I OSK 455/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup opału, uznając, że sytuacja skarżącego nie spełnia przesłanki 'szczególnie uzasadnionego przypadku'.
Skarżący Z.W. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jego skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup opału. Skarżący zarzucał organom naruszenie procedury, brak pełnego materiału dowodowego oraz błędną wykładnię przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że sytuacja skarżącego, mimo trudności, nie stanowi 'szczególnie uzasadnionego przypadku' w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, a przyznany dodatek węglowy i możliwość zakupu węgla po preferencyjnej cenie były wystarczające.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie odmawiającą przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym brak pełnego materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie wszechstronnej oceny dowodów, brak wezwania do sprecyzowania żądania oraz błędną wykładnię art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący argumentował, że sytuacja gospodarcza kraju (wzrost cen opału, inflacja) powinna być uwzględniona jako 'szczególnie uzasadniony przypadek'. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły sytuację materialną skarżącego, który jest stałym beneficjentem pomocy społecznej. Podkreślono, że instytucja 'szczególnie uzasadnionego przypadku' wymaga sytuacji wyrazistej i odbiegającej od innych, a podwyżka cen węgla, w sytuacji otrzymania dodatku węglowego i możliwości zakupu po cenie preferencyjnej, nie stanowi takiego przypadku. Sąd wskazał również, że pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu. W związku z tym, zarzuty dotyczące braku podstaw do przyznania zasiłku oraz naruszeń proceduralnych uznano za niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sytuacja skarżącego nie spełnia przesłanki 'szczególnie uzasadnionego przypadku', ponieważ podwyżka cen węgla nie jest nadzwyczajnym zdarzeniem w odniesieniu do indywidualnej sytuacji skarżącego, a pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że 'szczególnie uzasadniony przypadek' wymaga sytuacji wyrazistej i odbiegającej od innych, a ogólny wzrost cen opału, w sytuacji otrzymania przez skarżącego dodatku węglowego i możliwości zakupu po cenie preferencyjnej, nie kwalifikuje się jako taki przypadek. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.p.s. art. 41 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 64 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 3 § ust. 1 - ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zd. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 254 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258-261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi i zaakceptowanie naruszeń procedury polegających na niepełnym materiale dowodowym i nieustalonym stanie faktycznym. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 7, 8 i 9 k.p.a. w związku z art. 41 u.p.s. poprzez brak wezwania do sprecyzowania żądania. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez naruszenie art. 80 k.p.a. i brak wszechstronnej oceny dowodów, w tym pominięcie wzrostu cen opału i inflacji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 41 u.p.s. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nie zachodzą przesłanki przyznania pomocy w związku z zaistnieniem szczególnie uzasadnionego przypadku. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a w związku z art. 41 u.p.s. przez uznanie, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, mimo okoliczności świadczących o dowolności decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Pomoc społeczna nie może być bowiem traktowana jako stałe źródło dochodu, służące do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych przez stronę żądań. "Szczególnie uzasadniony przypadek" o którym mowa w art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. nie może bowiem sprowadzać się wyłącznie do okoliczności związanych z sytuacją materialną czy zdrowotną osoby ubiegającej się o świadczenie – tego rodzaju okoliczności, nie negując ich uciążliwości dla wnioskodawcy, nie mają jednak charakteru wyjątkowego w stosunku do innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.
Skład orzekający
Jakub Zieliński
sprawozdawca
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'szczególnie uzasadniony przypadek' w kontekście zasiłków celowych, zasady subsydiarności pomocy społecznej, obowiązki organów w postępowaniu dowodowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby przekraczającej kryterium dochodowe, ale ubiegającej się o świadczenie z powodu trudnej sytuacji życiowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pomocy społecznej w kontekście rosnących kosztów życia, co czyni ją interesującą dla szerszego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Czy wzrost cen węgla to 'szczególnie uzasadniony przypadek' do otrzymania zasiłku? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 455/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-02-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jakub Zieliński /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane II SA/Lu 456/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-09-26 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 7, 77 § 1, 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 1283 art. 41 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 182 § 2 i 3, 184, 193 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 456/23 w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr SKO.41/1705/OS/2023 w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ( "Sąd I instancji", "WSA") wyrokiem z dnia 26 września 2023 r. o sygn. akt II SA/Lu 456/23 oddalił skargę Z.W. (dalej: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 3 kwietnia 2023 r., znak: SKO.41/1705/OS/2023 , którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia z dnia 6 lutego 2023 r. o nr OPS.450.2.2023 o odmowie przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Z.W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o : 1. uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 456/23 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, 2. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu świadczonej na rzecz Skarżącego w niniejszej sprawie. Skarżący zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. Naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej: "p.p.s.a.") przez oddalenie skargi i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku rozpoznania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji z obrazą art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. 2021 poz. 735 - dalej "k.p.a."), art. 80 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. i art. 136 §1 k.p.a. nie zgromadziły pełnego materiału dowodowego w sprawie oraz wydały rozstrzygnięcie w nieustalonym stanie faktycznym sprawy. Według strony skarżącej rozstrzygnięcia organów administracji oparto o niepełny materiał dowodowy, co zostało zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku. W ocenie Skarżącego, organy nie ustaliły jego rzeczywistej sytuacji oraz jego potrzeb związanych z zapewnieniem godnego bieżącego funkcjonowania, bezpiecznego dla życia i zdrowia. Są to okoliczności kluczowe dla prawidłowego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wniosku. Przede wszystkim dokonując oceny wniosku o przyznanie Skarżącemu zasiłku na zakup opału organy nie dysponowały aktualnym wywiadem środowiskowym. Organy poprzestały na informacjach przedłożonych przez Skarżącego w wypełnionych przez niego formularzach przesłanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w N. oraz odcinku emerytury. Uznać należy, że dane dotyczące miesięcznych wydatków Skarżącego nie były w obszarze zainteresowania organu I instancji. W konsekwencji Skarżący nie przedstawił organowi pomocy społecznej rzeczywistych warunków jego bieżącego funkcjonowania i rzeczywistego zakresu potrzeb podlegających zaspokojeniu w ramach pomocy społecznej, zgodnie z art. 3 ust. 1 - ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm- dalej: "u.p.s."). W szczególności brak jest tam jakichkolwiek informacji dotyczących tego, jakie ilości opału są potrzebne Skarżącemu do ogrzania domu w sezonie zimowym. Rolą organu jest dokonanie ustaleń faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro złożone przez Skarżącego oświadczenie nie pozwala dokonać koniecznych ustaleń faktycznych, to organ powinien był podjąć inne działania w celu ustalenia tych okoliczności. W konsekwencji nieprzeprowadzenia żadnych dodatkowych dowodów, organy nie dysponowały konkretnymi i aktualnymi informacjami o tym, jaką powierzchnię domu ogrzewa Skarżący i jakie ilości opału są w tym celu niezbędne. Nie dysponowały zatem danymi niezbędnymi do oceny wniosku Skarżącego o przyznanie mu zasiłku na zakup opału. Nie ustalono również, czy przyznany Skarżącemu dodatek węglowy był wystarczający do pokrycia tych potrzeb, a pomimo tego odmówiono Skarżącemu pomocy właśnie z tego powodu, że ten dodatek został mu przyznany. Zasady doświadczenia życiowego oraz zasady logiki prowadzą do wniosku, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest zupełny, a koszty związane z bieżącym utrzymaniem Skarżącego są znacznie wyższe, niż wynikałoby to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że Skarżący poza kosztami zakupu węgla, ponosi koszty utrzymania mieszkania, np. koszty energii elektrycznej, i że są to koszty stałe, opłacane co miesiąc, bądź dwa miesiące. Ponadto, organ nie uwzględnił faktu ponoszenia przez Skarżącego kosztów wyżywienia. W sprawie niniejszej, braki ustaleń w zakresie rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej Skarżącego zastąpiono de facto ustaleniami w zakresie uzyskiwanych przez niego przychodów i otrzymywanych świadczeń. Brak inicjatywy dowodowej organu stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. 2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit, c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku rozpoznania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji naruszyły art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 7, 8 i 9 k.p.a. w związku z art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 – dalej: u.p.s.). poprzez brak wezwania Skarżącego do sprecyzowania zgłoszonego żądania oraz rozpoznanie wniosku Skarżącego o domniemanej przez siebie treści, tj. w oparciu o art. 41 pkt 1 u.p.s. Zdaniem autora skargi kasacyjnej skoro art. 41 u.p.s. wskazuje na możliwość przyznania świadczeniobiorcom różnego rodzaju pomocy, to należy dojść do wniosku, że organy nie wypełniły ciążącego na nich obowiązku wezwania Skarżącego do sprecyzowania zgłoszonego żądania, stosownie do treści art. 64 § 2 k.p.a. pomimo tego, że nieprecyzyjne żądanie strony postępowania administracyjnego nie daje organom podstawy do swobodnej interpretacji jego treści. W ocenie Skarżącego, w sytuacji, gdy organ nie zażądał sprecyzowania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. jakiego rodzaju świadczenia Skarżący oczekuje, to zadaniem organu było rozważenie złożonego wniosku w odniesieniu do poszczególnych form pomocy wskazanych w art. 41 u.p.s. W ramach powołanej regulacji organ powinien zatem dokonać oceny, czy przyznać Skarżącemu bezzwrotny specjalny zasiłek celowy o niższej wartości, czy też udzielić wyższego wsparcia, ale obwarowanego przynajmniej częściowym zwrotem. W sprawie niniejszej tego nie uczyniono, a organy bezpodstawnie i samowolnie założyły, że Skarżący oczekuje przyznania mu bezzwrotnego zasiłku celowego i tej treści wniosek rozpoznały. Dowody zgromadzone w aktach sprawy, w szczególności treść samego wniosku Skarżącego oraz odwołania od decyzji organu I instancji nie dają podstaw do uznania, że sprawa zainicjowana tym wnioskiem została rozpoznana. 3. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury do których doszło w toku rozpoznania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji z obrazą art. 80 k.p.a. nie przeprowadziły wszechstronnej oceny dowodów o jakiej mowa w tym przepisie. Skarżący zauważył, że według Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie środki finansowe (stałe świadczenie z ZUS, tj. emerytura z dodatkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem uzupełniającym oraz dodatek węglowy) będące w dyspozycji Skarżącego pozwalają na zaspokojenie przez niego we własnym zakresie potrzeb, których dotyczy wniosek, tj. zakupu opału. Jednakże SKO w Lublinie pominęło całkowicie okoliczności, które powinno uwzględnić z urzędu. Mianowicie powszechnie znany fakt, że ceny opału w tym węgla w roku 2022 r. wzrosły w sposób radykalny i nieprzewidywany przez nikogo, a dodatkowo, bardzo mocno dała się odczuć bardzo szybko rosnąca inflacja. W sprawie zabrakło oceny organu, czy w tego rodzaju okolicznościach Skarżący miał jakiekolwiek możliwości gromadzenia oszczędności na zakup opału, bądź też uwzględniania i planowania tych wydatków w miesięcznym budżecie domowym, ewentualnie, czy przyznany mu dodatek węglowy pokrywał w całości te potrzeby. Natomiast tego rodzaju ocena jest istotna, biorąc pod uwagę fakt, że Skarżący na co dzień funkcjonuje z pomocą świadczeń z opieki społecznej. 4. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit, a w związku z art., 151 ustawy p.p.s.a. oraz art. 41 u.p.s. poprzez jego błędna wykładnię, a w konsekwencji oddalenie skargi i uznanie, że nie zachodzą wskazane w tym przepisie przesłanki przyznania Skarżącemu pomocy w postaci zasiłku na zakup opału w związku z zaistnieniem szczególnie uzasadnionego przypadku. W ocenie Skarżącego, przesłanki przyznania zasiłku wskazane w art. 41 u.p.s. nie wykluczają uznania, że szczególnie uzasadniony przypadek może wiązać się nie tylko z sytuacją życiową i ekonomiczną beneficjenta, ale również z sytuacją gospodarczą kraju, mają bezpośredni wpływ na sytuację życiową i ekonomiczną osoby ubiegającej się z o wsparcie z opieki społecznej. Organy oraz Sąd I instancji pominęły całkowicie nadzwyczajne okoliczności gospodarcze, które wpłynęły na znaczącą podwyżkę cen węgla w 2022 r., jak również na dodatkowe obniżenie standardu życia Skarżącego. Okoliczności te są powszechnie znane, a w roku 2022 były szeroko komentowane na łamach różnego rodzaju wydawnictw, w radiu i telewizji. Stwierdzenie organu, iż Skarżący miał możliwość zakupienia węgla po preferencyjnej cenie 1890,00 zł za tonę jest zwyczajnym nadużyciem. Z prostego wyliczenia wynika, że za przyznany Skarżącemu dodatek węglowy Skarżący nie mógł kupić nawet dwóch ton węgla, licząc po cenie preferencyjnej. A jak wskazywał w treści "Informacji", Skarżący potrzebował 2,5 tony do piecokuchni. Zatem preferencyjna cena węgla nie zapewniała zaspokojonego wskazywanych przez niego potrzeb. 5. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit, c w związku z art. 151 p.p.s.a w związku z art. 41 u.p.s. poprzez oddalenie skargi na skutek uznania, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego wydając decyzje o odmowie przyznania Skarżącemu zasiłku na zakup opału, pomimo okoliczności świadczących o dowolności decyzji wydanych przez te organy. W ocenie Skarżącego, wskazane powyżej naruszenia przepisów postępowania, których dopuściły się organy administracji, a które zostały zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, świadczą o przekroczeniu przez organy granic uznania administracyjnego. Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd jest prowadzona na szczególnych zasadach. Polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści. W skardze kasacyjnej wskazano, że w sprawie niniejszej kontrola przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie spełnia standardów, o jakich mowa powyżej. Z tego względu Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego w sprawie niniejszej, pomimo zaistnienia okoliczności świadczących o dowolności decyzji będących przedmiotem kontroli Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a. , uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wynika, iż Skarżący kwestionuje prawidłowość dokonanych przez organy administracji i zaaprobowanych przez WSA ustaleń faktycznych oraz podważa zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego w zakresie ustalenia potrzeb Skarżącego dotyczących ogrzania jego domu oraz kosztów jego koniecznego utrzymania – rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej Skarżącego (zarzut nr 1). Ponadto zarzucono brak wezwania Skarżącego do sprecyzowania wniosku w zakresie zakresu żądanej pomocy i rozważenia różnego zakresu tej pomocy (zarzut nr 2); brak wszechstronnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i pominięcie takich okoliczności jak powszechny wzrost kosztów utrzymania (zarzut nr 3), pominięcie, iż szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 u.p.s. może stanowić nie tylko sytuacja życiowa i ekonomiczna beneficjenta, ale także sytuacja gospodarcza kraju (zarzut nr 4), przekroczenie granic uznania administracyjnego (zarzut nr 5). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku strony Skarżącej organy w sposób prawidłowy i dostateczny ustaliły sytuację Skarżącego, co znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji. Organy opierały się przy tym tak na aktach administracyjnych procedowanej sprawy, jak i na informacjach pochodzących z innych, licznych postępowań inicjowanych przez Skarżącego w zakresie przyznania mu różnorakich świadczeń, gdyż jest on stałym beneficjentem wsparcia w obszarze pomocy społecznej, co jest też wiadomym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, a co zresztą potwierdza sam Skarżący w składanych w sprawie pismach i wyjaśnianych. Z dokumentacji zgromadzonej w Ośrodku Pomocy Społecznej w N. i z akt sprawy wynika, że Skarżący ma obecnie 78 lat (na datę procedowania przez NSA); deklaruje, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe – mieszka w domu z żoną (pozostają w separacji). Wnioskodawca ma syna, z którym nie utrzymuje kontaktu z uwagi na odległość; legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 20 kwietnia 2022 r. o uznaniu go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji do 30 kwietnia 2023 r. oraz orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 15 września 2022 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o stopniu Niepełnosprawności w L. (znaczny stopień niepełnosprawności do 30 września 2027 r.). Jego dochód w listopadzie 2022 r. wyniósł 1736,63 zł. (odcinek emerytury i decyzja ZUS z 25 marca 2022 r.). Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że Skarżącemu oraz jego żonie przyznano tzw. "dodatek węglowy" w kwocie 6000 zł (po 3000 zł każde z nich) w grudniu 2022 r. Z akt sprawy wynika również, że żona strony zakupiła dodatkowo 1,5 tony węgla w cenie preferencyjnej - 1890 zł za tonę, wnioskodawca zaś z tej możliwości, mimo przysługującego mu uprawnienia, nie skorzystał. Wydatki poniesione przez Skarżącego kasacyjnie na deklarowaną opiekę, opłacaną we własnym zakresie, w grudniu 2022 r. to kwota 1600 zł (potwierdzeń nie przedstawiono), koszty zakupu opału na sezon grzewczy 2022/2023 – 7500 zł (wyliczenia strony). Skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniósł co prawda, że organ I instancji" poza nieaktualnym stanem zdrowia, idiotyzmami, bzdurami (...) np. rower, samochód (nie posiadam wstępnie) oparły się na (...) jakiś wywiadach środowiskowych historycznie idiotycznych z fałszem i idiotyzmami", niemniej Skarżący nie doprecyzował (z wyjątkiem nieistotnych dla sprawy ustaleń dotyczących poruszania się rowerem i samochodem), które z ustaleń faktycznych przywołanych przez ten organ były nieprawdziwe i jaki miało to wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia. Powyższe informacje, niezakwestionowane skutecznie przez Skarżącego, dawały organom podstawę do merytorycznego rozpoznania jego wniosku. Należy jednocześnie zauważyć, iż wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Skarżący jednoznacznie sprecyzował w oświadczeniu z 5 stycznia 2023 r. swoje potrzeby grzewcze – deklarując iż w sezonie potrzebuje 2,5 tony węgla i na dzień złożenia wniosku (po uwzględnieniu otrzymanego dodatku na zakup węgla - 3000 zł) potrzebuje kwoty 2550 zł. Potrzeby Skarżącego zostały zatem precyzyjnie określone, i nie można zatem zarzucać organom zaniechań w tym zakresie. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skargi kasacyjnej podniesionych w punkcie 1. Zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. , specjalny zasiłek celowy może być przyznany w związku z wystąpieniem szczególnie uzasadnionego przypadku osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Użyte w tym przepisie pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie zostało zdefiniowane w przepisach u.p.s. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się natomiast, że tego rodzaju przypadek musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r. o sygn. akt I OSK 238/24 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). "Szczególnie uzasadniony przypadek" o którym mowa w art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. nie może bowiem sprowadzać się wyłącznie do okoliczności związanych z sytuacją materialną czy zdrowotną osoby ubiegającej się o świadczenie – tego rodzaju okoliczności, nie negując ich uciążliwości dla wnioskodawcy, nie mają jednak charakteru wyjątkowego w stosunku do innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej – a do takich przypadków ma zastosowanie instytucja opisana w art. 41 u.p.s. (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2024 r. o sygn. akt I OSK 2956/23). Opisana wyżej forma wsparcia ma charakter szczególny, może więc być przyznana wyłącznie w ekstraordynaryjnych sytuacjach, które w analizowanej sprawie nie zachodzą. Brak jest w szczególności podstaw do stwierdzenia, że sytuacja Skarżącego jest nadzwyczaj trudna, czy też uległa nagłemu, znacznemu pogorszeniu. Argumentu takiego nie stanowi również w żadnej mierze – podnoszona w skardze kasacyjnej – podwyżka cen węgla w 2022 i 2023 r., w sytuacji gdy strona otrzymała dodatek węglowy w kwocie 3000 zł oraz możliwość zakupu tego surowca w preferencyjnej cenie, z której nie skorzystała. Skarżący nie przedstawił też jakichkolwiek wiarygodnych argumentów, iż sprzedawany w preferencyjnej cenie węgiel nie nadawał się do celów grzewczych. Okoliczność podwyżki cen węgla dotyczy nie tylko Skarżącego kasacyjnie, ale i wszystkich obywateli, tak więc nie można jej uznać za szczególnie uzasadniony przypadek w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sprawy Z.W. oraz jego sytuacji. Pomoc społeczna nie może być bowiem traktowana jako stałe źródło dochodu, służące do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych przez stronę żądań (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia o sygn. akt I OSK 458/24). Z tych też przyczyn za niezasadne uznać należy też zarzuty zawarte w pkt 3,4 i 5 Odnosząc się zarzutu dotyczącego braku zwrócenia się do Skarżącego o sprecyzowanie zakresu żądanej pomocy zauważyć należy, że ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego wnioskowana pomoc mogła zostać przyznana jedynie w oparciu o regulację z art. 41 u.p.s. Z uwagi natomiast na brak w przedmiotowej sprawie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia pozostaje, czy organ rozważył przyznanie specjalnego zasiłku celowego, który nie podlega zwrotowi (art. 41 pkt 1 u.p.s.) , czy zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 pkt 2 u.p.s.). Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną - należne od Skarbu Państwa - przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI