I OSK 447/22

I OSK 447/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Gd 91/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-09-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1990
art.128 ust.4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art.106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 września 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 91/21 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 12 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 września 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 91/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J.S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 12 listopada 2020 r. nr NSP-VIII.7581.1.191.2020.AG w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości (k. 38, 53-59 akt sądowych).
Skargę kasacyjną wywiodła J.S. (dalej skarżąca), reprezentowana przez r. pr. P.C., zaskarżając wyrok II SA/Gd 91/21 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 151 ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 kpa przez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji administracyjnej naruszającej przepisy postępowania, bowiem opartej o postępowanie niewyjaśniające wszystkich okoliczności sprawy, co przejawiało się w braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu elektroenergetyki, na okoliczność szerokości pasa terenu ograniczonego użytkowania dla linii elektroenergetycznych 15 kV i 110 kV, przebiegających przez działkę nr [...], obręb [...], w sytuacji gdy ustalenie szerokości wskazanego pasa wymagało wiadomości specjalnych oraz było okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem szerokoś[ć] pasa ograniczonego użytkowania ma bezpośredni wpływ na wysokoś[ć] odszkodowania z tytułu szkód powstałych na działce skarżącej na skutek wydania przez Naczelnika Miasta i Gminy Kartuzy decyzji z 1 lutego 1985 r.;
2. art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 141 § 4 zd. 1 ppsa przez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, przejawiającej się w pominięciu w ocenie pod względem wiarygodności części materiału dowodowego w postaci dokumentu wewnętrznego obowiązującego w przedsiębiorstwie uczestnika E. S.A. pt. "Zasady określania powierzchni służebności przesyłu niezbędnej do właściwego korzystania z urządzeń", na okoliczność szerokości pasa technologicznego, przyjmowanego przez uczestnika dla napowietrznych linii elektroenergetycznych o napięciu 15 kV.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie [sprawy] Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania; zasądzenie od organu [zwrotu] kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych; zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, wnosząc o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym (k. 66-67v akt sądowych).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami skargi kasacyjnej i orzeka w granicach tych zarzutów, przeto przedmiotem oceny nie mogły być przepisy nie objęte zarzutami. W skardze kasacyjnej nie wskazano jako wzorców kontroli przepisów prawa materialnego. W judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego (np. wyroki NSA z: 13.2.2009 r. I OSK 414/08; 29.4.2014 r. II OSK 2887/12; 10.12.2014 r. II OSK 981/13; 24.6.2022 r. III OSK 5231/21). Pogląd ten dotyczy także sytuacji odwrotnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej mieszczą się wyłącznie w drugiej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa) i z uwagi na ich charakter, wymagały łącznego rozpoznania.
Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 kpa, przy czym jako norma odniesienia winna być wskazana norma z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, nie zaś z art. 151 ppsa. Mimo tej niedoskonałości, zarzut ten nadawał się do rozpoznania.
Mimo, że autor skargi kasacyjnej załączył do skargi z 30 grudnia 2020 r. nieuwierzytelnioną kserokopię "Załącznika Nr 7 do Procedury nabywania praw do nieruchomości dla istniejących i projektowanych urządzeń elektroenergetycznych [...]" (dalej Załącznik Nr 7; k. 2-5, 7-20 akt sądowych), nie dostrzegł, że owa kserokopia nie jest dokumentem w rozumieniu art. 106 § 3 ppsa. W szczególności owa kserokopia nie została podpisana, a jej pierwsza strona opatrzona jest zapiskiem: "wydanie pierwsze z dnia ... lipca 2017 roku", wskazującym, że jest to wersja robocza, a nie ostateczna Załącznika (k. 7 akt sądowych).
To podpis czyni dokument w rozumieniu prawa (podpisy złożone osobiście - przy braku przepisów ustawowych, stanowiących inaczej; odpowiednio: K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993, s. 38, 45 i n.; T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. II, Wolters Kluwer 2016, s. 339 uw. 14, s. 344-346, uw. 31-35; s. 347-349, uw. 1-7). Zatem owa niepodpisana i nieuwierzytelniona kserokopia nie jest dokumentem, z którego Sąd I instancji mógłby przeprowadzić dowód uzupełniający.
Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 ppsa, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu a nie jego obowiązek. Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (wyrok NSA z 9.10.2009 r. I OSK 1524/08, cbosa, aprobowany przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021,s. 641, nb 2; 7.11.2008 r. II GSK 478/08, Lex 525893). Już tylko to stwierdzenie wyklucza możliwość skutecznego postawienia Sądowi I instancji zarzutu jego naruszenia. Nieprzeprowadzenie bowiem dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to art. 106 § 3 ppsa, nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje jako wzorca kontroli art. 106 § 3 ppsa.
W kontrolowanej sprawie nie były wymagane wiadomości specjalne (art. 84 § 1 kpa), przeto odmowa przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie naruszała zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa); obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), art. 75 § 1 kpa ani art. 78 § 1 kpa. Kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2022, s. 562-563 nb 1, 2) - wszak której to normy materialnoprawnej jako wzorca kontroli w zarzutach skargi kasacyjnej nie wskazano. W tak określonym zakresie badania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, normy procesowe (w szczególności art. 7 i 77 § 1 kpa), wpływają na konkretyzację zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w konkretnej sprawie. Skoro brak było podstaw do zakwestionowania wskazanego przez przedsiębiorcę przesyłowego szerokości pasa technologicznego, to na organach obu instancji nie ciążył obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu elektroenergetyki dla ustalenia szerokości pasa terenu niezbędnego do wykonywania czynności eksploatacyjnych i konserwacji linii 15 kV i 110 kV.
Przeciwko ocenie Sądu I instancji nie przemawiały przepisy uchwały Rady Miejskiej w Kartuzach z dnia 22 kwietnia 2020 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu wsi [...], rejon ulic [...], [...] i [...]. Owe przepisy powszechnie obowiązujące (art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946) nakazywały uwzględnić ograniczenia w przyszłej zabudowie i zagospodarowaniu terenu i jako takie nie znajdowały zastosowania w kontrolowanej sprawie, w której ustalano odszkodowanie w związku z budową linii napowietrznej 110 kV i 15 kV na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Kartuzy z dnia 1 lutego 1985 r.
Skoro Sąd I instancji nie naruszył art. 106 § 3 ppsa, pominąwszy ocenę wiarygodności nieuwierzytelnionej kserokopii Załącznika Nr 7, jako nie mającej przymiotu dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 ppsa, i nie miał obowiązku prowadzenia zeń dowodu, to nie mogło dojść do naruszenia art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 141 § 4 zd. 1 ppsa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi art. 141 § 4 zd. 1 ppsa i poddaje się kontroli instancyjnej.
Skoro Sąd I instancji słusznie nie stwierdził innych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to nie mógł zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Sąd I instancji trafnie oddalił skargę, prawidłowo stosując art. 151 ppsa.
Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną oddalono.