I OSK 445/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Federacji Związków Zawodowych P. od wyroku WSA w Warszawie, utrzymując w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej z 1988 r. dotyczącej użytkowania gruntów warszawskich, ze względu na rażące naruszenie prawa przez dysponowanie gruntem mimo nierozpatrzenia wniosku dawnego właściciela.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Federacji Związków Zawodowych P. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. SKO stwierdziło nieważność decyzji z 1988 r. o oddaniu w użytkowanie gruntów przy ul. [...] w Warszawie Federacji ZZ P., uznając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego) z powodu nierozpatrzenia wniosku dawnego właściciela (PAU). NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając argumentację WSA za prawidłową.
Federacja Związków Zawodowych P. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. SKO stwierdziło nieważność decyzji administracyjnej z 1988 r. o oddaniu w użytkowanie na czas nieokreślony działek przy ul. [...] w Warszawie Federacji ZZ P. Powodem stwierdzenia nieważności było rażące naruszenie prawa (art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy), ponieważ decyzja została wydana mimo nierozpatrzenia wniosku złożonego przez dawnego właściciela (Polską Akademię Umiejętności) w trybie tego dekretu. Wniosek dawnego właściciela miał bezwzględne pierwszeństwo. Federacja ZZ P. zarzucała m.in. naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, argumentując, że PAU nie istniała jako osoba prawna w dacie wydania decyzji, a grunty stały się własnością Skarbu Państwa. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty nie są zasadne. Sąd podkreślił, że WSA prawidłowo stosował przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie uchyloną ustawę o NSA. Zarzuty dotyczące naruszenia k.p.a. również uznano za chybione, gdyż do postępowania sądowoadministracyjnego stosuje się przepisy PPSA, a nie k.p.a. NSA uznał, że decyzja z 1988 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie uwzględniono wniosku dawnego właściciela, który miał pierwszeństwo.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja wydana z naruszeniem pierwszeństwa wniosku dawnego właściciela, wynikającego z dekretu warszawskiego, jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa i podlega stwierdzeniu nieważności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wniosek dawnego właściciela o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy na gruncie objętym dekretem warszawskim miał bezwzględne pierwszeństwo przed innymi wnioskami. Wydanie decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie innemu podmiotowi bez rozpatrzenia wniosku dawnego właściciela stanowi rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
dekret warszawski art. 7 § ust. 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Nierozpatrzenie wniosku dawnego właściciela o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy stanowi rażące naruszenie prawa.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt. 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia przez NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Pomocnicze
dekret warszawski art. 7 § ust. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Dotyczy uprawnienia do żądania przyznania wieczystej dzierżawy (własności czasowej).
dekret warszawski art. 8
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Dotyczy obowiązku wypłaty odszkodowania w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy.
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1
Stosowanie PPSA przez WSA od 1 stycznia 2004 r.
u.g.g. art. 82 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Przepisy art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu warszawskiego zostały wygaszone.
u.PAN
Ustawa z dnia 30 października 1951 r. o Polskiej Akademii Nauk
Wspomniana w kontekście zmian w prawach majątkowych PAU.
Uchwała Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1952 r. Nr 1167/52
W sprawie przejmowania przez Polską Akademię Nauk zakładów i placówek Polskiej Akademii Umiejętności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja z 1988 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie uwzględniono wniosku dawnego właściciela (PAU) o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy, który miał pierwszeństwo. Nierozpatrzony wniosek dawnego właściciela podlega rozpoznaniu i ma pierwszeństwo przed innymi wnioskami. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, którego przedmiotem jest ocena legalności decyzji, a nie ponowne rozpatrzenie sprawy merytorycznie. Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PPSA) są właściwe dla postępowania sądowoadministracyjnego, a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.).
Odrzucone argumenty
Argumentacja strony skarżącej opierająca się na braku istnienia PAU jako osoby prawnej w dacie wydania decyzji z 1988 r. Argumentacja strony skarżącej dotycząca zmian w prawach majątkowych PAU wynikających z ustawy o PAN i uchwały RM. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 21 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (nieobowiązującej w dacie wyroku WSA). Zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów k.p.a. (art. 156 § 1 pkt 2, art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Zarzut opieszałości w postępowaniu administracyjnym i nieudostępnienia akt sprawy (uznane za chybione przez WSA).
Godne uwagi sformułowania
Wniosek dawnego właściciela miał i ma bezwzględne pierwszeństwo przed innymi wnioskami dotyczącymi nieruchomości podlegającej przepisom dekretu. Decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 21 listopada 1988 r. oraz zmieniająca ją decyzja z dnia 30 stycznia 1990 r., zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa tj. przepisu art. 7 ust. 2 dekretu. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy określona decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a. Do postępowania przed sądami administracyjnymi, mają zastosowanie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to ustawa kompleksowo reguluje postępowanie sądowoadministracyjne i nie przewiduje, odmiennie od ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Skład orzekający
Małgorzata Borowiec
przewodniczący
Izabella Kulig – Maciszewska
sprawozdawca
Zbigniew Rausz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dekretu warszawskiego dotyczących pierwszeństwa wniosków dawnych właścicieli, zasady stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych z powodu rażącego naruszenia prawa, oraz stosowanie przepisów PPSA w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z dekretem warszawskim i może mieć ograniczoną bezpośrednią stosowalność do gruntów spoza tego obszaru. Interpretacja przepisów k.p.a. w kontekście PPSA jest istotna dla procedury sądowoadministracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego dekretu warszawskiego i jego wpływu na współczesne stosunki własnościowe, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym, a także dla osób zainteresowanych historią prawną Warszawy.
“Dekret warszawski nadal kształtuje losy nieruchomości: NSA rozstrzyga o pierwszeństwie dawnych właścicieli.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 445/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-04-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-04-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Izabella Kulig - Maciszewska /sprawozdawca/ Małgorzata Borowiec /przewodniczący/ Zbigniew Rausz Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA 1447/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-12-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędziowie NSA Izabella Kulig – Maciszewska (spr.), , Zbigniew Rausz, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Federacji Związków Zawodowych P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA 1447/03 w sprawie ze skargi Federacji Związków Zawodowych P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA 1447/03, oddalił skargę Federacji Związków Zawodowych P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu wniosku Federacji Związków Zawodowych P. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...], którą na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 w związku z art. 7 ust 2 dekretu z dnia 26 października 1945r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st.. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) stwierdzono nieważność decyzji administracyjnej Urzędu Dzielnicowego Warszawa-[...] z dnia 21 listopada 1988r. nr [...] o oddaniu w użytkowanie na czas nieokreślony Federacji Związków Zawodowych P. działek o nr ewidencyjnych 15, 16, 18 w obrębie [...], o powierzchni 658 m2, położonych przy ul. [...] w Warszawie, zmienionej decyzją z dnia 30 stycznia 1990r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpoznając sprawę podało, że wyeliminowanie z obrotu prawnego opisanej decyzji było konieczne, gdyż zadysponowano nią gruntem objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mimo nierozpatrzenia wniosku złożonego przez dawnego właściciela, w trybie przepisów tego dekretu. Wniosek dawnego właściciela miał i ma bezwzględne pierwszeństwo przed innymi wnioskami dotyczącymi nieruchomości podlegającej przepisom dekretu. Z tych przyczyn decyzja Urzędu Dzielnicowego Warszawa-[...] z dnia 21 listopada 1988 r. oraz zmieniająca ją decyzja z dnia 30 stycznia 1990 r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. przepisu art. 7 ust. 2 dekretu. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył Przewodniczący Federacji Związków Zawodowych P. domagając się jej uchylenia ze względów formalnych i prawnych, ponieważ w czasie podjęcia decyzji o ustanowieniu użytkowania przez Federację nie istniała osoba prawna - Polska Akademia Umiejętności. Nieruchomość przy ul. [...] pozostawała własnością Skarbu Państwa i mogła być przekazana w użytkowanie Federacji. Stanowisko Kolegium nie jest zgodne z prawem, że jedyną możliwością było przyznanie nieruchomości dawnemu właścicielowi. Przepis art. 7 ust. 5 dekretu przewidywał bowiem możliwość wypłaty odszkodowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę podało, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić wyłącznie z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1, pkt. 1-7 kpa, w przedmiotowej sprawie nastąpiło z przesłanki wskazanej w pkt. 2. Dokonując oceny decyzji administracyjnej stwierdzono, że zostało naruszone prawo tj. przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., i to w sposób rażący, co musiało skutkować wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności. Złożony w trybie dekretu wniosek dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości - Polskiej Akademii Umiejętności - nie został w ogóle rozpatrzony, a mimo to zadysponowano gruntem tej nieruchomości na rzecz innego podmiotu - Federacji ZZP., oddając go w użytkowanie na czas nieoznaczony. Polska Akademia Umiejętności istniała w dacie wejścia w życie dekretu i w przewidzianym w tym akcie terminie złożyła stosowny wniosek o przyznanie jej prawa wieczystego użytkowania gruntu. Z akt sprawy nie wynika aby PAU nie istniała w dacie podjęcia na rzecz Federacji ZZP. decyzji nr [...] i [...]. Wznowienie statutowej działalności Akademii (nie zaś jej utworzenie) oraz zatwierdzenia wyboru jej władz nastąpiło na podstawie postanowienia Prezydenta RP z dnia 22 lutego 1990 r. nr K. 113-3-90. Odnośnie przyznania odszkodowania w zamian za rozdysponowaną nieruchomość wyjaśniono, że art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy stanowi, że w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy, wszystkie budynki położone na gruncie przechodzą na własność gminy, która obowiązana jest wypłacić właścicielowi ustalone w art. 9 odszkodowanie za budynki nadające się do użytkowania lub naprawy. Dla realizacji tego przepisu niezbędne było wydanie rozporządzenia wykonawczego (art. 9 ust. 3 dekretu). Jednak rozporządzenie w tym przedmiocie nigdy (do dnia dzisiejszego) nie zostało podjęte. Przepisy art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 tego dekretu zostały wygaszone zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W przypadku odmowy zwrócenia jakiejkolwiek części nieruchomości nie można więc obecnie tego ubytku zrównoważyć przez przyznanie odszkodowania. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wniosła Federacja Związków Zawodowych P. w Warszawie i zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na kwestionowaną decyzję, poprzez ograniczenie się do przepisów dekretu z dn. 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i nie uwzględnienie zmian jakie następowały w prawach majątkowych Polskiej Akademii Umiejętności wynikłych z uchwał jej władz statutowych i ustawy z dnia 30 października 1951 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. Nr 57 poz. 391) oraz wydanej na jej podstawie Uchwały Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1952 r. Nr 1167/52 w sprawie przejmowania przez Polską Akademię Nauk zakładów i placówek Polskiej Akademii Umiejętności oraz naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego poprzez uchybienie przez organ odwoławczy terminu rozpatrzenia odwołania tj. art. 35 kpa w związku z art. 12 kpa, oraz nieudostępnienia, po zakończeniu postępowania odwoławczego akt sprawy, stronie skarżącej, tj. art. 9 kpa., domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że § 2 ust. 2 powołanej uchwały Rady Ministrów stanowił, że nieruchomy majątek Polskiej Akademii Umiejętności, Polska Akademia Nauk przejmuje na rzecz Skarbu Państwa. Z dniem 1 stycznia 1953 r. majątek nieruchomy PAU stał się majątkiem Skarbu Państwa, który zgodnie z ustaleniami Komisji Rządowej w większości trafił do PAN, natomiast składniki nie przekazane PAN, pozostały we władaniu Skarbu Państwa. Zdaniem skarżącej zmiany tego stanu rzeczy wymagają podstawy ustawowej. Tylko taka zmiana mogłaby stanowić o prawach majątkowych Polskiej Akademii Umiejętności. Z tych względów Urząd Dzielnicowy Warszawa [...], nie naruszył prawa, podejmując decyzję w 1988 r. Decyzji Kolegium zarzucono również uchybienie zasadom postępowania administracyjnego z tego względu, iż na wniesione przez skarżącą w dniu 10 marca 2003 r. odwołanie, decyzję SKO w Warszawie podjęło dopiero w dniu [...], a więc z naruszeniem terminu przewidzianego w k.p.a. Ponadto pomimo starań skarżąca już po wydaniu decyzji z dnia [...] nie uzyskała wglądu w akta sprawy, co stanowi naruszanie zasad postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy określona decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że nie jest istotą tegoż postępowania rozpatrywanie kwestii merytorycznych, a więc ponowne rozpatrzenie sprawy. Inaczej mówiąc, postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie oceny wymagała istota uprawnienia właściciela gruntu, który na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy. Z unormowań art. 1 dekretu wynika, że z dniem wejścia w życie tego aktu wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, natomiast budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruncie pozostały własnością dotychczasowych właścicieli (art. 5). Na tle tych uregulowań należy oceniać uprawnienia dotychczasowego właściciela gruntu (prawnych następców właściciela) do przyznania mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Z mocy art. XXXIX § 2 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321 ze zm.) przez przyznanie prawa zabudowy lub prawa dzierżawy wieczystej w rozumieniu dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy należy rozumieć przeniesienie własności gruntu za opłatą symboliczną z zastrzeżeniem powrotu własności na rzecz gminy m.st. Warszawy (własność czasowa). Uprawnienie do żądania prawa wieczystej dzierżawy gruntu zostało przyznane dotychczasowemu właścicielowi z tego powodu, że utracił własność tego gruntu. Dlatego powstanie tego uprawnienia należy łączyć z wejściem w życie dekretu, a nie z późniejszym objęciem gruntu w posiadanie przez gminę w trybie określonym w akcie wykonawczym do dekretu. W ocenie Sądu I instancji, prezentowane w sprawie stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie jest prawidłowe. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Urzędu Dzielnicowego Warszawa-[...] z dnia 21 listopada 1988 r. było właściwe, gdyż w wyniku jej wydania zadysponowano gruntem objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, mimo nierozpatrzenia wniosku złożonego przez dawnego właściciela, w trybie przepisów tego dekretu. Wniosek dawnego właściciela miał bezwzględne pierwszeństwo przed innymi wnioskami dotyczącymi nieruchomości podlegającej przepisom dekretu. Z tych przyczyn decyzja Urzędu Dzielnicowego Warszawa-[...] z dnia 21 listopada 1988 r. oraz zmieniająca ją decyzja z dnia 30 stycznia 1990 r., zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa tj. przepisu art. 7 ust. 2 dekretu. Ponadto Sąd wskazał, że zgłoszenie żądania przyznania wieczystej dzierżawy (własności czasowej) jest także wnioskiem wszczynającym postępowanie administracyjne w tej sprawie, również ze względów proceduralnych nie ma podstaw do stwierdzenia, że wniosek taki może być zakwalifikowany jako wniosek nieistniejący (wniosek, którego nie złożono). Twierdzenie takie nie ma podstaw ani w przepisach dekretu, ani w żadnym innym przepisie prawa. Przytoczone wyżej względy prowadzą do stanowiska, że wniosek dotychczasowego właściciela gruntu o przyznanie mu prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej) na tym gruncie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, zgłoszony i nierozpoznany podlega rozpoznaniu i ma pierwszeństwo przed wszelkimi innymi wnioskami dotyczącymi nieruchomości podlegającej przepisom dekretu. Z tych przyczyn, o czym już wyżej była mowa, decyzja Urzędu Dzielnicowego Warszawa-[...] z dnia 21 listopada 1988 r. oraz zmieniająca ją decyzja z dnia 30 stycznia 1990 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa tj. przepisu art. 7 ust. 2 dekretu. Jednocześnie Sąd stwierdził, że powoływanie się przez stronę skarżącą na to, iż wniosek dekretowy nie został złożony przez Polską Akademię Umiejętności w terminie, nie jest uzasadniony. Z materiału dokumentacyjnego sprawy niezbicie wynika, że taki fakt zaistniał ( pismo z dnia 6 czerwca 1952 r. nr [...] - mówiące o złożeniu przedmiotowego wniosku przez Polską Akademię Umiejętności w terminie). Z akt sprawy nie wynika także, aby Polska Akademia Umiejętności nie istniała w dacie podjęcia na rzecz Federacji ZZP. decyzji nr [...] i [...]. Wznowienie statutowej działalności Akademii (a nie jej utworzenie) oraz zatwierdzające wybór jej władz nastąpiło na podstawie postanowienia Prezydenta RP z dnia 22 lutego 1990 r. nr K. 113-3-90. Konkludując należy wskazać – zaznaczył Sąd - że dyspozycje majątkiem Polskiej Akademii Umiejętności nie miały wpływu na jej uprawnienia do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], który w dacie wejścia w życie wyżej dekretu warszawskiego stanowił jej własność. Odnośnie zarzutu opieszałości w przeprowadzeniu postępowania należy wskazać, iż jest on chybiony. Skarżący dysponował bowiem środkami prawnymi, których zastosowanie mogło spowodować rozpoznanie sprawy w terminie określonym w kpa. Ponadto należy zauważyć, że akta sprawy są w toku postępowania przed organem udostępniane na każde żądanie strony. Skarżący powinien więc składać stosowne wnioski do właściwego organu administracji o ich udostępnienie. Federacja Związków Zawodowych P. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu rażące naruszenie prawa materialnego oraz rażące naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na treść wyroku, a to: 1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie; 2. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w czasie wydania decyzji uznanej za nieważną; 3. art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm.), przez nieuwzględnienie zmian wynikających z ustawy z dnia 30 października 1951 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz.U. Nr 57, poz. 391) "oraz wydanej w celu jej wykonania Uchwały Rady Ministrów Nr 1167/52 z dnia 20 grudnia 1952 r. w sprawie przejmowania przez Polską Akademię Nauk zakładów i placówek Polskiej". W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu wydania decyzji tj. 21 listopada 1988 r., z uwagi na fakt, że PAU jako osoba prawna nie istniała Urząd Dzielnicy W-wa [...] mógł i był zobowiązany do podjęcia decyzji dotyczącej przekazania w użytkowanie nieruchomości Skarbu Państwa, pozostającej w użytkowaniu krajowych organizacji związków zawodowych pracowników kultury od 1954 r. – czyli już ponad 50 lat. Stan prawny gruntu i budynków, których dotyczy decyzja uznana przez SKO za nieważną, z mocy prawa był objęty działaniem Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o właściwym użytkowaniu gruntu na obszarze m.st. Warszawy. Po likwidacji gmin ( 1950 r.) grunty stały się własnością Skarbu Państwa. Z dniem 20 grudnia 1952 r. na podstawie uchwały Rady Ministrów w sprawie przejmowania przez PAN zakładów i placówek PAU, majątek Akademii Umiejętności, jako majątek Skarbu Państwa został oddany we władanie PAN, a składniki na polecenie PAN, stały się majątkiem Skarbu Państwa. W roku 1988 PAU jako osoba prawna nie istniała. Zgodnie bowiem z Uchwałą Zgromadzenia PAU z dnia 21 czerwca 1951 r. uznano, że istnienie Polskiej Akademii Umiejętności jako odrębnej instytucji naukowo-badawczej straciło rację bytu, wobec powołania Polskiej Akademiki Nauk. Na tej podstawie i w związku z uchwałami I Kongresu Nauki Polskiej, uchwalono ustawę z 29 listopada 1951 r. sankcjonującą stanowisko PAN i dokonującą interpolacji osoby prawnej jaką była Polska Akademia Umiejętności o nowoutworzoną osobę prawną – Polską Akademię Nauk. W związku z tym, zarówno SKO, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjmując istnienie PAU jako osoby prawnej naruszyły art. 71 k.p.a. i art. 21 ustawy o NSA. W roku 1988, tj. w dacie podjęcia kwestionowanej decyzji, zarówno sporne grunty i budynek, pozostawały własnością Skarbu Państwa, którymi zgodnie z prawem zarządzały władze administracyjne Warszawy, w związku z czym Urząd Dzielnicy W-wa [...] w dn. 21 listopada 1988 r. mógł zgodnie z prawem podjąć decyzję Nr [...]. Na podstawie tej decyzji Federacja Związków Zawodowych P. uzyskała prawo użytkowania na czas nieokreślony, potwierdzone wpisem do księgi hipotecznej przez Sąd dla W-wy [...] w dnu 17 maja 1990 r. (KW Nr [...]). Tym samym Sąd powszechny dokonując wpisu hipotecznego uznał za zgodną z prawem kwestionowaną decyzję Nr [...], będącą podstawą wpisu hipotecznego, co niewątpliwie powinien był uwzględnić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwaną dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą takie przesłanki, a więc sprawa została rozpoznana zgodnie ze wskazanymi w skardze kasacyjnej zarzutami. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nawet jeżeli dostrzeże naruszenia prawa, ale nie są one podniesione w skardze kasacyjnej, to nie posiada kompetencji do ich stwierdzenia, o ile oczywiście nie stanowią przesłanki nieważności. W związku z tym odnosząc się do wskazanych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa stwierdzić należy, iż nie są one zasadne. W pierwszej kolejności podnieść trzeba, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), bowiem przepis ten w ogóle nie był i nie mógł być stosowany. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 grudnia 2004 r. Jak jednoznacznie wynika z jego uzasadnienia, Sąd zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), stosował przepisy ww. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W związku z tym oczywistym jest, iż Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisu tej ustawy. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, art. 7, 77 i 80 k.p.a. Przede wszystkim jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano art. 174 p.p.s.a. zarzucając wyrokowi rażące naruszenie prawa materialnego oraz rażące naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na treść wyroku, ale nie wskazano jakie przepisy prawa materialnego naruszono. Nie wynika to ani z podniesionych zarzutów, ani z uzasadnienia skargi kasacyjnej, Z oczywistych względów przepisem prawa materialnego nie są przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odnośnie zaś zarzutu naruszenia właśnie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to również należy stwierdzić, iż nie jest on zasadny. Przede wszystkim, co już podniesiono wyżej, do postępowania przed sądami administracyjnymi, mają zastosowanie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to ustawa kompleksowo reguluje postępowanie sądowoadministracyjne i nie przewiduje, odmiennie od ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie ze swoimi kompetencjami, Sąd I instancji ocenia legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość stosowania przez organ administracji publicznej m.in. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli więc Sąd ten dokonał nieprawidłowej oceny zgodności z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego danej decyzji administracyjnej, to nie naruszył przepisów k.p.a., ale konkretne przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Można rozważać ewentualne naruszenie przepisów k.p.a. przez Sąd I instancji, ale tylko w kontekście sprecyzowanego zarzutu naruszenia konkretnego przepisu ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie został wskazany ani w podstawach skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu żaden przepis postępowania, który naruszył Sąd. W tej sytuacji należy uznać za chybione zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI