis stanowił o nabyciu z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego przez uczelnie publiczne do gruntów będących w ich zarządzie z dniem wejścia w życie ustawy (27 września 1990 r.).

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania, dotyczące wadliwości uzasadnienia wyroku.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c/

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania, polegające na błędnym ustaleniu stanu sprawy.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania, polegające na błędnym ustaleniu stanu sprawy.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA orzeka jak w sentencji.

P.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawieszenie postępowania administracyjnego przez Ministra Budownictwa było nieuzasadnione, ponieważ kwestia ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sądu powszechnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ administracji publicznej jest właściwy do ustalenia, czy uczelnia posiada prawo użytkowania wieczystego gruntu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia własności na podstawie art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym, nawet jeśli prawo to nie zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Odrzucone argumenty

Stanowisko Ministra Budownictwa, że rozpoznanie wniosku Politechniki o stwierdzenie nabycia z mocy prawa gruntów Skarbu Państwa wymaga ujawnienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w Księdze wieczystej, co stanowi zagadnienie wstępne.

Godne uwagi sformułowania

nie można zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Budownictwa, iż rozpoznanie wniosku Politechniki [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa gruntów Skarbu Państwa pozostających w użytkowaniu wieczystym uczelni na podstawie art. 256 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, wymaga ujawnienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w Księdze wieczystej, co stanowi zagadnienie wstępne, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W żadnym wypadku nie można jednak uznać, iż nieujawnienie prawa użytkowania wieczystego gruntu przez uczelnię składającą wniosek na podstawie art. 256 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy do czasu wydania stosownego postanowienia przez Sąd wieczystoksięgowy.

Skład orzekający

Joanna Runge - Lissowska

przewodniczący

Małgorzata Pocztarek

sprawozdawca

Zygmunt Zgierski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że kwestia posiadania prawa użytkowania wieczystego przez uczelnię nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sądu powszechnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nabycia własności gruntu, oraz że organ administracji jest właściwy do oceny istnienia tego prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia prawa zarządu w użytkowanie wieczyste na podstawie uchylonego przepisu ustawy o szkolnictwie wyższym i późniejszego nabycia własności na podstawie Prawa o szkolnictwie wyższym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – kiedy organ może zawiesić postępowanie, a kiedy musi rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Jest to istotne dla prawników procesowych.

Czy brak wpisu w księdze wieczystej blokuje nabycie własności? NSA wyjaśnia granice zawieszenia postępowania administracyjnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 465/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Małgorzata Pocztarek /sprawozdawca/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Gospodarka komunalna
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1667/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-12-15
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 97 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
art. 256
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Zygmunt Zgierski Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Politechniki [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1667/06 w sprawie ze skargi Politechniki [...] na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie nabycia własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Politechniki [...] kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1667/06, oddalił skargę Politechniki [...] wniesioną na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie nabycia własności nieruchomości.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Politechniki [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] nr [...], zawieszające postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody W.-M. z dnia [...], nr [...] i zobowiązujące Politechnikę [...] do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy, do właściwego sądu z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...], położona w obrębie W..
W uzasadnieniu postanowienia Minister Budownictwa wskazał, że Wojewoda W.-M. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Politechnikę [...] prawa własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie W., gmina R. N.. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Politechnika [...] wskazując, że prawo użytkowania wieczystego powstało z mocy prawa wobec art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze i zobowiązał Politechnikę [...] do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy, do właściwego sądu z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...], położona w obrębie W.. W tej sytuacji Politechnika [...] wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej powołanym postanowieniem Ministra Budownictwa z dnia [...]. Minister Budownictwa rozpoznając ponownie sprawę wskazał, że rzeczą zasadniczą jest kwestia posiadania bądź braku posiadania przez Politechnikę [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Posiadanie tego prawa skutkuje bowiem zastosowaniem art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym. Organ podkreślił, że w postępowaniu z art. 256 powołanej ustawy nie jest możliwe rozstrzyganie także o posiadaniu prawa użytkowania wieczystego gruntu. Sprawy użytkowania wieczystego są rozstrzygane w odrębnym postępowaniu, mającym charakter cywilnoprawny. Minister Budownictwa zaznaczył, że kwestia, czy posiadane prawo zarządu przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego z mocy art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym nie należy do niniejszego postępowania i błędny jest pogląd zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż kwestia z art. 182 należy do organów administracji publicznej. Organ podkreślił, że z samego faktu uchylenia ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, nie można domniemywać odmowy dokonania przez Sąd wpisu tego prawa, jeżeli w dniu 27 września 1990 r. spełnione były przesłanki z art. 182 tej ustawy. Przekształcenia dokonanego ex lege (na mocy art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r.) przysługującego uczelniom wyższym prawa zarządu z dniem 27 września 1990 r. w prawo użytkowania wieczystego, nie może potwierdzić organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, lecz wyłącznie sąd powszechny. Skoro wyjaśnienie tej kwestii może nastąpić w postępowaniu sądowym i jest niezbędną przesłanką do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Politechnikę [...] prawa własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, stanowi to zatem zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi Politechniki [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Ministra Budownictwa z dnia 17 sierpnia 2006 r. jak i poprzedzające je postanowienie z dnia 16 maja 2006 r. nie naruszają prawa. Sąd wskazał, że podstawę zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody W.-M. stanowił art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie podkreśla się, że zagadnienie wstępne w rozumieniu tego przepisu to okoliczność warunkująca (bądź jeden z warunków) rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1982/00, LEX nr 54554).
Sąd pierwszej instancji podniósł, że w sprawie Minister Budownictwa zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody W.-M. z dnia [...] bowiem uznał, że rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Politechnikę [...] prawa własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie W., gmina R. N. zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest ujawnienie w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu nabytego przez Politechnikę [...] na mocy art. 182 nieobowiązującej już ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Sąd podzielił stanowisko organu, że w postępowaniu toczącym się w trybie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) organ administracji publicznej prowadzący to postępowanie nie może rozstrzygać o posiadaniu prawa użytkowania wieczystego. Sprawy te mają charakter cywilnoprawny i należą do właściwości sądów powszechnych.
Zgodnie z art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 września 2005 r. grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. Wartość tych gruntów zwiększa fundusz zasadniczy uczelni publicznej. Nabycie prawa własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda. W ocenie Sądu z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że warunkiem stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez uczelnię publiczną prawa własności gruntu Skarbu Państwa jest pozostawanie tego gruntu w użytkowaniu wieczystym uczelni. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Politechnika [...] występując do Wojewody W.-M. z wnioskiem o stwierdzenie, iż z dniem 1 września 2005 r. stała się właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w obrębie W., w gminie R. N. nie wykazała, że posiada prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. W przedłożonym przez stronę odpisie z księgi wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. IV Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] grudnia 2005 r. w dziale II jako właściciel działki nr [...] figuruje Skarb Państwa, Politechnika [...] wpisana zaś jest jako zarządca i użytkownik.
W przedmiotowej księdze wieczystej nie zostało zatem ujawnione prawo użytkowania wieczystego nabyte przez Politechnikę [...] w trybie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. Sąd podkreślił, że powołany przepis stanowił, iż z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 września 1990 r., grunty państwowe pozostające w zarządzie uczelni stają się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni, a budynki i urządzenia znajdujące się na tych gruntach stają się jej własnością. W świetle przepisów powołanej ustawy dla przekształcenia zarządu w użytkowanie wieczyste nie wymagane było wydanie decyzji administracyjnej. Tym samym nie była ona konieczna do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Postępowanie w sprawie ujawnienia w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego nabytego na mocy art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym miało charakter cywilnoprawny i prowadzone było przez sąd wieczystoksięgowy.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego Minister Budownictwa prawidłowo uznał, że dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Politechnikę [...] prawa własności gruntu oznaczonego jako działka nr [...], konieczne jest wyjaśnienie kwestii posiadania przez Politechnikę [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz że zagadnienie niniejsze stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., podlegające rozstrzygnięciu przez sąd powszechny, a nie przez organ prowadzący postępowanie w trybie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ujawnienie w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego jest odrębnym postępowaniem o charakterze cywilnoprawnym, prowadzonym przez sąd wieczystoksięgowy. Organ administracji publicznej (wojewoda) prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez uczelnię publiczną prawa własności gruntu Skarbu Państwa pozostającego w użytkowaniu wieczystym uczelni, wbrew wywodom zawartym w skardze, nie jest organem właściwym do ustalenia w trakcie tego postępowania, czy uczelnia posiada prawo użytkowania wieczystego gruntu.
Ponadto uchylenie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym nie stoi na przeszkodzie do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego nabytego przez Politechnikę [...] na mocy powołanego przepisu. Wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego nabytego ex lege ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Oznacza to, że prawo użytkowania wieczystego ujawnione zostanie na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, tj. dzień 27 września 1990 r. i bez znaczenia jest fakt, że powołana ustawa już nie obowiązuje.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Politechnika [...], zaskarżając go w całości. W ramach pierwszej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez uczelnię publiczną prawa własności gruntu Skarbu Państwa pozostającego w użytkowaniu wieczystym uczelni, nie jest organem właściwym do ustalenia w trakcie tego postępowania, czy uczelnia posiada prawo użytkowania wieczystego gruntu.
W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 151 P.p.s.a. polegające na błędnym ustaleniu stanu sprawy w związku z przyjęciem, iż Minister Budownictwa słusznie uznał, że rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Politechnikę [...] prawa własności gruntu oznaczonego jako działka nr [...] jest zależne od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny i prawidłowo postąpił zgodnie z art. 97 § 4 k.p.a., zawieszając prowadzone przez siebie postępowanie w tej sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że uchylony art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym, regulował kwestię nabycia z mocy prawa przez uczelnie publiczne prawa użytkowania wieczystego do gruntów będących w zarządzie tej uczelni. Przepis ten stanowił, że uczelnie nabywały prawo użytkowania wieczystego takich gruntów z mocy prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy, to jest z dniem 27 września 1990 r. Przepis ten nie określał, w jaki sposób i czy w ogóle będzie następowało potwierdzanie nabycia tego prawa przez uczelnie publiczne. Decydującą przesłanką nabycia tego prawa przez uczelnię publiczną było wykazanie przez nią, że posiadała ona przedmiotowym grunt w zarządzie w dniu 27 września 1990 r. Ze względu na fakt, że zarząd gruntem był przyznawany uczelni na skutek działania organów administracji publicznej, to dowodem wykazującym jego posiadanie przez uczelnię publiczną było przedstawienie stosownego orzeczenia administracyjnego. Nabycie przez uczelnię publiczną z dniem 27 września 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu pozostającego w tym dniu w jej zarządzie nie wymagało żadnego potwierdzenia, a wpis tego prawa w księdze wieczystej dokonywany był na podstawie przepisu ustawy i orzeczenia administracyjnego wykazującego pozostawanie tego gruntu w zarządzie tej uczelni. art. 256 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym wprowadził w odniesieniu do potwierdzenia nabycia prawa własności do nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej tryb administracyjnoprawny wskazując, że to wojewoda, czyli organ administracji publicznej jest właściwy do wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej fakt powyższego nabycia. Zgodnie z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ustawodawca przekazał sprawę nabywania przez uczelnię publiczną własności nieruchomości pozostającej dotychczas w jej użytkowaniu wieczystym, która jest niewątpliwie sprawa cywilną, do właściwości innych organów, to jest wojewody, czyli na drogę administracyjną.
W konsekwencji organ administracji publicznej w trakcie postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez uczelnię publiczną jest uprawniony do sprawdzenia, czy spełnia ona przesłanki tego nabycia, z których jedną jest pozostawanie gruntu nieruchomości w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej w dniu 1 września 2005 r. Dokonując tego sprawdzenia wojewoda jest kompetentny i zobowiązany do ustalenia, czy uczelnia publiczna spełniała w dniu 27 września 1990 r. warunek nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu tej nieruchomości na podstawie uchylonego art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym. Pozytywne ustalenie powyższej przesłanki oznacza równocześnie, że wypełniona jest przesłanka z art. 256 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym o pozostawaniu gruntu przedmiotowej nieruchomości w dniu 1 września 2005 r. w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej, o ile to użytkowanie wieczyste nie zostało zbyte na rzecz osoby trzeciej.
W ocenie skarżącej kwestia posiadania przez uczelnię publiczną w dniu 1 września 2005 r. użytkowania wieczystego, co prawda nieujawnionego w księdze wieczystej, ale istniejącego, nie jest zagadnieniem wstępnym, które winno być rozstrzygnięte przez sąd powszechny, gdyż to właśnie organ administracji publicznej w trakcie prowadzonego przez siebie postępowania jest uprawniony do ustalenia tego faktu w trakcie tego postępowania. Twierdzenie przez Sąd Wojewódzki, że w materii tej musi się wypowiedzieć sąd wieczystkoksięgowy jest błędne. Wskazywany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku art. 182 powołanej ustawy w oparciu, o który sąd wieczystoksięgowy miałby ujawnić prawo użytkowania wieczystego aktualnie już nie obowiązuje. Ponadto samo prawo użytkowania wieczystego, które sąd ten miałby ujawnić również nie istnieje, bo jeśli było to uległo przekształceniu w prawo własności z dniem 1 września 2005 r. W konsekwencji oznacza to, że wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji sąd wieczystkoksięgowy nie mógłby wpisać do księgi wieczystej nieistniejącego już prawa, ani ze względu na swoją ograniczoną kognicję dokonać jakiejkolwiek oceny czy istniało ono wcześniej czy też nie.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku odbywa się w ramach zarzutów przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te determinują zakres kontroli Sądu drugiej instancji, a od sposobu ich sprecyzowania w dużej mierze zależy w ogóle możliwość ocenienia zaskarżonego orzeczenia.
Skarga kasacyjna złożona niniejszej sprawie, w swej podstawie powołuje zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365) przez błędną jego wykładnię, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 141 § 4, art. 145 § 2 pkt 1 lit. c/ i art. 151 P.p.s.a., polegający na błędnym ustaleniu stanu sprawy, co doprowadziło do nieuzasadnionego uznania przez Sad pierwszej instancji, że Minister Budownictwa słusznie zawiesił postępowanie odwoławcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona wyłącznie co do drugiego z przedstawionych wyżej zarzutów.
Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub Sąd. W praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych przyjmuje się, iż pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania, uwarunkowane jest rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, które ze względu na jego przedmiot należy do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Budownictwa, iż rozpoznanie wniosku Politechniki [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa gruntów Skarbu Państwa pozostających w użytkowaniu wieczystym uczelni na podstawie art. 256 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, wymaga ujawnienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w Księdze wieczystej, co stanowi zagadnienie wstępne, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W myśl art. 256 ww. z dniem wejścia w życie ustawy, grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. Wartość tych gruntów zwiększa fundusz zasadniczy uczelni publicznej.
Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu, niewątpliwie uwzględnienie wniosku uczelni zgłoszonego na podstawie art. 256 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, wymaga wykazania się przez wnioskodawcę prawem użytkowania wieczystego gruntu. A contrario niespełnienie powyższego warunku uniemożliwia pozytywne załatwienie wniosku. W żadnym wypadku nie można jednak uznać, iż nieujawnienie prawa użytkowania wieczystego gruntu przez uczelnię składającą wniosek na podstawie art. 256 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy do czasu wydania stosownego postanowienia przez Sąd wieczystoksięgowy. Wyłącznie od sposobu w jaki wnioskodawca udowodni swoje prawo do gruntu zależy sposób załatwienia sprawy.
W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji ustalił, iż Politechnika [...] nie udowodniła prawa użytkowania wieczystego, co stanowiło uzasadnienie decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia przez nią prawa własności gruntu.
W takiej sytuacji rzeczą organu odwoławczego było ponowne rozpatrzenie sprawy i wypowiedzenie się co do prawidłowości zaskarżonej decyzji Wojewody W.-M., czyli wydaniu jednego z rozstrzygnięć o jakich mowa w art. 138 k.p.a. Nie zachodziły natomiast przesłanki do zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania odwoławczego, bowiem wbrew stanowisku Ministra Budownictwa zaaprobowanego zaskarżonym wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, rozpoznanie odwołania nie wymagało rozstrzygnięcia (stanowiska) innego organu lub Sądu. Nie dostrzegając opisanej nieprawidłowości Sąd pierwszej instancji naruszył powołane w skardze kasacyjnej przepisy postępowania.
Nieuzasadniony jest natomiast podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 256 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym przez błędną jego wykładnię, albowiem przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego, a nie decyzja rozstrzygająca wniosek Politechniki [...] zgłoszony na podstawie ww. przepisu.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI