I OSK 451/11

Naczelny Sąd Administracyjny2011-09-30
NSAAdministracyjneŚredniansa
wznowienie postępowaniadoręczeniadomniemanie doręczeniaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiskarżącyNSAWSAskarga kasacyjnamożność działania

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie o wznowienie postępowania, uznając, że domniemanie doręczenia pisma sądowego jest skuteczne, nawet jeśli adresat nie podjął przesyłki z poczty.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej wniosek o wznowienie postępowania. Skarżąca twierdziła, że została pozbawiona możności działania z powodu nieskutecznego doręczenia zawiadomienia o rozprawie. WSA uznał, że doręczenie było skuteczne, opierając się na domniemaniu prawnym z art. 73 p.p.s.a. NSA podtrzymał to stanowisko, stwierdzając, że domniemanie doręczenia jest wzruszalne tylko w wyjątkowych okolicznościach, a skarżąca nie wykazała konkretnych uchybień w procesie doręczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej wniosek o wznowienie postępowania. Skarżąca domagała się wznowienia, twierdząc, że nie otrzymała zawiadomienia o terminie rozprawy, co pozbawiło ją możności działania. WSA uznał, że zawiadomienie zostało skutecznie doręczone zgodnie z art. 73 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a domniemanie doręczenia ma charakter niewzruszalny. NSA w swojej analizie stwierdził, że choć domniemanie doręczenia może być wzruszalne, skarżąca nie wykazała konkretnych nieprawidłowości w procesie doręczenia, które uzasadniałyby jego obalenie. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność za odbiór korespondencji i zabezpieczenie skrzynki pocztowej spoczywa na adresacie. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (dotyczącego uzasadnienia wyroku), zostały uznane za niezasadne lub nieistotne dla wyniku sprawy. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając wyrok WSA za zgodny z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, domniemanie doręczenia ma charakter wzruszalny, jednakże skarżąca nie wykazała konkretnych uchybień w procesie doręczenia, które uzasadniałyby jego obalenie.

Uzasadnienie

Sąd I instancji błędnie przyjął, że domniemanie doręczenia jest niewzruszalne. NSA wyjaśnił, że domniemanie to może być wzruszone, jeśli wykaże się niezgodność danych z rzeczywistością lub brak spełnienia warunków doręczenia. Jednakże, skarżąca nie przedstawiła dowodów na konkretne nieprawidłowości w doręczeniu zawiadomienia o rozprawie, a jedynie ogólne zarzuty dotyczące procedury pocztowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 73 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Doręczenie zawiadomienia o niemożności doręczenia pisma umieszczonego w skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania, a następnie niepodjęcie przesyłki w terminie, skutkuje uznaniem pisma za doręczone.

p.p.s.a. art. 271 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pozbawienie strony możności działania jako podstawa wznowienia postępowania.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.

p.p.s.a. art. 276

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznawanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Domniemanie doręczenia pisma sądowego na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. ma charakter wzruszalny, a skarżąca wykazała, że nie doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o rozprawie. Uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich argumentów skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

domniemanie prawnego doręczenia pisma adresatowi ma charakter niewzruszalny skuteczność awizowania przesyłki sądowej nie jest uzależniona od stosowanego przez adresata sposobu odbierania korespondencji instalacja i odpowiednie zabezpieczenie skrzynki pocztowej należy do adresata domniemanie doręczenia ma charakter wzruszalny

Skład orzekający

Leszek Leszczyński

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Pocztarek

członek

Aleksandra Łaskarzewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności wzruszalność domniemania doręczenia i obowiązki adresata w zakresie odbioru korespondencji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów p.p.s.a. w kontekście wznowienia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktyki prawniczej zagadnienia doręczeń sądowych i wzruszalności domniemań prawnych, co jest istotne dla prawników procesowych.

Czy domniemanie doręczenia pisma sądowego jest niewzruszalne? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 451/11 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-03-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Leszek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1718/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2010-11-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 73 § 4 w zw. z art. 271 pkt 2 i art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant asystent sędziego D. C. po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1718/10 w sprawie ze skargi J. S. o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2001/09 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1718/10 oddalił skargę J.S. o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2001/09 oraz przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz pełnomocnika, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, kwotę 292,80 zł. Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Skarżąca J. S. domagała się wznowienia postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1718/10 twierdząc, że została pozbawiona możności działania, powołując się na art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Skarżąca podała, że o treści wyroku dowiedziała się dopiero w dniu 1 czerwca 2010 r. podczas przeglądania akt spraw sądowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie. Wcześniej nie doręczono jej ani zawiadomienia o terminie rozprawy zaplanowanej na dzień 9 marca 2010 r. ani jakiegokolwiek awiza pocztowego, wskazującego na dostępność takiego zawiadomienia w placówce pocztowej. W konkluzji skargi wniosła o rozpoznanie sprawy na nowo w całości oraz zmianę wyroku poprzez uwzględnienie żądań przedstawionych w skardze na decyzję tj. uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez SKO oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach wobec żądań skargi o wznowienie postępowania sądowego nie zajęło stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę J. S. o wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca domagała się wznowienia postępowania zarzucając, że na skutek naruszenia przepisów postępowania związanych z doręczaniem przesyłek sądowych, została pozbawiona możności działania w sprawie. Skarga opierała się na ustawowej podstawie wznowienia i została wniesiona w terminie określonym w art. 277 p.p.s.a. Pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania spowodowało konieczność zbadania, czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa była merytorycznie uzasadniona. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone skarżącej w dniu 5 lutego 2010 r. W tym dniu nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy w związku z niepodjęciem jej w terminie przez adresata. W ocenie Sądu I instancji, skuteczność awizowania przesyłki sądowej nie jest uzależniona od stosowanego przez adresata sposobu odbierania korespondencji, to jest od tego, czy adresat korzysta z zainstalowanej na bramie posesji skrzynki pocztowej oraz od tego, jak ta skrzynka jest zabezpieczona przed nieuprawnioną ingerencją osób trzecich, gdyż instalacja i odpowiednie zabezpieczenie takiego urządzenia należy do adresata, względnie do zarządcy budynku, w którym adresat zamieszkuje. Stosownie do art. 73 p.p.s.a. zawiadomienie o niemożności doręczenia pisma doręczyciel umieszcza w skrzynce na korespondencję (a gdy to nie jest możliwe - na drzwiach mieszkania adresata). Jeżeli doręczyciel wywiąże się z opisanego obowiązku, a w zakreślonym terminie adresat przesyłki nie podejmie, następuje skutek w postaci uznania przesyłki za doręczoną w dacie określonej według reguły zawartej w art. 73 p.p.s.a. W przypadku skarżącej doręczyciel ze wskazanego obowiązku wywiązał się, toteż opisany skutek nastąpił dnia 5 lutego 2010 r. Tym samym powstało domniemanie prawnego doręczenia pisma adresatowi. W ocenie Sądu, powyższe domniemanie prawne ma charakter niewzruszalny, skoro k.p.a. nie reguluje trybu składania oświadczeń woli i dochodzenia ich do wiadomości adresata, lecz normuje samą czynność procesową doręczenia pisma. Zatem wskazana przez skarżącą podstawa wznowienia postępowania nie była merytorycznie uzasadniona, a zatem skarga o wznowienie postępowania podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika J. S. zarzuciła Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 73 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej "p.p.s.a.") poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że domniemanie doręczenia, o którym mowa w tym przepisie ma charakter niewzruszalny, podczas gdy przepis ten nie wyłącza możliwości dowodzenia, że do doręczenia nie doszło, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżącej doręczono skutecznie zawiadomienie o rozprawie i przez to miała możność działania w sprawie, podczas gdy skarżąca wykazała, że na skutek braku wiedzy o rozprawie wyznaczonej na dzień 9 marca 2010 r., faktycznie została pozbawiona takiej możności działania;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do części argumentów strony, przedstawionych w skardze o wznowienie postępowania.
Wniesiono o uchylenie punktu I zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani w części, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnośnie naruszenia art. 73 ust. 4 p.p.s.a. i art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wskazano, że wbrew tezom zawartym w uzasadnieniu wyroku, domniemanie doręczenia pisma adresatowi wynikające z art. 73 p.p.s.a. ma charakter wzruszalny, co wynika także z poglądów ugruntowanych w doktrynie prawa i orzecznictwie (np. orzeczenie NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. I GSK 496/09)
Pełnomocnik skarżącej podniósł brak spełnienia przesłanek doręczenia zastępczego, przewidzianych w art. 73 p.p.s.a. Twierdzenie to oparto na okolicznościach faktycznych szczegółowo opisanych w skardze o wznowienie postępowania, takich jak m.in. wszczęcie procedury reklamacyjnej w sprawie przesyłki z WSA, nieprawidłowości w zakresie dokumentowania przez pocztę zawiadomień o awizo (np. błędne wypełnianie treści zawiadomień przez pracowników poczty, liczba awiz często nie zgadza się z liczbą otrzymanych na poczcie listów) itp. Istotną okolicznością, podniesioną w skardze o wznowienie, był również brak doręczenia skarżącej uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. I SA/Wa 1868/07. Wskutek błędu poczty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie we wskazanej sprawie musiał wysłać skarżącej uzasadnienie wyroku po raz drugi.
Błędne przyjęcie przez Sąd konstrukcji "niewzruszalnego domniemania" doręczenia pisma skutkowało również naruszeniem art. 271 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ prowadziło do uznania, że wyrok w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9.03.2010 r., sygn. I SA/Wa 2001/09 nie został wydany w warunkach nieważności postępowania spowodowanej brakiem możności działania skarżącej w sprawie.
Co do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie podał, że prawidłowo skonstruowane uzasadnienie wyroku powinno obejmować zwięzłe przedstawienie stanu sprawy i zarzutów podniesionych w skardze, wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie tej podstawy, a uzasadnienie wyroku wymogów tych nie spełnia. Sąd nie odniósł się do argumentów i zarzutów podniesionych przez skarżącą, poprzestając na konstatacji opartej na nieprawidłowej wykładni art. 73 p.p.s.a., o której mowa powyżej w punkcie 1. Pominął tez twierdzenia skarżącej odnośnie nieprawidłowości w zakresie doręczeń przesyłek pocztowych przez listonoszy, które wskazywały, że skarżąca nie otrzymała zawiadomienia o rozprawie wyznaczonej na dzień 9 marca 2010 r. oraz stosownych awiz, a przyczyną takiego stanu rzeczy był błąd listonosza, zagubienie listu na poczcie lub ewentualna kradzież awiz ze skrzynki pocztowej (skarżąca wskazuje przy tym, że przesyłki często nie są prawidłowo wkładane przez listonosza, wystają ze skrzynki i są wyciągane przez wandali), co spowodowało, że skarżąca nie miała faktycznej możliwości działania w sprawie. W rezultacie treść uzasadnienia nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania sądu, które doprowadziło go do sformułowania oceny o bezzasadności skargi oraz powoduje stan niepewności co do tego, czy podniesione przez skarżącą argumenty były w ogóle analizowane.
Mając na uwadze powyższe wskazano, że metodologicznie niemożliwe jest udowodnienie okoliczności negatywnej, tj. że zawiadomienie o przesyłce sądowej z informacją o terminie rozprawy nie zostało skarżącej doręczone. Metody dedukcyjne zawodzą. Powołanie się przez stronę na fakt negatywny wiąże się z przerzuceniem ciężaru dowodu na drugą stronę Dopuszczalne jest również wykorzystywanie konstrukcji dowodu prima facie, tzn. oparcie twierdzenia na pomyślnym przeprowadzeniu szeregu tez dowodowych dotyczących faktów ubocznych, które pozostając w związku z przyczynowym z faktem głównym, wskazują w sposób wysoce prawdopodobny wskazują na jego istnienie. W realiach przedmiotowej sprawy, nie było i nie jest możliwe udowodnienie, że zawiadomienie o awizo do skarżącej nie dotarło. Skarżąca zawsze (nawet pomimo ciężkiej choroby i wysokiej temperatury, a nawet pobytu w szpitalu - w soboty) odbierała liczne przesyłki z sądów administracyjnych. Jedyną dostępną metodą obalania domniemania z art. 73 ust. 4 p.p.s.a. jest zatem dowodzenie istnienia "masy krytycznej" dowodów na okoliczności uboczne, uprawdopodobniających w sposób przekonujący, w świetle zasad doświadczenia życiowego, tezę dowodową o braku doręczenia zawiadomień awizo. Okoliczności takie zostały wyczerpujące wykazane z skardze o wznowienie postępowania.
Wskazane w niniejszej skardze zaniedbania procesowe Sądu I instancji miały istotny wynik na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do oddalenia skargi o wznowienie postępowania, a zatem odmowy ochrony praw skarżącej do rozpoznania jej inicjalnej skargi na decyzję organu administracji. Naruszenie praw skarżącej jest przy tym istotne o tyle, że jej sprawa dotyczy zaspokojenia elementarnych, podstawowych potrzeb życiowych, co ze względu na jej bardzo trudną sytuację i ciężki stan zdrowia powinno zostać wzięte pod uwagę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na gruncie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Sąd ten nie jest więc uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze, co polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił wojewódzki sąd administracyjny, określenia ich charakteru na gruncie art. 174 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a. oraz zamieszczenia uzasadnienia uchybień zarzucanych sądowi.
Autor skargi kasacyjnej podnosi zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wiążąc je z naruszeniem art. 73 § 4 w zw. z błędnym zastosowaniem art. 271 pkt 2 p.p.s.a. oraz z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a.
W ramach zarzutu pierwszego autor wychodzi z założenia o błędnej wykładni art. 73 § 4 p.p.s.a., na gruncie której nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd I instancji (jako wyniku wykładni tego przepisu), iż domniemanie doręczenia, o którym mowa w tym przepisie ma charakter niewzruszalny, spowodowało błędne zastosowanie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., w wyniku którego Sąd ten przyjął, że doręczenie zawiadomienia było skuteczne.
Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu (s. 2-3) zajmuje się pojęciem wzruszalności domniemania i wykazuje, że domniemanie doręczenia dokonanego na gruncie art. 73 p.p.s.a. ma charakter wzruszalny. Nie odnosi się natomiast w istocie do wadliwości samej interpretacji tego przepisu przez Sąd, przyjmując że wyrażony przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 3) pogląd stanowi efekt błędnej wykładni przepisu.
Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje w istocie, że Sąd I instancji wyraził taki pogląd, nie uzasadniając go w sposób, który wiązałby jego treść z wykładnią art. 73 p.p.s.a., dodatkowo powołując się w tym fragmencie uzasadnienia na k.p.a. (bez powołania jakiegokolwiek przepisu tego aktu) w kontekście braku regulacji trybu "składania oświadczeń woli i dochodzenia ich do wiadomości adresata". Wskazać należy z jednej strony na błędną tezę o niewzruszalności, a z drugiej - na pewną niekonsekwencję Sądu I instancji w zakresie tego fragmentu uzasadnienia, mylącą co do wskazania oraz oparcia argumentów przyjętych wcześniej odnośnie do skutków doręczenia zastępczego na gruncie p.p.s.a. Jednakże nie można temu uchybieniu w zakresie stylu i trafności uzasadnienia przypisać możliwego istotnego wpływu na samą treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Autor skargi kasacyjnej także nie przeprowadza argumentacji idącej w tym kierunku i wiążącej zarzut naruszenia tego przepisu postępowania z wykazaniem powyższego możliwego wpływu, zarówno co do naruszenia art. 73 § 4 p.p.s.a. jak i art. 271 pkt 2 p.p.s.a. A jest to istotne o tyle, że jedynie takie naruszenie przez sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. W przypadku powyższego zarzutu autor skargi kasacyjnej jedynie stwierdził, że miało to wpływ na wynik sprawy (oddalenie skargi), nie wykazując argumentacyjnie trafności tego przekonania.
Także podniesienie w zarzucie związku naruszenia obu przepisów nie wskazuje na trafność samego zarzutu. Brak możliwości działania strony, jako jedna z przesłanek wznowienia postępowania sądowego na gruncie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. powiązana jest z naruszeniem przepisów prawa jako przyczyną pozbawienia możności działania. Do jej zastosowania niezbędne jest zatem uprzednie stwierdzenie naruszenia art. 73 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje zaś w § 1 - § 3 na sposób złożenia pisma w placówce pocztowej oraz umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia o tym fakcie, określając w § 4 tego przepisu skutek niepodjęcia pisma we wskazanych wcześniej terminach. Unormowana w ten sposób fikcja prawna doręczenia, mająca na celu realizację zasady szybkości postępowania oraz ochrony interesów stron, zakłada domniemanie faktyczne, opierające się na wypełnieniu warunków wskazanych w art. 73 § 1-3 p.p.s.a. Może ono być wzruszone (i w tym kontekście twierdzenie Sadu I instancji nie jest trafne), jeżeli wykaże się, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością lub też, że warunki te nie miały miejsca w konkretnym przypadku doręczenia danego pisma. Wówczas przesłanka naruszenia tego przepisu prawa może wypełnić warunek wskazany w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w warunkach przyjęcia, iż wynikający z tego faktu brak wiedzy o rozprawie przez sądem I instancji spowodował pozbawienie możności działania strony.
Autor skargi kasacyjnej powołał się na określone fakty, które w ocenie strony skarżącej przesądzają o mających miejsce wcześniej nieprawidłowościach w doręczeniach i w ten sposób uzasadniają uznanie, że miało to miejsce także w przypadku, mającym uzasadniać skargę o wznowienie postępowania sądowego. Sąd I instancji, dokonując ich oceny, skoncentrował się na konkretnym przypadku doręczenia zastępczego, wskazując, iż nie ma wątpliwości co do działań wskazanych w art. 73 p.p.s.a., a zarówno instalacja, jak i zabezpieczenie i sprawność urządzeń służących do odbierania zawiadomień należy do obowiązków adresata (lub zarządcy budynku), w związku z czym nie może on się powoływać na okoliczności, które związane są z ich niesprawnością lub potencjalnymi działaniami osób trzecich.
Rozumowaniu temu nie sposób zarzucić nietrafności. Regulacja art. 73 p.p.s.a, niewątpliwie upraszczając kwestie zawiadomień i wprowadzając domniemanie doręczenia, nie wyklucza wystąpienia zdarzeń, na które wskazuje strona skarżąca, ale zakłada, iż wykonanie przez podmiot doręczający obowiązków tam wskazanych oznacza realizację normy wyrażonej w tym przepisie. Aby zatem argumentacja powołująca się na nieprawidłowości w tym zakresie mogła być skuteczna, winna być ona związana z konkretnymi kwestionowanymi uchybieniami. Powoływanie się na nieprawidłowości, które miały miejsce w innych przypadkach niż ten, który ma stanowić podstawę wznowienia, rozszerzałoby możliwości wzruszania rozstrzygnięć sądowych ponad ramy wyznaczone przez prawodawcę i zmieniając ciężar obalania domniemania o doręczeniu zastępczym na gruncie art. 73 p.p.s.a., w istocie niweczyłoby jego ratio legis.
Nie zmienia powyższej konkluzji fakt, iż autor skargi kasacyjnej w ramach zarzutu drugiego wiąże brak uznania wskazanych przez skarżącą faktów za istotne dla obalenia domniemania z nieodniesieniem się w uzasadnieniu wyroku do części argumentów wskazanych w skardze o wznowienie postępowania, co w jego ocenie ma uzasadniać naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 276 p.p.s.a. Niezależnie od braku rozwinięcia związku pomiędzy oboma wskazanymi przepisami w ramach tego zarzutu, podnieść należy ogólnie, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić wówczas, gdy brak jest jednego z ustawowych wymogów (opis stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowiska strony przeciwnej, podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie). Aby mógł on stanowić samodzielną podstawę zarzutu skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) – por. wyrok NSA z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09 – Lex nr 745670. Ponadto uchybienie to musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. tezę 1 wyroku NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09 – Lex nr 745098). Orzeczenie sądu I instancji zatem nie będzie się poddawało takiej kontroli NSA nie tylko w kontekście braku wymaganych prawem części (np. przedstawienia stanu sprawy, czy też podstawy prawnej rozstrzygnięcia), ale także i wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób na tyle lakoniczny i niejasny, czy też nielogiczny, że uniemożliwiałoby to jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09 – Lex nr 597986).
W ramach problematyki podniesionej w zarzucie wskazanym w analizowanej skardze kasacyjnej, argumentacja Sądu I instancji odnośnie do wskazanych nieprawidłowości jest wprawdzie bardzo oszczędna, ale w ocenie Składu Orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika to z przyjęcia takiej treści normy zawartej w art. 73 p.p.s.a., o jakiej była mowa wyżej. Na jej gruncie, jeśli brak jest dowodów na nieprawidłowości związane z konkretnym doręczeniem pisma, a fakty związane z awizowaniem i przyjęciem daty doręczenia zastępczego nie budzą wątpliwości, powoływanie się na nieskuteczność awizowania w warunkach uznania obowiązku adresata co do dbałości o samo urządzenie (skrzynkę) oznacza w istocie negatywną kwalifikację tych faktów na które wskazywała skarżąca, jako przesłanki wznowienia. Niezależnie zatem także od stwierdzenia pewnego uchybienia w zakresie braku szerszego odniesienia się przez Sąd I instancji do wskazywanych w skardze o wznowienie argumentów, nie stanowi to takiego naruszenia, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego wyroku.
W tym stanie rzeczy, na gruncie argumentacji zaprezentowanej powyżej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżony wyrok, pomimo pewnych uchybień w zakresie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, odpowiada prawu, w związku z czym na podstawie art. 184 p.p.s.a skarga kasacyjna została oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie za wykonaną pomoc prawną pełnomocnika ustanowionego z urzędu (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, do którego pełnomocnik winien się w tym zakresie zwrócić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI