I OSK 435/23

II SA/Łd 534/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 435/23 - Wyrok NSA z 2024-03-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 877
art. 30 ust. 2, art. 30 ust. 3
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Dz.U. 2019 poz 18
par. 4 ust. 3, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 maja 2022 r. nr SKO.4111.20.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. A. – B., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. na [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. dc
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga Z. P. na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 23 maja 2022 r. nr SKO.4111.20.2022 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta Łęczyca z 13 stycznia 2022 r. nr MOPS.5221.13.1.2022 w części orzekającej o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej J. P..
Z akt sprawy wynika, że Z. P. wnioskiem z 3 września 2021 r. wystąpił o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości ze względu na szczególne okoliczności sprawy - wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego wobec J. P. z dniem 20 marca 2015 r. (wyrok Sądu Rejonowego w Łęczycy z dnia 30 września 2019 r., sygn. akt III RC 16/19, prawomocny od 22 października 2019 r.), umorzenie przez komornika postępowania egzekucyjnego w zakresie alimentów bieżących od 20 marca 2015 r. (postanowienie Komornika Sądowego z dnia 25 listopada 2019 r.) oraz z powodu skrajnego ubóstwa, niedostatku w jakim się znajduje oraz złego stanu zdrowia. Skarżący we wniosku wskazał, że nie posiada majątku stałego, ruchomego, jego stan zdrowia jest zły, brakuje mu środków pieniężnych nawet na zakupy żywności. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie z PUP, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od 26 listopada 2019 r. oraz orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do dnia 31 grudnia 2021 r.
Decyzją z 13 stycznia 2022 r. nr MOPS.5221.13.1.2022 Burmistrz Miasta Łęczyca po ponownym rozpatrzeniu wniosku z 8 września 2021 r. odmówił Z. P. umorzenia zadłużenia alimentacyjnego - należności powstałych z tytułu:
- wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 5.929,99 zł,
- odsetek w wysokości 5.141,07 zł,
- wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w wysokości 4.410,00 zł,
na rzecz osoby uprawnionej – J. P..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał na motywy podjętego rozstrzygnięcia.
Od powyższej decyzji odwołał się Z. P., który zakwestionował zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym odmowy umorzenia w całości odsetek w wysokości 5.141,07 zł, zarzucając naruszenie:
- art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ze szczególnym wskazaniem na nieuwzględnienie jego sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej;
- nieuwzględnienie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Łęczycy z 30 września 2019 r. sygn. akt III RC 16/19, w którym to Sąd orzekł o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego ojca względem córki, tym samym bezprawne naliczanie odsetek aż do chwili obecnej.
W związku z powyższym skarżący wniósł o zmianę decyzji poprzez umorzenie w całości odsetek oraz zaprzestania dalszego ich naliczania; uznanie wyroku Sądu Rejonowego w Łęczycy z 30 września 2019 r. sygn. akt III RC 16/19 poprzez zaprzestanie dalszego naliczania odsetek; odroczenie terminu spłaty należności głównej z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 5.929,99 zł oraz wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w wysokości 4.410,00 zł do chwili podjęcia stałego zatrudnienia przez zobowiązanego.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że wierzyciel nie uwzględnia prawomocnego wyroku sądowego z 30 września 2019 r. sygn. akt III RC 16/19 z którego wynika, że obowiązek alimentacyjny skarżącego wygasł i w dalszym ciągu przez cały czas do chwili obecnej bezprawnie nalicza się odsetki. Zdaniem skarżącego przy jego sytuacji dochodowej i rodzinnej znajduje zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy, ponieważ zachodzą podstawy oraz przesłanki do umorzenia w całości choćby odsetek. Odnosząc się do sugerowanego przez organ I instancji układu ratalnego celem spłaty zadłużenia alimentacyjnego skarżący podniósł, że obecnie jest to zupełnie niemożliwe z powodu braku stałego źródła dochodu zobowiązanego spowodowanego bezrobociem. Układ ratalny możliwy jest wyłącznie po osiągnięciu płynności finansowej, tj. do uzyskania stałego zatrudnienia. Skarżący podkreślił, że zgodnie z k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek ustawowy wydawać decyzje na korzyść obywateli w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. W przedmiotowej sprawie ewidentnie organ I instancji naruszył praworządność oraz interes strony. Działanie takie należy ocenić jako wysoce naganne, złośliwe i szkodliwe społecznie. Do odwołania Z. P. załączył zaświadczenie z PUP w K..
Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że Z. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do dnia 31 grudnia 2021 r., mieszka w domku jednorodzinnym, który jest własnością jego matki, korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w wysokości 350,50 zł miesięcznie i pomocy żywnościowej, deklaruje wydatki miesięczne: 150,00 zł na media (energia, woda, gaz), posiada prawo jazdy kat: A, B, C, T (protokół przesłuchania wnioskodawcy w dniu 27 września 2021 r.).
Następnie organ ustalił, iż z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów na rzecz J. P. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. wypłacona została kwota 3.600,00 zł (300,00 zł x 12 m-cy) i w okresie od 1 kwietnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. wypłacona została kwota 3.150,00 zł (450,00 zł x 7 m-cy), świadczenia wypłacane były w kwotach zasądzonych alimentów co miesiąc za dany miesiąc. Kolegium wskazało, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu w/w należności w łącznej wysokości 6.750,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Komornik wyegzekwował od dłużnika alimentacyjnego i przekazał na konto funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 czerwca 2009 r. do 10 czerwca 2020 r. łączną kwotę 1.528,95 zł, którą stosownie zaksięgowano na należność główną i odsetki. Po uwzględnieniu wpłat komorniczych na koncie dłużnika alimentacyjnego zadłużenie z tytułu funduszu alimentacyjnego wynosiło 11.079,86 zł, z czego 5.929,99 zł to należność główna i 5.141,07 zł odsetki na dzień 13 stycznia 2022 r. Organ ustalił, że skarżącemu do spłaty pozostaje również kwota z tytułu zaliczki alimentacyjnej wypłaconej na rzecz J. P. w łącznej wysokości 4.410,00 zł.
Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, iż przedstawione okoliczności nie są wystarczające do zastosowania ulgi w postaci umorzenia odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium stanęło na stanowisku, iż bezspornie na skarżącym ciążył obowiązek alimentacyjny względem J. P. w wysokości 300,00 zł / 450,00 zł miesięcznie (na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Łęczycy z 10 grudnia 2003 r. sygn. akt III RC 292/03, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z 6 kwietnia 2004 r. i wyroku Sądu Rejonowego w Łęczycy z 22 grudnia 2009 r. sygn. akt III RC 155/09, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z 28 grudnia 2009 r.). Ponadto Kolegium wskazało, że bezsporne jest, iż obowiązek alimentacyjny ojca wobec córki wygasł z dniem 20 marca 2015 r. (wyrok Sądu Rejonowego w Łęczycy z 30 września 2019 r. sygn. akt III RC 16/19) i umorzone zostało postępowanie egzekucyjne w zakresie bieżących alimentów. Jednocześnie Kolegium podniosło, że okoliczności tych nie można uznać jako przemawiających za umorzeniem odsetek od kwot z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz J. P., gdyż obowiązek alimentacyjny skarżącego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. oraz w okresie od 1 kwietnia 2014 do 31 grudnia 2014 r. przejął Skarb Państwa wypłacając jego córce J. P. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, które podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami.
Obowiązek alimentacyjny wobec dzieci spoczywa na rodzicach - niezależnie od tego czy są oni zamożni czy też żyją w niedostatku, a nie na organach państwa. Zwrot należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest oczywistą konsekwencją uchylania się od zobowiązań alimentacyjnych względem dziecka. Wskazane okoliczności o braku bieżącego obowiązku alimentacyjnego stanowią podstawę do negatywnego rozpatrzenia zgłoszonego żądania, gdyż na osobę uprawnioną nie są już wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego i sama kwota wypłaconych już świadczeń nie będzie rosła, a w świetle rosnącej inflacji koniecznym jest dochodzenie jej zwrotu wraz z odsetkami. Organ podkreślił, iż na Panu Z. P. nie ciąży już obowiązek alimentacyjny i nie ma on innych osób na swym utrzymaniu, a zamieszkuje w domu jednorodzinnym, który jest własnością jego matki.
W zakresie sytuacji zdrowotnej skarżącego Kolegium wyraziło opinię, iż ta również nie przemawia za umorzeniem odsetek od należności wypłaconych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz J. P., bowiem przedstawione przez skarżącego orzeczenie wydane zostało na czas określony do 31.12.2021 r. i wynika z niego lekki stopień niepełnosprawności. Organ stwierdził, że lekki stopień niepełnosprawności nie ogranicza możliwości osoby niepełnosprawnej do wykonywania wybranego przez nią zatrudnienia. Może ona wykonywać każdą pracę, do której posiada kwalifikacje. Osoba z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności może samodzielnie egzystować, co oznacza, że nie wymaga pomocy drugiego człowieka. Zdaniem Kolegium powyższe oznacza, iż skarżący mimo posiadanego orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności nie został wykluczony z rynku pracy i winien podjąć efektywne starania w uzyskaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu polepszenia jego sytuacji dochodowej (czego nie wyklucza w swym odwołaniu wnioskując o odroczenie terminu spłaty) bądź inne działania zmierzające do uregulowania zobowiązań, a nie oczekiwać zasłaniając się złym stanem zdrowia i bezrobociem umorzenia wypłaconych należności wraz z odsetkami. Zachowanie postawy biernej w tym zakresie i skupienie się wyłącznie na swoim stanie zdrowia i użalanie się na los bez podjęcia starań o uzyskanie dowodów świadczących o niezdolności do pracy - nie można uznać jako przesłanek do umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz J. P..
Reasumując Kolegium wskazało, że przeprowadzone postępowanie i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dały podstawy do stwierdzenia, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności o charakterze szczególnym czy nadzwyczajnym, niezależnym od dłużnika, które uzasadniałyby umorzenie odsetek od należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium nie zakwestionowało, iż sytuacja skarżącego może i jest trudna, jednakże posiadanie znikomego źródła dochodu nawet ze środków pomocy społecznej nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego względem swego dziecka. Kolegium uznało, że swym zachowaniem - zaprzestaniem realizacji obowiązku alimentacyjnego – skarżący przyczynił się do faktu, iż świadczenia w zamian za niego były wypłacane na rzecz osoby uprawnionej z funduszu alimentacyjnego, a kwoty należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego podlegając zwrotowi łącznie z odsetkami. W ocenie Kolegium nie ma podstaw do umorzenia odsetek od świadczeń wypłaconych na rzecz J. P. z funduszu alimentacyjnego, lecz skarżący z uwagi na wysokość zadłużenia i niemożność jego jednorazowej spłaty - winien podjąć starania o rozłożenie na raty należności żądanej do zwrotu, występując w tym zakresie z odrębnym wnioskiem do organu I instancji. Wniosek o odroczenie terminu spłaty nie został uwzględniony, bowiem wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania, aczkolwiek nie ma przeszkód, aby taki wniosek skarżący złożył odrębnie do organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył Z. P., który podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W szczególności skarżący zarzucił organowi przewlekłość postępowania; naruszenie prawa poprzez nieuwzględnienie art. 30 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz błędną jej interpretację; błędną i nierzetelną ocenę okoliczności stanu faktycznego oraz materiału dowodowego. W związku z powyższym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie w całości odsetek powstałych na skutek wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej w kwocie 5.141,07 zł oraz zaprzestanie dalszego naliczania odsetek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym złożonym w Sądzie 21 października 2022 r. pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu celem uzupełnienia skargi podniósł, że skarżona decyzja została wydana:
1. z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 7, art. 75 § 1 ,art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego, w tym dowodu z przesłuchania skarżącego i przedłożonych przez skarżącego dokumentów oraz niewywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak również poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę orzeczenia poprzez niewłaściwą ocenę sytuacji dochodowej, rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego i uznanie, że przedstawione okoliczności nie są wystarczające do zastosowania ulgi w postaci umorzenia odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowa wskazywała, że skarżący żyje w skrajnym ubóstwie, albowiem jego dochody kształtują się na poziomie około 388 zł miesięcznie i stanowią podstawę zaspakajania jedynie jego podstawowych potrzeb, przez co uniemożliwiają spłatę zaległości alimentacyjnej natomiast brak jest możliwości podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na brak ofert pracy z PUP w K. i brak chęci zatrudnienia skarżącego przez pracodawców, do których się zgłaszał;
b) art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadami bezstronności i równego traktowania i nieuwzględnienie przy wydawaniu rozstrzygnięcia interesu słusznego interesu skarżącego a jedynie interesu społecznego, podczas gdy za umorzeniem odsetek przemawiał zarówno słuszny interes skarżącego wynikający z jego bardzo trudnej sytuacji dochodowej, rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej jak i interes społeczny albowiem prowadzenie postępowania egzekucyjnego względem osoby, która z przyczyn od siebie niezależnych i mających charakter wyjątkowy nie jest w dacie złożenia wniosku, bądź nie będzie w stanie w przyszłości wywiązać się z ciążącego na niej obowiązku, jest bezcelowe i naraża Skarb Państwa na ponoszenie nieuzasadnionych kosztów tego postępowania;
c) art. 11 k.p.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie sprawy oraz uzasadnienie decyzji wskazujące na dowolność w podjęciu decyzji uznaniowej nawet w sytuacji istnienia przesłanek do umorzenia odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego;
co skutkowało błędnymi ustaleniami stanu faktycznego poprzez uznanie, że:
d) zaległość alimentacyjna jest konsekwencja uchylania się od zobowiązań alimentacyjnych względem dziecka, podczas gdy skarżący nie uchylał się celowo o zobowiązań alimentacyjnych, ale nie był w stanie płacić alimentów z uwagi swój stan zdrowia i trudności w znalezieniu pracy i długotrwałe bycie osoba bezrobotną;
e) okoliczność, iż na skarżącym nie ciąży już obowiązek alimentacyjny i nie ma on innych osób na swoim utrzymaniu, a zamieszkuje w domu rodzinnym, który jest własnością jego matki stanowi podstawę do negatywnego rozpatrzenia zgłoszonego żądania, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowa wskazywała, że skarżący żyje w skrajnym ubóstwie, albowiem jego dochody kształtują się na poziomie około 388 zł miesięcznie i stanowią podstawę zaspakajania jedynie jego podstawowych potrzeb i uniemożliwiają spłatę zaległości alimentacyjnej natomiast brak jest też możliwości podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na brak ofert pracy z PUP w K. i brak chęci zatrudnienia skarżącego przez pracodawców, do których się zgłaszał a to, że mieszka w domu matki nie oznacza, że nie musi partycypować w opłatach za media i kosztach utrzymania domu;
f) skarżący winien podjąć efektywne starania w uzyskaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu polepszenia jego sytuacji dochodowej, podczas gdy skarżący podjął takie starania i zarejestrował się w PUP w K. celem utrzymywania ofert pracy oraz wysyłał swoje zgłoszenia dotyczące podjęcia pracy do pracodawców z innych miejscowości, a zatem nie można zarzucać mu bierności, jednakże z uwagi na duże bezrobocie w jego miejscu zamieszkania, ogłoszenie stanu epidemii Covid-19, skutkującego likwidacją firm i stanowisk pracy, trudną sytuację ekonomiczną w Polsce skutkującą zamykaniem firm, brak ofert z PUP w K., wiek skarżącego zbliżający się do wieku ochronnego ([...] lat), stan zdrowia, brak doświadczenia na stanowiskach pracy, na które jest zapotrzebowanie oraz odmowy pracodawców jego zatrudnienia, do dnia dzisiejszego nie znalazł pracy;
g) sytuacja materialna skarżącego jest trudna, lecz jest to przypadek zwykły i brak jest okoliczności stanowiących przesłanki do umorzenia należności tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji gdy sytuacja skarżącego jest wyjątkowa biorąc pod uwagę obiektywne okoliczności takie jak to, że skarżący żyje w skrajnym ubóstwie, albowiem jego dochody kształtują się na poziomie około 388 zł miesięcznie i stanowią podstawę zaspakajania jedynie jego podstawowych potrzeb i uniemożliwiają spłatę zaległości alimentacyjnej natomiast brak jest w tej możliwości podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na brak ofert z PUP w K., wiek skarżącego zbliżający się do wieku ochronnego ([...] lat), stan zdrowia, brak doświadczenia na stanowiskach pracy, na które jest zapotrzebowanie oraz odmowy pracodawców jego zatrudnienia;
h) sytuacja dochodowa i życiowa skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa, by uwzględnić wniosek skarżącego, podczas gdy sytuacja dochodowa, rodzinna, majątkowa i zdrowotna skarżącego wskazana powyżej jest niezwykle trudna i uzasadniała uznanie jej za nadzwyczajną;
2. z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego niezastosowanie i odmowę umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że sytuacja dochodowa, rodzinna, majątkowa i zdrowotna skarżącego jest wyjątkowa, albowiem skarżący żyje w skrajnym ubóstwie, albowiem jego dochody kształtują się na poziomie około 388 zł miesięcznie i stanowią podstawę zaspakajania jedynie jego podstawowych potrzeb, przez co uniemożliwiają spłatę zaległości alimentacyjnej natomiast brak jest możliwości podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na brak ofert pracy z PUP w K. i brak chęci zatrudnienia skarżącego przez pracodawców, do których się zgłaszał, a zatem skarżący spełnia przesłanki do umorzenia należności chociażby w zakresie odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego;
b) art. 30 ust. 3 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez niewłaściwe rozumienie tej instytucji tj. stwierdzenie, iż "organ może" oznacza, iż nie "musi" nawet w sytuacji istnienia przesłanek do umorzenia, podczas gdy takie rozumienie przepis nie budzi zaufania obywatel do władzy publicznej i jest sprzeczne ze słusznym interesem skarżącego albowiem w sytuacji gdy organ stwierdza, że dłużnik spełnia przesłanki do umorzenia, powinien takie umorzenie zastosować.
Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci: zaświadczenia z PUP w K. z 5 października 2022 r., decyzji Burmistrza K. z 22 lipca 2022 r., kserokopii pisma Komornika Sądowego A. R. z 14 września 2022 r., celem wykazania trudnej sytuacji dochodowej, majątkowej i życiowej skarżącego, spełnienia przesłanek do umorzenia odsetek od zaległości alimentacyjnej; zwrócenie się do Powiatowego Urzędu Pracy w K. o udzielnie informacji o ilości skierowań do pracy przedstawionych Z. P. w okresie od 26 listopada 2019 r. do chwili obecnej, a w przypadku wydania takich skierowań, udzielenie odpowiedzi z jakich przyczyn nie nastąpiło podjęcie pracy przez wskazanego bezrobotnego celem wykazania trudnej sytuacji dochodowej i życiowej skarżącego, braku możliwości podjęcia zatrudnienia, spełnienia przesłanek do umorzenia odsetek od zaległości alimentacyjnej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 (wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraził pogląd, że "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".
Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 30 września 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 1 września 2022 r. Rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można jednak przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącego nie potwierdził technicznych możliwości uczestnictwa w rozprawie zdalnej. Skutkowało to skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu.
Wymagany przy tym przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro w wykonaniu zarządzenia z 30 września 2022 r. skarżącego i organ administracji zostali powiadomieni o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony miały zatem możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej skorzystał pełnomocnik skarżącego.
Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329), cytowanej dalej także w skrócie jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawie były przepisy ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1205), cytowanej dalej także w skrócie jako "u.p.o.u.a.". Przepisy cyt. wyżej ustawy określają między innymi zasady umarzania należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 30 ust. 3 u.p.o.u.a.)
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sformułowanie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami. Podkreślić należy, że przytoczony powyżej przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. formułuje uprawnienie dla właściwego organu wierzyciela do umarzania należności alimentacyjnych. W gestii organu jest zatem odmowa albo przychylenie się do wniosku strony, oczywiście pod warunkiem zaistnienia określonych przesłanek umorzenia należności.
Jak podkreślono w doktrynie regulacja art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. przewiduje nadzwyczajne zwolnienie zobowiązanego z długu alimentacyjnego, co następuje kosztem uszczuplenia środków publicznych, dlatego też interpretacja tego przepisu nie może prowadzić do poszerzenia przesłanek gwarantujących przewidziane przez ustawodawcę zastosowanie ulgi. Zasadą jest bowiem zwrot należności, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności jest odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może być stosowana tylko w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych (tak: A. Kawecka, 2.7. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego [w:] Odwołania od decyzji w sprawach dotyczących pomocy społecznej, Warszawa 2021). Nie ulega wątpliwości, że skutkiem decyzji o umorzeniu należności czy to w całości, czy w części, czy to co do należności głównej, czy też co do odsetek, jest rezygnacja z przysługującej podmiotowi publicznemu należności, a koszty z takim działaniem związane przerzucane są de facto na ogół społeczeństwa.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że ze względu na powyższą możliwość zastosowania przez organ ulgi poprzez umorzenie należności może mieć miejsce tylko w przypadku wyjątkowym, nadzwyczajnym, związanym sytuacją w jakiej znajduje się dłużnik. Oczywistym jest, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności musi zostać poprzedzona przeprowadzeniem wnikliwego postępowania dowodowego, wyjaśniającego sytuację życiową, majątkową i zdrowotną dłużnika, a motywy przyjętego przez organ rozstrzygnięcia w powyższym zakresie muszą zostać wyrażane w uzasadnieniu podjętej decyzji, zgodnie z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a. oraz stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., określającego zasady sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ administracji powinien zatem nie tylko poczynić ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwić sprawę, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ właściwy wierzyciela powinien więc rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego dłużnika alimentacyjnego, wymaga zatem, aby rozstrzygnięcie sprawy nie było dowolne, dlatego organ administracji musi poprzedzić je wnikliwym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji musi wskazać motywy podjętego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu organy administracji uczyniły zadość powyższym obowiązkom.
Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie organy obydwu instancji w sposób prawidłowy powołały obowiązujące przepisy i dokonały właściwej ich wykładni. Podkreślić należy, że stan faktyczny ustalony przez organy administracji nie budzi zastrzeżeń i jest w pełni aprobowany przez Sąd.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu wniosek skarżącego został rozpatrzony przy uwzględnieniu przez organy jego sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej przez niego przedstawionej, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać, jak to twierdzi pełnomocnik skarżącego, za dowolne. Ustalenia co do stanu faktycznego poczynione przez ograny administracji nie są kwestionowane ani przez skarżącego ani przez jego pełnomocnika. Problem w niniejszej sprawie, artykułowany zarówno przez skarżącego jak i przez jego pełnomocnika sprowadza się do rozbieżności w zakresie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (abstrahując od wniosków dowodowych zawartych w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 19 października 2022 r. skierowanym do Sądu, do których Sąd odnosi się w dalszej części uzasadnienia).
Jak wskazano wyżej rolą sądu administracyjnego, kontrolującego zgodność z prawem wydanej decyzji, jest również sprawdzenie prawidłowości wnioskowania organu administracji stwierdzającego, że w danej sytuacji faktycznej nie było możliwe uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległych należności albo, że umorzenie takie nie jest możliwe. Wywody w tym zakresie muszą być wewnętrznie spójne, a także zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Zdaniem Sądu, dokonana przez organy obu, a zwłaszcza przez organ II ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest prawidłowa. Brak jest podstaw do przyjęcia, że przedstawione okoliczności są wystarczające do uznania, że zachodzą przesłanki umorzenia odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie budzi żadnych wątpliwości, że na skarżącym ciążył obowiązek alimentacyjny względem uprawnionej J. P. w wysokości wynikającej z ww. orzeczeń Sądu Rejonowego w Łęczycy w wysokości odpowiednio 300,00 zł i 450,00 zł miesięcznie. Bezspornym jest również, że obowiązek alimentacyjny skarżącego wygasł z dniem 20 marca 2015 r., na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Łęczycy z 30 września 2019 r., sygn. akt III RC 16/19, czego skutkiem było umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie bieżących alimentów. Odnosząc się do znaczenia ww. wyroku Sądu Rejonowego w Łęczycy w niniejszej sprawie, to podnieść należy, że obowiązek ten wygasł z dniem 20 marca 2015 r., natomiast odsetki, których umorzenia oczekuje skarżący, dotyczącą zaś wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres do grudnia 2014, a więc przed wskazana w ww. wyroku datą 20 marca 2015 r., kiedy to obowiązek alimentacyjny skarżącego wygasł. Orzeczenie to nie ma więc znaczenia z punktu widzenia ewentualnego spełnienia przesłanek umorzenia należności stosownie do art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w.w. wyrok sądu nie jest podstawą do umorzenia należności.
Zgodzić należy się z organem II instancji, że obowiązek alimentacyjny rodzicach wobec dzieci spoczywa na rodzicach niezależnie od tego czy są oni zamożni czy też żyją w niedostatku. Mając na uwadze, że Skarb Państwa wypłacił świadczenia z funduszu alimentacyjnego za skarżącego, ich zwrot wraz z odsetkami jest obowiązkiem skarżącego.
Sąd, podobnie jak organy administracji, nie kwestionuje ciężkiej sytuacji majątkowej skarżącego. Należy jednak podkreślić, że okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych alimentów muszą mieć charakter wyjątkowy, powinny też być niezależne od dłużnika alimentacyjnego, a więc powinny być następstwem zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, na powstanie których dłużnik nie miał wpływu, a trudności uniemożliwiające spłatę zadłużenia powinny mieć charakter trwały, bez szans na poprawę (Wyrok WSA w Gliwicach z 31.08.2022 r., II SA/Gl 684/22).
Odnosząc się do wskazywanych przez skarżącego okoliczności uzasadniających umorzenie należności, to mając na uwadze kwestię stanu zdrowia skarżącego, który w jego ocenie stanowi jedną z podstaw uzasadniających umorzenie należności z tytułu odsetek, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do akceptacji takiego poglądu. W tym kontekście wskazać należy, że, po pierwsze, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane 12 grudnia 2019 r.; po drugie, że z orzeczenia tego wynika, że skarżący został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności; po trzecie, że orzeczenie zostało wydane na czas określony do dnia 31 grudnia 2021 r. Należy zauważyć, że powyższe orzeczenie nie obejmuje ww. okresów, w których wierzyciel wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego w zastępstwie skarżącego. Z orzeczenia tego nie wynika również, aby stan zdrowia skarżącego – w okresie, na który zostało wydane ww. orzeczenie - uniemożliwiał podjęcie przez niego pracy zarobkowej. Z całą więc pewnością stan zdrowia skarżącego (jako mający także wpływ na ewentualne podjęcie pracy, o czym dalej) nie stanowi okoliczności uzasadniającej umorzenie należności.
Sąd zgadza się także z organami, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący nie wykazuje wystarczającej aktywności w zakresie zmiany swojej sytuacji dochodowej, czy też majątkowej. Twierdzenia o braku możliwości znalezienia zatrudnienia są tym bardziej niewiarygodne, że – co jest faktem powszechnie znanym – na przestrzeni ostatnich lat rynek pracy cierpiał na niedobór pracowników, również tych bez żadnego wykształcenia. Nie można pominąć, że dodatkowym atutem z punktu widzenia możliwości znalezienia zatrudnienia było i jest posiadanie przez skarżącego prawa jazdy kat. A, B, C i T. Z powyższych względów dokonana przez organy w powyższym zakresie ocena materiału dowodowego jest w pełni słuszna, w żadnym zaś zakresie nie można jej przypisać dowolności, jak wskazuje skarżący i jego pełnomocnik. Na marginesie odnosząc się do twierdzenia zawartego w piśmie pełnomocnika skarżącego o "dużym bezrobociu w miejscu zamieszkania" skarżącego, Sąd zauważa, że zjawiskiem powszechnym jest w dzisiejszych czasach dojeżdżanie do miejsca pracy oddalonego nawet o wiele kilometrów. Stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwia mu więc podjęcia zatrudnienia w bardziej odległym miejscu. Argument ten nie ma więc znaczenia w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu wskazane wyżej okoliczności nie mają charakteru zdarzeń nagłych, nieprzewidywalnych, na które skarżący nie miał wpływu, co więcej, w ocenie Sądu istniały i nadal istnieją realne możliwości zmiany tej sytuacji. Raz jeszcze należy podkreślić, że nieuzyskiwanie dochodów lub uzyskiwanie dochodów niskich, nie jest okolicznością wyjątkową, szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika skarżącego, to zauważyć należy, że liczne formułowane przez pełnomocnika skarżącego zarzuty wobec prowadzonego przez organy postępowania administracyjnego sprowadzają się w zasadzie do tego, że, cyt.: "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że sytuacja dochodowa, rodzinna, majątkowa i zdrowotna skarżącego jest wyjątkowa, albowiem skarżący żyje w skrajnym ubóstwie, albowiem jego dochody kształtują się na poziomie około 388 zł miesięcznie i stanowią podstawę zaspakajania jedynie jego podstawowych potrzeb, przez co uniemożliwiają spłatę zaległości alimentacyjnej natomiast brak jest możliwości podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na brak ofert pracy z PUP w K. i brak chęci zatrudnienia skarżącego przez pracodawców, do których się zgłaszał, a zatem skarżący spełnia przesłanki do umorzenia należności chociażby w zakresie odsetek od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego". Mając na uwadze poczynione przez Sąd rozważania zarzuty te są zupełnie bezpodstawne, co wykazano wyżej.
Zupełnie niezrozumiały jest także zarzut pełnomocnika skarżącego, iż organy niepoprawnie przyjęły, że, cyt.: "zaległość alimentacyjna jest konsekwencja uchylania się od zobowiązań alimentacyjnych względem dziecka, podczas gdy skarżący nie uchylał się celowo o zobowiązań alimentacyjnych, ale nie był w stanie płacić alimentów z uwagi na swój stan zdrowia i trudności w znalezieniu pracy i długotrwałe bycie osoba bezrobotną". Pełnomocnik skarżącego pomija jednak fakt, że zaległości alimentacyjne wobec osoby uprawnionej powstały na przestrzeni wielu lat, a nie tylko w ostatnim czasie, a ewentualne szczególne przyczyny niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego skarżącego na przestrzeni długiego czasu, nie mają żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, na co Sąd zwrócił już uwagę w poczynionych wyżej rozważaniach. Podnoszone okoliczności nie mają też znaczenia dla rozstrzygnięcia przyjętego przez organy administracji.
Mając na uwadze, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu odsetek od wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, co organy zarówno I jak i II instancji w sposób przekonywujący w uzasadnieniu wydanej decyzji wykazały, nie można zgodzić się z sformułowanym w skardze zarzutem pełnomocnika skarżącego, że organy naruszyły art. 30 ust. 3 w zw. z ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, tym samym niezasadny jest także zarzut narusza zasady zaufania do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w trakcie postępowania toczącego się przez organami administracji.
W ocenie pełnomocnika skarżącego doszło do naruszenia art. 6, 7 i 8 K.p.a., co w wynikało z niepodjęcia dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie przy wydawaniu rozstrzygnięcia słusznego interesu skarżącego, a jedynie interesu społecznego. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Organy rozstrzygając sprawę odniosły się w pełnym zakresie do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należycie go oceniły, a fakt, że ocena ta jest sprzeczna z oczekiwaniami skarżącego nie uzasadnia przyjęcia, że ww. przepisy K.p.a. zostały naruszone.
W ocenie Sądu wbrew zarzutowi skargi nie doszło do naruszenia art. 11 K.p.a., zgodnie z treścią którego organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Organy obu instancji sposób wystarczający wyjaśniły skarżącemu z jakich powodów nie uwzględniły jego żądania i wydały decyzje odmowne, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniach decyzji.
Należy zauważyć, że w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia 19 października 2022 roku zostały zawarte (strona 3 pisma) wnioski o dopuszczenie i przeprowadzenie szeregu wskazanych w tym piśmie dowodów mających na celu wykazanie trudnej sytuacji dochodowej, majątkowej i życiowej skarżącego oraz spełnienia przesłanek do umorzenia odsetek od zaległości alimentacyjnej. Wskazać należy, że stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zakres postępowania dowodowego, prowadzonego przez sąd administracyjny jest ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena zaskarżonego aktu zgodnie z kryterium legalności (por. wyroki NSA z dnia 19 sierpnia 2016 r., sygn. akt I GSK 1792/14, z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2929/14, z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 147/15). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd co do zasady opiera się na materiale dowodowym, znajdującym się w nadesłanych aktach administracyjnych. Załączone dowody zostały sporządzone po dacie wydania zaskarżonej decyzji, zatem nie mogły być znane organom orzekającym w niniejszej sprawie. Ich dopuszczenie, jako dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie miałoby więc charakteru uzupełniającego, lecz ustalający. Sąd administracyjny nie jest natomiast powołany do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy, załatwionej zaskarżonym orzeczeniem. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tego rozstrzygnięcia.
Podkreślić należy, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego (Wyrok NSA z 21.09.2022 r., III FSK 3494/21). W świetle powyższego zdaniem Sądu brak jest podstaw do przeprowadzenia przez Sąd w żądanym zakresie postępowania dowodowego, a w dalszej kolejności do zakwestionowania legalności wydanych przez organy administracji aktów na podstawie wnioskowanych dowodów.
W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma też znaczenia podnoszony w skardze fakt nienaliczania odsetek przez ZUS, gdyż nie jest to przesłanka uzasadniająca umorzenie zadłużenia.
Odnosząc się do zarzutu skargi, iż postępowanie w niniejszej sprawie było przez organy prowadzone w sposób przewlekły, Sąd wskazuje, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy decyzji SKO w Łodzi z dnia 23 maja 2022 r., i jego przedmiotem nie jest przewlekłość postępowania, która może być uczyniona przedmiotem zupełnie odrębnego postępowania, z tego też powodu Sąd do ww. zarzutu się nie odnosi.
Nie można też zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że organy administracji mają ustawowy obowiązek wydawania decyzji na korzyść obywateli, w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa. O ile obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie wynika z art. 8 § 1 K.p.a. (a obowiązek ten jak Sąd wskazał wyżej nie został naruszony), to brak jest przepisów, z których miałby wynikać obowiązek wydawania decyzji na korzyść obywateli. Organy zobligowane są do wydawania decyzji zgodnie z przepisami prawa.
Sąd nie dopatrzył się także innych nieprawidłowości w postępowaniu organów, które należało uwzględnić z urzędu. Końcowo podnieść należy, że nie można zgodzić się ze skarżącym, że zaskarżona decyzja narusza praworządność, interes strony, a tym bardziej że jest szkodliwa społecznie. Brak jakichkolwiek podstaw do takowych twierdzeń. Organy bowiem prawidłowo zastosowały art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. i przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z przepisami K.p.a., prawidłowo uzasadniały swoje stanowisko, a brak realizacji przez organy oczekiwań skarżącego nie stanowi o tym, że organy, jak twierdzi skarżący, naruszyły prawo m.in. przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., przyznając kwotę 240 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, obejmującą wynagrodzenie reprezentującego skarżącego adwokata ustalone stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm.).
A. P.