I OSK 461/23

I OSK 461/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1849/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-22
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1491
art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 w z w. z art. 8 § 1 w zw. z art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 64 i art 77 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 1 i art. 91 ust 2, art. 2, art. 21 ust 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1849/22 w sprawie ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 czerwca 2022 r., nr DO.7.7613.198.2021.EK w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1849/22 oddalił skargę [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Krakowie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 czerwca 2022 r., nr DO.7.7613.198.2021.EK w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Krakowie na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
1) art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 w z w. z art. 8 § 1 w zw. z art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 litera c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz, 1491; dalej Nowela k.p.a.) w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 64 i art 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Konstytucja) - polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując kontroli decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 czerwca 2022 r. znak sprawy: DO.7.7613.198.2021.EK (IK 1839109), o uchyleniu decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 12 października 2021 r. znak sprawy: WS-III.7534.1.29.2021.MG (o umorzeniu z dniem 16 września 2021 r. postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności (wydania z naruszeniem prawa) decyzji Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze z dnia 25 maja 1976 r. znak sprawy: DZGTII630/1/75/76, o wywłaszczeniu na rzecz Państwa: działki nr [...] (części działki nr [...], objętej lwh nr [...], cd. kw nr [...]), działki nr [...] (części działki nr [...], objętej lwh nr [...] i [...], kw nr [...] i [...] ) i działki nr [...] (części działki nr [...], objętej kw nr [...])) i umorzeniu postępowania przed Wojewodą Małopolskim (dalej odpowiednio Decyzja II instancji, Decyzja I instancji, Decyzja wywłaszczeniowa i Nieruchomość) - zaakceptował zastosowanie niekonstytucyjnej normy prawnej, tj. art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a., a w szczególności przyjęcie, że upływ trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności (wydania z naruszeniem prawa) powoduje automatyczne umorzenie postępowania wszczętego takim wnioskiem jeszcze przed wejściem w życie Noweli k.p.a. i niezakończonego przed tym dniem ostateczną decyzją, a tym samym różnicowanie sytuacji prawnej skarżącego jako podmiotu:
a) który został pozbawiony własności z rażącym naruszeniem prawa, względem podmiotów, które wywłaszczono zgodnie z prawem, ale nie wykorzystano nieruchomości na cel przewidziany w decyzji o wywłaszczeniu - polegające na pozbawieniu tylko tego pierwszego możliwości dokończenia trwającego postępowania administracyjnego,
b) pokrzywdzonego wydaniem decyzji obarczonej wadą nieważności, który przed dniem 16 września 2021 r. z przyczyn od niego niezależnych nie zdołał uzyskać rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności (wydania z naruszeniem prawa) tej decyzji, względem podmiotów, które takie rozstrzygnięcie przed tą datą uzyskać zdołały - polegające na pozbawieniu tylko tego pierwszego prejudykatu dla chronionych konstytucyjnie roszczeń odszkodowawczych w związku z niezgodnym z prawem działaniem organu władzy publicznej, a tym samym zamknięcie drogi sądowej dochodzenia ochrony naruszonego prawa własności, pomimo wszczęcia postępowania na podstawie i w zaufaniu do obowiązujących przepisów i uzasadnionego oczekiwania, że zostanie ono rozstrzygnięte merytorycznie zgodnie z tymi przepisami, co miało istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej, ponieważ skutkowało odstąpieniem przez Ministra Rozwoju i Technologii od stwierdzenia nieważności (wydania z naruszeniem prawa) Decyzji wywłaszczeniowej i uznaniem, że doszło do umorzenia postępowania administracyjnego - co stanowi naruszenie, w szczególności, konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego, pewności prawa, zaufania obywatela do organów państwa (lojalności państwa wobec obywatela), ochrony interesów w toku, ochrony uzasadnionych oczekiwań, ochrony własności, równości wobec prawa, odpowiedzialności władz publicznych i prawa do sądu - co miało istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, ponieważ skutkowało błędnym oddaleniem skargi,
2) art. 145 § 1 pkt 1 litera c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust 2 Noweli k.p.a. w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36 poz. 175 z późn. zm.; dalej odpowiednio Protokół i Konwencja) w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 91 ust 2 Konstytucji - polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując kontroli Decyzji II instancji, zaakceptował niezastosowanie normy prawa wyrażonej w art. 1 Protokołu i zastosowanie art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a., który narusza tę normę, wyprzedzającą Nowelę k.p.a. w hierarchii źródeł prawa i w związku z tym nie powinien być stosowany - co miało istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej, ponieważ skutkowało uznaniem, że doszło do umorzenia postępowania administracyjnego - co miało istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, ponieważ skutkowało błędnym oddaleniem skargi,
3) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 litera c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a. - polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując kontroli Decyzji II instancji, zaakceptował brak wydania rozstrzygnięcia merytorycznego pomimo:
a) nieustalenia przez Ministra Rozwoju i Technologii na podstawie dowodów faktu i daty doręczenia lub ogłoszenia Decyzji wywłaszczeniowej, a w związku z tym w sytuacji nieustalenia (niewyjaśnienia i niewykazania) przez Organ II Instancji, że od dnia doręczenia lub ogłoszenia Decyzji wywłaszczeniowej upłynęło trzydzieści lat,
b) że nie doszło do doręczenia Decyzji wywłaszczeniowej skarżącemu - który to dzień wyznacza dopiero początek biegu terminu trzydziestu lat, o którym mowa w art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a. - ani jej ogłoszenia skarżącemu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej, ponieważ skutkowało uznaniem, że doszło do umorzenia postępowania administracyjnego - co miało istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, ponieważ skutkowało błędnym oddaleniem skargi,
4) art. 141 § 4 zdanie pierwsze w zw. z art. 141 § 1 pkt 1 litera c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z:
a) art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust 2 Noweli k.p.a. w zw. z art. 2, art. 21 ust 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji,
b) art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a. w zw. z art. 1 Protokołu do Konwencji w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 2 Konstytucji,
c) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 2 Konstytucji,
d) art.107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 140 k.p.a.,
poprzez brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi dotyczących naruszenia:
a) art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust 2 Noweli k.p.a. w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji,
b) art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a. w zw. z art. 1 Protokołu do Konwencji w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 2 Konstytucji,
c) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 2 Konstytucji,
d) art.107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 140 k.p.a.,
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.
Na podstawie art. 191 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt: IV SA/Wa 1849/22 o odmowie zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a. z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji (wniosek z dnia 28 grudnia 2021 r. znak sprawy: IV.7004.24.2021.MC; dalej Wniosek RPO), które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzucono zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, a to art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez odmowę zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania Wniosku RPO, co miało istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, ponieważ skutkowało błędnym oddaleniem skargi. Na podstawie art 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a, wniesiono o zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania Wniosku RPO.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a w wyniku jej rozpoznania o uchylenie Decyzji obu instancji w całości. W razie stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania skargi, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W każdym przypadku wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania od Organu na rzecz skarżącego według norm przepisanych, zrzekając się rozprawy w tej sprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. I OSK 461/23 rozpoznał zawarty w skardze kasacyjnej wniosek i odmówił zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. K 2/22.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Argumentacja skargi kasacyjnej koncentruje się na dwóch zasadniczych kwestiach: niezgodności normy prawnej zawartej, tj. art. 2 ust 2 Noweli k.p.a. z Konstytucją RP oraz braku możliwości skutecznego doręczenia decyzji wywłaszczeniowej skarżącej, a w konsekwencji braku rozpoczęcia biegu terminu, o którym mowa w ar. 2 ust. 2 Noweli k.p.a.
Odnosząc się do pierwszego z zagadnień należy wskazać, że odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości, co do niezgodności przepisu z Konstytucją RP, a sprzeczność ta ma charakter oczywisty, inaczej mówiąc, gdy zachodzi sytuacja oczywistej niekonstytucyjności przepisu (por. postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. III USK 268/22). Przyjmuje się, że sytuacja taka może zachodzić wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji RP dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną, jak norma objęta już wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, gdy Trybunał stwierdził niekonstytucyjność określonej normy prawnej zamieszczonej w przepisie tożsamym, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem, gdy sposób rozumienia przepisu ustawy wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 stycznia 2009 r., I CSK 482/08, LEX nr 491552; z dnia 17 marca 2016 r., V CSK 377/15, OSNP 2016 Nr 12, poz. 148; Jurysta 2016 nr 12, s.18, z glosą J.G. Firlusa; Ars in vita. Ars in iure. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi Jankowskiemu, pod red. A. Barańskiej i S. Cieślaka, Warszawa 2018, z glosą M. Białeckiego; uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r., I FSP 2/06, ONSAiWSA 2007 Nr 1, poz. 3 oraz wyroki tego Sądu z dnia 24 września 2008 r., I OSK 1369/07, LEX nr 509708 oraz z dnia 18 grudnia 2013 r., I FSK 36/13, LEX nr 1528716). Żaden z tych przypadków nie ma jednak miejsca w badanej sprawie.
Nietrafnie również skarga kasacyjna podnosi, że w sprawie doszło do naruszenia art. 1 Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. weszła w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej dnia 19 stycznia 1993 r. (oświadczenie rządowe z dnia 7 kwietnia 1993 r. - Dz. U. Nr 61, poz. 285). Przepisy Konwencji mają zastosowanie tylko do takich naruszeń praw i wolności, które miały miejsce po wejściu w życie Konwencji wobec danego państwa. Punktem wyjścia dla określenia jurysdykcji ratione temporis jest więc moment zaistnienia faktów stanowiących naruszenie któregoś z praw czy wolności gwarantowanych przez Konwencję (L. Garlicki (w:) Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Tom I. Komentarz do artykułów 1-18 pod red. L. Garlickiego, Warszawa 2010, s. 45, wyrok ETPCz z 8 marca 2006 r. w sprawie Blecić przeciwko Chorwacji, skarga nr 59532/00, § 70). Skarga kasacyjna naruszenia Konwencji upatruje w wejściu w życie przepisu art. 2 pkt 2 Noweli k.p.a., co miało miejsce w 2021r. Kwestionowany przez stronę skarżącą kasacyjnie przepis art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a. stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania administracyjnego jest zakończeniem postępowania bez rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty. Z kwestionowanego przepisu wynika brak możliwości prowadzenia postępowania nieważnościowego w określonych sprawach. Umorzenie postępowania ma charakter formalny i zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron. Z kolei decyzja, której dotyczył złożony w niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności została wydana w 1976 r., a podstawę prawną jej wydania stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, które weszły w życie jeszcze przed wejściem w życie w stosunku do Polski Konwencji oraz Protokołu Nr 1. Z tych też przyczyn nietrafnie skarga kasacyjna w Protokole nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poszukuje ochrony własności, do pozbawienia której doszło na mocy decyzji wydanej w 1976 r. Dlatego również oczekiwanego rezultatu nie mogły przynieść zarzuty sformułowane w pkt.1 i 2 skargi kasacyjnej. Niezasadnie również zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 litera c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 Noweli k.p.a. (pkt 3 skargi kasacyjnej).
Dla wydania decyzji w trybie art. 2 ust. 2 Noweli K.p.a. istotne jest ustalenie, że upłynęło trzydzieści lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Nie jest konieczne precyzyjne wskazanie daty wejścia decyzji do obrotu prawnego, o ile zachowana dokumentacja pozwala stwierdzić, że od tego momentu upłynęło 30 lat. Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna swojej zasadności upatruje w braku możliwości skutecznego doręczenia skarżącej decyzji wywłaszczeniowej. W badanym przypadku skarżąca kasacyjnie wskazuje, że jeden z członków zarządu zmarł 31 sierpnia 1974 i na jego miejsce aż do 2018 r. nie ustanowiono nowego członka zarządu. Odnosząc się do tego stanowiska zgodzić się trzeba, że jeżeli osoba prawna nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to pomimo posiadania zdolności sądowej i procesowej nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych. Czynność odbioru pisma nie stanowi jednak oświadczenia woli (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II OZ 1657/17). Dla skuteczności doręczenia nie ma więc znaczenia, czy w danym momencie strona postępowania posiadała możliwość działania w związku z brakiem organu, upoważnionego do jej reprezentacji (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r. sygn. I FSK 27/22). Wziąwszy natomiast pod uwagę konkretne okoliczności rozpatrywanej sprawy, zarzucane organom prowadzącym postępowanie naruszenie procesowe, należałoby rozpatrywać w kontekście przesłanki wznowieniowej, ale nie nieważnościowej, skoro to spółka przez ponad 40 lat (od 1974 – 2018 r.) nie ustanowiła członka zarządu. Mając na uwadze zatem pełen kontekst sprawy, stwierdzić trzeba, że niesłusznie naruszenia prawa upatruje spółka w umorzeniu postępowania nieważnościowego zainicjowanego jej wnioskiem złożonym 14 września 2021 r. powołując się na istniejącą od 1974 – 2018 r. przeszkodę skutecznego doręczenia jej decyzji wywłaszczeniowej. Nietrafnie przy tym skarga kasacyjna powołuje się na wyrok NSA z 22 lipca 2022 r. sygn. II GSK 1377/20 oraz z 3 lutego 2012 r. sygn. II OSK 2223/10 ponieważ stany faktyczne tych spraw są odmienne. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przypadek prawomocnego orzeczenia Sądu pozbawiającego prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub w ramach spółki cywilnej oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, reprezentanta lub pełnomocnika osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie tej działalności spółki handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji. Z kolei w stanie faktycznym starszej z powołanych sygnatur wskazywano, że decyzja nie weszła w ogóle do obrotu prawnego, a sprawa dotyczyła stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej umarzającej postępowanie odwoławcze w sprawie odmowy zatwierdzenia zmian w statucie spółki. W rozpatrywanej sprawie, co do samego faktu wprowadzenia decyzji wywłaszczeniowej do obrotu prawnego nie ma sporu. Pieczęć informująca, że decyzja z 25 maja 1974 r. stała się ostateczna z dniem 13 lipca 1976 r. zawiera odręcznie naniesione zastrzeżenie, że ostateczność tej decyzji nie dotyczy pozycji 29 w części dotyczącej odszkodowania. Ustalenia te nie zostały w toku postępowania skutecznie zakwestionowane, ani podważone. Jednocześnie zauważyć trzeba, że ewentualne ustalenie w toku postępowania, że podanie o stwierdzenie nieważności dotyczy orzeczenia, które w ogóle nie weszło do obrotu prawnego rodziłoby po stronie organu obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.), postępowanie to bowiem stałoby się bezprzedmiotowe z powodu braku decyzji objętej wnioskiem.
Natomiast w kwestii dotyczącej oceny materiału dowodowego, wskazać trzeba, że w polskim systemie prawa istnieje domniemanie legalności działań organów, a dowodzenie odmiennych okoliczności spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r., I OSK 1340/16 oraz wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., I OSK 1252/14 - CBOSA). Z uwzględnieniem tej zasady należało, co trafnie zaakceptował Sąd Wojewódzki, ocenić zebrany w sprawie materiał.
Niezasadnie również Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uchwałą NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FSP 8/09, przesądzono, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taki stan rzeczy w sprawie nie miał miejsca. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. - będącego przepisem procesowym - w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego typu wpływ ewentualnego naruszenia wymogów uzasadnienia, skargą kasacyjną wykazany nie został. Uzasadnienie wyroku nie musi, bowiem zawierać kazuistycznego odniesienia się do wszelkich tez i zarzutów strony (tak: wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3919/17).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.