I OSK 454/25

I OSK 454/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SAB/Sz 93/24 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2025-01-17
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101a w zw. z art. 101
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. i M.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 17 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Sz 93/24 w sprawie ze skargi M.K. i M.T. na bezczynność Wójta Gminy Szczecinek w przedmiocie realizacji programu opieki nad zwierzętami oraz zapobieganiu bezdomności postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania..
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.K. i M.T. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie), na bezczynność Wójta Gminy Szczecinek, w przedmiocie realizacji programu opieki nad zwierzętami oraz zapobieganiu bezdomności, postanowieniem z 17 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Sz 93/24, odrzucił skargę i zwrócił M.K. uiszczony wpis od wniesionej skargi w kwocie 100 złotych.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, zastępowana przez radcę prawnego, zaskarżając postanowienie w całości.
W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 3 p.p.s.a. – poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, tj. odrzucenie skargi na bezczynność organu w przedmiocie realizacji programu opieki nad zwierzętami oraz zapobieganiu bezdomności, z powołaniem się na niedopuszczalność skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, w sytuacji gdy skarga powinna podlegać rozpoznaniu na podstawie przepisu art. 101a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1456 ze zm., dalej: "u.s.g."), zgodnie z którym (ust. 1) przepisy art. 101 tej ustawy stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie swobodnej oceny dowodów i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego;
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
3. art. 101a w zw. z art. 101 u.s.g., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie ich w niniejszej sprawie w sytuacji i uznanie, że czynności faktyczne lub prawne, których miałaby dokonywać Wójt Gminy Szczecinek w realiach powołanych w skardze mające doprowadzić do wykonania Uchwały Rady Gminy Szczecinek Nr LXI/718/2023 Rady Gminy Szczecinek z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Szczecinek (dalej: "Uchwała Rady Gminy Szczecinek"), nie stanowią czynności nakazanych prawem w rozumieniu art. 101a u.s.g., a są jedynie czynnością wykonawczą, wtórną do zadań ustalonych przez Radę Gminy w zakresie wynikającym z ustawy – podczas gdy zastosowanie art. 101a u.s.g. było uzasadnione zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym;
4. art. 101a u.s.g. w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U.2023.1580 ze zm.), ("Zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin"), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie ich w niniejszej sprawie i przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że skoro Organ realizując obowiązki wynikające z ustawy o ochronie zwierząt i Uchwały Rady Gminy Szczecinek nie wydaje aktów prawnych, a wykonuje jedynie czynności stanowiące realizację tych obowiązków i nie są to czynności materialno-techniczne kierowane do indywidualnie oznaczonego adresata, to zakres ten nie podlega kognicji sądów administracyjnych – podczas gdy również czynności faktyczne (i w istocie ich brak) są w tej sytuacji objęte możliwością skutecznego zaskarżenia do sądu administracyjnego.
Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżących solidarnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, zastępowany przez adwokata, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. 2024 poz. 1456 ze zm., dalej: "u.s.g.") stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przepis ten – z mocy art. 101a ust. 1 tej ustawy - stosuje się odpowiednio także, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich.
Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę wskazując, że czynności faktyczne lub prawne, które miałby podejmować Wójt w realiach powołanych w skardze, dotyczących realizacji obowiązku zapobiegania bezdomności zwierząt i zapewnienia opieki nad zwierzętami bezdomnymi w trybie przepisów ustawy o ochronie zwierząt, mające prowadzić do wykonania uchwały z 30 marca 2023 r., nie stanowią czynności nakazanych prawem w rozumieniu art. 101a ust 1. u.s.g. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że, zadanie sterylizacji zwierząt bezdomnych i opieka nad tymi zwierzętami, jest jedynie czynnością wykonawczą, wtórną do zadań ustalonych przez Radę Gminy w zakresie wynikającym z ustawy. Nie jest to, to w ocenie Sądu meriti czynność materialno-techniczna kierowana do określonego, indywidualnego adresata, lecz środek realizacji obowiązku wynikającego z przepisów ustawy o ochronie zwierząt i przepisów prawa miejscowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny następnie wskazał, iż skoro organ nie wydaje w takim przypadku aktu podlegającego kognicji sądów administracyjnych, to skarga na bezczynność jest niedopuszczalna.
Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że Sąd meriti dokonał zatem oceny zarzutów skargi w sferze materialnoprawnej. Taka ocena zarzutów skargi nie może jednak skutkować jej odrzuceniem, skoro ocena ta może być dokonana jedynie po uprzednim uznaniu dopuszczalności złożenia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 398/15, LEX nr 1681569).
W świetle art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym to właśnie do właściwości sądu administracyjnego należy ocena zaistnienia okoliczności określonych w tym przepisie oraz w art. 101 ust. 1 powołanej ustawy. Skarżące prawidłowo zatem oczekiwały od Sądu pierwszej instancji oceny zasadności zgłoszonych przez nią zarzutów w świetle art. 101 ust. 1 i art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Sąd powinien bowiem dokonać oceny zarzutów skargi w kontekście zaistnienia bezczynności organu gminy i jej ewentualnego wpływu na interes prawny skarżących, jeżeli stwierdziłby zaistnienie takiej bezczynności. Ocena w takim zakresie należy do właściwości sądu administracyjnego, dlatego Sąd pierwszej instancji nie mógł się od niej uchylić poprzez odrzucenie skargi pomimo, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w istocie dokonał oceny bezczynności organu gminy. Stwierdzenie przez sąd administracyjny niezaistnienia okoliczności materialnoprawnych określonych w art. 101 ust. 1 oraz w art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie może być uznane za brak właściwości sądu do dokonywania takiej oceny, lecz co najwyżej za uzasadniające oddalenie skargi (por. wyrok NSA z 10 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2007/10, postanowienie NSA z 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 36/19).
Wobec powyższego uzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 101a u.s.g. w zw. z art. 101 u.s.g. Powyższe rozważania wskazują na usprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej przedstawione w części wyżej wskazanej, co pozwalało na uwzględnienie wniesionej w tej sprawie skargi kasacyjnej. Uchylenie zaskarżonego postanowienia nie przesądza o merytorycznym rozstrzygnięciu samej skargi, w tym zakresie rozpozna ją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Ustosunkowując się do wniosku skarżących kasacyjnie o zwrot kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że brak było podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Zasadą jest, że każda ze stron ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątki od zasady przewidziane są w art. 200-204 p.p.s.a., przy czym żaden z nich nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie. W szczególności zwrot kosztów postępowania kasacyjnego od organu należy się stronie skarżącej kasacyjnie jedynie w razie uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę (art. 203 pkt 1 p.p.s.a.), a nie w przypadku uchylenia postanowienia odrzucającego skargę (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSAA 2008, Nr 2, poz. 23).