I OSK 456/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego, uznając, że pogorszenie stanu zdrowia skarżącego nie stanowiło "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.
Skarżący Z.W. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jego skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku okresowego na opiekę. Skarżący zarzucał organom administracji i sądowi niższej instancji naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak pełnego zebrania materiału dowodowego dotyczącego jego pogarszającego się stanu zdrowia oraz brak pouczenia o możliwości uzupełnienia dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że nawet jeśli doszło do naruszeń proceduralnych, nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy, a pogorszenie stanu zdrowia skarżącego nie spełniało kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymaganego do przyznania świadczenia z art. 41 ustawy o pomocy społecznej.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie kosztów opieki. Skarżący podnosił szereg zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. (brak pełnego materiału dowodowego i nieustalony stan faktyczny), art. 7 k.p.a. (brak ustaleń co do interesu społecznego), art. 79a § 1 k.p.a. (brak pouczenia) oraz art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (błędne zastosowanie prawa materialnego). Skarżący argumentował, że jego stan zdrowia systematycznie się pogarsza, co potwierdzają kolejne orzeczenia o niepełnosprawności, a organy nie zebrały pełnego materiału dowodowego w tym zakresie ani nie zapewniły mu czynnego udziału w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 79a k.p.a. oraz niewyjaśnienie z urzędu kwestii stanu zdrowia, nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wymaga sytuacji wyrazistej, odbiegającej od innych trudnych położeń, a kolejne pogorszenie stanu zdrowia osoby już legitymującej się znacznym stopniem niepełnosprawności nie spełnia tych kryteriów. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, kolejne pogorszenie stanu zdrowia, bez wystąpienia nagłego, znacznego i niespodziewanego zdarzenia, nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymaga sytuacji wyrazistej i odbiegającej od innych trudnych położeń, a rutynowe pogorszenie stanu zdrowia osoby już niepełnosprawnej nie spełnia tych kryteriów. Okoliczności materialne i zdrowotne same w sobie nie są wystarczające, jeśli nie mają charakteru wyjątkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.p.s. art. 41 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymaga sytuacji wyrazistej, odbiegającej od innych trudnych położeń, a rutynowe pogorszenie stanu zdrowia osoby już niepełnosprawnej nie spełnia tych kryteriów. Okoliczności materialne i zdrowotne same w sobie nie są wystarczające, jeśli nie mają charakteru wyjątkowego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zd. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 254 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258-261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi i zaakceptowanie naruszeń procedury polegających na niepełnym materiale dowodowym i nieustalonym stanie faktycznym (art. 80, 77 § 1, 8 k.p.a.). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi i zaakceptowanie naruszeń procedury polegających na braku ustaleń co do interesu społecznego (art. 7 k.p.a.). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi i zaakceptowanie naruszeń procedury polegających na zaniechaniu pouczenia Skarżącego (art. 79a § 1 k.p.a.). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi i zaakceptowanie naruszeń procedury polegających na braku wszechstronnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 42 pkt 1 i 2 u.p.s. przez oddalenie skargi na skutek uznania, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego pomimo niezgromadzenia pełnego materiału dowodowego i niezapewnienia czynnego udziału strony. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. przez oddalenie skargi i uznanie, że nie zachodzą przesłanki przyznania zasiłku okresowego w związku z "szczególnie uzasadnionym przypadkiem".
Godne uwagi sformułowania
"Szczególnie uzasadniony przypadek" musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia. Kolejne pogorszenie się stanu zdrowia, bez wątpienia nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Brak ustalenia, iż stan zdrowia Skarżącego uległ pogorszeniu – co według Skarżącego potwierdziło orzeczenie z 14 marca 2023 r. – nie stanowi okoliczności która mogła by mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Jakub Zieliński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w sytuacjach pogorszenia stanu zdrowia osób już niepełnosprawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i wykładni konkretnego przepisu ustawy o pomocy społecznej. Wymaga analizy kontekstu faktycznego każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne udokumentowanie pogorszenia stanu zdrowia i jak sądy interpretują "szczególnie uzasadnione przypadki" w kontekście pomocy społecznej, co może być istotne dla osób w podobnej sytuacji.
“Czy pogarszający się stan zdrowia zawsze oznacza "szczególnie uzasadniony przypadek" do otrzymania pomocy społecznej? NSA wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 456/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-02-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jakub Zieliński /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane II SA/Lu 457/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-09-19 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 7, 77 § 1, 79a § 1, 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 1283 art. 41 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 174 pkt 1 i 2182 § 2 i 3, 184, 193 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 457/23 w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr SKO.41/1706/OS/2023 w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ( dalej: "WSA", " Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 19 września 2023 r. o sygn. akt II SA/Lu 457/23 oddalił skargę Z.W. (dalej: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej: "SKO" lub "Kolegium") z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr SKO.41/1706/OS/2023, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy N. z 6 lutego 2023 r. nr OPS.450.3.2023 o odmowie przyznana zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie kosztów opieki. Z. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, 2) przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu świadczonej na rzecz Skarżącego w niniejszej sprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zrzucono: 1. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej: p.p.s.a.) przez oddalenie skargi i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku rozpoznania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji z obrazą art. 80 k.p.a., art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2023 poz. 775 - dalej powoływana jako k.p.a.) oraz art. 8 nie zgromadziły pełnego materiału dowodowego w sprawie oraz wydały rozstrzygnięcie w nieustalonym stanie faktycznym sprawy. Zdaniem Skarżącego w sprawie niniejszej, rozstrzygnięcia organów administracji oparto o niepełny materiał dowodowy, co zostało zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku. Sąd ten przyjął, że organy prawidłowo uznały, mieszcząc się w pełni w granicach swobody wyznaczanej ramami uznania administracyjnego, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek. Sąd zaakceptowała fakt nieustalenia przez organy aktualnej sytuacji zdrowotnej Skarżącego. Tymczasem Skarżący wskazywał w "Informacji osób lub rodzin korzystających ze świadczeń społecznych dotyczącej aktualnej sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej" z dnia 9 stycznia 2023 r. na fakt, że aktualna sytuacja zdrowotna znana jest NZOZ w N.: "Orzeczenia w tym z PZON (15.09.2022) o stopniu niepełnospr. 02-P, 09-M do 2027, stan pooperacyjny CABG, przedoperacyjny (nowotwór złośliwy), nadciśnienie tętnicze, cukrzyca. Dalej gastrolog, pulmunolog". WSA w Lublinie zaakceptował brak dokonania ustaleń w tym zakresie przez organy, podczas gdy stan zdrowia Skarżącego ulega systematycznemu pogorszeniu. W przypadku Skarżącego taka negatywna zmiana stanu zdrowia miała miejsce, bowiem w dniu 15. września 2022 r. (a więc w okresie procedowania odwołania złożonego przez Skarżącego od decyzji dnia 6 lutego 2022 r. nr OPS [...] r.) wydane zostało przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, gdzie jako przyczynę niepełnosprawności wskazano nie tylko symbol 02-P jak dotychczas, ale dodatkowo również symbol 09-M. Ponadto, w dniu 14 marca 2023 r. wydano kolejne orzeczenie o niepełnosprawności znak [...], w którym ujęto jeszcze jeden symbol przyczyny niepełnosprawności - 07-S. Oznacza to, że stan zdrowia Skarżącego ulega pogorszeniu. Natomiast okoliczności te nie były przedmiotem zainteresowania organów, które nie poczyniły żadnych ustaleń w zakresie stanu zdrowia Skarżącego i nie podjęły w tym celu żadnych działań z urzędu. Biorąc pod uwagę wiek Skarżącego (77 lat) oraz aktualne orzeczenie o niepełnosprawności z 14 marca 2023 r., organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie potrzeb Skarżącego, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. 2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt i lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku rozpoznania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji z obrazą art. 7 k.p.a. odmówiły Skarżącemu przyznania zasiłku okresowego pomimo niewykazania, że na przeszkodzie załatwieniu sprawy zgodnie z wnioskiem Skarżącego stał interes społeczny. Podniesiono, że w sprawie niniejszej brak jest jakichkolwiek ustaleń co do istnienia interesu społecznego, który sprzeciwiałby się przyznaniu Skarżącemu wnioskowanego przez niego zasiłku okresowego. Kwestia ta nie została poruszona przez organy administracyjne, a ten stan rzeczy został zaakceptowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Zatem Sąd ten naruszył wskazane przepisy prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ ustalenia w zakresie istnienia bądź nieistnienia interesu społecznego powinny mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. 3. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury do których doszło w toku rozpoznania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 79a § 1 k.p.a. zaniechały pouczenia Skarżącego o tym, że zobowiązany jest do wskazania przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi zależnych od niego, które nie zostały spełnione lub wykazane oraz o skutkach ich niewykazania, uznając, że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy: Skarżący nie został poinformowany o tym, że organ uważa zgromadzony materiał dowodowy za niewystarczający do uwzględnienia jego wniosku, a jednocześnie naruszone zostało prawo Skarżącego do uzupełnienia tego materiału dowodowego. Pismo Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 28 grudnia 2022 r., w którym Skarżący został poinformowany o konieczności dostarczenia odcinka emerytury oraz udzieleniu jasnych i przejrzystych informacji, nie jest pismem, o którym mowa w art. 79a k.p.a. Pismo to nie zawiera bowiem pouczenia o tym, że żądane dokumenty i informacje służą wykazaniu "przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane", a nadto brak jest w nim informacji o tym, że brak złożenia żądanych dokumentów może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącego. 4. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s,a. poprzez oddalenie skargi i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku rozpoznania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji z obraza art. 80 k.p.a. nie przeprowadziły wszechstronnej oceny dowodów o jakiej mowa w tym przepisie. Podniesiono, że w sprawie niniejszej odmowa przyznania zasiłku okresowego nastąpiła w oparciu o niepełny materiał dowodowy, nie dający podstaw do wydania rozstrzygnięcia ze względu na brak pełnych i aktualnych ustaleń w zakresie sytuacji finansowej oraz zdrowotnej Skarżącego. Ocena dowodów zaprezentowana przez organ pomija zatem okoliczność istotną z punktu widzenia przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia, a co za tym idzie, wykracza poza swobodną ocenę dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a. Zauważono również, że zaskarżona decyzja jest kolejną odmawiającą Skarżącemu pomocy: odmowa przyznania zasiłku okresowego oznacza to, że organ pozostawił Skarżącego bez jakiegokolwiek wsparcia. 5. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a w związku z art. 42 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm- dalej: "u.p.s.") poprzez oddalenie skargi na skutek uznania, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania zasiłku okresowego, pomimo niezgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na wyczerpujące ustalenie sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, zdrowotnej) Skarżącego oraz niezapewnienia Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu. Według strony Sąd zaakceptował niezgodne z przepisami prawa działania organów, w szczególności fakt braku dokonania aktualnych i zupełnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. stanu zdrowia Skarżącego. Z tego względu Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego w sprawie niniejszej, pomimo zaistnienia okoliczności świadczących o dowolności decyzji będących przedmiotem kontroli Sądu. Ze względu na ocenę właściwego przeprowadzenia procesu decyzyjnego organu administracyjnego ważnym elementem weryfikowanym podczas kontroli jest również aspekt prawidłowego udziału strony w postępowaniu. A jak wskazano powyżej, Skarżący został pozbawiony informacji o konieczności złożenia dokumentów potwierdzających pogarszający się stan zdrowia oraz uzasadniających zaistnienie nadzwyczajnej sytuacji lub zdarzenia, których w ocenie organu brakowało dla pozytywnego załatwienia sprawy, jak również o skutkach ich niezłożenia. 6. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit, a w związku z art. 151 ustawy p.p.s.a. oraz art. art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. poprzez oddalenie skargi i uznanie, że nie zachodzą wskazane w tym przepisie przesłanki przyznania Skarżącemu pomocy w postaci zasiłku okresowego w związku z zaistnieniem szczególnie uzasadnionego przypadku. W sprawie niniejszej Organy nie kwestionują faktu, że Skarżący jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji i zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 15 września 2022 r. numer [...], wymaga stałej pomocy osób drugich. Jednakże organ błędnie wskazuje, że brak jest podstaw do uznania, że w sprawie nie zachodzi przesłanka uznania sytuacji Skarżącego za szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt. 2 u.p.s. W ocenie Skarżącego jego aktualny stan zdrowia, na który powołuje się w pismach, uzasadnia przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z załączonego do skargi kasacyjnej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, stan zdrowia Skarżącego znaczenie się pogorszył. Natomiast brak ustaleń w tym zakresie obciąża organy, które nie przeprowadziły postępowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez Skarżącego i oparły rozstrzygnięcie na danych archiwalnych, zgromadzonych w poprzednich latach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a. , uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Zarzuty te zostały podniesione w ramach obydwu podstaw kasacyjnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a. i zasadniczo w takiej sytuacji w pierwszej kolejności powinny być weryfikowane zarzuty naruszenia prawa procesowego. Jednak w niniejszej sprawie postawione przez autora skargi kasacyjnej zarzuty procesowe pozostają w ścisłym związku z zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, co uzasadnia ich łączne rozpoznanie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanej przed Sądem I instancji i decyzji był przepis art. 41 u.p.s. zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż zgłoszona przez Skarżącego potrzeby wsparcie określona jako "zasiłek na opiekę" prawidłowo została rozpoznania jako wniosek o zasiłek okresowy. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje stanowiska wyrażonego przez organy i Sąd I instancji , że z uwagi na charakter żądanej pomocy (brak cech niezbędnej potrzeby bytowej), a z drugiej uwarunkowania dotyczące Skarżącego (długotrwała choroba, niepełnosprawność)e wniosek dotyczy zasiłku okresowego. Poza sporem również pozostaje, iż z uwagi na przekroczenie przez Skarżącego kryterium dochodowego, jego wniosek nie mógł być rozpoznany na podstawie art. 38 u.p.s. i zasadnym było rozważnie przyznanie świadczenia w oparciu o przesłanki zawarte w art. 41 u.p.s. Z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wynika, iż Skarżący kwestionuje prawidłowość dokonanych przez organy administracji ustaleń faktycznych dotyczących aktualnego w dacie rozpoznawania wniosku stanu zdrowia Skarżącego, wskazując na jego istotne pogorszenie (zarzut nr 1), uniemożliwienia mu udzielania dodatkowych informacji w sprawie, które mogłyby mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (zarzut nr 3), a w konsekwencji braku właściwej oceny wszystkich okoliczności sprawy (zarzut nr 4), niewykazaniu, iż na przeszkodzie przyganiani wnioskowanego zasiłku stał interes społeczny (zarzut nr 2) i błędnego zastosowania norm praw materialnego tj. art. 41 u.p.s. (zarzut nr 5 i 6) . Jak wynika z akt sprawy Skarżący już w odwołaniu kwestionował, iż rozpoznając jego wniosek organ I instancji nie ustalił jego aktualnego stanu zdrowia. Organ odwoławczy nie odniósł się do tych uwag, nie wystosował też do Skarżącego informacji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane – art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 k.p.a. W konsekwencji SKO nie ustaliło aktualnego na dzień rozpoznania odwołania stanu zdrowia Skarżącego, które utrzymywał, iż uległo ono pogorszeniu. Na zaniechanie powyższe w żaden sposób nie zareagował także Sąd I instancji mimo, że w skardze na ww. decyzję SKO Skarżący podniósł, iż pogorszył się stan jego zdrowia do "trzech stanów znacznej niepełnosprawności". Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione naruszenie art. 79a k.p.a. jak też niewyjaśnienie z urzędu kwestii dotyczących aktualnego, w dacie rozpoznawania wniosku, stanu zdrowia Skarżącego, a tym samym naruszenie art. 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., nie mogło mieć istnego wpływu na wynik sprawy. Brak ustalenia, iż stan zdrowia Skarżącego uległ pogorszeniu – co według Skarżącego potwierdziło orzeczenie z 14 marca 2023 r., w którym wskazano dodatkową względem wcześniejszych orzeczeń przyczynę niepełnosprawności – nie stanowi okoliczności która mogła by mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zarówno organy jak i Sąd I instancji dostrzegły, że Skarżący jest osobą schorowaną i legitymował się w dacie złożenia wniosku orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, w których został uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie organy jak i WSA uznały, że po stronie Skarżącego nie wystąpiły ekstraordynaryjne okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 41 pkt 2 u.p.s. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zaprezentowaną przez Sąd I instancji wykładnię art. 41 pkt 2 u.p.s. Użyte w tym przepisie pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie zostało zdefiniowane w przepisach u.p.s. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się natomiast, że tego rodzaju przypadek musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r. o sygn. akt I OSK 238/24 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). "Szczególnie uzasadniony przypadek" o którym mowa w art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. nie może bowiem sprowadzać się wyłącznie do okoliczności związanych z sytuacją materialną czy zdrowotną osoby ubiegającej się o świadczenie – tego rodzaju okoliczności, nie negując ich uciążliwości dla wnioskodawcy, nie mają jednak charakteru wyjątkowego w stosunku do innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej – a do takich przypadków ma zastosowanie instytucja opisana w art. 41 u.p.s. (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2024 r. o sygn. akt I OSK 2956/23). Wobec legitymowania się przez Skarżącego od kilku lat orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, kolejne pogorszenie się stanu jego zdrowia bez wątpienia nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 pkt 2 u.p.s. W sytuacji Skarżącego, który od dłuższego czasu choruje na schorzenia powodujące jego niepełnosprawność w stopniu znacznym, wystąpienie nowego schorzenia powodującego niepełnosprawność nie stanowi zdarzenia nagłego, znacznego i na tyle niespodziewanego, że mogłoby być uznane za nadzwyczajne w powyższym rozumieniu. W tej sytuacji podnoszone w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania dotyczące niezapełnienia Skarżącemu możliwości wypowiedzenia się w co do okoliczności istotnych dla sposobu rozpoznania jego wniosku, nieustalenia stanu fatycznego (rzeczywistego stanu zdrowia Skarżącego ) i błędnej oceny materiału dowodowego, nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji nie doszło również do naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 41 pkt 2 u.p.s. Stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia organów art. 41 pkt 2 u.p.s. jest przepisem o charakterze uznaniowym. Niemniej możliwość przyznania przewidzianego nim świadczenia powstaje dopiero w razie zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Dopiero w razie ustalenia, że przesłanka ta jest spełniona, organy zobowiązane są do rozważenia zasadności przyznania świadczenia uwzględniając dyrektywy wynikające z art. 7 k.p.a., to jest uwzględniając słuszny interes obywatela, w związku z interesem społecznym i możliwościami organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Skoro w niniejszej sprawie przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie zaistniała, organy nie miały podstaw do rozważania, przy uwzględnieniu kryteriów z art. 7 k.p.a. możliwości przyznania Skarżącemu zasiłku okresowego, w konsekwencji zarzut dotyczący niewykazania, że na przeszkodzie załatwieniu sprawy zgodnie z wnioskiem Skarżącego stał interes społeczny, również uznać należało za niezasadny. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI